2025 11 05 Venus - B'Rock Orchestra + Jeanine De Bique

Wo 5 nov 2025
Grote Zaal
20.15 uur
Serie Oude
Muziek
Venus
B’Rock Orchestra
+ Jeanine De Bique
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Venus
B’Rock Orchestra
+ Jeanine De Bique
Serie Oude
Muziek
Wo 5 nov 2025
Grote Zaal
20.15 – 22.15 uur
ca. 50 minuten voor de pauze
ca. 50 minuten na de pauze
Jeanine De Bique sopraan
Evgeny Sviridov viool, artistiek leider
Deze productie wordt
gerealiseerd met de steun van
de Tax Shelter-maatregel van de
Belgische Federale Overheid via
Flanders Tax Shelter.
FLANDERS
TAX
SHELTER
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Programma
Jean-Baptiste Lully (1632 - 1687)
Ouverture uit Ballet royal de la naissance de
Vénus (1665)
André Campra (1660 - 1744)
Air des Tritons – ‘Coulez ruisseaux’ (Vénus)
uit Idoménée (1712)
Jean-Philippe Rameau (1683 - 1764)
‘Vénus, que ta gloire réponde’ (Minerve) uit
Castor & Pollux (1737)
Henri Desmarest (1661 - 1741)
Passacaille uit Vénus et Adonis (1697)
Jean-Philippe Rameau
‘C’en est trop’ – ‘Troubles cruels’ – ‘Quand
l’aquilon fougueux’ (Vénus) uit Dardanus
(1739)
John Blow (1649 - 1708)
Ground uit Venus & Adonis (1683)
Henry Purcell (1659 - 1695)
‘Fairest isle’ (Venus) uit King Arthur (1691)
Johann Christoph Pepusch (1667 - 1752)
‘O welcome gentle Death’ (Adonis) uit Venus
& Adonis (1715)
Johann Christoph Pepusch
Symphony uit Venus & Adonis (1715)
Georg Friedrich Händel (1685 - 1759)
‘Behold where weeping Venus stands’ – ‘Dear
Adonis, Beauty’s treasure’ (Venus) uit Venus
& Adonis
Daniel Purcell (ca. 1664 - 1717)
‘Gentle Shepherd’ (Venus) uit The Judgment
of Paris (1701)
Pauze
Giovanni Legrenzi (1626 - 1690)
Sinfonia 3e acte uit La divisione del mondo
(1675)
Giovanni Legrenzi
‘Chi mi tolse alle sfere’ – ‘Lumi potete
piangere’ (Venere) uit La divisione del mondo
Georg Friedrich Händel
‘Venere bella’ (Cleopatra) uit Giulio Cesare
(1723)
Domenico Sarro (1679 - 1744)
Introduzione uit La contesa di Pallade e
Venere (1765)
Jan Dismas Zelenka (1679 - 1745)
‘Dove amor si festeggia’ – ‘Qui piegate’
(Venere) uit Il diamante (1737)
Giuseppe Porsile (1680 - 1750)
Sinfonia uit Psiche
Andrea Adolfati (ca. 1721 - 1760)
‘Quel suo gentil sembiante’ (Venere) uit La
pace fra la Virtù e la Bellezza (1746)
Giuseppe Porsile
‘Assetato pellegrino’ (Venus) uit Psiche
3

Toelichting
Venus staat in de mythologie bekend als de godin van de liefde, de schoonheid en de
vruchtbaarheid. Ze zou, als volwassen vrouw, geboren zijn uit het schuim van de zee. Dit
bonte programma laat horen welke sterk uiteenlopende gedaanten Venus kan aannemen
in composities uit de barok. Ze kan een liefdes- of wraakgodin zijn, maar ook een minnares
of een bemiddelaar tussen geliefden.
Net als veel andere antieke goden en
godinnen speelt Venus een belangrijke rol in
de barokke opera. Deze kunstvorm was rond
1600 in Italië ontwikkeld met als ideaal een
terugkeer naar de puurheid van het antieke
theater, zoals dat in het oude Griekenland en
het oude Rome werd beoefend, maar dan wel
getoonzet op de ‘moderne’ muziek van rond
1600. Dit muziektheater ontwikkelde zich in
de loop van de 17e en in de 18e eeuw verder
door en nieuwe vormen, zoals de grote dacapo-aria
in drie delen, deden hun intrede.
Maar een constante factor bleef de hang
naar mythologie als onderwerp van opera’s.
Dit programma, met werken van veertien
componisten, maakt aan de hand van de vele
verschijningsvormen van Venus een reis door
Europa.
Venus in Frankrijk
We beginnen in Frankrijk, aan het hof van
Louis XIV, waar Jean-Baptiste Lully in
zijn Ballet royal de la naissance de Vénus
de geboorte van Venus beschrijft. De
Zonnekoning zelf en zijn schoonzus dansten
mee in dit ballet. De verfranste Napolitaan
Giovanni Battista Lulli, als knaapje naar het
Franse hof gehaald, kreeg van de koning de
opdracht een geheel eigen Franse operastijl
te ontwikkelen. Maar voor het zover was, had
Lully al furore gemaakt met het componeren
van kerkmuziek en kleinere vocale werken
op wereldlijke tekst waarin vooral ook veel
gedanst werd.
André Campra, ook van Italiaanse
afkomst, en Henri Desmarest schreven in
dezelfde stijl, maar Jean-Philippe Rameau
sloeg nieuwe wegen in. Rameau werkte
aanvankelijk als organist en hij beperkte in
het begin het componeren tot solomuziek
voor klavecimbel. Zijn twee boeken
klavecimbelsuites werden een groot succes,
en ook hield hij zich bezig met muziektheorie.
Zijn geschriften over dit onderwerp waren
onbegrijpelijk voor zijn tijdgenoten, en
als Rameau zijn carrière als organist had
voortgezet, zouden we hem misschien bijna
vergeten zijn. Maar hij maakte een grote
omslag. Pas op zijn vijftigste componeerde
hij zijn eerste opera en juist in dit genre
werd hij een grote vernieuwer. Hij bleek
een grensverlegger op het gebied van
orkestratie te zijn, wat meteen in zijn eerste
opera Hippolyte et Aricie al duidelijk was.
Hij groeide uit tot een van de belangrijkste
Franse operacomponisten.
Ook in de opera’s van Rameau tieren de
antieke goden welig. In zijn opera’s komt
Venus in verschillende gedaanten voor. In
de proloog van Castor et Pollux wordt haar
4

