Inkijkexemplaar In Eigen Land 1 2026

REISINSPIRATIE VAN COLUMBUS TRAVEL | ROOTS | FIETSACTIEF NR.1 2026
101 TIPS
VOOR SLECHTS
€5,49
24 mooiste
natuurroutes
van Nederland
UNIEKE WANDELINGEN EN FIETSTOCHTEN
VAN ZUID-LIMBURG TOT DE WADDENEILANDEN
OP KASTELENTOCHT IN DE ACHTERHOEK
FIETSAVONTUREN LANGS DE MAAS
6 WINTERDAGJES UIT MET KINDEREN

6

LIMBURG
LIMBURG
langs de Maas
Eeuwenlang was de Maas de levensader van Limburg, en nog steeds speelt de
rivier een belangrijke rol in de provincie. Tussen de nationale parken De Meinweg
en De Maasduinen meanderen we mee. Stroomafwaarts, op zoek naar verhalen
van vroeger en nu, hoppend van linkeroever naar rechteroever.
SCHRIJVER BAS VAN OORT FOTOGRAAF BJÖRN SNELDERS
7

Met de klok mee Veerman
Paul Gerrets. / Struinen
over knuppelpaadjes
langs de Nederlands-
Duitse grens. / Veerpont
over de Maas. / Nationaal
Park De Meinweg. Vorige
pagina's De Maas heggen
vormen het oudste
cultuurlandschap van
Nederland en worden
beschermd door Unesco.
EEen fietser weet zich even geen houding te geven als hij
antwoord krijgt op de vraag of hij alvast voor de terugweg
kan betalen. ‘We moeten eerst maar eens aan de overkant
zien te komen’, zegt veerman Paul Gerrets. Hoewel zijn
ogen een ondeugende glinstering verraden, is hij toch
echt serieus. Betalen doe je voor één overtocht. Of nou ja,
een overtochtje. Drie minuten duurt het om van de ene
oever naar de andere te komen, mits er geen vrachtschip
voorbij komt tuffen. Al doet Gerrets er soms langer over.
‘Iedereen heeft goede zin op een veerpontje,’ zegt hij. ‘Dat
geldt zeker voor mij. Ik vaar één dag in de week, het is leuk
vrijwilligerswerk en je mag het tot je tachtigste doen, dus
ik heb nog tien jaar. Als het een mooie dag is, dan maak
ik er soms een wat langer stukje van. Even afzakken met
de stroom mee, oversteken, langs de andere oever terug.
Vinden de passagiers ook leuk.’
Gerrets wijst: ‘Kijk, daar schiet een ijsvogeltje weg. Een
zeearend heb ik hier ook weleens gezien.’ Ik kijk achter
hem; voor de ramen van de kleine kajuit ligt zijn boek
nog open. Columns over flora en fauna in Limburg. Iets
te doen voor de rustige momenten. ‘Ik kom uit Tienray,’
zegt Gerrets. ‘Dat is hier in de buurt. Ik ben opgegroeid
met de Maas. Die rivier heb ik altijd interessant gevonden.
En het uitzicht midden op het water word ik nooit moe.’
Hij stuurt wat bij en voert een paar routinehandelingen
uit. Aanleggen, klep omlaag, de kajuit uit en iedereen een
fijne dag. Verder met de fietstocht, of een kopje koffie met
gebak bij Veerhuys Tante Jet. Het café, restaurant en ook
camping pal aan de Maas is een begrip in de omgeving. En
dan, zodra zich nieuwe passagiers aandienen, weer terug
naar de overkant.
Dat er van de veerboot nog steeds goed gebruik wordt
gemaakt, bewijst een foto op de voorkant van de kajuit.
Daar staat de miljoenste passagier naast een trotse veerman.
Datum: 20 juni 2025. Gerrets grinnikt: ‘Die heeft een
abonnement voor het leven gekregen. Nooit meer betalen
tussen Wellerlooi en Blitterswijck. Maar goed, hij was al
over de tachtig. Het bedrijf zal er niet failliet aan gaan.’
Een vleugje Vlodrop
Aan de overkant zien te komen, dat is wat fotograaf Björn
en ik doen tussen De Meinweg en De Maasduinen, twee
nationale parken in Midden- en Noord-Limburg. Dat
begint twee dagen eerder en een stuk zuidelijker, in alle
vroegte zo ongeveer óp de grens met Duitsland. De Maas
lijkt ver weg als we bij het krieken van de dag voor Hotel
St. Ludwig staan in het gehucht Vlodrop-Station. Wandelgids
Hans Maesen wrijft de slaap uit zijn ogen en schikt
zijn muts tegen de ochtendkou nog eens recht. ‘Laten
we eerst eens een misverstand uit de wereld helpen,’
begint hij terwijl we het bos induiken en over knuppelpaadjes
door het struik gewas zigzaggen. ‘De naam van
dit nationaal park is De Meinweg. Dat heeft niks met de
Limburgse mijn geschiedenis te maken, maar alles met het
grensgebied waarin we nu lopen. Mein staat voor gemeyne,
wat gezamenlijk betekent. Het gaat om het landschap dat
door een handvol dorpen aan beide kanten van de grens in
goede gemeenschap werd beheerd en onderhouden.’
Als iemand het kan weten, dan is het Maesen. Hij
was voor zijn pensioen douane-expediteur en had als
geen ander zicht op de grens waar we nu overheen
wandelen. En nu de naam van het gebied duidelijk is,
kan hij het hebben over het doel van onze wandeling: het
voormalig Franciscaner klooster dat werd over genomen
door de Maharishi-beweging. Een internationale
spirituele organisatie die beroemd werd door de Indiase
goeroe Maharishi Mahesh Yogi, de grondlegger van de
transcendente meditatie, een techniek waarmee miljoenen
mensen op de wereld stress verminderen en persoonlijke
ontwikkeling bevorderen. Diep verscholen in de bossen
rondom het nationaal park verrees een campus, met een
Vedisch paleis waar vrede op aarde gepredikt wordt.
Waarom hier? ‘Precies om dezelfde redenen als waarom
je het nationaal park bezoekt,’ legt Maesen uit. ‘Voor
de rust en de natuur, die passen bij de idealen van de
beweging. Maar ook door de centrale ligging in Europa, veel
aanhangers komen uit Nederland, Duitsland en België.’
8

