20 dec 25 - Bachs Magnificat - Vox Luminis

Za 20 dec 2025
Grote Zaal
20.15 uur
Serie Kerst
Bachs Magnificat
Vox Luminis
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Bachs Magnificat
Vox Luminis
Serie Kerst
Za 20 dec 2025
Grote Zaal
20.15 - 22.00 uur
ca. 45 minuten voor de pauze
ca. 35 minuten na de pauze
Lionel Meunier artistieke leiding
Met de steun van Flanders State
of the Art.
Met de steun van de Tax shelter
van de Belgische Federale
Overheid via Cronos Invest.
Met dank aan Peter Young –
Canberra Baroque Editions,
voor het gebruik van hun editie
van Uns ist ein Kind geboren -
G.P. Telemann.
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Programma
Georg Philipp Telemann (1681 – 1767)
Uns ist ein Kind geboren TWV 1:1451 (1717)
1 Chorus - Uns ist ein Kind geboren
2 Duetto - Dein Geburtstag
3 Chorus - Ich will den Namen Gottes loben
4 Aria - Jesu, dir sei Dank gesungen
5 Recitativo - Immanuel, ach zürne nicht
6 Aria - Jesu, dir sei Lob gesungen
7 Aria - Jesu, dir sei Dank gesungen
8 Chorus - Das hat er alles uns getan
Johann Sebastian Bach (1685 – 1750)
Cantate ‘Christen, ätzet diesen Tag’ BWV 63 (1723)
1 Chorus - Christen, ätzet diesen Tag
2 Recitativo - O selger Tag!
3 Aria (duetto) - Gott, du hast es wohl gefüget
4 Recitativo - So kehret sich
5 Aria (duetto) - Ruft und fleht
6 Recitativo - Verdoppelt euch
7 Chorus - Höchster, schau in Gnaden an
Pauze
Johann Sebastian Bach
Magnificat BWV 234 met toevoeging van Bachs kerstlauden (1723)
1 Chorus - Magnificat anima mea
2 Aria - Et exsultavit
A Vom Himmel hoch
3 Aria - Quia respexit
4 Chorus - Omnes generationes
5 Aria - Quia fecit
B Freut euch und jubiliert
6 Aria (duetto) - Et misericordia
7 Chorus - Fecit potentiam
C Gloria in excelsis Deo
8 Aria - Deposuit potentes
9 Aria - Esurientes implevit bonis
D Virga Jesse
10 Aria (terzetto) - Suscepit Israel
11 Chorus - Sicut locutus
12 Chorus - Gloria Patri
3

Toelichting
Dit feestelijke kerstprogramma bevat werk van twee componisten die elkaar goed
kenden: Johann Sebastian Bach en Georg Philipp Telemann. Ze troffen elkaar voor het
eerst rond 1706 in Sachsen-Eisenach en zouden vrienden worden. Johann Sebastian
noemde zijn tweede zoon naar Telemann: Carl Philipp Emanuel had zijn tweede voornaam
met Telemann gemeen en Telemann werd ook zijn peetvader.
Telemann had als twintiger in Leipzig
opera’s gecomponeerd en uitgevoerd en het
Collegium Musicum opgericht. Dat ensemble
van studenten en gevorderde amateurs
bestond nog steeds toen Bach in 1723 cantor
in Leipzig werd. Naast zijn vele kerkmuzikale
verplichtingen verzorgde Bach daar ook veel
concerten met het Collegium Musicum in
Kaffeehaus Zimmermann. Aan die concerten
danken we veel klavecimbelconcerten die
Bach daar speelde met zijn leerlingen.
Telemann was later werkzaam in Darmstadt
en Frankfurt en vond in 1722 zijn droombaan
in Hamburg waar hij tot zijn dood in 1767
kapelmeester was. Hij werd daar opgevolgd
door zijn petekind Carl Philipp Emanuel Bach.
Telemann was dus in 1723 níet in de race voor
de functie van cantor in Leipzig. Die post
ging naar Bach, hoewel hij derde keus was.
Georg Philipp Telemann
Uns ist ein Kind geboren
We beginnen vandaag met een achtdelige
maar zeer beknopte kerstcantate van
Telemann, vermoedelijk geschreven in 1717.
Telemann werkte toen nog in Frankfurt. We
horen een afwisseling van koordelen en korte
aria’s, en de bezetting is, met trompetten
en pauken, typisch voor een kerstcantate.
Die trompetten en pauken horen we ook
uitgebreid in de twee werken van Bach op dit
programma.
Johann Sebastian Bach
Cantate ‘Christen, ätzet diesen Tag’
Zowel de Cantate BWV 63 als het
Magnificat klonken op eerste kerstdag 1723
’s morgens en ’s middags in respectievelijk
de Nicolaï- en de Thomaskirche. Het was de
eerste keer dat er in Leipzig kerstmuziek
van Bach klonk.
Zijn voorganger Johann Kuhnau schreef ook
feestelijke kerstcantates, maar luisterend
naar die stukken kunnen we ons voorstellen
dat de Leipzigse kerkgangers in 1723 hebben
moeten wennen aan het spektakel dat
Bach in zijn kerstmuziek ontketende: met
nóg meer trompetten en pauken, met nóg
uitbundiger koorzang. Het verwijt dat Bach
veel te theatraal was bij het componeren
van kerkmuziek zou hem zijn hele carrière in
Leipzig blijven achtervolgen, maar gelukkig
had hij ook veel medestanders. Helaas is
ons weinig bekend over hoe de gewone
kerkgangers Bachs muziek waardeerden.
4

