BA4 Gewaarschuwde G4S_V2025

07-03-25

BA – 4 Gewaarschuwde

Veilig werken in de nabijheid van elektrische

installaties

An Allied Universal ® Company

1

1

A.R.E.I.

Boek 1

9.2

▪ CODIFICATIE BA-4 & 5

▪

Update nieuwe AREI


2

07-03-25

Introductie


3

Wie ben ik, Wie zijn jullie


4

07-03-25

▪

Veilig werken aan elektrische installatie

Voor wie is/kan deze opleiding zijn :

BA4 – uitvoerend personeel ( Gewaarschuwde)

Leidinggevende


5

Doel

Het doel van deze opleidingen:

Kennis Van de Risico’s van elektrische gevaren in de nabijheid van een

elektrische installatie

Bewustwording (Gewaarschuwd ) Van de Risico’s van elektrische

gevaren in de nabijheid van een elektrische installatie

Met aandacht voor verschillende betrokkenen met hun specifieke taak.


6

07-03-25

INLEIDING


7

Veiligheid - opleiding

De veiligheid kan aanzienlijk verbeterd worden door gepaste

opleidingen van de werknemers.


8

07-03-25

Veiligheid - opleiding

Bijna dagelijks worden er grote of kleine arbeidsongevallen met elektriciteit

geregistreerd.

Vandaar dat de wetgeving een specifieke training voorziet.

Zodat u als werknemer de gevaren die verbonden zijn aan de uit te voeren opdracht de

risico’s kan inschatten.

Voor deze opleiding is er geen specifieke voorkennis van elektriciteit nodig.


9

Codificatie BA-4

Medewerkers die in de buurt van een elektrisch installatie

werken moeten van de werkgever de codificatie BA-4

Krijgen.


10

07-03-25

Codificatie BA-4

HOE ?

->wordt door de werkgever vastgelegd in een document

->Door een beschrijving van de toegelaten activiteiten.

->met de beperkingen ervan,

->de geldigheidsduur

-> de eventuele voorwaarden voor het behouden van de bekwaamheid


11

Codificatie BA-5

Medewerkers die zelf aan of met elektrische installaties werken,

moeten door de werkgever codificatie van BA-5.

(Meestal techniekers, ingenieurs)

Zij kunnen mogelijke gevaren zelf inschatten en maatregelen bepalen die de risico’s

verminderen.


12

07-03-25

Bijna ongeval

Te veel ongevallen, incidenten en bijna-ongevallen zijn te

wijten aan een gebrek aan kennis of bewustzijn van de risico's.


13

Inleiding

▪

We stellen wel vast dat de meeste ongevallen gebeuren tijdens één of andere vorm van

onderhoud (onderhoud in de brede zin van het woord )

▪ Dus tijdens uitvoeren van werkzaamheden aan of nabij de elektrische installatie .

▪

▪

Zelden in normale productie omstandigheden.

M.a.w. de overgrote meerderheid van de elektrische ongevallen heeft te maken met

werkprocedures ,afspraken, informatie-uitwisseling, opleiding ,inzicht in de risico’s,

bekwaamheid ,en dat wat betreft de verschillende betrokkenen.


14

07-03-25

Inleiding – betrokkene

De onderneming die de werkzaamheden uitvoert ,met daarbij de uitvoerende

werknemers en de hiërarchische lijn bestaande uit de ploegbaas(Teamleader) , de

werfleider ,de projectleider ,de werkgever;

De opdrachtgever-dit is niet noodzakelijk de onderneming waar de werkzaamheden

uitgevoerd worden;

De onderneming of instelling waar de werkzaamheden uitgevoerd worden ,

met zijn werknemers en afdelingen ,met de hiërarchische lijn ,al dan niet met zijn eigen

technische dienst en eigen elektriciens;

De veiligheids-en gezondheid coördinator in geval van werkzaamheden die onder de

definitie van tijdelijke of mobiele bouwplaatsen vallen.


15

Inleiding a.r.e.i.

In 2004 werden heel wat artikelen van het a.r.e.i. gewijzigd, waaronder het belangrijke artikel 47 dat de voorwaarden voor

de toekenning van de codificatie BA4 en BA5 behandelt

Nu vervangen naar AREI. Boek 1 ,9,2

16


07-03-25

Inleiding a.r.e.i.

In het nieuwe a.r.e.i. zijn deze voorschriften terug te vinden.

-Voor de definitie van de BA-classificatie: Afdeling 2.10.11.(3 boeken);

-Toekenning van de codificatie BA4/BA5 Hoofdstuk 9.2 (3boeken);

-Voor de definities met betrekking tot werkzaamheden aan elektrische installaties:

afdeling 2.11.1.(3boeken)

-Werken aan elektrische installaties Hoofdstuk 9.3. voor de voorschriften met

betrekking tot werkzaamheden aan elektrische installaties; hoofdstuk 9.3(3 boeken)


17

Inleiding a.r.e.i.

https://economie.fgov.be/nl/publicaties/algemeen-reglement-op-de


18

07-03-25

Kennen - kunnen - weten

▪

▪

Je kent de gevaren van elektriciteit en de uitwerking ervan op het lichaam.

Je kent de werking van diverse netstelsel.

▪

Je weet hoe je veilig te werk moet gaan in de nabijheid van een elektrische installaties


19

Kennen - kunnen - weten

▪

De effecten van elektrische energie

▪

De gevaren van elektrische energie

▪

De werkzaamheden in de nabijheid van een elektrische installatie gekaderd in het aspect ‘onderhoud’

▪

De wettelijke bepalingen

▪

Het aspect ‘bevoegdheid’ dat iets anders inhoud dan het aspect ‘bekwaamheid’


20

07-03-25

ARBEIDSONGEVALLEN


21


22

07-03-25

Verschil tussen Gevaar en Risico?


23


24

07-03-25

Verschil tussen Gevaar en Risico?

Gevaar

eigenschap van een stof,

situatie, gereedschap, materiaal,

persoon die tot nadelige gevolgen tot

schade kan leiden.

RISICO

treedt op als er blootstelling aan het

gevaar mogelijk is,

m.a.w.: als de kans bestaat dat er

daadwerkelijk schade nefast gevolg:

(ziekte, ongeval, verwonding,etc. )

Eigenschap op zich leidt niet tot

gezondheidsschade.


25

Wat zijn volgens jou belangrijkste oorzaken van arbeidsongevallen?

-> Oefening


26

07-03-25

Belangrijkste oorzaken

Tijdsdruk — werken

onder stress

Ongeconcentreerd zijn

— te weinig aandacht

voor wat men aan het

doen is —

verstrooidheid

Onbekwaamheid — te

weinig ervaring —

gebrek aan supervisie

Verkeerde PBM’s —

verkeerd gebruik van de

PBMs — de PBMs niet

eens gebruiken

Verkeerde

gereedschappen of het

Verkeerd gebruiken

ervan

Onveilig gedrag

Autopilot (Routine)

(ouwbollige) Procedures

en

veiligheidsvoorschriften

niet volgen

Gebrek aan

communicatie

Improvisatie Externe factoren gemakzucht


27


28

07-03-25

Niet begrijpen van

pictogrammen

Communicatie ?


29

ISO 7010

▪

▪

▪

Het doel van de norm ISO7010

is veiligheidssignalisatie internationaal te harmoniseren,

zodat de boodschap door iedereen kan worden begrepen, ongeacht de taal of

nationaliteit.


30

07-03-25

Ongevallen voorkomen

Hoe ?


31

Preventie

Veiligheidshiërarchie


32

07-03-25

veiligheidshiërarchie

Elimineren


33


Verminderen


34

07-03-25

veiligheids hiërarchie

Collectieve bescherming

(CBM)


35


Persoonlijke bescherming

(PBM)

36


07-03-25


Organisatorische maatregelen:

▪ opleiding

▪ werkmethodes, procedures

▪ voorafgaandelijk gezondheidstoezicht

▪ werkvergunningen


37


Overige

schadebeperkende

maatregelen:

EHBO

Noodplan


38

07-03-25


Signaleren (Waarschuwen)


39

BASIS BEGRIPPEN ELEKTRICITEIT


40

07-03-25

Wat is elektriciteit

▪

Elektriciteit is een vorm van energie van bewegende elektronen.

▪

Dat zijn kleine deeltjes die deel uitmaken van een atoom.

▪

Elk elektron heeft een kleine elektrische lading.

▪

Als elektronen zich verplaatsen, komt er energie vrij.

▪

Bijvoorbeeld als je het licht aandoet.


41

Het Elektriciteitsnet


42

07-03-25

Basis schema elektriciteit

Spanningsbron :

Batterij

Netvoeding

………….

Geleider :

Kabels

………

Verbruiker :

Verlichitng

Oven

……..


43

Elektriciteit

Elektriciteit is een stroom van elektronen van de ene plaats naar de

andere.

Het symbool voor stroomsterkte is I

De stroomsterkte wordt uitgedrukt in Ampère (A) en geeft de

Intensiteit weer van het aantal elektronen dat zich aan het

voortbewegen is


44

07-03-25

Weerstand is de mate van tegenstand die stroom ondervindt in een

stroomkring.

Weerstand wordt gemeten in ohm en weergegeven door de Griekse letter

omega (Ω).

Alle materialen bieden een bepaalde mate van weerstand tegen stroom.

Ze kunnen worden onderverdeeld in twee brede categorieën:

Geleiders: materialen die zeer weinig weerstand bieden, waardoor elektronen

zich eenvoudig kunnen verplaatsen. Voorbeelden: zilver, koper, goud en

aluminium.

Isolatoren: materialen die een grote mate van weerstand bieden en de

doorstroming van elektronen beperken. Voorbeelden: rubber, papier, glas, hout

en plastic.


45

Spanning is de druk die de voedingsbron van een stroomkring u oefent om geladen

elektronen (stroom) door een geleidende lus te duwen,

waardoor deze bijvoorbeeld een lamp kunnen laten branden.

In het kort, spanning = druk en deze wordt gemeten in volt (V).

46


07-03-25

De wet van Ohm

U

I

R


47

Elektrisch vermogen

Het elektrisch vermogen,

symbool is P, is een weergave van het “elektrisch werk” die een belasting (lamp, machine,

motor ...) kan verrichten en wordt uitgedrukt in Watt. =het geeft weer hoe snel elektrische

energie wordt omgezet in een tijd van 1 seconde

één Watt is gelijk aan het werk die 1 Ampère moet doen

om door een weerstand R te geraken bij een spanning van 1 Volt.

Elektrisch vermogen

P

U x I


48

07-03-25

Gelijkstroom v.s. Wisselstroom

Soorten

Spanning


49

AC — Frequentie (t)

De frequentie geeft het aantal cycli weer per

seconde en wordt uitgedrukt in Hertz (Hz).

