2026 01 08 Heiner Goebbels' Walden - Ensemble Klang, Solistenensemble Kaleidoskop + Keir Neuringer

Do 8 jan 2026
Grote Zaal
20.15 uur
Donderdag
avondserie
Heiner Goebbels’
Walden
Ensemble Klang,
Solistenensemble
Kaleidoskop
+ Keir Neuringer
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Heiner Goebbels’ Walden
Ensemble Klang,
Solistenensemble
Kaleidoskop + Keir Neuringer
Keir Neuringer spoken word, percussie, tafelgitaar, daxofoon
Heiner Goebbels compositie en regie
Donderdag
avondserie
Do 8 jan 2026
Grote Zaal
20.15 - 21.20 uur
ca. 65 minuten zonder pauze
Inleiding
Foyerdeck 1
19.15 – 19.45 uur
Thea Derks in gesprek met
Heiner Goebbels
Heiner Goebbels (1952)
Walden (1998)
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Toelichting
Walden is een fascinerend amalgaam van muziek, theater, sfeer, klank en tekst. Een door
natuur gedreven visie op de wereld in een gesammtkunstwerk dat in de Duitse romantiek
van Richard Wagner wortelt, maar in zijn klankwereld eerder naar avant-gardistische filmen
popmuziek verwijst dan naar het oeuvre van de überromantische Duitse mythekoning.
Een vorm van muziektheater die ruim 25 jaar geleden, toen het door Heiner Goebbels werd
gemaakt, naar de actualiteit van vandaag verwees en nu vanuit de wereld van vandaag
weer terugblikt naar het laatste kwart van het vorige millennium.
Dat voor- en achteruitblikken begint met
de tekst, die bestaat uit fragmenten uit
een boek dat de Amerikaanse schrijver
en filosoof Henry David Thoreau in 1854
publiceerde. Dat boek heet Walden; or,
Life In The Woods en het beschrijft het
ascetische leven dat Thoreau twee jaar
lang leidde in een afgelegen bosgebied
bij een klein meertje (Walden Pond). Het
is een autobiografische roman en ook een
dagboek vol filosofische gedachten die de
Amerikaanse maatschappelijke waarden van
Thoreau’s dagen bekritiseren.
Ook toen al signaleerde Thoreau een
maatschappij die op het vergaren van bezit
was gebaseerd en een ethos van hard
werken ophemelde, waarin weinig oog was
voor de spirituele waarde van de natuur
en een verbondenheid daarmee. Thoreau
verzette zich tegen het protokapitalisme van
het 19e-eeuwse Amerika en riep zelfs op tot
burgerlijke ongehoorzaamheid. Walden was
in 1854 een boek vol visionaire vergezichten
en dat is het nog steeds. Charles Ives’
Concord Sonate werd geïnspireerd door
Thoreau’s sociale natuurfilosofie en John
Cage vond Thoreau een groot musicus,
niet omdat hij fluit speelde, maar omdat
hij niet naar Boston hoefde – Walden
Pond ligt in Massachusetts – om naar een
symfonieorkest te luisteren, omdat hij de
bossen rond zijn retraite hoorde.
Thoreau’s gedachten werden 25 jaar geleden
wat meer omarmd dan nu, en dat geeft
het muziektheater van Goebbels vandaag
een terugblikkend karakter, dat een beetje
tragisch vloekt met de context die het
stuk ten tijde van zijn première had. Niet
alleen in het Amerika van vandaag worden
de maatschappelijk waarden waartegen
Thoreau te hoop liep meer dan ooit gevierd
en niet alleen daar staan de natuur en al die
spirituele gedachten die in Walden zijn te
lezen onder druk. Dat neemt niet weg dat
de crisis die Thoreau signaleerde groter
dan ooit oprijst, maar de hoop die spreekt
uit Goebbels muziektheatrale pleidooi voor
Thoreau’s gedachtengoed is er veel minder
dan rond de eeuwwisseling.
Zoals de tekst van Walden in de context
van 2026 voor- en tegelijkertijd ook
achteruitkijkt, zo hybride zwerft het stuk
door allerlei genres. De muziek van Walden
is een soort hoorspel bij de tekst. Goebbels
drukt die tekst niet als een liedcomponist
uit in wat je hoort, maar schept in negen
‘environments’ als een Gerauchsmacher een
3