Toelichting
Zowel Cantate BWV 63 als het Magnificat
werden echter niet speciaal voor deze
gelegenheid geschreven. De Cantate
BWV 63 dateert in haar vroegste vorm al
uit de tijd dat Bach nog in Weimar werkte
en ging waarschijnlijk in première op 25
december 1713. Dat was niet alleen eerste
kerstdag, maar in Weimar ook de verjaardag
van prins Johann Ernst, de zoon van Bachs
werkgever. Deze prins was muzikaal, hij
componeerde en ontdekte samen met Bach
de concerti van Italiaanse componisten
van hun tijd. De reislustige prins nam
manuscripten uit Italië mee met onder meer
vioolconcerten van Vivaldi waarvan Bach dan
weer solowerken voor klavecimbel maakte.
Door dat veel te doen wijdde Bach zichzelf
in de Italiaanse stijl in, maar hij componeerde
er ook zelf tussenstemmen bij, waardoor
deze Italiaanse concerten toch weer echte
Bachstukken werden. Daardoor kon Bach,
die nooit één voet in Italië heeft gezet, zich
grondig in de Italiaanse stijl verdiepen. Deze
muzikale vriendschap met de prins zou
heel bepalend worden voor de ontwikkeling
die Bach in Weimar, en later in Cöthen, zou
doormaken.
In 1713 werden dus het kerstfeest en de
verjaardag van de prins gecombineerd in
één cantate. Deze gelegenheid vroeg om een
grote feestelijke orkestbezetting met vier
trompetten en drie hobo’s, een bezetting die
Bach later in zijn carrière maar zelden tot zijn
beschikking had. Maar deze cantate was ook
een gebed voor de gezondheid van de prins
die ernstig ziek was teruggekeerd van een
reis door Nederland.
Deze cantate refereert totaal niet aan het
kerstverhaal zelf. Herders, engelen en
kerstkoralen zijn ver te zoeken. Er wordt
in de instrumentatie geen pastorale sfeer
opgeroepen door het gebruik van bijvoorbeeld
blokfluiten en we horen geen muziek die
associaties oproept met het wiegen van een
kind. Net als Cantate BWV 140, Wachet auf, ruft
uns die Stimme; een van de allerlaatste cantates
die Bach componeerde, bevat ook Cantate BWV
63 geen aria’s maar wel twee duetten. Dat is
in lijn met de strekking van de tekst. In deze
cantate wordt namelijk niet een individuele
gelovige ten tonele gevoerd, zoals dat in veel
van Bachs cantates het geval is. Alles draait
in deze cantate om de gemeenschap, die de
blijde geboorte van Christus viert, reflecteert
op de betekenis daarvan, maar ook vraagt
om een goede gezondheid voor de geliefde
prins. De uitgebreide openings- en slotkoren
zijn uiteraard de uitbundigste delen van deze
cantate.
Bach moet trots zijn geweest op dit stuk
en hij was verheugd dat hij ook in Leipzig
in 1723 de benodigde blazersbezetting bij
elkaar kon brengen. Dat lukte hem in latere
jaren nauwelijks en zeker niet in de cantates
die hij voor de Leipzigse zondagsdiensten
componeerde. Alleen als de opdracht voor
een cantate kwam van een wereldlijke
autoriteit, zoals de gemeenteraad, kon er
instrumentaal wat groter worden uitgepakt.
Dus horen we in de cantates 1, 3 en 6 van het
Weihnachtsoratorium minder trompetten dan
in de vandaag uitgevoerde kerstcantate. Bach
heeft dit stuk ook na de uitvoering in 1723 nog
een aantal keren ter hand genomen.
5