Toelichting
hulp ingeroepen bij het beteugelen van de
oorlogsgod Mars en in de opera Dardanus
komt Venus zelf aan het woord. Rameau
schrijft een uitgebreide scène, compleet met
begeleid recitatief en Italiaanse da-capo-aria.
Hij verbond hiermee verschillende elementen
van Franse en Italiaanse stijl met elkaar. Aan
de ene kant horen we nog elementen uit de
door Lully ontwikkelde Franse operastijl,
die de Franse taal als uitgangspunt heeft,
en aan de andere kant – bijvoorbeeld in de
vele coloraturen in de aria – verraadt zich
de Italiaanse invloed. Er was in Frankrijk een
strijd gaande tussen Franse en Italiaanse
opera, maar hoewel Rameau in dit conflict
aan de Franse kant stond, wist hij in dit
fragment uit Dardanus ook de Italiaanse stijl
de ruimte te geven.
Venus in Engeland
Wie Venus zegt, zegt ook Adonis. Venus werd
door een verdwaalde pijl van Cupido verliefd
op haar bastaardzoon Adonis, die uiteindelijk
sterft. We horen verschillende visies op
dit droevige gegeven, en die composities
ontstonden allemaal in Engeland.
John Blow schreef de korte opera Venus
and Adonis waaruit vanavond een ground
klinkt. Deze vorm, een reeks variaties op
een basthema, was zowel in Frankrijk als
in Engeland populair en de gedachten
gaan dan natuurlijk ook uit naar Purcell,
Blows veel bekendere tijdgenoot. Ze waren
goed bevriend en allerminst concurrenten
van elkaar. Van Henry Purcell klinkt het
beroemde lied Fairest isle waarin, onder
verwijzing naar Venus, de lof wordt gezongen
van Groot-Brittanië. Blows Venus and
Adonis was een belangrijke inspiratiebron
voor Purcells Dido and Aeneas, zijn enige
opera. In stilistisch opzicht zijn er veel
overeenkomsten tussen beide stukken.
Daniel Purcell was waarschijnlijk een neef
– of misschien toch de jongere broer? – van
Henry. Hij deed mee aan een wedstrijd om
een Engelstalige opera te schrijven en hij
eindigde met The Judgment of Paris op
de derde plaats. Het Adonis-thema komt
ook aan de orde in twee werken van Georg
Friedrich Händel en Johann Christoph
Pepusch, die als geëmigreerde Duitsers
grote successen in Londen beleefden.
Venus in Italië
Händel had in eerste instantie voornamelijk
succes met Italiaanse opera’s, waarvan Giulio
Cesare een van de meest succesvolle was.
Uit deze opera klinkt een dansante aria
waarin Cleopatra zichzelf, in afwachting van
de komst van haar geliefde Giulio Cesare,
met Venus vergelijkt.
Twee contrasterende fragmenten klinken
er uit de komedie La visione del mondo
van Giovanni Legrenzi. Deze componist
kennen we vooral van zijn kerkmuziek en
zijn instrumentale kamermuziek, maar hij
schreef ook talrijke muziektheaterwerken.
Contrasterend zijn ook de twee delen
uit Psiche van de in Barcelona en Wenen
5

Toelichting
werkzame Napolitaan Giuseppe Porsile.
Meer dan waar ook in Italië hield men in
Napels van grote tegenstellingen en heftige
emoties. In de aria Assetato pellegrino
ontpopt Venus zich als een razende furie.
Porsile, die ook opera’s en cantates in
Napolitaans dialect componeerde, had met
zijn directe stijl ook buiten Napels bijzonder
veel succes.
kleinschaliger divertimento La pace fra la
Virtù e la Bellezza waaruit deze lyrische aria
van Venus afkomstig is. Adolfati schrijft voor
een extra lyrisch effect violen met sourdines,
dempers, voor. Als echte operacomponist
wist hij heel goed hoe hij dit soort effecten
moest gebruiken.
Marcel Bijlo
Als instrumentale overgang naar twee
aria’s van Jan Dismas Zelenka klinkt een
sinfonia uit een cantate van Domenico
Sarro, die vooral succes had met zijn
opera’s. De Bohemer Jan Dismas Zelenka
werkte aan het hof van Dresden waar hij
in de eerste plaats verantwoordelijk was
voor het componeren van kerkmuziek en
instrumentale muziek. Hoewel hij erg hield
van de Italiaanse opera was het componeren
daarvan hem niet toegestaan. Dat was het
exclusieve terrein van Johann Adolph Hasse
wiens opera’s in heel Europa, behalve in
Frankrijk, een rage werden. Hasse en Zelenka
waren beide bevriend met Johann Sebastian
Bach die ze in Dresden kwam opzoeken. Af
en toe schreef Zelenka ook een wereldlijk
vocaal werk, al was dat dan geen opera. De
serenata Il diamante, voor een huwelijk aan
het hof, is daar een mooi voorbeeld van en
toont aan dat Zelenka ook met Italiaanse
teksten uitstekend uit de voeten kon. Ook
in dit werk maakt Venus natuurlijk haar
opwachting.
Andrea Adolfati was afkomstig uit Venetië
en een leerling van Baldassare Galuppi.
Naast vele opera’s componeerde hij ook het
6