Europa: 50 Hz

USA: 60 Hz


50

07-03-25

Spanningsgebieden

Wissel-

Gelijkstroom

Spanningsgebieden

stroom

met rimpel

zonder rimpel

A.R.E.I.

Boek 1

2.3.2

(lichte

wisselspanning

)

ZLS: zeer lage spanning

U ≤ 50

U ≤ 75

U ≤ 120

LS

laagspanning

1 ste categorie

2 de categorie

50 < U ≤ 500

500 < U ≤ 1.000

75 < U ≤ 750

750 < U ≤ 1.500

75 < U ≤ 750

750 < U ≤ 1.500

HS

hoogspaning

1 ste categorie

2 de categorie

1.000 < U ≤ 50.000

U > 50.000

U > 1.500

U > 1.500


51

Oefening

Spanning

Stroom

Weerstand

Vermogen

Symbool

U

I

R

P

Eenheid

Volt (V)

Ampère (A)

Ohm( Ω)

Watt (W)

▪

Elektrische verwarmer: 400Volt 10A -> Ω

▪ Lamp: 100 Volt 20A -> Ω ?

▪

Elektrische oven: 4 AMP 100 Ohm -> volt

▪ Elektromotor: 12 Volt 6 ohm -> A?


52

07-03-25

Oefenning (P=50W)

Spanning

Stroom

Weerstand

Vermogen

Symbool

U

I

R

P

Eenheid

Volt (V)

Ampère (A)

Ohm( Ω)

Watt (W)

Lamp voor 12 V -> I ? & R ?

I ? & R ?

Lamp voor 230 V ->


53

Oefening (R=2000 ohm ( Ω))

Spanning

Stroom

Weerstand

Vermogen

Symbool

U

I

R

P

Eenheid

Volt (V)

Ampère (A)

Ohm( Ω)

Watt (W)

Spanning = 50 Volt -> P ?

Spanning = 380 KV ->P?


54

07-03-25

Oefening

1. Een wasmachine van 230 Volt verbruikt 3450 watt.

Hoeveel is de stroomwaarde uitgedrukt in Ampère ?

Welke weerstand is er aanwezig, uitgedrukt in Ohm Ω ?

Welke automaat moet je plaatsen om de kring te beveiligen ? (6-10-16-20-25-32-63-80 Ampère )

2. Een toestel op een spanning van 12 volt verbruikt 5 ampère. Wat is de weerstandwaarde van dat

toestel?

3. We hebben een weerstand van 12 Ω gekoppeld aan een batterij waarvan we de spanning niet

kennen.

In het circuit meten we een stroom van 2 A. Welke spanning levert de batterij?

4. De weerstand van een radiator op 230 V is 30 Ω. Wat is de het vermogen van de radiator ?


55

CODEX

welzijnophetwerk

Boek III.titel 2-3

Risicoanalyse Elektrische installaties


56

07-03-25

Risicoanalyse en algemene preventiemaatregelen

1° de risico’s voor elektrische schokken door rechtstreekse aanraking;

2° de risico’s voor elektrische schokken door onrechtstreekse aanraking;

3° de risico’s te wijten aan ontladingen en lichtbogen;

4° de risico’s te wijten aan potentiaalspreiding;

5° de risico’s te wijten aan ophoping van energie, zoals in condensatoren;

6° de risico’s te wijten aan overspanningen ten gevolge van inzonderheid fouten die kunnen ontstaan

tussen actieve delen op kringen op verschillende spanning, van het schakelen en van atmosferische

ontladingen;

7° de risico’s voor oververhitting, brandwonden, brand en ontploffing, veroorzaakt door de

elektrische uitrusting;

8° de risico’s te wijten aan overstromen;

CODEX

welzijnophetwerk

Boek III.titel 2-3


57

Risicoanalyse opstellen

1. Begin met een overzichtelijke inventaris

2. Gebruik een wegingsfactor om prioriteiten te stellen

3. Zorg voor een goede fasering van de acties


58

07-03-25

Risicoanalyse


59

Fine & Kinney-methode

De methode van Fine & Kinney wordt gebruikt om risico's in te schatten en om te bepalen welke acties ondernomen

moeten worden.

Na inschatting van de waarschijnlijkheid, blootstelling en ernst kan een risicocijfer voor de taak worden bereken


60

07-03-25


Per Risico 3 Kinney-factoren bepalen:

E=Ernst

Wat is het meest waarschijnlijke gevolg indien risico een arbeidsongeval veroorzaakt

W= Waarschijnlijkheid

Wat is de waarschijnlijkheid dat risico een arbeidsongeval veroorzaakt met dit gevolg

B = Blootstelling

Wat is de totale blootstelling aan het risico?


61


Product van de drie factoren = risicograad (R)

R=E .W . B

Hoe groter R -> hoe belangrijker h

R voor is het ‘naakte’ risico

Na invoeren van de maatregelen: R-> na v.s. voor


62

07-03-25


E


63


RISICO-ANALYSE ELEKTRISCHE INSTALLATIE

Omschrijving van het risico W B E R Reeds genomen acties te nemen acties W B E R

Toegang tot het technisch

Elektrische ruimte mag

eventueel alleen door een

bevoegde BA4 of BA5

lokaal 6 3 15 270

1 3 15 45

Electrocutie

Elektrisering

Brandwonden

Kortsluiting vlambogen

Technische storingen

materiële schade


64

07-03-25



65

Effecten van batterijen


66

07-03-25

Gevaren van Elektriciteit


67

Gevaren van elektriciteit


68

07-03-25

Elektrisering

Elektrisering is het in aanraking komen met elektriciteit zonder

dodelijke afloop maar eventueel wel met letsels als gevolg.


69

Elektrocutie

Elektrocutie is een elektrisering MET dodelijke afloop


70

07-03-25

Wat doen bij

elektrisering

Bel of haal hulp (112):

Veiligheid :

Denk eerst aan eigenveiligheid

Beschouw elke geleider als onderspanning

Verbreek het contact met de stroomonderbreken: Noodstop /

Hoofdschakelaar ?

Controleer bewustzijn

Verwittigbijkomendhulp « Bewusteloos slachtoffer in

aanraking gekomen met elektriciteit »

Start indien nodig de reanimatie

Onthaal van de Hulpdiensten 112


71

71


72

07-03-25

Kortsluiting

Een kortsluiting komt voor indien de stroom voerende geleiders zonder een verbruiker ( vb.: Lamp) met elkaar worden

verbonden.


73

Vlamboog-explosie

-Een vlamboog is een ongewenste gebeurtenis in de elektrische installatie die veel schade en ernstig letsel kan

veroorzaken.

-Een elektrische vlamboog ontstaat door geïoniseerde gassen tussen geleiders met een spanningsverschil.

-Elektrische vlambogen treden niet alleen op bij kortsluitingen;

Bij het onderbreken van een stroom.

zoals verwijderen van zekeringen (veroorzaakt eveneens een vlamboog.)


74

07-03-25

Mogelijke gevolgen

• infraroodstraling -> Brandwonden

▪

Zeer hete lucht inademen (>3000 °C) -) de

longen verbranden

• Uv-straling -> oogschade

▪

Explosie: weg spattende deeltjes en

brokstukken ->ernstige letsels in het gezicht

en/of lichaam


75


76

07-03-25

Stof of gas explosie

A.R.E.I.

7.102

Explosieve omgeving


77

Elektrische installaties met explosiegevaar

ATEX


78

07-03-25

stofexplosie


79

stofexplosie


80

07-03-25

Begrippen en definities

Atmosferische omstandigheden:

omgevingsomstandigheden waarbij de druk kan variëren tussen 0,8 bar en1,1 bar

en de temperatuur tussen −20 °C en +40 °C (gas)

en + 60 °C (stof)

en waar het zuurstofgehalte +/-21% volumeprocent bedraagt.

A.R.E.I.

7.102.2

Explosieve atmosfeer:

een mengsel van lucht en ontvlambare substanties in de vorm van gas, dampen, nevels of stofdeeltjes,

onder atmosferische omstandigheden waarin de verbranding zich na ontsteking uitbreidt tot het gehele

niet-verbrande mengsel.

Emissiebron:

punt of plaats waar zich een emissie van een ontvlambare substantie kan voordoen.

Lagen, afzettingen en ophopingen van brandbaar stof

worden eveneens als emissiebronnen beschouwd.

81


Begrippen en definities

Gevaarlijke ruimte:

een ruimte in dewelke een explosieve atmosfeer aanwezig is of aanwezig kan zijn in die mate dat

bijzondere voorzorgen dienen genomen te worden voor de bouw, de installatie en het gebruik van

elektrisch materieel, om de bescherming van personen en goederen te verzekeren tegen de gevaren

welke inherent zijn aan een explosieve atmosfeer.

A.R.E.I.

7.102.2

Niet-gevaarlijke ruimte:

een ruimte in dewelke geen explosieve atmosfeer in voldoende hoeveelheid verwacht wordt om het nemen

van bijzondere voorzorgen noodzakelijk te maken voor de bouw, de installatie en het gebruik van

elektrisch materieel.

82


07-03-25

Explosieve omgeving

ontstekingsbron

A.R.E.I.

7.102.2

zuurstof

Brandbare stof


83

ATEX Zones

ATEX Zones - alle informatie over ATEX zonering

Bent u op zoek naar meer informatie over ATEX zones? Op deze pagina zullen wij u (niet uitputtend) nader

informeren middels een eerste introductie. Op deze pagina wordt onder andere uitgelegd welke ATEX zones er zijn

en wanneer welke ATEX certificering van toepassing is.

Na het lezen van dit artikel heeft u antwoorde op de volgende vragen:

Waar staat ATEX voor en welke richtlijnen zijn er?

Hoe ontstaat explosiegevaar?


84

07-03-25

In Atex zone 0 en zone 20 is een gas respectievelijk stof explosieve

atmosfeer continue of gedurende lange perioden aanwezig, te denken valt

aan meer dan 10% van de bedrijfsduur.

In onderstaande tabel vatten we de bovenstaande uiteenzetting van ATEXzones

nogmaals samen.

Gas Stof Explosiegevaar aanwezig in % tijd

Zone 0 Zone 20 Meer dan 10%

Zone 1 Zone 21 0,1% – 10% van de tijd

Zone 2 Zone 22 Minder dan 0,1%

85


Bovenstaande ATEX zones komen ook terug in de ATEX codering die op

apparatuur staat. Een voorbeeld is: Ex II 3D Ex tc IIIB T135°C X Dc. De 3D

verwijst naar bescherming voor zone 22, terwijl 2D voor 21 geldt. in de

basis geldt dat een artikel dat in zone 0 gebruikt mag worden ook in een

ATEX zone gebruikt mag worden met een lager explosiegevaar (lees zone

1).