Toelichting
Magnificat BWV 234 met toevoeging van
Bachs kerstlauden
Bachs Magnificat klonk voor het eerst op
2 juli 1723, het feest van Maria Visitatie.
Bach was pas net in functie als cantor en
dit was het eerste hoogfeest waarvoor hij
de muziek verzorgde.
Voor de versie die op eerste kerstdag
1723 klonk voegde Bach vier extra delen
toe, de kerstlauden, die hij in de tweede
en definitieve versie van het Magnificat
weer schrapte om het stuk niet alleen in
de kersttijd te kunnen uitvoeren. Er zijn
meer verschillen tussen beide versies.
De hoofdtoonsoort van de eerste versie
is Es-groot, vrij ongebruikelijk. Bach
koos voor deze toonsoort vanwege de
blaasinstrumenten die hij had en die in
een andere stemming speelden, waardoor
Es meer voor de hand lag dan het in
bezettingen met trompetten gebruikelijke
D. Bach had geen traverso’s, wel blokfluiten.
Voor de tweede en definitieve versie verving
hij de blokfluiten alsnog door traverso’s en
gaf ze een belangrijkere rol in het orkest.
De versie die we vandaag horen, in D, maar
mét de vier kerstlauden, wordt in Bachs
handschrift van de tweede versie ook als
mogelijkheid genoemd.
uitvoering in Leipzig – maar wel in kleine
missen met alleen een Kyrie en Gloria. Een
zetting van het Sanctus maakte onderdeel
uit van de liturgie op eerste kerstdag 1723
en ook het Magnificat kreeg hierin dus een
plaats.
Bach schreef het stuk voor vijf solisten,
vijfstemmig koor en orkest met drie
trompetten hobo’s en fluiten. Zowel
solistisch als bij het koor waren er twee
sopraanpartijen in plaats van één, zoals
Bach dat later in zijn Hohe Messe ook
zou voorschrijven. De extra sopraanpartij
benadrukt het stralende karakter van het
Magnificat. De elf delen, plus de afsluitende
formule Gloria Patri (et cetera), hebben
bij elkaar de tijdsduur van een gewone
zesdelige cantate die geschikt was om in een
liturgie in te passen. De aria’s en koordelen
zijn kort en Bach kiest voor ieder deel een
contrasterende bezetting en tempo. De vier
kerstlauden staan, genummerd van A tot en
met D, tussen de delen van het Magnificat.
Marcel Bijlo
Het Magnificat is een van de weinige
composities die Bach schreef op Latijnse
tekst. Het Latijn was in de Lutherse
liturgie toegestaan. Niet in de vorm van
een complete miszetting –de Hohe Messe
schreef Bach niet voor een liturgische
6

Liedteksten
Georg Philipp Telemann
Uns ist ein Kind geboren
Tekst: Erdmann Neumeister (1671 - 1756)
1. Koor
Uns ist ein Kind geboren, ein Sohn ist uns
gegeben.
2. Duet (sopraan I & II)
Dein Geburtstag ist erschienen,
so erfordert meine Pflicht,
dich, mein Jesu, zu verdienen.
Doch ich Armer weiss gar nicht,
was ich suche, was ich finde,
welches dir zum Angebinde,
als ein heilig Opfer, tügt,
und dich, grosser Gott, vergnügt.
3. Koor
Ich will den Namen Gottes loben mit einem
Liede, und will ihn hoch ehren mit Dank.
4. Aria (alt)
Jesu, dir sei Dank gesungen!
Jesu, dir sei Ehr und Ruhm.
Denn das Los ist mir in allen
auf das lieblichste gefallen,
du bist mein Eigentum.
Jesu, dir sei Dank gesungen!
Jesu, dir sei Ehr und Ruhm.
Ons is een kind geboren, een zoon is ons
gegeven.
De dag van uw geboorte is aangebroken,
het is dus mijn plicht
u, Jezus, een geschenk te brengen.
Maar ik, stakker, weet gewoon niet
wat ik moet zoeken, wat ik moet vinden,
welk cadeau voor u
als een heilig offer kan dienen
en u plezier kan doen.
Ik wil de naam van God loven met een lied
en ik wil hem grote eer bewijzen met dank.
Jezus, dank zij u zij toegezongen,
Jezus, u zij eer en roem!
Want het lot is mij in alles
zeer gunstig gezind geweest,
u, u bent mijn eigendom.
Jezus, lof zij u zij toegezongen,
Jezus, u zij eer en roem!
7