Liedteksten
André Campra
Coulez ruisseaux
Coulez ruisseaux, dans vôtre cours,
que vous sert-il de prendre
de longs détours ?
Dans l’Empire des mers
vous viendrez-tous vous rendre.
Vous aussi, jeunes cœurs,
vous avez beau vous défendre
des tendres ardeurs,
dans l’empire d’Amour
vous viendrez-tous vous rendre.
Laat het water stromen
Laat het water stromen in jullie bedding,
beken en rivieren; waartoe dienen
al die lange omwegen?
In het Rijk van de Zee
zullen jullie uiteindelijk toch uitmonden.
En ook jullie, jonge harten,
hoe zeer jullie je ook verzetten
tegen tedere hartstocht,
in het Rijk van de Liefde
zullen jullie uiteindelijk toch belanden.
Jean-Philippe Rameau
Vénus, que ta gloire réponde
Venus, que ta gloire réponde
à l’espoir qui nous a flaté :
triomphe, c’est à la Beauté
de faire le bonheur du monde.
Venus, laat uw roem beantwoorden
Venus, laat uw roem beantwoorden
aan de hoop die ons heeft bekoord:
triomfeer, want het is de Schoonheid
die de wereld gelukkig maakt.
C’en est trop
C’en est trop. Gardez-vous
d’empoissoner vos traits !
Si par vous cet empire est durable à jamais,
c’est par les seuls Plaisirs qu’il mérite de
l’être.
Dat is genoeg
Het is genoeg. Hou op
met jezelf te vergiftigen.
Als dit rijk voor altijd kan blijven bestaan,
dan is dat enkel dankzij de vreugde en het
genot dat het biedt.
7

Liedteksten
En ranimant l’Amour,
épargnez ses attraits !
Transformez-vous, soyez dignes de votre
maitre !
Door de Liefde nieuw leven in te blazen
houdt u haar aantrekkelijk
Verander uzelf, wees uw meester waardig!
Troubles cruels
Troubles cruels, soupçons injurieux,
vous que l’orgueil nourrit,
que le caprice guide,
qui rendez et l’amant et l’Amour odieux,
devenez une ardeur délicate et timide,
dont le respect épure et modére les feux !
Inspirés par l’Amour, guidés par sa lumière,
n’entrez dans les coeurs amoureux
que pour y réveiller l’empressement de plaire
Wrede onrust
Wrede onrust, kwetsende achterdocht,
jullie, door hoogmoed gevoed
en door grillen geleid,
die zowel de minnaar als de Liefde verfoeilijk
maken,
word opnieuw een tedere, warme gloed,
waar het respect de vlammen zuivert en
tempert!
Bezield door de Liefde, geleid door haar licht,
treed enkel in het hart van geliefden
om daar genot en welbehagen te wekken.
Quand l’aquilon fougueux
Quand l’aquilon fougueux
s’échappe de sa chaîne,
sur les mers qu’il ravage,
il fait régner la mort.
Mais quand le Dieu des vents,
captivant son effort,
ne lui laisse exhaler
qu’une plus douce haleine,
il seconde le cours
des vaisseaux qu’il entraîne,
et les conduit au port.
Wanneer de woeste noordenwind
Wanneer de woeste noordenwind
zijn boeien breekt,
raast hij ontketend over de zeeën,
zaait hij dood en verderf.
Maar wanneer de God van de Wind
zijn furieuze kracht bedwingt
en hem slechts een zachtere
adem laat uitblazen,
dan bepaalt hij de koers
van de schepen
en leidt ze naar de haven.
8

Liedteksten
Henry Purcell
Fairest isle
Fairest isle of isles excelling,
seat of pleasures and of loves,
venus here will choose her dwelling,
and forsake her Cyprian groves.
Cupid, from his fav’rite nation,
care and envy will remove.
Jealousy, that poisons passion
and despair that dies for love.
Gentle murmurs, sweet complaining,
sighs that blow the fire of love,
soft repulses, kind disdaining,
shall be all the pains you prove.
Every swain shall pay his duty,
grateful every nymph shall prove,
and as these excel in beauty,
those shall be renown’d for love.
Prachtig eiland
Prachtig eiland, boven alle andere verheven,
zetel van genot en liefde,
hier zal Venus haar woning kiezen,
en haar Cyprische bossen verlaten.
Cupido zal uit zijn geliefde volk
zorgen en afgunst verdrijven;
jaloezie, die hartstocht vergiftigt,
en wanhoop door liefdesverdriet.
Vriendelijk gefluister, zoete klachten,
zuchten die het liefdesvuur aanwakkeren,
zachte afwijzingen, vriendelijke
geringschatting
zullen de enige ongemakken zijn die je kent.
Elke minnaar zal zijn plicht vervullen,
elke nimf zal zich dankbaar tonen,
en zoals ze schitteren in schoonheid,
zo zullen ze vermaard zijn om hun liefde.
Johann Christoph Pepusch
O welcome gentle Death!
O welcome, gentle Death!
While thus I see
the Queen of Beauty mourn for me,
with Pleasure I resign my breath.
O welkom, zachtmoedige dood!
O welkom, zachtmoedige dood!
Nu ik zie
hoe de koningin van de schoonheid om mij
rouwt,
blaas ik met plezier mijn laatste adem uit.
9