ATEX versus IECEx

Naast ATEX vaak ook de term IECEx in de markt gebruikt. Wat is het

verschil?

IECEx staat voor International Electrotechnical Commission for Explosive

Atmospheres en is de internationale organisatie die opereert onder de

paraplu van het IEC (International Electrical Committee).

Het belangrijkste verschil tussen ATEX en IECEx is dat ATEX-certificering

alleen geldt voor landen in de EU, terwijl IECEx-certificering wereldwijd

wordt geaccepteerd. Daarom wordt de IECEx-certificering breder erkend

en geaccepteerd in vergelijking tot een ATEX-certificering. Dit geldt dus

Vaststelling van de zones

zonering

A.R.E.I.

7,102.3

7.102.5

-uitbater verstrekt de gegevens over zijn activiteiten (activiteit alg.)

-omschrijving van de installatie

-zones vastgelegd op plan

-zonering vastgelegd door :

uitbater + erkend organisme


86

07-03-25

Vaststelling van de zones

Algemene preventiemaatregelen

A.R.E.I.

7,102.3

7.102.5

-uitbreiding van de vastgelegde zone beperken

-het gebruik van elektrisch materieel in deze ruimten zo veel als mogelijk te beperken

-keuze van het materiaal(ATEX gekeurd)

-de storingen en incidenten te beperken welke aanleiding kunnen geven tot een explosieve atmosfeer

Indien een technische bedrijfseenheid het voorwerp is geweest van een indeling in gevaarlijke zones,

mogen geen wijzigingen aan de uitrusting,

noch aan de uitbatingsprocedures worden doorgevoerd zonder voorafgaandelijk de verantwoordelijken van de indeling van de gevaarlijke

zones daarover te hebben geraadpleegd.

87


Indeling gevaarlijke ruimte

Zones met gassen of dampen

Zone 0 =een ruimte waar een explosieve atmosfeer,

bestaande uit een mengsel van brandbare stoffen in de vorm van gas,

damp of nevel met lucht voortdurend, gedurende lange perioden of herhaaldelijk aanwezig is.

Zone 1 = een ruimte waar een explosieve atmosfeer,

bestaande uit een mengsel van brandbare stoffen in de vorm van gas, damp of nevel met lucht,

onder normaal bedrijf waarschijnlijk af en toe aanwezig kan zijn.

Zone 2 = een ruimte waar de aanwezigheid van een explosieve atmosfeer,

bestaande uit een mengsel van brandbare stoffen in de vorm van gas, damp of nevel met lucht,

onder normaal bedrijf niet waarschijnlijk is en waar, wanneer dit toch gebeurt,

het verschijnsel van korte duur is.

A.R.E.I.

7,102;4


88

07-03-25

Indeling gevaarlijke ruimte

Zones met stofwolken

A.R.E.I.

7,102;4

Zone 20 = hoge waarschijlijkheid en lange duur

en afzetting van brandbaar stof

Zone 21 = toevallig of periodiek gevaar

voor stofwolken of afzetting

van stoflagen

Zone 22 = zeer onwaarschijnlijk

en korte duur


89

Elektrische installaties in explosieve omgeving

Elke herstelling van elektrische machines of toestellen wordt uitgevoerd door:

A.R.E.I.

7,102.8.3

− Door de fabrikant;

− door een gespecialiseerde werkplaats onder toezicht van de fabrikant

of het erkend organisme.

Wanneer de herstelling een wijziging van de beschermingskenmerken voor gevolg

heeft,

zal de herstelde elektrische machine of toestel worden onderworpen aan een nieuw

conformiteitsonderzoek


90

07-03-25

EL. INST. IN EX OMGEVING

Installeren van elektrisch materieel

Het installeren en onderhouden van elektrische machines of toestellen,

gebouwd volgens één van de in afdeling 7.102.7.

(Keuze van de elektrische machines en toestellen en hun beveiligingssystemen)

A.R.E.I.

7,102.8.1

vermelde categorieën dient te geschieden door gewaarschuwd (BA4) of vakbekwaam (BA5)

personeel dat de bijzondere vereisten voor installatie en onderhoud eigen aan dit materieel

kent

91


elektrische installaties met gasexplosiegevaar

Beschermingstoestellen tegen foutstromen

A.R.E.I.

7,102.8.5

Het gebruik van een toestel voor automatische weder inschakeling voor beschermingsinrichtingen

(vermogensschakelaar en differentieelstroombeschermingsinrichting) onder foutomstandigheden is verboden

92

Uitgezonder IT-netwerken


07-03-25

EL. INST. IN EX OMGEVING

Art.112

elektrische installaties met stof-explosiegevaar

installatie

•Stofnederzetting voorkomen

•Gemakkelijk reinigbaar

•Door bevoegd personeel

•Zonodig IZ beperken tot 80% van normale waarde

•Herinschakeling van overstroombeveiligingen

van toestellen in zone 20 en 21 is VERBODEN

93


Bescherming tegen explosiegevaar in explosieve atmosferen

Op elke elektrische machine en toestel en elk beveiligingssysteem dienen, goed leesbaar en onuitwisbaar, ten minste de

volgende gegevens te zijn aangebracht:

-De naam van de fabrikant;

− De CE-markering

-De specifieke explosiebeveiligingsmarkering:

gevolgd door het symbool van de apparatengroep en de categorie, gevolgd

voor apparaten van groep II door de letter «G» voor explosieve

omgevingen te wijten aan de aanwezigheid van gas, damp of nevel

en/of de letter «D» voor explosieve omgevingen te wijten aan de

aanwezigheid van stof; voorbeelden:

Wanneer verschillende brandbare producten worden gebruikt in hetzelfde

lokaal of in eenzelfde deel ervan, wordt rekening gehouden met de

strengste graad voor elke parameter.

94


07-03-25

De onmisbare gegevens voor de gebruiksveiligheid

voorbeelden:

EEx de IIB, T4

• ExtD 22 T 135°C

•<<NIET OPENEN ONDER SPANNING>>

CE : conform de machinerichtlijn

0344 : identificatienr van de keuringsinstantie

II : toepassing op meeste plaatsen (I = mijnbouw)

2 ; categorie hoog beschermingsniveau (123)

G : Gas (D= dust)

Eex ; Europese norm voor explosieveilig

d ; drukvast omhulsel(e; lage inw temp ,i,m,o,p,q)

IIB : gasgroep ethyleen(o.a.)

T4 :temperatuurklasse 135°C (maximale oppervlaktetemperatuur)


95

Uitwendige invloeden


96

07-03-25


A.R.E.I.

2.10.1

De classificatie van uitwendige invloeden vormt een zo volledig mogelijke inventaris van alle uitwendige omstandigheden

die een invloed kunnen hebben op de elektrische installatievoorschriften.

Om de classificatie van de verschillende parameters te vergemakkelijken, werd een alfanumerieke code opgesteld.


97


A.R.E.I.

2.10.1

De verschillende parameters van uitwendige

invloeden zijn volgens hun rol ingedeeld in 3

grote categorieën


98

07-03-25


An Allied Universal ® Company AREI : Art. 19

99


100

07-03-25


101

Omgevingstemperatuur (AA)

A.R.E.I.

2.10.2


102

07-03-25

Aanwezigheid van water (AD)

A.R.E.I.

2.10.3


103

Aanwezigheid van vreemde vaste lichamen (AE)

A.R.E.I.

2.10.4


104

07-03-25

Aanwezigheid van corrosieve en vervuilend

stoffen (AF)

A.R.E.I.

2.10.5


105

Mechanische belastingen veroorzaakt door

schokken (AG)

A.R.E.I.

2.10.6

AG1

de 3belasting stemt overeen met een schokenergie van maximaal 1 J en de overeenkomstige schok-weerstandsgraad is IP XX-4.

Dergelijke belasting bestaat in normale gebruiksvoorwaarden bij materieel voor huishoudelijk en daarmee gelijkgesteld gebruik.

AG2

de belasting stemt overeen met een schokenergie van maximaal 6 J en de overeenkomstige schok-weerstandsgraad is IP XX-7.

Dergelijke belasting bestaat in normale gebruiksvoorwaarden bij materieel voor industrieel gebruik.

AG3

de belasting stemt overeen met een schokenergie van maximaal 60 J en de overeenkomstige schok-weerstandsgraad is IP XX-11.

Dergelijke belasting bestaat in zware gebruiksvoorwaarden bij materieel voor industrieel gebruik.


106

07-03-25

Mechanische belastingen veroorzaakt door trillingen (AH)

A.R.E.I.

2.10.7


107

Aanwezigheid van flora en/of schimmelvorming

(AK) en fauna (AL)

A.R.E.I.

2.10.8


108

07-03-25

Elektromagnetische, elektrostatische of

ioniserende invloeden (AM)

A.R.E.I.

2.10.9


109

Zonnestraling (AN)

A.R.E.I.

2.10.10


110

07-03-25

A.R.E.I.

2.10.11


111

Bekwaamheid van personen (BA)

A.R.E.I.

2.10.11


112

07-03-25

Toestand van het menselijk lichaam (BB)

A.R.E.I.

2.10.12


113

Aanraking van het aardpotentiaal door personen

(BC)

A.R.E.I.

2.10.13


114

07-03-25

Mogelijkheden van ontruiming van personen in

noodgevallen (BD)

A.R.E.I.

2.10.14


115

Aard van behandelde of opgeslagen goederen

(BE)

A.R.E.I.

2.10.15


116

07-03-25

A.R.E.I.

2.10.16


117

Bouwmaterialen (CA)

A.R.E.I.

2.10.16


118

07-03-25

Structuur van gebouwen (CB)

A.R.E.I.

2.10.17


119

Oefening


120

07-03-25

Werkzaamheden en controle


121

Werkzaamheden aan elektrische installaties

Werkzaamheden: elke vorm van werkzaamheden die met een elektriciteitsgevaar

gepaard gaan. Dit kunnen zowel elektrische en niet-elektrische werkzaamheden als

exploitatiewerkzaamheden zijn.

Elektrische werkzaamheden: werkzaamheden aan, met of in de omgeving van een

elektrische installatie (zo-als proefnemingen, metingen, herstellingen, schoonmaken van

elektrische delen, vervangingen, wijzigingen, uitbreidingen en onderhoud...) en die

rechtstreeks betrekking hebben op de elektrische installatie.

Niet-elektrische werkzaamheden: werkzaamheden in de omgeving van een

elektrische installatie (zoals grond-, bouw-, snoei-, reinigings-,

schilderwerkzaamheden...) en die geen rechtstreekse betrekking hebben op de

elektrische installatie.

A.R.E.I.

2.11.1

122


07-03-25

Werkzaamheden aan elektrische installaties

Exploitatiewerkzaamheden: bedienings-, besturings- en controlewerkzaamheden

aan de elektrische installaties.