Liedteksten
5. Recitatief (bas)
Immanuel, ach zürne nicht,
dass ich dich meine nenne.
Ich, der ich mich zur Nichtigkeit bekenne,
dich, der du höher bist
als aller Himmel Himmel ist.
Jedoch, da dein Mund selber spricht,
du wärest mein,
und ich auch dein;
so wirst du dir gefallen lassen,
dass dich mein Geist und Glaube darf
umfassen.
Doch muss ich selbst auf mich erzürnet sein,
dass ich die Freude nicht so herzlich kann
entdecken,
die dein Geburtstag will erwecken.
Wiewohl auch schwaches Lallen,
wird dir durch Lob und Preis gefallen.
6. Aria (sopraan)
Jesu, dir sei Lob gesungen,
ich bin dein, und du bist mein.
Dazu hast du mich erkoren,
dir, wie du mir gleich geboren,
in dem Himmel gleich zu sein.
Jesu, dir sei Lob gesungen,
ich bin dein, und du bist mein.
7. Aria (bas)
Jesu, dir sei Dank gesungen,
denn ich bin durch dich erlöst.
Nichts betrübet mein Gemüte,
da mein Herz durch deine Güte
überschwenglich wird getröst.
Jesu, dir sei Dank gesungen,
denn ich bin durch dich erlöst.
8. Koor
Das hat er alles uns getan,
sein gross Lieb zu zeigen an;
des freu sich alle Christenheit,
und dank ihm des in Ewigkeit.
Kyrie Eleis.
Emmanuel! ach neem mij niet kwalijk
dat ik U mijn noem.
Ik, die mijn nietigheid erken;
Gij, die hoger verheven zijt
dan alle hemelen.
En toch, uw eigen mond zegt het,
Gij zult van mij zijn,
en ik van U;
zo zult Gij het u laten welgevallen,
dat mijn geest en geloof u durven omarmen.
Ik moet echter op mezelf boos zijn,
omdat ik niet zo van harte de vreugde kan
ontdekken
die uw geboortedag wil opwekken.
Hoewel ook zwak gestamel
bedoeld als lof en eer U toch zal bevallen.
Jezus, U zij lof gezongen,
ik ben van U, en Gij zijt van mij.
Gij hebt mij ertoe uitverkoren
aan U, als waart Gij geboren als mijn gelijke,
in de hemel gelijk te zijn.
Jezus, U zij lof gezongen,
ik ben van U, en Gij zijt van mij.
Jezus, u zij dank toegezongen,
want ik ben door u verlost,
niets maakt mijn gemoed bedroefd,
want mijn hart wordt door uw goedheid
uitbundig getroost.
Jezus, u zij dank toegezongen,
want ik ben door u verlost.
Dat heeft hij allemaal voor ons gedaan
om zijn grote liefde te tonen;
laten alle christenen zich daarover verheugen
en hem eeuwig danken.
Kyrie eleis!
8

Liedteksten
Johann Sebastian Bach
Christen, ätzet diesen Tag (BWV 63)
1. Koor
Christen, ätzet diesen Tag
in Metall und Marmorsteine!
Kommt und eilt mit mir zur Krippen
und erweist mit frohen Lippen
euren Dank und eure Pflicht;
denn der Strahl, so da einbricht,
zeigt sich euch zum Gnadenscheine.
2. Recitatief (alt)
O selger Tag! o ungemeines Heute,
an dem das Heil der Welt,
der Schilo, den Gott schon im Paradies
dem menschlichen Geschlecht verhieß,
nunmehro sich vollkommen dargestellt,
und suchet Israel von der Gefangenschaft
und Sklavenketten des Satans zu erretten.
Du liebster Gott,
was sind wir arme doch?
Ein abgefallnes Volk, so dich verlassen;
und dennoch willst du uns nicht hassen;
denn eh wir sollen noch
nach dem Verdienst zu Boden liegen,
eh muß die Gottheit sich bequemen,
die menschliche Natur an sich zu nehmen,
und auf der Erden
im Hirtenstall zu einem Kinde werden.
O unbegreifliches, doch seliges Verfügen!
3. Aria / Duet (sopraan, bas)
Gott, du hast es wohl gefüget,
was uns itzo widerfährt.
Drum laßt uns auf ihn stets trauen
und auf seine Gnade bauen,
denn er hat uns dies beschert,
was uns ewig nun vergnüget.
Christenen, ets deze dag
in metaal en marmer!
Kom, haast je met mij naar de kribbe
en betuig met verheugde lippen
je dank en je plicht;
want de straal die daar verschijnt
is voor jullie een bewijs van genade.
O zalige dag, o buitengewone dag van
vandaag, waarop het heil van de wereld,
Silo, die God al in het paradijs
aan het menselijk geslacht had beloofd,
zich nu volkomen heeft geopenbaard
en Israël uit zijn gevangenschap
en uit de slavenketenen van Satan wil redden.
O liefste God,
wij armzalige mensen, wat zijn wij toch?
Een afvallig volk dat u heeft verlaten;
en toch wilt u ons niet haten;
want terwijl het ons verdiende loon zou
zijn om op de grond te liggen,
heeft de Godheid zich verwaardigd
de menselijke natuur aan te nemen
en op aarde
in een stal kind te worden.
O onbegrijpelijke maar zalige beschikking!
God, u hebt het goed geregeld
wat ons nu overkomt.
Laten wij daarom steeds op hem
vertrouwen en op zijn genade bouwen,
want hij heeft ons dit geschonken,
wat ons nu eeuwig verheugt.
9