Liedteksten
Georg Friedrich Händel
Behold where weeping Venus stands!
Behold, where weeping Venus stands!
What more than mortal grief can move
the bright, th’ immortal queen of love?
She beats her breast, she wrings her hands;
and hark, she mourns, but mourns in vain,
her beauteous, lov’d Adonis slain.
The hills and woods her loss deplore;
the Naiads hear, and flock around;
and Echo sighs, with mimic sound,
Adonis is no more!
Again the goddess raves, and tears her hair,
then vents her grief, her love, and her
despair.
Zie, daar staat de wenende Venus!
Zie, daar staat de wenende Venus!
Welk menselijk verdriet beroert
de stralende, onsterfelijke liefdesgodin?
Zij klopt zich op de borst, zij wringt haar
handen;
en luister, zij jammert, maar tevergeefs,
want haar mooie geliefde Adonis is gedood.
De heuvels en de wouden treuren om haar
verlies;
de Najaden horen het en stromen toe;
en Echo zucht, met spiegelend geluid:
Adonis is niet meer!
Opnieuw raast de godin, zij trekt zich de
haren uit,
en geeft lucht aan haar verdriet, haar liefde
en haar wanhoop.
Dear Adonis, Beauty’s treasure
Dear Adonis, Beauty’s treasure,
nor my sorrow, once my pleasure;
o return to Venus’ arms.
Venus never will forsake thee;
let the voice of Love o’ertake thee,
and revive thy drooping charms.
Lieve Adonis, schat van de Schoonheid
Dierbare Adonis, schat van de Schoonheid,
eens mijn vreugde, nu mijn smart;
o, keer terug in Venus’ armen.
Venus zal u nooit in de steek laten;
laat de stem van de Liefde u bereiken,
en uw tanende schoonheid weer tot leven
wekken.
10

Liedteksten
Daniel Purcell
Gentle Shepherd
Gentle shepherd, if my pleading
can from thee the prize obtain,
love himself thy Conquest aiding,
thou that matchless fair shalt gain.
Lieve herder
Lieve herder, luister naar mijn bede
houd het doel voor ogen, zonder haast,
dan komt de Liefde jou ter hulp
om het hart van de geliefde te veroveren.
Giovanni Legrenzi
Chi mi tolse alle sfere
Chi mi tolse alle sfere!
Chi da Marte m’invola!
Venere, dove sei?
Sovra inospite scoglio,
o ciel, qui sola!
Lumi potete piangere
Lumi, potete piangere,
non riderete più.
Il cor, che lieto fu,
nel duol si sente a frangere.
Wie heeft mij uit de hemel weggehaald?
Wie heeft mij uit de hemel weggehaald?
Wie rooft mij uit de armen van Mars?
Venus, waar ben je?
Op een onherbergzame rots,
o hemel, ik ben hier alleen!
O ogen, jullie kunnen wenen
O ogen, jullie kunnen wenen,
het lachen hebben jullie verleerd.
Het hart, dat eens zo blij was,
voelt zich nu breken van verdriet.
Georg Friedrich Händel
Venere bella
Venere bella,
per un istante,
deh, mi concedi
le grazie tutte,
del dio d’amor.
Mooie Venus
Mooie Venus,
voor even maar,
verleen mij alstublieft
alle gratie
van de God van de Liefde.
11

Liedteksten
Tu ben prevedi
ch’il mio sembiante
dee far amante,
d’un regio cor.
U begrijpt heel goed
dat mijn uiterlijk
mij tot geliefde
van een koninklijk hart moet maken.
Jan Dismas Zelenka
Dove amor si festeggia
Dove amor si festeggia
il nome mio forse posto e in oblio?
Vostra felicità render perfetta
io sola posso, illustri sposi,
e scendo dal terzo cielo
al bel disegno accinta.
Vanti Giuno il suo dono,
che ella da me con più bei doni e vinta.
Vengon meco il piacer, gli scherzi arditi,
non meno dolci e men’ cari,
quei che sembran ripulse
e sono inviti.
Io sol porgo gli affetti,
io sol fecondo i letti,
devesi a me quanto respira e vive;
e se cosa leggiadra il mondo abbella,
tutto è virtu di mia benigna stella.
Waar liefde wordt gevierd
Kan waar de liefde wordt gevierd
mijn naam ooit vergeten zijn?
Alleen ik kan uw geluk volmaakt maken ,
illustere bruid en bruidegom,
en ik daal uit de derde hemel neer
om dit mooie plan uit te voeren.
Juno, Godin van het Huwelijk, mag best trots
zijn
maar ik heb meer te bieden.
Met mij komen het plezier, de speelse grillen,
niet minder zoet en dierbaar,
ze lijken op afwijzingen
maar eigenlijk nodigen ze uit.
Alleen ik wek de gevoelens,
alleen ik zegen de huwelijksbedden,
alles wat ademt en leeft is aan mij te danken;
en als er iets moois de wereld verfraait,
is dat allemaal de kracht van mijn weldadige
ster.
12