Bedienings- en besturingswerkzaamheden: bediening en besturing hebben als

doel de elektrische toestand van een elektrische installatie te wijzigen, om een

uitrusting te gebruiken, om uitrustingen aan te sluiten, af te koppelen, in werking te

stellen of stil te leggen. Hierbij behoren eveneens het afschakelen en opnieuw

inschakelen van installaties ten behoeve van het uitvoeren van werkzaamheden.


123

Controlewerkzaamheden: de controles kunnen bestaan uit:

− visuele controles;

− beproevingen;

− metingen.

Controles hebben tot doel de configuratie, de staat van onderhoud of de conformiteit van een elektrische installatie na te

gaan.

De beproevingen omvatten alle activiteiten die bedoeld zijn om de werking of de elektrische, mechanische of thermische

toestand van een elektrische installatie te verifiëren.

De beproevingen omvatten verder ook de activiteiten die bestemd zijn om, bijvoorbeeld, de doelmatigheid van de elektrische

beveiligingen en de veiligheidskringen te beproeven.

Metingen omvatten alle activiteiten bestemd om fysische grootheden te meten in een elektrische installatie.

124


07-03-25

A.R.E.I.

2.11.1

Werkzaamheden onder spanning:

werkzaamheden waarbij een persoon in aanraking komt met blanke delen onder spanning of in de zone onder spanning

binnendringt, hetzij met een lichaamsdeel, hetzij met arbeids-middelen of uitrustingen.

Werkzaamheden in de nabijheid van delen onder spanning:

werkzaamheden waarbij een persoon in de nabijheidszone binnendringt, hetzij met een lichaamsdeel,

hetzij met arbeidsmiddelen of uitrustingen, zonder evenwel in de zone onder spanning binnen te dringen.

Werkzaamheden buiten spanning:

werkzaamheden op elektrische installaties die noch onder spanning, noch elektrisch geladen zijn en die uitgevoerd worden nadat

alle maatregelen ter voorkoming van elektriciteitsrisico genomen zijn.

125


A.R.E.I.

2.11.1

Werkverantwoordelijke:

persoon aangeduid om de leiding van de werkzaamheden op zich te nemen.

Installatieverantwoordelijke:

persoon aangeduid om de verantwoordelijkheid voor de exploitatie van de elektrische installatie op zich te nemen. Indien nodig

kan die verantwoordelijkheid gedeeltelijk op andere personen worden overgedragen.

126


07-03-25

Nabijheidszone

A.R.E.I.

2.11.1

Werkzone: ruimte waarbinnen de werkzaamheden uitgevoerd worden.

Nabijheidszone: een begrensde ruimte rondom de zone onder spanning zoals bepaald in de drie

onderstaande afbeeldingen en in onderstaande tabel.

Zone onder spanning: een begrensde ruimte rondom de blanke actieve delen onder spanning zoals

bepaald in de figuren


127

Waarden van de afstanden DL en DV

A.R.E.I.

2.11.1

Dv: afstand die de buitengrens van de nabijheidszone aangeeft

10 000 volt = 1,150 Meter 115 cm 1150 mm


128

07-03-25

IP Waarde


129

IP Waarde

De IP-code ook wel IP-waarde genoemd, staat voor international Protection Rating of Ingress Protection.

Betekent binnendringen en de IP-code geeft aan op welk niveau

een elektrische apparaat beschermd wordt tegen binnendringend water,stof en schokken.

De IP-code bestaat uit 2 cijfers en wordt eventueel ook nog gevolgd door een cijfer en nog een Letter:

- 1ste cijfer = bescherming tegen vaste voorwerpen (handen, vingers, stof

- 2de cijfer = bescherming tegen vloeistoffen (waaronder water)

- 3de cijfer (optioneel = schokbestendigheid

- 4 letter (optioneel) = extra info


130

07-03-25

IP00XX (eerste cijfer)

0 = Geen bescherming

1 = Beschermd tegen indringen van voorwerpen groter dan 50 mm, bijvoorbeeld

ongewild contact met de hand


door een vinger

3 = Beschermd tegen indringen van voorwerpen groter dan 2,5 mm,

bijvoorbeeld door gereedschap of draad


spitse voorwerpen

5 = Beschermd tegen stof, zodanige bescherming dat het de werking niet

verhindert

6 = Volledig beschermd tegen stof


131

IP00XX (tweede cijfer)

0 = Geen bescherming

1 = Beschermd tegen verticaal vallende waterdruppels, bijvoorbeeld

condensatie

2 = Beschermd tegen vallende waterdruppels op een 15 gekanteld

apparaat

3 = Geen schade indien besproeid onder een hoek van -60° tot 60° (10

l/min)

4 = Beschermd tegen water uit alle richtingen (10 l/min)

5 = Beschermd tegen waterstralen uit alle richtingen (12,5 l/min)

6 = Bescherming tegen sterke waterstralen uit alle richtingen (100 l/min)

7 = Beschermd bij onderdompeling (30 min op 1m)

8 = Blijft bruikbaar bij langdurige onderdompeling

9 = Blijft bruikbaar bij een vochtigheidsgraad van meer dan 90% of bij

besproeiing onder hoge druk


132

07-03-25

Technische gegevens

Chemische weerstand:

getest en goedgekeurd voor gebruik in omgevingen met ammoniakniveaus to 20 ppm

Beschermingsgraad:

IP55 voor de samenstelling van een stopcontact en spuitwaterdichte montagedoos

weerstand

minimumtemperatuur van -25 °C en een maximumtemperatuur van 55 °C

Keurmerken: CEBEC

Markering: CE

Productcode: NIKO 700-37754


133

In sommige gevallen wordt de gebruikelijke IP-waarde gevolgd door één of twee letters (IPXXXX). De eerste letter zegt iets over

de bescherming tegen het aanraken van gevaarlijke delen binnen het omhulsel van de elektrische kast. De tweede letter geeft

belangrijke aanvullende informatie.


134

07-03-25


135

IP00XX (tweede letter)

H = Hoogspanningsapparatuur

M = Bewegende onderdelen tijdens de werking

S = Bewegende onderdelen tijdens stilstand

W = Gedefinieerde weersomstandigheden

Voorbeeld

Een IP-waarde ziet er bijvoorbeeld zo uit: IP50 of IP24CH


136

07-03-25

Kleurcode van de Geleiders


137

1-fasig netwerk

11 = spanningsgeleider

• aanvoer van elektriciteit van de

spanningsbron naar de belasting

• N = Neutrale geleider (blauw)

• terugloop van de belasting naar de

spanningsbron

• PE = Potential Earth = aarding

• voor equipotentiaal verbindingen en

verbinding met de aarde


138

07-03-25

3-fasig netwerk

Li — L2 — L3 = spanningsgeleider

• aanvoer van elektricïteit van de

spanningsbron naar de belasting

• N = Neutrale geleider (blauw)

• terugloop van de belasting naar de

spanningsbron

r • PE = Potential Earth cable

• voor equipotentiaal verbindingen en

verbinding met de aarde


139

Kleurencodes


140

07-03-25

PE geleider =

aardingsgeleider

▪

Geel/groen gekleurde isolatie

▪

Beschermt mensen en dieren tegen

electrocutie in geval van onrechtstreekse

aanraking met elektriciteit.

▪

Deze geleider (aardingsgeleider) mag NOOIT

onderbroken worden, op geen enkele manier,

doorheen het hele stroomcircuit.


141

PE geleider = aardingsgeleider


142

07-03-25

Isolatiemeting / minimale

isolatieweerstanden

A.R.E.I.

Boek 1

6.4.5

Nominale spanning van de stroombanen (V)

Testspanning in

gelijkstroom (V)

Isolatieweersta

nd k Ω

Zeer lage spanning, voor zover de stroombaan gevoed is d.m.v. een

veiligheidstransformator

250

250

Spanning gelijk aan of kleiner dan 500 V met uitzondering van de

hierboven vermelde gevallen

500

500

500 V Spanning en kleiner of gelijk aan 1000 V

1000

1000

143


Altijd checken — Opnieuw checken

Nog oude kleurencode van de draden?

Reeds nieuwe kleurencode?

Correct geïnstalleerd?

Slecht geïnstalleerd?


144

07-03-25

Conformiteit en Keuring

▪

https://www.elektriciteitkeuring.be/keuring-elektriciteit/

▪

▪

▪

▪

Residentieel => 25 jaar

Niet residentieel => 5 jaarlijk

HoogspanningS =>jaarlijks

Foodtruck & foor =>jaarlijks


145

Keuringsdocument


146

07-03-25

Eendraadschema


147

situatieschema


148

07-03-25

Uitwendige invloeden op de elektrische installaties

KABELS — HASPELS - STEKKERS


149

Verlengkabels


150

07-03-25

CPR: Construction Products Regulatian

Voor zover elektrische leidingen met een brandgedrag overeenkomstig klassen F1, F2, SD en/of SA op de markt

werden gebracht voor het einde van de co-existentieperiode (1 juli 2017), mag hun gebruik worden verder gezet

zonder beperking in tijd

.

In de Europese regelgeving over CPR (EN 50575 en EN 13501-6) zijn verschillende euroklassen (ca)

gedefinieerd: A, Bi, B2, C, D, E en F. •

Deze klassen variëren in brandbijdrage en toepassing bij brandrisico op basis van volgende kenmerken:

Rookontwikkeling=smoke

-Brandende en vallende deeltjes (D=droplets)

-Corrosiviteit / zuurgraad (a=acidty)

151


Brandklasse kabels (CPR)

A.R.E.I.

4,4,3,4 b

https://etelectric.nl/cpr-nen8012-brandclassificatie-kabels/


152

07-03-25

TOEGESTANE INSTALLATIE

• In kabelkanaal of kabelgoot

• In buis bovengronds of ondergronds en mits voldoende afwatering

• Verzonken in beton, cement, of wanden

• In open lucht

• In woning of industrie

Nota

• Mag zowel binnen als buiten gebruikt worden

• In een goed afwaterende buis mag XGB Cca ook ondergronds geplaatst worden

• Geschikt voor gebruik bij omgevingstemperaturen tussen -20°C en +80°C.

Bedrijfstemperatuur tot -20°C toegelaten op voorwaarde dat er geen mechanische

krachten inwerken en dat de kabel niet verplaatst wordt

•

UV-bestendigheid volgens EN 50289-4-17 Methode A (testduur 720u) garandeert dat

Nexans XGB Cca uitermate geschikt is voor het Belgische klimaat.

•

Nexans XVB Cca Easy Strippable: Deze kabels zijn voorzien van een makkelijk

stripbare buitenmantel en zijn beschikbaar in secties van 1,5 mm t/m 10 mm2.