Liedteksten
4. Recitatief (tenor)
So kehret sich nun heut das bange Leid,
mit welchem Israel geängstet und
beladen, in lauter Heil und Gnaden.
Der Löw’ aus Davids Stamme ist
erschienen, sein Bogen ist gespannt,
das Schwert ist schon gewetzt,
womit er uns in vor’ge Freiheit setzt.
5. Aria / Duet (alt, tenor)
Ruft und fleht den Himmel an,
kommt, ihr Christen, kommt zum Reihen,
ihr sollt euch ob dem erfreuen,
was Gott hat anheut getan!
Da uns seine Huld verpfleget
und mit so viel Heil beleget,
daß man nicht g’nug danken kann.
6. Recitatief (bas)
Verdoppelt euch demnach,
ihr heißen Andachtsflammen,
und schlagt in Demut brünstiglich
zusammen!
Steigt fröhlich himmelan,
und danket Gott vor dies, was er getan!
7. Koor
Höchster, schau in Gnaden an
diese Glut gebückter Seelen!
Laß den Dank, den wir dir bringen,
angenehme vor dir klingen,
laß uns stets in Segen gehn,
aber niemals nicht geschehn,
daß uns Satan möge quälen.
Nu verandert vandaag de bange ellende
die Israël angst heeft aangejaagd en
terneergedrukt in louter heil en genade.
De leeuw uit Davids stam is verschenen,
zijn boog is gespannen,
het zwaard is al gewet
waarmee hij ons weer de vrijheid schenkt.
Roep de hemel aan en smeek hem,
kom, christenen, maak een reidans,
verheug je om wat God
vandaag heeft gedaan!
Omdat zijn genade ons voedt
en zoveel heil schenkt
dat wij hem niet genoeg kunnen danken.
Verdubbel je dus,
o gloeiende vlammen van vroomheid,
en laai in deemoed vurig op!
Stijg vrolijk op naar de hemel
en dank God voor wat hij heeft gedaan!
Allerhoogste, aanschouw genadig
deze gloed van zich buigende zielen!
Laat de dank die wij u betuigen
u aangenaam in de oren klinken.
Laat ons steeds gezegend zijn
en laat het nooit gebeuren
dat Satan ons kwelt.
10

Liedteksten
Magnificat BWV 234 met toevoeging van Bachs kerstlauden
1. Koor
Magnificat anima mea Dominum
2. Aria (sopraan II)
Et exultavit spiritus meus
in Deo salutari meo
A. Laude
Vom Himmel hoch, da komm ich her,
ich bring euch gute neue Mär;
der guten Mär bring ich so viel,
davon ich singn und sagen will.
3. Aria (sopraan I)
Quia respexit
humilitatem ancillae suae,
ecce enim ex hoc beatam me dicent
4. Koor
Omnes generationes
5. Aria (bas)
Quia fecit mihi magna
qui potens est
et sanctum nomen eius.
B. Laude
Freut euch und jubiliert;
zu Bethlehem gefunden wird
das herzeliebe Jesulein,
das soll euer Freud und Wonne sein.
6. Aria / Duet (alt, tenor)
Et misericordia a progenie
in progenies timentibus eum.
7. Koor
Fecit potentiam in bracchio suo
dispersit superbos mente cordis sui.
Mijn ziel prijst de Heer
en mijn geest juicht
om God, mijn Heiland.
Uit hoge hemel daal ik af,
ik breng jullie goed nieuws;
zoveel goed nieuws breng ik
dat ik daarvan wil zingen en spreken.
Omdat hij heeft omgezien
naar de lage stand van zijn dienstmaagd;
want zie, voortaan zullen mij zalig prijzen …
… alle geslachten.
Omdat hij grote dingen voor mij heeft
gedaan, hij die machtig is,
en heilig is zijn naam.
Weest blij en juich;
in Bethlehem is te vinden
het lieve kindje Jezus
dat uw vreugde en geluk zal zijn.
En zijn barmhartigheid is van
geslacht tot geslacht voor wie hem vrezen.
Hij heeft de kracht van zijn arm getoond,
en de hoogmoedigen uiteengejaagd
in de gezindheid van zijn hart.
11