9

9X
Meanderen langs
de Maas
18

Boven Het veer bij Blitterswijck. / Smaakvol eten en een smaakvolle inrichting bij restaurant Sober. / Slapen op camping Huttopia De Meinweg.
Linkerpagina Kajakken op de Groote Molenbeek.
1. Kampeer aan de rand van
Nationaal Park De Meinweg
Binnen de grenzen van Nationaal Park De Meinweg ligt camping Huttopia De Meinweg.
Met 27 hectare is de camping ruim opgezet, met veel staanplaatsen voor tenten en campers,
maar ook een grote variatie aan accommodaties, zoals chalets, pipowagens en lodgetenten.
Vanaf hier wandel je zo het nationaal park in. Verder aanwezig: zwembad, zwemmeer,
meer dan genoeg schoon sanitair en café met groot terras. Kamperen vanaf € 22 per nacht,
chalet vanaf € 112 per nacht, europe.huttopia.com
2. Proef wijn in Tegelen
Op een steenworp afstand van de Maas in Tegelen ligt een van de meest (bio)dynamische
wijnhuizen van ons land: Domein Zavel van wijnmaker Joni Sloesen. Voorlopig maakt hij nog
wijnen van druiven uit de Duitse Pfalz, maar in de toekomst ook met wijnranken van eigen
bodem. Naast het wijnhuis zit restaurant Sober, waar de Groningse chef Peter Bogema kookt
met groenten uit eigen moestuin en vrijwel uitsluitend lokale producten, sober-zavel.nl
3. Kano op de Groote Molenbeek
Je hoeft geen uitgebreide kano-ervaring te hebben om de Groote Molenbeek te
bedwingen. In ongeveer twee uur (afhankelijk van de waterstand) peddel je stroomafwaarts
van Tienray naar de haven van Wanssum, slingerend door het Noord-Limburgse landschap
ten westen van de Maas en door Maaspark Noord-Limburg. Onderweg te zien: ijsvogels en
bevers, 360adventures.nl
4. Vaar heen en weer met een veer
Nog steeds varen er op veel plekken veerpontjes over de Maas. Een makkelijke – en leuke –
manier om de rivier over te steken. De veerdiensten wisselen van voet- en fietsveer tot boten
waarop ook je auto mee kan. Afvaartijden opzoeken heeft over het algemeen weinig zin,
want de veerdienst gaat af en aan. Kijk voor een overzicht van pontjes op
hartvanlimburg.nl/veerpont-limburg
19