Liedteksten
Qui piegate
Qui piegate, qui posate,
mie colombe, i vanni erranti.
E alternando e morsi e baci,
dolci sdegni e dolci paci,
insegnate
alla coppia degli amanti
Buig hier neer
Hier, buig neer, rust hier uit,
mijn duifjes, vouw jullie rusteloze vleugels.
En door te wisselen tussen speelse
liefdesbeetjes en kussen,
tussen milde wrevel en zoete verzoening,
leer je de geliefden
wat het betekent een paar te zijn.
Andrea Adolfati
Quel suo gentil sembiante
Quel suo gentil sembiante
ch’a d’ogni cor l’impero
ti parlerà lo spero
ti parlerà per me.
Si rare doti
e tante già troverai un lume,
che scorgerai mio nume
la mia ragion qual’è.
Haar edele gelaat
Dat edele gelaat van haar
dat alle harten beheerst,
zal, zo hoop ik, tot u spreken,
zal voor mij spreken.
In haar vindt u zo’n zeldzame gaven,
en zoveel stralend licht ,
dat u daarin mijn ziel zult herkennen
en mij beter zult begrijpen.
13

Liedteksten
Giuseppe Porsile
Assetato pellegrino
Assetato pellegrino
al torrente allor che giunge,
cui da lunge il sospirò
ber non cessa e quanto può
se ne sparge il viso e’l petto.
Assetato pellegrino
al torrente ber non cessa e quanto può
se ne sparge il viso e’l petto.
Mia vendetta è quel torrente
ove il cor di sdegno ardente
ha d’immergersi diletto.
Een dorstige pelgrim
Een dorstige pelgrim,
wanneer hij bij de stroom aankomt,
waar hij lang naar heeft verlangd,
drinkt zonder ophouden en zoveel hij kan,
hij besprenkelt zijn gezicht en borst.
Een dorstige pelgrim,
houdt niet op met drinken bij de stroom, en
zoveel hij kan besprenkelt hij
zijn gezicht en borst.
Mijn wraak is die stroom,
waarin mijn hart, brandend van woede,
zich wellustig onderdompelt.
Vertaling: Jo Libbrecht i.o.v. Concertgebouw Brugge
14

Biografieën
Componisten
Jean-Baptiste Lully (1632 -
1687) was een Franse
componist en dirigent
van Italiaanse geboorte.
Hij raakte bevriend met
Lodewijk XIV en werd in 1652
een van de ‘24 Violons du
Roi’. Aan het hof ontwikkelde
Lully zich naast violist en
componist ook als danser
en acteur. In 1652 kreeg
Lully van de koning het
exclusieve alleenrecht voor
uitvoeringen van opera’s
binnen het koninkrijk. Vanaf
1673 tot zijn dood schreef
Lully elke jaar een opera.
Daarnaast componeerde hij
kerkmuziek. Hij stierf aan
bloedvergiftiging nadat hij
zijn teen had verbrijzeld met
een stok om de maat aan te
geven.
André Campra (1660 – 1744)
was een Franse componist
en dirigent, geboren in
Aix-en-Provence. Na zijn
opleiding werkte hij als
dirigent en organist in
verschillende kathedralen,
onder meer in de Notre
Dame in Parijs. Campra
verwierf grote bekendheid
met zijn opéra-ballets,
een nieuw genre waarin
hij Italiaanse invloeden
combineerde met de
Franse traditie van Lully.
Zijn werken, zoals L’Europe
galante (1697), maakten hem
tot een van de belangrijkste
muzikale vernieuwers van
zijn tijd. Naast wereldlijke
muziek componeerde hij
ook kerkmuziek, waaronder
motetten, cantates en
psalmzettingen voor groot
koor. Hij sloot zijn carrière
af als sous-maître bij de
Chapelle Royale in Versailles.
De Franse organist,
klavecinist, muziekpedagoog
en muziektheoreticus
Jean-Philippe Rameau
(1683 - 1764) schreef zijn
eerste composities op
achtjarige leeftijd. In 1702
werd hij organist aan de
kathedraal van Clermont-
Ferrand, waar hij in 1714
een vast contract kreeg en
een groot orgelimprovisator
werd. Hier ontstonden
ook zijn grote werken
voor de kerk en begon hij
zijn Traité de l’Harmonie,
een van de belangrijkste
muziektheoretische
geschriften. In 1730 kwam
hij in Parijs in dienst van
de welgestelde Antoine
Jean-Jacques Le Riche
de la Pouplinière als
dirigent, organist en
klavecimbelspeler. Zijn roem
groeide en hij werd in 1745
benoemd tot Compositeur de
la Musique de la Chambre du
Roy. In 1752 trok zich terug
in een eenvoudige Parijse
woning, waar hij tot zijn dood
hard werkte aan nieuwe
composities en geschriften.
Henry Desmarest (1661 -
1741) was een van de
belangrijkste Franse
componisten van de
generatie tussen Jean-
Baptiste Lully en Jean-
Philippe Rameau. Door
schandalen heeft hij echter
nooit een grootse carrière
aan het hof gehad. Hij
had echter wel succes bij
de Académie royale de
musique met zijn opera’s.
Toen hij in 1700 moest
vluchten naar Spanje wegens
aanklachten door zijn
relatie met de achttienjarige
Marie-Maguerite werd hij
kapelmeester aan het hof
van Philips V. Na zijn huwelijk
werd hij muziekintendant
aan het hof van de hertog
van Lotharingen en mocht
hij ook weer terugkeren naar
Frankrijk.
15