Liedteksten
C. Laude
Gloria in excelsis Deo,
et in terra pax
hominibus bona voluntas.
8. Aria (tenor)
Deposuit potentes de sede,
et exaltavit humiles
9. Aria (alt)
Esurientes implevit bonis:
et divites dimisit inanes.
D. Laude
Virga Jesse floruit,
Emanuel noster apparuit,
induit carnem hominis,
fit puer delectabilis. Alleluja.
10. Aria / Terzet (sopraan I & II, alt)
Suscepit Israel puerum suum
recordatus misericordiae suae.
11. Koor
Sicut locutus est ad patres nostros,
Abraham et semini eius in saecula.
12. Koor
Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto.
Sicut erat in principio
et nunc et semper in saecula saeculorum.
Amen.
Ere zij God in den hoge,
en vrede op aarde
voor mensen van goede wil.
Hij heeft machtigen van de troon
gestoten en eenvoudigen verhoogd.
Hij heeft hongerigen met gaven overladen,
en rijken met lege handen weggestuurd.
De twijg van Jesse is gaan bloeien,
onze redder is verschenen,
hij is lijfelijk mens geworden,
een verrukkelijk kind. Halleluja.
Hij heeft zich het lot van Israel, zijn dienaar,
aangetrokken zich herinnerend zijn
barmhartigheid.
Zoals hij tot onze vaderen heeft gesproken,
tot Abraham en zijn nageslacht in eeuwigheid.
Ere zij de Vader en de Zoon en de Heilige
Geest, zoals het was in het begin,
en nu en altijd, en in de eeuwen der eeuwen.
Amen.
Vertalingen: Ria en Eduard van Hengel
12

Biografieën
Componisten
Georg Philipp
Telemann
Georg Philipp Telemann
(1681 - 1767) ging na
het gymnasium rechten
studeren in Leipzig.
Zijn passie voor muziek
was echter zo sterk dat
hij binnen afzienbare
tijd de spil van het
studentenmuziekleven van
Leipzig werd.
Telemann richtte er een
Collegium Musicum op.
Het musiceren met en
componeren voor dit soort
amateurgezelschappen zou
zijn leven lang een van zijn
vaste bezigheden blijven,
naast de kerkmuziek en
opera. Nadat Telemann
bij verschillende hoven en
kerken in Duitsland en Polen
had gewerkt, werd hij in 1721
stadsmusicus in Hamburg.
Hier woonde hij het grootste
deel van zijn leven en
componeerde er een grote
hoeveelheid cantates,
opera’s en kamermuziek.
Daarnaast was hij zeer actief
als concertorganisator in de
stad. Telemann
werd tijdens zijn leven al
beschouwd als de grootste
Duitse componist en meer
gewaardeerd dan zijn
vrienden Händel en Bach.
Telemann liet zich inspireren
door vele muziekstijlen,
van Italiaanse opera via
volksmuziek naar de Franse,
instrumentale muziek. Het
lijkt zijn doel te zijn geweest
om een groot publiek aan
te spreken. Hij bereikte dat
doel door melodieuze
en makkelijk in het gehoor
liggende melodieën te
schrijven.
Johann Sebastian
Bach
Johann Sebastian
Bach (1685 – 1750) was
afkomstig uit een oud
muzikantengeslacht van
organisten, cantors en
stadsmuzikanten. Als
jongen leerde hij viool en
orgel spelen en zong hij
in het kerkkoor van zijn
geboorteplaats Eisenach.
Op negenjarige leeftijd
verloor hij beide ouders en
zijn oudste broer ontfermde
zich over hem. Van hem
leerde hij klavier spelen
en in die tijd begon hij
te componeren. Op zijn
13