153

Impact van elektriciteit op het menselijk lichaam


154

07-03-25

Elektrische effecten en gevaren

Warmteopwekking: Een stroom die doorheen een geleidend element gaat, ontwikkelt een bepaalde

hoeveelheid warmte binnen een bepaalde tijd.

Energieopwekking: Tussen twee geleiders die dicht bij elkaar stroom vervoeren, ontstaat er een

kracht. In het geval van twee parallelle geleiders stellen wij een aantrekkingskracht vast als de stroom in dezelfde

richting stroomt, en een afstotingskracht als dat niet zo is.

Elektrisch veld: Een lading in een ruimte creëert een kracht op een tweede punt op een bepaalde

afstand.

Magnetisch veld: Elke elektrische stroom creëert een magnetisch veld.

Chemische effecten: Een elektrische stroom die door zuren, basen, gesmolten zouten (elektrolyten)

gaat, veroorzaakt een chemische wijziging van de vloeistof, die elektrolyse wordt genoemd.

Ionisatie: Atomen, bijvoorbeeld die van de lucht, kunnen onder andere ioniseren door een voldoende sterk

veld, door een elektrisch veld. Het gevolg is dat de lucht in bepaalde mate geleidend wordt.

Lekstromen: In geval van een onvolkomen isolator kan een stroom doorheen het materiaal of langs het

oppervlak van het materiaal vloeien. Dat kan leiden tot verhitting en geleidelijke aantasting van de isolator.

155

An Allied Universal ® Company AREI : Art. 5


elektrisering,

contactbrandwonden en inwendige brandwonden

thermische brandwonden (elektrische boog, spatten, ...)

brand of ontploffing.

156


07-03-25


▪ elektrisering: dit is de reactie van het lichaam als gevolg van een accidenteel contact met elektriciteit ;

▪

elektrocutie : dit is een elektrisering met fatale afloop.


157

157

Elektrische gevaren

De effecten van wisselstroom (15 tot 100 Hz)

I (mA)

> 200 Brandwonden

50 - 200 Hartfibrillatie

20 - 40 Pijnlijke spiersamentrekking

14 - 24 Contact niet verbroken voor mannen

7 - 16 Contact niet verbroken voor vrouwen

4 - 7 Pijnlijke spiersamentrekking

1.2 - 4.5 Tinteling

0.9 - 1.2 Licht voelbaar

Bij gelijkstroom moet de stroomsterkte, om hetzelfde effect te veroorzaken, 2 tot 4 keer hoger zijn.

An Allied Universal ® Company AREI : Art. 31.01

158

07-03-25

De effecten van AC (50/60Hz) op de mens (volwassene)

t (s)

10

5 % 50 %

5

2

1

0,5

0,2

1 2 3 4

0,1

0,05

0,02

0,01

0,1 0,2 0,5 1 2 5 10 20 50 100 200 500 1000 2000 5000 10000

I (mA)

1: normaal - geen reactie,

2: normaal – geen gevaarlijk effect,

3: gewoonlijk – geen orgaanschade : samentrekking van de spieren, ademhalingsproblemen, omkeerbare hartstoornis,

4: aanzienlijk gevaar : mogelijkheid van ventrikelfibrillatie, hartstilstand, brandwonden, ademhalingsstilstand

AREI : Art. 31.01


159

Elektrische gevaren

▪ De impedantie van de huid varieert voor elk individu afhankelijk van :

▪ Temperatuur van de huid

▪

▪

Contactoppervlak en de contactdruk

Contactspanning

▪ Staat van de huid BB1 BB2 BB3 ?

▪

▪

▪

▪

Doorgangstijd van de stroom (A)

Lichamelijke toestand van de persoon

Lichaamsbouw van het individu

Traject van de stroom door het menselijk lichaam


160

160

07-03-25

Elektrische gevaren

AREI : Art. 31.01

Inwendige weerstand van het organisme afhankelijk van de spanning

Weerstandswaarde van het menselijk lichaam R (k )

4

3

2

1


5 Droge huid

Vochtige huid

Ondergedompelde huid

25 50 250 380

Uc(Volt)

161

Elektrische gevaren

AREI: Art. 31.01

Hartstroomfactor

200 x 0,4 = 80

Van

naar

Factor

Linker hand

Eén of twee voeten

1

Twee handen

Twee voeten

1

0,4

Linker hand

Rechter hand

Rechter hand

Eén of twee voeten

0,4

0,8

Rug

Rechter hand

0,3

1

Rug

Borst

Linker hand

Rechter hand

0,7

1,3

Borst

Linker hand

1,5

Zitvlak

Eén of twee handen

0,7

B.v.: Het effect is hetzelfde voor een stroom van

200 mA van hand naar hand

80 mA van de linker hand naar de voet(en)


162

07-03-25

Elektrische gevaren

Absolute conventionele grensspanning

Gevaargrens bij wisselspanning : I = +/- 25 mA

Code

BB1

Toestand van de huid

Droge huid of vochtig door

transpiratie

R (Ω)

2000 Ω

AC Spanning

50 V

DC

Met Rimpel

75 V

DC Zonder rimpel

120V

BB2

natte huid

1000 Ω

25 V

36 V

60V

BB3

ondergedompeld in water

500 Ω

12 V

18V

30 V

De absolute conventionele grensspanning (U L ) is afhankelijk van de weerstand van het

menselijk lichaam, die met name afhangt van de vochtigheid van de huid.


AREI : Art. 31.01

163

De stroom frequentie

Een wisselstroom met een frequentie van 50 Hz houdt meer gevaar in dan gelijkstroom afkomstig van een batterij.


164

07-03-25

De generator werd geladen met 1.000 volt en de stroom werd gedurende 17 seconden door het lichaam van Kemmler geleid.

William Francis Kemmler was een Duits-Amerikaans moordenaar en de eerste persoon die

werd geëxecuteerd door middel van de elektrische stoel.

165


Wetten en regelgevingen

166


07-03-25

Overzicht

Welzijnswet van 4augustus 1996

A.R.A.B.: Algemeen Reglement voor de ArbeidsBescherming • titel lii: eerste afdeling [lektrische nstallaties: opgeheven

(wat werkr.erners hij de uitvoering van hun werk betreft4

A.R.E.I.:• Algemeen Reglement op de elektrische installaties:

• het AREI is ontstaan uit het Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming (ARAB). Omdat de bepalingen uit titel III

verouderd waren werd besloten om een apart reglement met voorschriften in te voeren voor het elektrisch materieel en

elektrische installaties. Het AREI werd in 1981 bindend verklaard door twee Koninklijke Besluiten die elk betrekking

hadden op een toepassingsgebied.

Nieuwe ARE.I. 2020 (juni 2020)


167

Overzicht

A.R.E.I. juni 2020:

• Boek 1: e(elektrische installaties op laagspanning en zeer lage spanning;

• Boek 2: elektrische installaties op hoogspanning;

• Boek 3: installaties voor transmissie en distributie van elektrische energie.

• CODEX: Codex over het welzijn op het werk • Boek III.- Arbeidsplaatsen •

Titel 2.— Elektrische installaties

• Laagspanningsrichtlijn

• Machinerichtlijn


168

07-03-25

Veiligheid van elektrische producten

Er zijn 3 ECONOMISCHE richtlijnen over de veiligheid van de elektrische apparaten en uitrustingen die op

de Europese markt gebracht worden. Elke richtlijn slaat op een bijzonder aspect van die apparaten.

Veiligheid van elektrische apparaten

• De Laagspanningsrichtlijn heeft betrekking op alle gevaren in verband met het gebruik van elektrische

apparaten door particulieren of professionelen voor elektrische producten die op de Europese markt

Worden gebracht.

• Voorbeelden van de producten die deze wetgeving vallen. zijn elektrische huishoudelijke apparaten verlichting ,elektrische verwarming, enz

Elektromagnetische compatibiliteit van elektrische apparaten

• De richtlijn “elektromagnetische compaliteit” (DE EMC Richtlijn )Heeft betrekking op de elektromagnetische storing die kunnen ontstaan tussen

elektrische installatie en apparaten onderling .

• Alle elektrische en elektronische apparaten vallen In principe onder deze wetgeving voor zover zj storing zouden kunnen veroorzaken of

hierdoor gestoord kunnen worden

Veiligheid van producten voor gebruik in explosieve atmosfeer

De richtlijn “Apparaten voor gebruik in explosieve atmosferen (de “ATEx-richtlijn”) behandelt het op de markt brengen van toestellen en

beschermingssystemen op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen.


169

Laagspanningsrichtlijn

• Europese richtlijn 2014/35/ EU

• Omgezet in het Koninklijk besluit

van

21 april 2016 betreffende het op de

markt brengen van elektrisch

materieel.

Machinerichtlijn

• Europese richtlijn 2006/42/EG

• Omgezet iii het koninklijk besluit van

12AUGUSTUS 2008 betreffende het

op de markt brengen van machines


170

07-03-25

Toekenning BA4/BA5


171

Hoofdstuk 9.2. Toekenning van de codificatie BA4/BA5

De bekwaamheid van personen die gekenmerkt wordt door de code BA4 of BA5 wordt aan

de werknemers toegekend door de werkgever.

De reikwijdte van deze toekenning met betrekking tot de aard van de elektrische

installaties of de aard van de werkzaamheden waarvoor deze bekwaamheid geldt, moet

bepaald zijn.

Onverminderd de bepalingen van hoofdstuk VI van boek 3, titel 2 van de Codex over het

welzijn op het werk betreffende de elektrische installaties op arbeidsplaatsen,

.

172


07-03-25

houdt de werkgever bij de beoordeling van de bekwaamheid van personen en bij de toekenning van deze

bekwaamheid ten minste rekening met:

− de kennis van de betrokken werknemer met betrekking tot de risico’s die door de elektrische installaties

geboden worden, opgedaan door opleiding of ervaring binnen of buiten de inrichting van de werkgever;

− de aard en de verscheidenheid van de elektrische installaties, zoals hoog- of laagspanning, netstelsels,

aard van het toegepaste elektrisch materieel

(bijvoorbeeld klassiek elektrisch materieel, ontploffingsveilig materieel),... waarvoor deze kennis geldt;

− de verscheidenheid aan activiteiten aan of nabij een elektrische installatie (werken onder spanning, in de

nabijheid van onder spanning staande delen, werken buiten spanning, schakelwerkzaamheden aan

elektrische installaties, controle-, inspectie- en meetwerkzaamheden...) waarvoor deze kennis geldt.

Deze beoordeling van de bekwaamheid, met inbegrip van de omschrijving van de installaties en van de

werkzaamheden waarvoor de beoordeling geldt, is traceerbaar.