24
natuurroutes
mooiste
van Nederland
22

DE MOOISTE NATUURROUTES
SABRINA GAUDIO
Het recept voor de perfecte route? Het begint met het gebruik van de beste
natuurlijke ingrediënten. En daarvan hebben we er in Nederland veel: duinen en
stranden, heide en bossen, heuvels en stuwwallen, kronkelende rivieren en
verstilde vennen. De keuze is niet zozeer wáár je heen gaat, maar of je wandelschoenen
aantrekt of liever op de pedalen stapt. Dit zijn de twee mooiste
natuurroutes in elke provincie, één op de fiets en één te voet.
23

Gelderland
Ov-fietsroute Veluwe
Hoogtepunten van de Veluwe
62 KM
NIET GEMARKEERD
De Veluwe is het op een na grootste natuurgebied van
Nederland. Hier wisselen uitgestrekte heidevelden,
dichte bossen en zandverstuivingen elkaar af. De ideale
manier om al dit natuurschoon te verkennen is per fiets.
Helemaal omdat je in Nationaal Park De Hoge Veluwe
gratis gebruik maakt van in totaal 1800 Witte Fietsen.
Voor wie eerst de trein neemt: met een OV-fiets trap je
in drie kwartier van station Apeldoorn naar de rand
van het nationale park. Of je maakt eerst een uitstapje
naar Radio Kootwijk. Dit indrukwekkende zendstation
verbond Nederland in de vorige eeuw met het andere
uiteinde van de wereld. Rondom ontstond een gelijknamig
en idyllisch gelegen dorp, met in de achtertuin
niet alleen het opvallende industriële radio-erfgoed in
art-decostijl, maar ook de zandverstuivingen van het
Kootwijkerzand. Daarna is absolute radiostilte geboden,
want een bezoek aan de Veluwe is niet compleet zonder
op zoek te gaan naar wilde dieren. Wildobservatiehut
Millelamel is vernoemd naar het ontwerp met ‘een
miljoen lamellen’. Vanuit de hut spot je met wat geluk
Schotse hooglanders, wilde zwijnen, reeën, vossen
en misschien zelfs een edelhert. De kans om wild te
zien is het grootst tegen de schemering. Wie zo lang
niet wil wachten kiest even verderop uit twee musea.
Museonder is het eerste ondergrondse museum ter
wereld. Hier krijg je een kijkje in de geheime wereld
van dieren holen, wortels en fossielen van dieren die
al duizenden jaren zijn uitgestorven, maar ooit hier op
de Veluwe rondliepen. Tegenover Museonder is Park
Paviljoen juist helemaal klaar voor de toekomst. Het
gebouw is voorzien van talrijke zonnepanelen op het dak.
Door het slimme ontwerp komt er ’s zomers nauwelijks
direct zonlicht binnen, waardoor het lekker koel blijft. In
de winter schijnt de zon juist volop binnen om het gebouw
natuurlijk te verwarmen. In dit duurzaam pareltje kun
je smakelijk lunchen. Even verderop in het Kröller-
Müller Museum vind je geen natuurschatten, maar een
indrukwekkende collectie kunstwerken, waaronder de
op een na grootste Van Gogh-verzameling ter wereld en
topstukken van moderne meesters als Claude Monet,
Pablo Picasso en Piet Mondriaan. Na een bezoek aan de
beeldentuin stap je weer op de fiets. Wil je een andere
route terug naar station Apeldoorn nemen? Kasteel
Ter Horst bij Loenen is een verborgen parel met een
rijke historie. Tijdens een rondleiding in het zestiendeeeuwse
kasteel leer je alles over de oude bewoners, de
indrukwekkende architectuur en de historische tuinen.
Tien minuten verderop ligt de Loenense Waterval,
de hoogste – weliswaar kunstmatige – waterval van
Nederland. En als Apeldoorn te snel komt, trap dan nog
even door naar Paleis Het Loo, op een kwartier fietsen
van het station. Lang was dit de zomer residentie van
Nederlandse stadhouders en koningen. In het ondergrondse
gedeelte huist een modern museum met een
vaste tentoonstelling over De Oranjes, van Willem van
Oranje tot Willem- Alexander. Let op, de fietsroute is niet
gemarkeerd, maar de weg is prima te vinden wanneer je
de beschreven locaties invoert in je navigatie-app.
Met de klok mee vanaf linksboven Zwarte damherten. / Paleis Het Loo in Apeldoorn. / Kasteel Ter Horst. / Veluwse bosweggetjes. / Paleis Het Loo. /
Restaurant Park Paviljoen tegenover Museonder. / Loenense Waterval. / Pauze in Hoenderloo. / Uitkijktoren Kootwijkerzand..
40