Biografieën
zeventiende begon zijn leven
als professional waarbij
de aanstellingen elkaar in
vrij snel tempo opvolgden:
Weimar, Arnstadt,
Mühlhausen, Köthen en
tenslotte Leipzig. Terwijl in
Köthen de nadruk lag op
de wereldlijke muziek, was
hij vanaf 1722 in Leipzig als
cantor van de Thomaskirche
gefocust op de kerkmuziek
volgens de Lutherse liturgie.
Bach wordt algemeen
beschouwd als een van de
grootste componisten aller
tijden. Opvallend is zijn
meesterlijke beheersing van
harmonie en contrapunt.
Bachs reputatie ging in zijn
latere jaren als componist
en na zijn dood achteruit.
Zijn stijl werd als ouderwets
beschouwd in vergelijking
met die van de opkomende
‘Empfindsamer Stil’. Pas
met de uitvoering van de
verkorte Matthäus Passion
door de toen twintigjarige
Felix Mendelssohn
Bartholdy in 1829 begon de
Bachrenaissance.
14
Uitvoerenden
Lionel Meunier
Artistieke leiding
foto: Foppe Schut
Met de oprichting van Vox
Luminis realiseerde bas
en dirigent Lionel Meunier
in 2004 een jarenlange
droom. Twee decennia later
bevindt het ensemble zich
aan de wereldtop en wordt
Meunier beschouwd als een
van de leidende stemmen
van de oudemuziekscene.
Frankrijk mag dan zijn
geboorteplek zijn, het
is het Belgische Namen
waar de zanger-dirigent
vandaag woont en zijn
uitvalsbasis heeft voor de
concerttournees die hem
van continent naar continent
voeren. Meunier staat
bekend als een detaillist, die
bronnenmateriaal secuur
bestudeert en opperste
precisie in de uitvoering
nastreeft. Maar minstens
even belangrijk is zijn
begeestering voor
meesterlijke meerstemmige
muziek en de componisten
die haar hebben bedacht:
een plejade aan wondertjes
die hij maar wat graag met
het publiek deelt.
Vox Luminis
Het Belgische Vox Luminis
is een solistenensemble
met een zeer internationale
bezetting, dat zich richt op
vocale muziek uit de 16e tot
en met de 18e eeuw. In 2024
vierde Vox Luminis zijn 20e
verjaardag.
De meeste leden van
het ensemble leerden
elkaar kennen tijdens hun
studies aan het Koninklijk
Conservatorium in Den Haag.

Biografieën
foto: Foppe Schut
Een kern van vocale solisten
wordt, naargelang
het repertoire, aangevuld
met een uitgebreid continuo,
solo-instrumenten of
een volledig orkest. Bij
het platenlabel Ricercar
verschenen meerdere
enthousiast ontvangen cd’s,
waaronder een opname
van Schütz’ Musikalische
Exequien. In 2019 wonnen
Vox Luminis en Lionel
Meunier de koorcategorie van
de Gramophone Awards voor
hun opname van Buxtehudes
Abendmusiken met Ensemble
Masques en Oliver Fortin.
Jaarlijks verzorgt Vox Luminis
ongeveer 70 concerten bij de
belangrijkste concerthuizen
en festivals wereldwijd. Vox
Luminis is huisartiest van
Concertgebouw Brugge. Het
ensemble startte in 2021 een
structurele samenwerking
met het befaamde Freiburger
Barockorchester.
15

Biografieën
Vox Luminis
Sopraan I
Maëlys Robinne, Erika
Tandiono, Zsuzsi Tóth
Sopraan II
Johanna Jäger, Baiba Urka,
Līga Zīriņa
Alt
Kateřina Blížkovská, Sophia
Faltas, Jan Kullmann
Tenor
Gwilym Bowen, Christopher
B. Fischer, Philippe Froeliger,
João Moreira
Bas
Vincent De Soomer, Lionel
Meunier, Sebastian Myrus
Viool I
Tuomo Suni
(concertmeester), Antina
Hugosson, Maite Larburu
Viool II
Cynthia Freivogel, Birgit
Goris, Ellie Nimeroski
Altviool
Wendy Ruymen, Jorlen Vega
Cello
Philine Lembeck, Teresa
Madeira
Contrabas
Benoît Vanden Bemden
Traverso I
Sophia Kind
Traverso II
Stefanie Troffaes
Hobo I
Jasu Moisio
Hobo II
Rodrigo Gutiérrez
Hobo III
Dymphna Vandenabeele
Fagot
Lisa Goldberg
Trompet I
Russell Gilmour
Trompet II
William Russell
Trompet III
Krešimir Fabijanić
Trompet IV
Sam Kinrade
Pauken
Koen Plaetinck
Orgel
Leo Van Doeselaar
16