Biografieën
John Blow (1649 - 1708)
was een Engelse componist
en organist. Hij behoort
met Henry Purcell tot
de grootste Engelse
componisten van zijn
generatie. Blow begon zijn
carrière als koorknaap bij
de Chapel Royal in Londen,
waar zijn voornaamste
leermeester Henry Cooke
was. In 1668 werd hij
organist van de Westminster
Abbey, maar gaf deze
functie in 1690 aan zijn
leerling Purcell. Na diens
dood in 1695 kreeg hij het
organistenschap weer terug.
Blow schreef voornamelijk
kerkmuziek, kamermuziek,
odes en anthems maar heeft
ook de opera Venus and
Adonis op zijn naam staan.
Henry Purcell (1659 -
1695) groeide uit tot de
belangrijkste Engelse
componist van de barokke
periode. Zijn vader was lid
van de Chapel Royal, het
koninklijke muziekensemble.
De jonge Purcell volgde
dezelfde weg en werd
leerling van componist
John Blow. Het resulteerde
in een levenslange
vriendschapsband die
zover ging dat Blow in 1680
16
zijn post als organist van
de Westminster Abbey
overdroeg aan Purcell.
In 1677 werd Purcell
hofcomponist onder Charles
II en in 1782 combineerde
hij dit met de functie van
organist van de Chapel
Royal. Ondertussen
ontwikkelde hij zich tot
de belangrijkste Engelse
componist van odes,
anthems en andere feest- en
rouwmuziek en schreef hij
theatermuziek en opera’s
met als bekendste werk Dido
and Aeneas.
Johann Christoph
Pepusch (1667 – 1752)
was een Duits-Engels
componist, muziekleraar
en muziekwetenschapper,
geboren in Berlijn. Hij
verhuisde rond 1700 naar
Londen, waar hij een
centrale rol speelde in het
muziekleven. Pepusch werd
vooral bekend als muzikaal
leider van het theater in
Lincoln’s Inn Fields en als
componist van The Beggar’s
Opera (1728), waarvoor
hij de muziek arrangeerde
op bestaande volks- en
populaire melodieën.
Daarnaast componeerde
hij kamermuziek, cantates
en kerkmuziek. Pepusch
was een gerespecteerd
theoreticus en pedagoog;
hij was medeoprichter van
de Academy of Ancient
Music, die zich richtte op het
uitvoeren van oudere, vooral
polyfone werken.
Georg Friedrich Händel
(1685 - 1759) werd geboren
in Halle. Op zijn achttiende
ging hij naar Hamburg
en speelde viool in het
operaorkest tot hij zelf
opera’s begon te schrijven.
Vervolgens vertrok hij naar
Italië op uitnodiging van een
prins uit de Medici familie. In
zijn eigen muziek versmolten
Italiaanse muziekinvloeden
met de Duitse en ontstond
de geheel eigen Händel-stijl,
een toegankelijke taal waarin
het contrapunt samenging
met lyriek en belcanto.
Op zijn vijfentwintigste
vestigde hij zich in Londen
waar hij eerst in opdracht
van het Queen’s Theatre
werkte en later zelf de
Royal Academy of Music
oprichtte. In 1751 werd hij
plotseling blind aan zijn
linkeroog. Zijn rechteroog
raakte beschadigd door een
mislukte staaroperatie en
vanaf 1753 was hij geheel

Biografieën
blind. Hij stierf in 1759
waarna hij werd bijgezet in
Westminster Abbey.
Daniel Purcell (ca. 1664 –
1717) was een Engelse
componist en waarschijnlijk
de jongere broer of neef
van de beroemdere
Henry Purcell. Hij
werkte als organist in
verschillende kerken en
schreef zowel kerkmuziek
als toneelmuziek. Hij
componeerde muziek voor
meer dan 40 toneelstukken,
waaronder odes, liederen
en instrumentale delen, en
leverde bijdragen aan semiopera’s.
Daarnaast schreef
hij koorwerken, anthems
en kamermuziek. In 1713,
op 49-jarige leeftijd, werd
Daniel Purcell organist van
de St. Andrew’s Church in
Holborn – een functie die
hij de rest van zijn leven zou
bekleden.
Giovanni Legrenzi (1626 –
1690) was een Italiaanse
componist en organist uit
de late barok geboren in
Clusone. In 1651 werd hij in
Bergamo gewijd tot priester
en werkte vervolgens als
kapelmeester in Ferrara
en als muziekleraar in
Venetië voordat hij daar
vice-maestro werd van
de San Marco. Legrenzi
had een grote reputatie
en speelde een sleutelrol
in de ontwikkeling van
de Venetiaanse opera en
de sonatevorm. Tot zijn
leerlingen behoorden onder
anderen Antonio Lotti,
Francesco Gasparini en
Tomaso Albinoni.
Domenico Sarro (1679 –
1744) was een Italiaanse
barokcomponist, vooral
bekend om zijn opera’s
en religieuze muziek.
Hij studeerde aan het
conservatorium van
Sant’Onofrio in Napels en
werkte later in dezelfde
plaats bij de koninklijke
kapel. Sarro schreef vele
opera’s, waaronder Didone
abbandonata, de eerste
muzikale setting van een
libretto van Metastasio,
en Achille in Sciro, de
openingsopera van het
Teatro di San Carlo.
Zijn intermezzi, korte
instrumentale werken of
kleine opera’s tussendoor,
waren populair. Zijn werk
heeft een belangrijke rol
gespeeld in de Napolitaanse
operatraditie.
De Boheemse componist
Jan Dismas Zelenka
(1679 - 1745) ging in Praag
naar de Jezuïetenschool.
Waarschijnlijk kreeg Zelenka
zijn eerste muzieklessen
van zijn vader, die cantor en
organist was. In 1710 werd
hij benoemd tot violist in
de Dresdense hofkapel. Hij
zou voor de rest van zijn
leven aan het hof verbonden
blijven, al maakte hij tussen
1716 en 1719 studiereizen
om in Wenen te studeren bij
de charismatische Johann
Joseph Fux en in Venetië
bij Antonio Lotti. In Wenen
gaf Zelenka zelf ook les
in contrapunt aan Johann
Joachim Quantz. Vanaf 1719
verzorgde hij in Dresden
samen met kapelmeester
Johann David Heinichen
de composities voor de
nieuw gebouwde hofkerk
van Augustus de Sterke.
Toen Heinichen in 1729
stierf, nam Zelenka al diens
verantwoordelijkheden
op zich. Hij stierf in 1745,
ongehuwd, enkele dagen
voor Kerstmis.
Giuseppe Porsile (1680 –
1750) was een Italiaanse
barokcomponist en
zangpedagoog uit Napels.
17