SABRINA GAUDIO, MARION STOFFELS
DE MOOISTE NATUURROUTES

Noord-Brabant
TOP Natuurroute De Groote Heide
Grensoverschrijdend natuurschoon
24 KM
MARKERING: knooppuntenroute
In Natuurgrenspark De Groote Heide fiets je over dieppaarse
heide, door frisgroene bossen en langs beken, riviertjes
en vennen. Verspreid over zes gemeenten – vier in Noord-
Brabant en twee in Belgisch Limburg – ligt een grensoverschrijdend
natuurgebied van zesduizend hectare groot. Vanaf
de Venbergse Watermolen net onder Valkenswaard fiets
je eerst over De Malpie, waar de Dommel door een heidegebied
met prachtige vennen kronkelt. Vergeet je verrekijker
niet, want verderop in het Leenderbos spot je misschien een
ijsvogel, roerdomp, wespendief of nachtzwaluw. Bij de Sint
Benedictus Abdij, beter bekend als de Achelse Kluis, tik je de
Belgische grens aan. Tijd voor een moment van reflectie, of
tenminste een glas zelfgebrouwen abdijbier.
Scan de
QR-code voor
de route

BJÖRN SNELDERS
47

Scan de
QR-code voor
de route
NS-wandeling Kampina
Moerasbos en mysterieuze vennen
18 KM
MARKERING: geel-rood
De Kampina, dat is Brabant zoals het lang geleden was. Van station Boxtel loop je
langs smalle beekjes, gevarieerde bossen, heidevelden die tussen half augustus
en half september prachtig paars bloeien en mysterieuze donkere vennen. Met
name de heide is een waardevol natuurgebied waar veel zeldzame planten en
dieren voorkomen, waaronder libellen, vlinders, sprinkhanen en boomkikkers.
Dat komt doordat de Kampina en de Oisterwij kse Bossen en Vennen in een
overgangsgebied van droge, arme zandruggen en vochtige, voedselrij ke beekdalen
liggen. Van die afwisseling profi teert de natuur. Al heeft die het de laatste
tij d zwaar: voor de vierde keer in zeven jaar tij d viel afgelopen zomer de Beerze
droog, met rampzalige gevolgen voor planten en dieren. Grote hoeveelheden
grondwater worden opgepompt voor industrie, landbouw en drinkwater, waardoor
de natuur verdroogt. Ook de reliëfrij ke heidevelden van de oostelij ke Kampina,
met vennen en drassige laagten, zij n gebaat bij een hogere grondwaterstand.
Het hele jaar door wordt het gebied begraasd door runderen. Doordat de dieren
grassen en jonge boompjes eten, krij gt de heide meer ruimte om te groeien. Na
een zandverstuiving en verschillende vennetjes bereik je de Rosep. Het dal van
dit meanderende riviertje is een van de waardevolste beekdalen in de omgeving
en bestaat uit moerasbos en vochtige heide. Bij het Voorste Goorven – ‘goor’
betekent moeras – tik je de Oisterwij kse Vennen aan, waarna je kunt aansterken
door wat te eten en te drinken bij de Brabantse Natuurpoort Groot Speij ck. Vanaf
het Bezoekerscentrum Oisterwij k wandel je naar het eindpunt, station Oisterwij k.