Verwacht
Welt, gute Nacht
Pygmalion
Serie Oude
Muziek
Vr 6 feb 2026
Grote Zaal
20.15 uur
Pygmalion en dirigent Raphaël Pichon staan wereldwijd
garant voor bijzondere concerten die verder gaan dan
louter prachtige muziek uitvoeren. Ook bij de terugkeer
in het Muziekgebouw staat iets bijzonders te gebeuren.
Welt, gute Nacht is een verhaal dat gestuurd door
oorlogsleed voert naar de vroegste cantates van Johann
Sebastian Bach. Ook klinkt er werk van andere leden van
de Bach-familie. Een indrukwekkende muziekreis tegen de
achtergrond van de wereldgeschiedenis.
Oorlogsleed, dood, verderf en de zoektocht naar troost
zijn van alle tijden. Pygmalion gaat op zoek naar intieme,
troostrijke liederen uit de tijd van de Dertigjarige Oorlog, die
woedde aan het begin van de 17e eeuw – door sommigen
gezien als de ‘eerste wereldoorlog’. De muziek uit die periode
had een grote invloed op Johann Sebastian Bach. Oorlog en
vrede in een muzikale notendop.
Raphaël Pichon
foto: Foppe Schut
Programma: Johann Christoph Bach Es ist nun aus mit
meinem Leben / Ach, dass ich Wassers gnug hätte / Fürchte
dich nicht / Herr, wende dich und sei mir gnädig Dietrich
Buxtehude Jesu mein Lebens Leben Johann Sebastian
Bach Mein Jesu, was für Seelenweh BWV 487 / Komm, o
Tod du schlafes Bruder BWV 56 / Nach dir Herr verlanget
mich BWV 150 Johann Michael Bach Sinfonia Auf, lasst uns
den Herren loben / Unser Leben ist siebenzig Jahre Philipp
Erlebach Himmel, du weisst meine Plagen Johann Bach Sei
nun wieder zufrieden Nicolaus Bruhns De profundis clamavi
17

Verwacht
December 2025
zo 21 dec / 15.00 uur /
Plein Theater
Sharing Space
Luna Quartet
di 23 dec / 15.00 + 19.30 uur
wo 24 dec / 10.30 + 13.30 uur
Kerstspel
Nieuw Vocaal Amsterdam +
Holland Baroque
zo 28 dec / 20.15 uur
Hou zelf je bek
Djuwa Mroivili
di 30 dec / 20.15 uur /
Kleine Zaal
wo 31 dec / 16.00 uur /
Kleine Zaal
Maar wat er ook gebeurt er
klinkt muziek
Olga Zuiderhoek +
Gerard Bouwhuis
Januari 2026
wo 7 jan / 20.15 uur
Donnie Darko (2001)
BL!NDMAN [sax] +
Eric Sleichim
do 8 jan / 20.15 uur
Heiner Goebbels’ Walden
Ensemble Klang,
Solistenensemble
Kaleidoskop + Keir Neuringer
za 10 jan / 20.30 uur
FIBER X The Rest is Noise
2026
Zeno van den Broek,
Percussions de Strasbourg
+ HIIIT & Lyra Pramuk &
LazerGazer
do 15 jan / 12.30 uur
Dokwerk Saxophone Quartet
Lunchconcert Dutch
Classical Talent
do 15 jan / 20.15 uur
Sterren van de hemel
Ives Ensemble + Keren
Motseri
vr 16 jan / 20.30 uur
Amazigh Nieuwjaar
Aziz Ozouss & Marmoucha
Orchestra, Izedine Al
Hoceima + Badr Ouabi
za 17 jan / 20.15 uur
Palestrina 500
The Tallis Scholars
za 17 jan / 20.30 uur /
Plein Theater
Composer’s Treat
Marieke Franssen +
Minami Nagai
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen.
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van
de Wolff van Martijn Padding
ter herinnering aan oprichter
van het Muziekgebouw Jan
Wolff (1941 - 2012).
muziekgebouw.nl/
huilvandewolff
Muziekgebouw 20!
Selectie van concerten
die klinkt als een
prachtige staalkaart.
muziekgebouw.nl/concerten20
18

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
Dudok aan ‘t IJ
Kom voor of na het concert eten
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl.
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend.
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
19