Biografieën
Hij studeerde aan het
Conservatorio dei Poveri di
Gesù Cristo en vond werk bij
de Spaanse Kapel in Napels.
In 1707 werd hij uitgenodigd
door koning Filips V van
Spanje om de koninklijke
kapel in Barcelona te
leiden. Hij volgde in 1714
Filips V naar Wenen en
werd in 1720 hofcomponist
aan het keizerlijk hof. Hij
componeerde ongeveer
twintig opera’s en dertien
oratoria, waaronder Il ritorno
d’Ulisse alla patria (1707) en
Il trionfo di Giuditta (1723).
In zijn stijl combineerde
hij elementen van de
Napolitaanse en Noord-
Italiaanse school en hij
leverde een bijdrage aan de
ontwikkeling van de vroege
klassieke stijl in Wenen.
Andrea Adolfati (ca. 1721 –
1760) was een Italiaanse
barokcomponist. Hij was
leerling van Baldassare
Galuppi en na zijn studie
werd hij maestro di cappella
aan de Santa Maria della
Salute in Venetië. Daarna
werkte hij aan het hof in
Modena. In 1748 werd hij
directeur van de Basilica
della Santissima Annunziata
del Vastato in Genua. Zijn
18
opera’s, waaronder Artaserse
(1741), Arianna (1750) en
Adriano in Siria (1751),
vertonen invloeden van
Galuppi en zijn tijdgenoten.
Adolfati componeerde ook
religieuze werken, cantates
en kamermuziek.
Uitvoerenden
Jeanine De Bique
Sopraan
foto: Tim Tronckoe
Jeanine De Bique behaalde
een masterdiploma aan
de Manhattan School of
Music. Ze ontving onder
meer de Arleen Auger Prijs
op het Hertogenbosch
International Vocal
Competition en de
derde prijs op de Viotti
International Music
Competition. Ze was
Jeugdambassadeur voor
Vrede, benoemd door
de Nationale Commissie
van UNESCO, Trinidad en
Tobago.
De afgelopen seizoenen
heeft De Bique belangrijke
rollen en debuten vervuld in
de grote operahuizen over
de hele wereld en was onder
andere te horen in Castor
et Pollux van Rameau
bij de Opéra National de
Paris onder leiding van
Teodor Currentzis en
Idomeneo van Mozart in
het Theater an der Wien. Ze
maakte ook indruk op het
concertpodium in optredens
met gerenommeerde
orkesten zoals The English
Concert en het Philadelphia
Orchestra. Ze soleerde op
de BBC Proms en zong met
de Staatskapelle Berlin en
het Pittsburgh Symphony
Orchestra. Met Holland
Baroque bracht ze vorig
seizoen het programma
Carnival Baroque. Ook gaf

Biografieën
ze in de VS recitals met
pianist Warren Jones. Haar
debuutalbum Mirrors met
Concerto Köln ontving
lovende recensies en won
verschillende prestigieuze
prijzen, waaronder de Opus
Klassik Award 2022 en de
Edison Klassiek award.
Evgeny Sviridov
Viool, artistiek leider
Evgeny Sviridov
(1989), geboren in
Sint-Petersburg, is een
Russische barokviolist
en concertmeester, die
sinds 2015 resideert in
Keulen, Duitsland. Hij
staat bekend als een
van de toonaangevende
barokviolisten in Europa en
heeft zich gespecialiseerd
in authentieke
uitvoeringspraktijken.
Sviridov treedt op als solist
en concertmeester in zalen
als het Concertgebouw
Amsterdam, Musikverein
Wien en Philharmonie Köln,
en was te gast op festivals
als Oude Muziek Utrecht,
MAFestival Brugge en
Bachfest Leipzig. Hij werkte
samen met onder meer
Andreas Scholl en Dorothee
Oberlinger. Sinds 2016 is
hij concertmeester van
Concerto Köln, en speelt
hij geregeld bij B’Rock
en Il Pomo d’Oro. Evgeny
Sviridov doceert barokviool
in Bremen en kreeg een
originele Gagliano-viool
(Napels, 1732) in bruikleen
van Jumpstart Jr.
B’Rock Orchestra
Het Belgische B’Rock
Orchestra ademt en
leeft barok. Met een
grensverleggende
kijk op de traditionele
uitvoeringspraktijk
gaat het orkest actieve
samenwerkingen aan met
gelijkgestemde artiesten.
Uit deze ontmoetingen
groeien intrigerende
ervaringen voor en met
een breed publiek. Door
vijf eeuwen muziek te
verkennen, van opera’s
tot instrumentale werken,
brengt B’Rock een mix van
klassiek en hedendaags
repertoire. Het ensemble
integreert actuele thema’s
zoals kolonialisme en de
rol van vrouwen in de
kunst in zijn artistieke
projecten. B’Rock
Encounters stimuleert
actieve deelname van het
publiek en de uitwisseling
van ervaringen. Hoewel
B’Rock internationaal actief
is, heeft het een sterke
band met Vlaanderen. Het
is gevestigd in Gent, is een
Associated Artist van De
Singel en vaste gast bij
Opera Ballet Vlaanderen,
KASK Conservatorium
Gent en Muziektheater
Transparant. Buiten
Vlaanderen geniet het
ensemble internationale
erkenning met optredens op
gerenommeerde locaties in
Europa.
19