173

De toekenning van de codificatie van de bekwaamheid van personen die

gekenmerkt wordt door de code BA4 of BA5 aan een werknemer wordt door de

werkgever vastgelegd in een document, dat, behalve de naam van de

werknemer, duidelijk bepaalt voor welke werkzaamheden en voor welke

elektrische installaties de bekwaamheid geldt (o.a. door een beschrijving van de

toegelaten activiteiten, een beschrijving van de elektrische installaties waaraan

of waar nabij mag gewerkt worden...),

met de eventuele bijzondere beperkingen ervan, de geldigheidsduur en de

eventuele voorwaarden voor het behouden van de bekwaamheid.

Onverminderd het codificeren van de bekwaamheid BA4/BA5 blijven de

werkgevers, elk binnen hun bevoegdheid en op hun niveau, ertoe gehouden:

− ervoor te zorgen dat iedere betrokken persoon een voldoende en aangepaste

opleiding en vorming ontvangt die speciaal gericht is op zijn werkpost of

functie;


174

07-03-25

− de bekwaamheid van de betrokken personen op gebied van veiligheid en gezondheid in aanmerking te nemen wanneer zij hen met de

uitvoering van een werkzaamheid aan of nabij een elektrische installatie belasten;

− te controleren of de verdeling van de taken op een zodanige wijze geschiedt dat de verschillende werkzaamheden aan of nabij een

elektrische installatie worden uitgevoerd door personen die daartoe de vereiste bekwaamheid hebben of hebben behouden, en de vereiste

vorming, opleiding en instructies hebben ontvangen


175

hoofdstuk VI van boek 3, titel 2 van de Codex over het welzijn op het werk

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

Hoofdstuk VI.- Bekwaamheid en opleiding van de werknemers en instructies voor de werknemers

Art. III.2-17.- De werkgever verzekert de nodige opleiding van de werknemers en hij verstrekt de nodige instructies om de risico’s eigen

aan het gebruik van, de uitbating van en de werkzaamheden aan de elektrische installatie te vermijden, rekening houdend met de

opdrachten waarmee deze werknemers belast zijn.

Bij het vaststellen van deze vorming en van deze instructies houdt de werkgever rekening met de risico’s die kunnen voortvloeien uit het

feit dat een elektrische installatie niet of niet volledig werd uitgevoerd overeenkomstig de bepalingen van het AREI.

Art. III.2-18.- De werkgever treft de nodige maatregelen opdat alleen werknemers die daartoe de nodige bekwaamheid bezitten, belast

worden met het gebruik van, de uitbating van en de werkzaamheden aan elektrische installaties of delen ervan die een risico van

elektriciteit kunnen opleveren.

De bepalingen van het AREI waarbij bepaalde activiteiten of de toegang tot bepaalde installaties of delen van installaties voorbehouden

worden aan personen die beschikken over de bekwaamheid die gekenmerkt wordt door de code BA 4 of BA 5, zijn van toepassing op de

in deze titel bedoelde personen en elektrische installaties.

De bekwaamheid van personen die gekenmerkt wordt door de code BA 4 of BA 5 wordt door de werkgever aan de werknemers toegekend

overeenkomstig artikel 47 van het AREI.

Art. III.2-19.- De werkgever vergewist zich ervan dat de werknemers de reglementering en de instructies die moeten nageleefd worden

kennen.

Bovendien vergewist hij zich er van dat de leden van de hiërarchische lijn de reglementering en de instructies die moeten nageleefd

worden kennen, naleven en doen naleven.

Art. III.2-20.- De werkgever hangt op oordeelkundig gekozen plaatsen een instructie uit met betrekking tot de eerste hulp die toegediend

moet worden in geval van ongeval met elektrische oorsprong.


176

07-03-25

A.R.E.I.

3.2.2

NULLEIDERSSTELSES


177

Soorten nulleiderstelsels

-Om elektrische energie op een veilige manier te verdelen zijn drie netsystemen in

voege (IEC 60364).

-Netsystemen worden ingedeeld volgens de aarding en de verdeling van de

beschermingsgeleiders

-Men onderscheidt IT-netten, TN-netten en IT-netten.

-De eerste letter heeft telkens betrekking op de aarding van het verdeelnet:

T staat voor een rechtstreekse aarding van een punt van het verdeelnet, meestal het

sterpunt van de transformator,

I staat voor een geïsoleerde toestand t.o.v. de aarde. Meestal is het sterpunt van de

transformator via een grote impedantie verbonden met de aarde.


178

07-03-25

Soorten nulleiderstelsels

De tweede letter stelt de aardingstoestand van de massa’s van de verbruikers voor.

De verbinding van een massa van een toestel met een aarding gebeurt via een beschermingsgeleider of PE-geleider

T staat voor een rechtstreekse verbinding van de massa’s van de toestellen met

een aarding die onafhankelijk is van de aarding van het net.

N staat voor een verbinding van de massa’s van de toestellen met de aarding van

het verdeelnet.

TN-netten komen voor in drie varianten:

TN-C: beschermgeleider en nulgeleider zijn één geleider (PEN-geleider)

TN-S: beschermgeleider en nulgeleider zijn aparte geleiders (5-draads-systeem)

TN-C-S: een TN-C net verandert stroomafwaarts van de transformator in een TN

S net. Omgekeerd is verboden


179

Bescherming tegen elektrische schokken door OA

De drie aardverbindingsschema’s

Elk gekenmerkt door een code bestaande uit ten minste twee letters en eventueel drie of vier

letters:

1 ste letter: relatie tussen een punt van de voeding en de aarde:

T: rechtstreekse verbinding van een punt met de aarde

I : geïsoleerd van de aarde of verbonden via een impedantie

2 de letter: relatie tussen de elektrische massa’s en de aarde:

T: rechtstreekse verbinding van een punt met de aarde,

N: massa’s verbonden met het nulpunt van de bron

3 de letter: relatie tussen de nulgeleider (N) en de beschermingsgeleider :

C: gecombineerde nulgeleider (N) en beschermingsgeleider (PEN)

S: aparte nulgeleider (N) en beschermingsgeleider (PE)

An Allied Universal ® Company AREI : Art. 79.01

180

07-03-25

NETSYSTEMEN

T T systeem

Verbruiker

Massa’s van verbruikers zijn geaard en net is ook geaard


181

NETSYSTEMEN

T N systeem

Verbruiker

Massa’s via nulleider geaard met net


182

07-03-25

NETSYSTEMEN

I T systeem

Verbuiker

Net geïsoleerd en massa’s geaard


183

NETSYSTEMEN


184

07-03-25

VEILIGHEID EN BESCHERMING


185

Overbelasting

= het teveel belasten van een stroomkring

Indien overbelasting optreedt, dan zal de

smeltveiligheid of de automaat de

overbelaste kring uitschakelen vooraleer

er negatieve gevolgen (brand, opwarmen

van de geleiders ..) ontstaan.

Bemerk: bij overbelasting zal de verliesstroomschakelaar

NIET uitschakelen.


186

07-03-25

Definities overstroom


187

Bedrijfsstroom van een stroombaan:

rekening mee te houden voor de

keuze van de kenmerken van de bestanddelen van de stroombaan (Ib).

Werkelijke kortsluitstroom:

de waarde van de berekende of gemeten

kortsluitstroom, rekening houdend met het beperkend vermogen van de

beschermingsinrichting en met alle impedanties in de stroombaan die

stroomopwaarts van de fout gelegen zijn.

Toelaatbare stroom in een geleider:

de constante waarde van de

stroom die onder de gegeven omstandigheden door een geleider kan

vloeien zonder dat de permanente regimetemperatuur van de geleider

hoger wordt dan de opgegeven waarde (IZ).

Conventionele niet-aanspreekstroom:

de aangeduide stroom die

gedurende een zekere tijd door een beschermingsinrichting kan vloeien,

zonder dat deze laatste in werking treedt (Inf).

188


07-03-25

Kortsluiting

Een kortsluiting komt voor indien de stroom voerende

geleiders zonder een verbruiker (lamp, motor, weerstand,...)

met elkaar worden verbonden.

189


Kortsluiting

I=U/R

Thuis: tot 3.000 A

• Industrieel: > 10.000 A

190


07-03-25

Voorbeeld


191

Bescherming elektrische installatie smeltzekering - automaten

Een installatieautomaat ook wel automatische zekering of

kortweg automaat genoemd, beschermt de bedrading van elektrische

installaties tegen schade door te hoge elektrische stromen.

De automaat onderbreekt het elektrische circuit als

door kortsluiting of overbelasting een te hoge stroom in de installatie

ontstaat:

• hij een plotselinge hoge stroomstoot (kortsluiting) gebeurt het uitschakelen

nagenoeg quasi onmiddellijk door een elektromagneet (magnetisch)

• bij overbelasting vindt uitschakeling plaats door middel van een bimetaal

(thermisch) en gebeurt dit iets minder snel’ dan bij een kortsluiting het geval is


192

07-03-25

SMELTZEKERINGEN

Indiende smeltdraad doorgebrand of gesmolten is,

Dient de smeltzekering volledig vervangen te worden

indien gesmolten of doorgebrand


193

VEILIGE ELEKTRISCHE INSTALLATIES

Soorten zekeringen

Glazen buiszekeringen

Penzekeringen

Schroefzekeringen

Cilindrische zekeringen

meszekeringen


194

07-03-25


Smeltveiligheden huishoudelijk gebruik

Maximale stroom

Nominale spanning

Minimale doorsnede

Van de geleider

Uitschakelvermogen

Veiligheid(kaliber)


195


Beveiliging afhankelijk van de doorsnede van de geleiders


196

07-03-25

Automaten


197


Onderdelen van de automaat

overbelasting

kortsluitstroom


198

07-03-25

Industriële automaten


199


Uitschakelcurven : automaat

Huishoudelijke norm

IEC 898

Curve

B

C

D

Beveiliging

3 tot 5 In

5 tot 10 In

10 tot 20 In


B=lange lijn

Snel reageren

C= general

purpose

D= motoren

200

07-03-25

Uitschakelcurven van automaten

Overstroombeveiliging

Curven

Magnetische

uitschakeling

IEC 898

Magnetische

uitschakeling

IEC 947.2

Gebruik

B

3…5 In

3…5 In

Resistieve belastingen, b.v.

elektrische verwarming,

beveiliging van de generatoren,

van personen en grote

kabellengten (in TN- en ITstelsel)

C

D

K

(mA)

5…10 In

10…20 In

…

…

5…10 In

10…20 In

10…14 In

12 In

Elke gebruikelijke belasting,

b.v. verlichting, stopcontacten,

lichte motoren

Verbruikers met hoge

inschakelstromen, b.v. zware

motoren

Elektronische toestellen

Motoren (geen thermische

beveiliging) (beveiliging van

motorstarters)


AREI : Art. 251.02

201


In= 10A

De automaat :

Huishoudelijk gebruik

Type curve

Magnetische

uitschakeling

(IEC 898)

I > (A)

t = 1u

I >> (A)

t = 0,1 sec

B

3 à 5 In

11,3 – 14,5

30 - 50

C

5 à 10 In

11,3 - 14,5

50 - 100

D

10 à 20 In

11,3 - 14,5

100 - 200

Vermoedelijke

Kortsluitstroom

(A)

10000

25000

1500

3000

4500

6000

Uitz.