DE MOOISTE NATUURROUTES
MARIJE VAN DE VLEKKERT
49

Buren ZONDER GRENZEN
Het 453 kilometer lange Noaberpad loopt van de Dollard naar de Maas, pal
langs een vaak onzichtbare grens. Dan weer in Nederland, dan weer in Duitsland.
Noabers zijn het, of naobers − buren in de ruime zin van het woord – die vaak
meer overeenkomsten vertonen dan verschillen. Op pad langs kastelen in
de Achterhoek en het Münsterland, door heerlijkheden en graafschappen
die op geen enkele kaart meer staan.
SCHRIJVER JOOST SMETS FOTOGRAAF SABRINA GAUDIO

ACHTERHOEK
67

WWaar begint het ene land en houdt het andere op? Onze
zoektocht naar een antwoord, en als het meezit zelfs
existentiële inzichten, begint in natuurgebied Bekendelle,
even buiten Winterswijk. Bij een oude watermolen, waar
Piet Mondriaan in zijn jonge jaren nog schetsen maakte,
hebben we afgesproken met wandelgids Freek Deunk.
Net als onze vraag is ook deze streek niet strak
begrensd. Freek begint bij het begin: ‘Het gebied waar we
nu lopen was vroeger Duits, of beter gezegd, Westfaals.
Duitsland en Nederland bestonden nog niet. Winterswijk
en de omringende buurtschappen behoorden tot de
Heerlijkheid Bredevoort, een nagenoeg zelfstandig
functionerend gebiedje dat de bisschop van Münster in
1326 verloor aan de Hertog van Gelre. Het rechtssysteem
was lange tijd Duits georiënteerd en dat bleef zo tot 1795, de
tijd van de Bataafse Republiek. Langer dan in de rest van
Nederland was hier sprake van horigheid. Een informele
adel van scholtenboeren – boeren die tegelijk schout waren
– was verantwoordelijk voor lokale rechtspraak, ordehandhaving
en het innen van belasting.’
Het pad volgt de kronkelende Boven Slinge, een beekje
waar kleine modderkruipers en beekprikken leven. Boven
ons roffelt een specht in het vermolmde hout van een
dode boom. Freek weet dat er ijsvogels en boommarters in
Bekendelle voorkomen, maar vindt het waarom achter dit
moerasbos interessanter dan het opsommen van dier­ en
plantsoorten. ‘De scholtenboeren drukten hun stempel op
het landschap,’ vervolgt hij. ‘Bekendelle werd gecreëerd
voor de bosbouw en als privéjachtgebied.’
Aan de rand van het bos roetsjt een eekhoorn een
hazelaar in. Karakteristieke scholtenboerderijen staan
naast opbollende essen, eeuwenlang opgehoogd met
ladingen mest uit potstallen. ‘Boeren moesten een derde
van hun oogst afstaan. Bovendien was je gebonden aan je
erf. Wilde je ergens anders wonen en werken, dan moest je
jezelf vrijkopen,’ vertelt Freek. ‘In het westen van het land
kwam er eerder een eind aan de horigheid. Er was behoefte
aan arbeiders, en als je wilde werken, dan werden er geen
vragen gesteld. In de dorpen en stadjes in het oosten was
men argwanender wanneer er nieuwkomers opdoken. Dan
was de kans groot dat je werd teruggestuurd naar je eigen
erf.’ Toen de horigheid werd afgeschaft, vielen de scholtengoederen
langzaam uiteen. Het land werd niet langer
alleen door het oudste kind geërfd, maar eerlijk onder alle
nazaten verdeeld. Scholtenboeren trouwden binnen hun
eigen familie in een poging hun bezit bijeen te houden, maar
dat bleek geen succesvolle strategie. Ruilverkaveling en
grootschalige landbouw werden nog lang tegengehouden,
waardoor je rond Winterswijk door een afwisselend en
kleinschalig landschap loopt.
Noaberschap
‘Dit was altijd een verwaarloosde uithoek, zonder grote
rivieren en wegen die in verbinding staan met de rest van
het land,’ zegt Freek. ‘Alleen strategisch was dit gebied van
belang.’ Naast het pad staat een houten richtingaanwijzer
van het Noaberpad: 329 kilometer naar Bad Nieuweschans,
90 kilometer naar Kleve. Erachter stroomt het zwarte water
van de Dambeek. Niets wijst erop dat hier de grens tussen
twee landen loopt. Geen overijverige douaniers, geen bord
dat ons welkom heet. ‘Geen grenscontrole,’ constateert
Freek, ‘en dat weten Duitse jongeren die in Winterswijk
wiet komen halen ook. Nederlanders gaan dan weer aan
de andere kant tanken en alcohol kopen. In het weekend
stroomt Winterswijk vol dagjesmensen uit Duitsland.
Paracetamol halen ze gelijk voor het hele dorp ...’
Is dat niet een vorm van noaberschap, de boodschappen
doen voor je dorpsgenoten? ‘Eigenlijk wel,’ lacht Freek.
Menig politiek partij dweept tegenwoordig met het begrip,
maar Freek wil het niet romantiseren. ‘Je moet het hier met
je buren zien te rooien. Noaberschap vraagt een actieve
houding. Af en toe een kopje koffie drinken bij elkaar, een
praatje maken, dat kan geen kwaad. Als jij anderen helpt,
dan helpen ze jou ook. Toen mijn vader overleed stonden
buren meteen klaar voor taken waar je even niet aan toe
komt, zoals het gras maaien.’
Moet je dan verplicht overal aan meedoen, en kunnen
buitenstaanders noabers worden? ‘Ik vind het fijn als
mensen er bewust voor kiezen om naar de Achterhoek
te verhuizen. Soms is het goed om een blik van buiten te
68