Biografieën
foto: Mirjam Devriendt
Eerste viool
Sara DeCorso
Liesbeth Nijs
David Wish
Tweede viool
Ortwin Lowyck
Madoka Nakamaru
Shiho Ono
Altviool
Raquel Massadas
Manuela Bucher
Luc Gysbregts
Cello
Rebecca Rosen
Diana Vinagre
Contrabas
Tom Devaere
Traverso
Tami Krausz
Hobo
Daniel Lanthier
Stefaan Verdegem
Fagot
Tomasz Wesołowski
Luit, teorbe & gitaar
Asako Ueda
Solmund Nystabakk
Klavecimbel
Mariangiola Martello
20

Verwacht
Echoing Travelogues:
The Beyond and Us
Emine Bostancı
+ Dareyn Ensemble
Serie Oude
Muziek
Zo 16 nov 2025
Grote Zaal
20.15 uur
Echoing Travelogues: The Beyond and Us is een project
onder leiding van de Amsterdamse componiste en
performer Emine Bostancı. Ze onderzoekt in het project
wat de impact is van reizen en migratie op culturele en
muzikale identiteiten. Geïnspireerd door eeuwen van
ontmoetingen tussen Ottomaanse, Perzische en Europese
werelden, stelt het project historische muziek opnieuw
voor als een pad naar zelfbegrip.
Door traditionele oosterse en westerse barokinstrumenten
te mengen met meeslepende historische soundscapetechnologie,
nodigt de voorstelling het publiek uit om muziek
niet alleen als geluid te ervaren, maar als een ruimtelijke en
tijdelijke reis. Bostancı maakt deze reis samen met de Turkse,
Iraanse en Nederlandse musici van het Dareyn Ensemble.
Ze gebruiken hiervoor historische teksten, een unieke
Ottomaanse kemenche en hypermodern 4D sound. Zo ervaar
je hoe de muziek in de 15e eeuw klonk op zes oude plekken in
Wenen, Istanbul en Isfahan.
Emine Bostanci
Programma: werken van Dimitrie Cantemir en Wojciech
Bobowski (Ali Ufki), Zakiri Hasan Efendi, Nayi Osman Dede,
Heinrich Ignaz Franz Biber en Claude Goudimel
21

Verwacht
November
do 6 nov / 20.15 uur
Ophelia’s next appearance
Het Muziek + Katrien Baerts
vr 7 nov / 20.15 uur
Liederen van de hemel en
aarde
Barbara Hannigan +
Bertrand Chamayou
za 8 + zo 9 nov / 09.30,
11.00 + 12.30 uur /
Kleine Zaal
Umi (6-18 maanden)
Wonderland Collectief
UITVERKOCHT
za 8 nov / 20.15 uur
Allerzielen
Nederlandse Bachvereniging
zo 9 nov / 20.15 uur
In the beginning
Lyyra
wo 12 nov / 20.30 uur
Orchestra Baobab
do 13 nov / 16.30 uur
Openbare repetitie nieuw
werk Alex Paxton
Ensemble Modern
do 13 nov / 20.15 uur
Paxton en Poppe
Ensemble Modern
vr 14 nov / 20.15 uur
Nai
Amsterdam Sinfonietta +
Nai Barghouti
vr 14 nov / 20.30 uur /
Bimhuis
Asher Gamedze + Another
Time Ensemble
za 15 nov / 20.15 uur
Tribute to Zakir Hussain
Kala Ramnath, Jayanti
Kumaresh, Fazal Qureshi +
Anantha R. Krishnan
zo 16 nov / 11.00 uur /
Kleine Zaal
L’Orgue Impressionniste
Ere Lievonen + Ties Mellema
zo 16 nov / 20.15 uur
Echoing Travelogues: The
Beyond and Us
Emine Bostancı +
Dareyn Ensemble
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen.
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van de
Wolff van Martijn Padding ter
herinnering aan oprichter van
het Muziekgebouw Jan Wolff
(1941 - 2012).
muziekgebouw.nl/
huilvandewolff
Muziekgebouw 20!
Selectie van concerten
die klinkt als een
prachtige staalkaart.
muziekgebouw.nl/concerten20
22

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
Dudok aan ‘t IJ
Kom voor of na het concert eten
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl.
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend.
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
23