Oude huizen

Nieuwe huizen

Gelimiteerd

6000


202

07-03-25

Instelbare automaten


203

Kortsluitstroom - Onderbrekingsvermogen

Is een zeer belangrijke parameter en moet

goed berekend worden

Even herhalen:

• Huishoudelijke :tot 3000A

• industrieel > 10.000 A

Onderbrekingsvermogen in KA uitgedrukt

• Voor smeltzekeringen: uitgedrukt in Ka en is altijd hoger

dan een automaat.


204

07-03-25


Constructeur

Curve en In (A)

Icc (A)

Un (Volt )

Type

Pos.open/gesloten

Cebec keuring


205

SAFETY RULE

Indien een automaat of zekering moet vervangen worden:

STEEDS DEZELFDE KARAKTERISIEK AANHOUDEN

NEVER “QUICK FIX” IT


206

07-03-25

Veiligheid en bescherming van personen


207


208

07-03-25

Bescherming tegen DIRECT CONTACT

• Moet deel uitmaken aan de basis, dus van bij het ontwerp van de initiële installatie, of biij uitbreiding/aanpassing van een bestaande installatie.

Hoofdbedoeling:

• Direct contact van bij de start compleet elimineren

• Direct contact zoveel als mogelijk verhinderen


209


Onderafdeling Boek 1 (IS en ZLS) Boek 2 (HS)

Omhulsel 4.2.2.1 b 4.2.2.1

Isolatie 4.2.2.1 c 4.2.2.1

Verwijdering 4,2,2.1 d 4,2.2.1

Hindernis 4.2.2.1e 4.2.2.1 e

ZLVS: Zeer Lage Veiligheid Spanning (25, 22, 6 volt)

• Gevoelige verliesstroomschakelaar: Al van 10 mA/ 3OmA

210


07-03-25


Omhulsels (ond.afd. 4.22.1 b AREI): rondom de onder spanning staande delen worden omhulsels aangebracht ,zodat

rechtstreeks contact met deze onder spanning staande delen niet mogelijk is


211


Isolatie (ond.afd. 422.1 c AREQ) rondom een stroomvoerende geleider wordt een isolerende laag aangebracht.


212

07-03-25

Bescherming tegen

DIRECT CONTACT

Verwijdering (ondafd. 4.2.2.1 d AREI)) naakte onder spanning staande delen worden zodanig geplaatst dat ze zonder extra

hulpmiddelen niet kunnen aangeraakt worden (luchtleidingennet)


213

Bescherming tegen

DIRECT CONTACT

Hindernis / Fysische barrières (afd. 4.2.2.1e AREI)) Bij HS cabines en andere HS-toepassingen

214


07-03-25


Werken op Zeer Lage Veiligheidsspanning

Eventueel direct contact is aanvaardbaar/toegestaan


215


Werken met zeer gevoelige

verliesstroomschakelaars 10 mA of 30 mA

om maxima’s (bijkomende) bescherming te

bieden bij eventuele

rechtstreekse aanraking


216

07-03-25


Veiligheidsafstand (ond.afd. 9.3.4.4 c AREI)


217

Stapspanning


218

07-03-25

5.2 Beschermingsmaatregelen tegen elektrische schokken

Begrippen met betrekking tot de bescherming tegen elektrische schokken

Foutspanning:

spanning die bij een isolatiefout ontstaat

tussen een massa en een punt waarvan de

potentiaal niet veranderd wordt door het

onder spanning brengen van de massa.

Contactspanning:

spanning die bij een isolatiefout bestaat of

kan ontstaan tussen gelijktijdig genaakbare

delen, met uitzondering van actieve delen.

Stapspanning:

deel van de aardpotentiaalstijging die op een

persoon met een staplengte van 1 m kan

aangebracht worden wanneer de stroom door

het menselijk lichaam van voet tot voet vloeit.


AREI : Art. 28.01

219


220

07-03-25

Zone zonder actieve delen

DL = Distance Live

-> Afstand die de buitenkant van de Live zone aangeeft

-> Is de zone die beschouwd wordt als Live = onder spanning

Werken onder spanning

DV = Distance Vicinity

-> Afstand die de buitenkant van de

Nabijheidszone aangeeft

-> Is de zone die beschouwd wordt als in de

nabijheid van zone onder spanning

-> Enkel Toegankelijk mits specifieke

Veiligheidsmaatregelen.

• -> actief deel van

de installatie


221

Veiligheidsafstand: voorbeeld

Absoluut verbod om in de zone onder spanning door te dringen


222

07-03-25

Veiligheidsafstand: voorbeeld

De persoon bevindt zich in de nabijheidszone


223

Tabel van de veiligheidsafstand


224

07-03-25

Vuistregel

Neem 1 cm per 1kV

voor Distance Live (D1) in beschouwing


225

IN DIRECT CONTACT


226

07-03-25

INDIRECT CONTACT

Bescherming afhankelijk van het

soort net :

TT net

TN net

IT net

IU net

IN-S net


227

Bescherming tegen INDIRECT contact

Passieve bescherming, passief= niets doen doch:

•Vermijden isolatiefout

• door gebruik van veilig materiaal

• door een veilige constructie

• door een gepast onderhoud

Bijkomende beschermingsmaatregelen

• gebruik van ZLVS

• gebruik van klasse II materieel

• scheiding der stroombanen

• plaatselijke equipotentiaal verbindingen


228

07-03-25

Bescherming tegen indirect contact

Aktieve bescherming

• Goede aardingen en equipotentiaalverbindingen

• Verliesstroomschakelaar

• Goed en tijdig onderhoud van de installatie, de

gereedschappen, kabels en haspels


229

Bescherming tegen indirect contact

Actieve bescherming

Equipotentiaal verbindingen

Aardelektroden


230

07-03-25

Verliesstroomschakelaar

Een aardlekschakelaar (afgekort ALS), ook verliesstroomschakelaar, differentieelschakelaar of de volksmond ook wel “differentieel”

genoemd, is een automatisch werkende schakelaar die een elektrische installatie (of een deel ervan) spanningsloos maakt zodra een

lekstroom vanaf een bepaalde grootte optreedt.

Deze lekstroom of verliesstroom wordt uitgedrukt in 0

milliampère (mA)

231


Hoe werkt een differentieelschakelaar

232


07-03-25

NETSYSTEMEN

Hoe werkt een differentieelschakelaar ?


233

Hoe werkt een differentieelschakelaar


234

07-03-25

5.3 Bescherming tegen elektrische schokken door OA

Differentieel

4 categorieën

1. lage gevoeligheid: I∆n ≥ 1000 mA;

2. gemiddelde gevoeligheid: 30 mA ≤ I∆n ≤ 1000 mA. (100, 300,

500 en 1000 mA)

3. hoge gevoeligheid: 10 mA ≤ I∆n ≤ 30 mA;

4. heel hoge gevoeligheid: I∆n ≤ 10 mA.

235


AREI Art. 85.01

Wat staat er op te lezen

ART 251.05

Differentieelschakelaar van het huishoudelijke type

Vooraan de installatie geplaatst :

I∆n max. 300 mA

In = 40 A

Type A

I²t = 22,5 KA²s

3000

Stroomopwaarts verzegelbaar


236

07-03-25


Differentieel

Klassen van de differentieels

AC

Differentieelstroominrichting waarbij de uitschakeling wordt verzekerd voor

sinusoïdale residuele differentieelwisselstromen, zonder

gelijkstroomcomponent.

A

Differentieelstroominrichting waarbij de uitschakeling wordt verzekerd

voor sinusoïdale residuele differentieelwisselstromen,

in aanwezigheid van gespecificeerde pulserende residuele

differentieelgelijkstromen.

B

Differentieelstroominrichting waarbij de uitschakeling wordt verzekerd

voor stromen die identiek zijn aan die van type A,

voor residuele differentieelgelijkstromen die het gevolg kunnen zijn van

een driefasige gelijkrichting.


237


Differentieelschakelaar van het huishoudelijke type

Er moeten bijkomende differentieels worden geïnstalleerd in de

volgende gevallen :

voor badkamers en doucheruimten, de wasmachine, de

droogkast, ...: max. 30mA;

voor de verwarmingsweerstandskringen in de vloer : max.

100mA;

als de aarding varieert tussen 30 en 100 ohm.


AREI Art. 85.02 ART 251.05

238

07-03-25


Verbod

De ingangsklemmen en de uitgangsklemmen van een

differentieelstroominrichting overbruggen

De kringen waar een stroomonderbreking gevaren of grote

ongemakken met zich mee kan brengen, zoals alarmkringen,

noodkringen, … beschermen door middel van een

differentieelstroominrichting, ....

Beproeving van de beschermingsinrichting: maandelijks


AREI Art. 85

239


Nieuwe eisen voor het plaatsen

van een differentieelselectiviteit

a.r.e.i.

4.2.4.3.

een differentieelstroombeschermingsinrichting met een aanspreekstroom van ten hoogste

300mA wordt aan het begin van de elektrische installatie aangebracht.

300mA

onmiddellijk stroomafwaarts van de beschermingsinrichtingwordt aan het begin van de elektrische installatie ten

minste een differentieelstroombeschermingsinrichting met een grote(30mA) of zeer grote gevoeligheid (10mA)

geplaatst

waarop ten minste de volgende stroombanen worden aangesloten:

1. de contactdozen die niet bestemd zijn voor de voeding van de vaste of vast opgestelde

toestellen en machines;

2. de verlichting;

30mA 30mA 30mA

3. de ruimten die een bad en/of een douche bevatten;

4. de wasmachines, de droogkasten en de afwasmachines.

Het is toegelaten om maximaal 8 eindstroombanen per voormelde differentieelstroombeschermingsinrichting te plaatsen

Bescherming An Allied tegen Universal elektrische ® Company schokken bij onrechtstreekse aanraking in huishoudelijke installaties

240

07-03-25

VEILIGHEIDSPRINCIPES BIJ WERKZAAMHEDEN


241

6 stappen van een LMRA Voor jou opgesomd ...

Kijk goed om je heen. Zijn er gevaren? Zijn de arbeidsmiddelen in orde?

Denk goed na over de mogelijke risico’s.

Beoordeel de risico’s. Analyseer de gevaren die verbonden zijn aan een taak.