Met de klok mee vanaf linksboven Het Noaberpad is beter gemarkeerd dan de Nederlands-Duitse grens. / Watermolen aan de Boven Slinge bij
Winterswijk. / Op pad tussen Anholt en Ulft. Vorige pagina’s Een verblijf in de gevangenistoren van Huis Bergh in ’s-Heerenberg is geen straf:
tegenwoordig kun je overnachten op de bovenste twee verdiepingen. / Wandelgids Freek Deunk leidt de weg in natuurgebied Bekendelle.

De gracht rond Wasserburg
Anholt, een van
de grootste kastelen in
het Münsterland, wordt
gevoed door het water
van de Oude IJssel.
72

ACHTERHOEK
73

De kou in!
Ook in jaren zonder Elfstedentocht hoef je als liefhebber
van ijs en sneeuw niet van een koude kermis thuis te
komen. In ons land is winterpret namelijk vaak binnenpret
– op indoorpistes, ijsbanen en andere coole locaties.
86

ACTIVITEITEN MET KINDEREN
Bewonder fantastische ijssculpturen
Jassen aan, sjaals om en mutsen op! Tot in het vroege
voorjaar wordt er strenge vorst verwacht in Flevoland.
De thermostaat staat dan weer lekker laag op het
IJsbeelden Festival in Biddinghuizen (t/m 8 maart
2026). Gewapend met kettingzagen, beitels en messen
gaan 45 ijsmeesters uit binnen- en buitenland zo’n
300.000 kilo ijs en 275.000 kilo sneeuw te lijf om
deze om te toveren tot freeze frame-kunstwerken uit
wereldberoemde films. Vaar mee richting ijsschots
op de Titanic, dwaal door een winterwonderland
met Alice en houd je hoofd koel tussen de haaien uit
Jaws en de gevaren die Indiana Jones bedreigen. Elke
scène is zo levensecht dat je vergeet dat alles van ijs
is gemaakt. In het laatste weekend van het festival
bewonder je de ijswereld op een wel heel bijzondere
manier. Je mag de sculpturen dan ook – met of zonder
handschoenen – voelen met je handen. Zo kunnen
mensen met een visuele beperking ook van de coole
kunstwerken genieten, maar voor andere bezoekers is
deze ervaring minstens zo bijzonder, ijsbeelden.nl
87