Beheers de risico’s: neem maatregelen.

Zijn er risico’s aanwezig? Zo ja, stop direct met werken!

Is alles veilig? Ja? Start of hervat je werk.


242

07-03-25


243

Soort werkzaamheden?

Wat moet jij of moeten jouw collega’s (BA4) doen?

• Schilderen in de nabijheid van elektriciteit?

• Gaten boren in de muur?

• Een stelling plaatsen in de nabijheid van elektrische kabels?

• Onderhoudswerkzaamheden/kuisen?

• Werken op hoogte?

….

• Laagspanning of hoogspanning?

• Zijn ze in staat om de risico’s correct in te schatten en

hebben ze ervaring met het soort werk?

…


244

07-03-25

Waar moet het uitgevoerd worden?

• In de nabijheid van hoogspanning?

• In de nabijheid van laagspanning?

• Hoe dicht kunnen ze eventueel komen?

• Welke invloed factoren kunnen een invloed hebben (A-factoren)?

• Welke B-factoren?


245

Principes

Volg de veiligheidsinstructies VOORALEER JIJ de werken start !!!

Dubbel check VOORALEER ZIJ de werken starten !!!

246


07-03-25

Werkzaamheden onder spanning

Bijzondere specificaties voor :

• de karakteristieken

• de aanwending

• de opslag

• het onderhoud

• het vervoer

• de controles

Arbeidsmiddelen, CBM’s en PBM’s


247


Persoonlijke beschermingsmiddelen moeten aanwezig zijn EN GEBRUIKT WORDEN

PBM's

An Allied Universal ® Company AREI : Art. 266.05.3.4

248

07-03-25

Tools en gereedschappen


Geschikt voor de taak!!

In goeie staat en goed onderhouden


249

Waarschuwingen en signalisatie



250

07-03-25

Extra aandacht

werken in slechte omstandigheden



251


Safety Training

bewustwording

vaardigheden

Leiderschap(Durven zeggen ! )


252

07-03-25

Beschermingsmaatregelen tegen elektrische schokken

Definities: elektrisch materiaal van klasse I AREI : 2.4.3

De bescherming tegen elektrische schokken berust niet uitsluitend bij de basisisolatie,

maar men moet de genaakbare geleidende delen verbinden met een beschermingsgeleider

(aarding) zodat deze delen niet gevaarlijk kunnen worden door het in gebreke blijven van de

basisisolatie.

Bij elektrisch materiaal dat gevoed wordt via een snoer moet dit snoer een beschermingsgeleiderhebben


253


Elektrisch materiaal van klasse II

AREI : 2.4.3

Bescherming tegen elektrische schokken:

dubbele isolatie;

versterkte isolatie.

omhulsel in isolerend materiaal dat alle metalen delen omgeeft;

nagenoeg continu metalen omhulsel dat de actieve delen omsluit en waarbij hetzij dubbele

isolatie wordt aangebracht, hetzij een versterkte isolatie;

combinatie van elektrisch materiaal met omhulselisolatie en met metalen omhulsel.

254


07-03-25


Elektrisch materiaal van klasse III

AREI : 2.4.3

Bescherming tegen elektrische schokken berust bij de voeding onder ZLVS.


AREI : Art. 30

255


AREI : 2.4.3

De klassen van elektrisch materieel

Klasse I

Klasse II

Altijd

geaard

Nooit geaard

Klasse III

III

Nooit geaard

- ZLVS


256

07-03-25

AANGEPASTE GEREEDSCHAPPEN


257

Controle handgereedschap AREI . 2.4.3

Aansluitsnoer

Stekker

Behuizing

Bedieningsorgaan

Bescherming


258

07-03-25

WERKEN IN UITGESCHAKELDE ZONES


259

VITALE 8


260

07-03-25

WERKEN IN UITGESCHAKELDE ZONES

1

2

O

K

De

werkzaamhede

n

voorbereiden

De Installatie

scheiden

5

6

Aarden,

ontladen en

kortsluiten

Afbakenen en/of

afschermen van de

installatie

3

4

V

Beveiligen

tegen

herinschakeling

Controleren van

de afwezigheid

van spanning

7

8

De installatie vrijgeven

Terug onder spanning

brengen

AREI : Art. 266.05.1.


261

DE VITALE 8

1

DE VITALE acht

Voorbereiding van de werkzaamheden

Bij de voorbereidingen hoort de identificatie van

zowel de installatie als de maatregelen die dienen

genomen te worden om de veiligheid te

waarborgen en dan de installatie vrij te geven

Art.266.5.2.2

Scheiding

voedingsbron

Alle voedingsbronnen

moeten worden gescheiden

2

Scheider

Lastscheider

vermogenschakelaar


262

07-03-25

DE VITALE acht

Bescherming bij het afschakelen

Art.266.03

Elektrisch isolerende handschoenen

HELM :

een isolerende antischokhelm conform de

norm NBN EN 397 en een anti-UV-scherm voor

bescherming tegen elektrische bogen en

kortsluiting (NBN EN 166)


263

DE VITALE 8

DE VITALE acht

Isolerend bankje

Schakelstok en reddingslijn


264

07-03-25

DE VITALE acht

Schakelen


265

3

DE VITALE acht

Herinschakelen voorkomen

Voorzorgen nemen zodat men niet kan

herinschakelen door:

-hangslot

-waarschuwingsbord

-uitschakelkaart

4

METEN

Steeds meten alsof er nog

spanning aanwezig is

Meten is weten


266

07-03-25

DE VITALE acht

Aarden, ontladen en kortsluiten

5

Door aarding en ontlading de installatie

Van resterende spanning vrij maken

(houden)

Afbakenen en/of afschermen

6

Als er delen van de installatie in de

onmiddellijke omgeving van de werkzone onder

spanning blijven dienen deze af te bakenen of

af te schermen


267

DE VITALE acht

Installatie weer VRIJGEVEN

7

Vrijgeven van de installatie is de toelating geven om de

werkzaamheden aan te vatten en dit door de werkverantwoordelijke


268

07-03-25

DE VITALE acht

Terug onder spanning brengen

8

Na het stopzetten of voltooien van de werkzaamheden en het uitvoeren van de controles:

1. moeten de personen wie aanwezigheid niet vereist is, de werkzone verlaten

2. moeten de arbeidsmiddelen, de signalering en de collectieve

beschermingsmiddelen die tijdens de werkzaamheden werden gebruikt, worden

weggenomen.

3. moeten de maatregelen om de veiligheid tijdens de werkzaamheden te verzekeren

ongedaan gemaakt worden

4. De procedure om de installatie onder spanning te brengen mag dan uitgevoerd

worden onder de verantwoordelijkheid van de installatieverantwoordelijke


269

Procedure Elektriciteit


270

07-03-25

Leerpunten -ervaringen

Voer nooit taken uit die niet binnen de veiligheidsnormen en procedures vallen.

• In geval van twijfel: raadpleeg uw manager/leidinggevende en vraag wat er moet gebeuren

• Laat dit op papier zetten — wie schrijft, die blijft!

• Begrijp zelf en waak erover dat alle pictogrammen worden begrepen en dat die worden

nageleefd.

• Help elkaar om veilig te werken

• Geef feedback, stuur bij en geef ook een compliment

• Veilig werken is TEAMWORK

271


SIGNALISATIE

272


07-03-25

Ken ik de pictogrammen? Begrijp ik de pictogrammen?


273

BRAND


274

07-03-25

BRAND

20 tot 30% van de branden zijn van elektrische oorsprong


275

BRAND

Om iets te doen branden heeft men brandstof, zuurstof en temperatuur nodig.

Deze kennis gaan we dan ook gebruiken om een brand te blussen door:

1. Brandstof wegnemen

2. zuurstoftoevoer wegnemen

3. Temperatuur wegnemen

276


07-03-25

BRAND

Klasse A

Brandklassen

Droge vuren:

Vaste brandstof zoals hout, papier, stof, plastic

Blussen met water,

poeder, CO2, schuim

Klasse B

Vette vuren:

Vloeibare brandstof zoals alcohol, olie, ether,

Blussen met poeder, CO2,

schuim

Klasse C

Gasvormige vuren:

Acétyleen, propaan, methaan

Blussen door afsluiten van

toevoer en koelen

Klasse D

Metaal vuren:

Speciale brandstof zoals natrium,kalium, fosfor

Blussen met speciaal

poeder

Klasse E is verdwenen(electrische vuren)

Klasse F gaat nu over vetten en olie(Voeding)


277

BRAND

Wat doen bij brand van elektrische oorsprong?

-Alarm geven Bel 112

-Buiten spanning zetten (als je kan) van het materiaal of deel van de installatie in

kwestie.

Eventueel aangrenzende installaties isoleren of ook spanningsloos zetten.

-zich beschermen( tekort aan zuurstof)tegen rook en toxische gassen die vrijkomen

-deuren en ramen, die kunnen(mogen) gesloten worden ,dichtdoen

-zo mogelijk beginnen blussen met de juiste brandblussers voor branden van elektrische

oorsprong

-na het blussen ,giftige gassen en rook verwijderen indien mogelijk


278

07-03-25

BRAND Keuze van brandblussers 150m²

CO2: koolstofsneeuw

Draagt 2 à 3m

Duur 20 tot 40 sec

Straal kan statische elektriciteit opwekken

Poeder: AB of ABC polyvalent

Draagt tot 10m

Duur 30 sec tot 1 min

Mag gebruikt worden op elektrische stroom maar zeer schadelijk voor elektrische apparaten

279


BRAND

Keuze van brandblussers

Geschikt voor A, B en F branden

Fluor en PFAS vrij

Laat blussen met water dan ook over aan daarvoor speciaal opgeleide mensen


280

07-03-25

BRAND

Keuze van brandblussers

Brandhaspel 500m²:

Het gebruik van vernevelingsspuiten is voorbehouden aan

personeel dat hiervoor de nodige opleiding heeft gekregen


281

BRAND

Gebruik van brandblussers

Bij Laagspanning :

Lees goed de vermeldingen op de brandblusser

Vb: niet gebruiken bij aanwezigheid van elektrische stroom

Of niet gebruiken bij spanning meer dan xx Volt

Buiten een lokaal gaan we steeds het vuur bestrijden met de wind in de rug en niet

dichter komen met de brandblusser dan 1/2m van aktieve delen


282

07-03-25

BRAND

Brandende kledij

Zo vlug mogelijk de persoon bedekken met een branddeken ,

natte kleren of andere deken.

Opletten dat de persoon niet naar ander brandbaar materiaal loopt.

Eventueel hem laten rollen over de grond


283

VRAGEN ?


284

07-03-25

06

THANK YOU

Website

LinkedIn

News & Insights from G4S


285

285

BA4 Gewaarschuwde G4S_V2025

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?