Toelichting
klankwereld die aansluit bij de vertelling.
Het ensemble heeft een onorthodoxe
samenstelling met uniek onaards vervreemd
klinkende instrumenten als de steel cello van
de inmiddels overleden multimedia pionier
Robert Rutman – de verteller bij de première
in 1998 – en houten slagwerk dat naar de
bomen van Thoreau’s bos verwijst.
Er zijn etnische instrumenten als de Noord-
Afrikaanse djembé of de Japanse koto, maar
ook een strijkkwartet dat meer dan alleen
de geijkte strijkersklanken produceren kan.
Er worden metalen platen aangestreken,
er is een elektrische gitaar die vaak
popmuziekachtige patronen speelt, en er
is een saxofoon die vrij klinkende aan free
jazz verwante bijdragen heeft. Het klinkt
soms als Duitse experimentele rock uit
de jaren 80 – het geraas van het Berlijnse
Einstürzende Neubauten en Cassiber, de
‘avant-rockgroep’ waarin Goebbels toetsen
speelde – en lijkt dan weer meer op de op
sfeer gerichte soundtrack voor een theaterof
filmproductie, die Goebbels veelvuldig
maakte.
Goebbels schept een hybride klankwereld
waarin Thoreau’s tekstfragmenten opduiken
als open plekken in een geheimzinnig woud.
Een wijds dramatisch klanklandschap vol
donker kloppend artificieel natuurgeluid.
Soms is er een moment waarop de
emotie van de verteller met de plastische
klanksculptuur samenvalt, soms kun je
je verbeelden iets anekdotisch als een
personage uit de tekst te horen, maar
uiteindelijk is het Heiner Goebbels’
modernistisch romantische verbeelding van
de natuur die alles bij elkaar houdt.
Al klinkt het anders dan het romantische
componeren van inmiddels anderhalf à twee
eeuwen terug, het is in sfeer en intentie toch
verwant aan de natuur uit Carl Maria von
Webers sprookjesopera Der Freischütz of
aan de mythische natuur die Wagners opera’s
bevolkt. En de op klank, kleur en sfeer
gerichte muzikale taal van Goebbels is net
zo verhalend – vaak eenvoudiger en meer als
popmuziek gestructureerd – als die van de
oude romantici. Wat sfeer en kleurschildering
betreft is het fijn geschakeerd, maar deze
associatieve klankwereld is lang niet zo
complex als de avant-garde van de vorige
eeuw waar Goebbels zich eigenlijk heel
ouderwets theatraal van losmaakte.
Het draait allemaal om de dramatische
lading. De compositietechniek is altijd
dienstbaar aan de klank en nooit een
modernistische, puur muzikale abstractie
als bij de generatie componisten die
aan Goebbels voorafging. Goebbels
is een moderne romanticus die altijd
programmatische muziek maakt, vaak met
een politiek-filosofische boodschap als
die van Walden. Muziektheater dat nauw
verweven is met de esthetiek van het
Duitse theater van jaren 80 uit de vorige
eeuw, waarin Goebbels prominent figureert
als componist en ook als regisseur en
theatermaker.
Roeland Hazendonk
4

Biografieën
Componist
Heiner Goebbels
Heiner Goebbels (1952) is
een Duitse componist en
regisseur die een unieke
stem in de hedendaagse
muziek en theaterkunst
vertegenwoordigt. Zijn
werk overstijgt genres en
combineert concertmuziek,
muziektheater en
performance op
verrassende wijze.
Geboren in Neustadt
an der Weinstraße en
opgeleid in sociologie en
muziek in Frankfurt, begon
Goebbels zijn carrière in
experimentele ensembles
zoals Duo Goebbels/Harth
en het avant‐rockcollectief
Cassiber. Vanaf de jaren
80 schreef hij muziek
voor theater, film, ballet
en radio en ontwikkelde
hij het concept van
het geënsceneerde
concert, waarin muziek
en dramaturgie naadloos
samenkomen. Sinds de
vroege jaren 90 creëert hij
internationaal geprezen
werken, uitgevoerd door
toonaangevende ensembles
zoals Ensemble Modern,
London Sinfonietta en de
Berliner Philharmoniker.
Daarnaast doceerde hij
compositie en muziektheater
aan universiteiten en was
hij artistiek directeur van de
Ruhrtriennale.
foto: Harald Hoffmann
5

Biografieën
Uitvoerenden
Ensemble Klang
Sinds de oprichting in 2003
in Den Haag heeft Ensemble
Klang zich met hun
innovatieve programma’s,
opdrachten aan enkele
van de meest boeiende
hedendaagse componisten
en hun eigen platenlabel
snel ontwikkeld tot “een
van de topensembles”
(NRC Handelsblad) in de
Nederlandse hedendaagse
muziekwereld.
De dynamische benadering
van hedendaagse muziek en
het streven naar ‘sonische
avonturen’ heeft niet
alleen een trouw publiek
aangetrokken, maar ook
de actieve deelname van
enkele van de belangrijkste
componisten van dit moment.
Projecten werden opgevoerd
met Heiner Goebbels, David
Lang, Tom Johnson, Julia
Wolfe, Michael Hersch en
Peter Adriaansz. De unieke,
veelzijdige bezetting –
saxofoons, trombone,
toetsen, percussie, gitaar,
elektronica – genereert de
6
energieke drive en passie
van het ensemble. Zonder
dirigent speelt Ensemble
Klang muziek die zowel
complex als virtuoos
nauwkeurig is en tegelijkertijd
het muzikale risico niet
schuwt.
foto: Michel Mees
Ensemble Klang
Anton van Houten trombone
Michiel van Dijk saxofoons,
klarinetten en fluiten
Daan van Koppen saxofoons,
contrabasklarinet
Saskia Lankhoorn keyboard,
piano
Joey Marijs percussie,
tafelgitaar, bow chimes
Pete Harden gitaren,
hakkebord, steel cello

Biografieën
Solistenensemble
Kaleidoskop
Opgericht in 2006 in Berlijn,
wijdt Solistenensemble
Kaleidoskop zich aan de
ontwikkeling van nieuwe
vormen van experimenteel
muziektheater. Met
grote openheid en
nieuwsgierigheid creëert
het ensemble innovatieve
formats in samenwerking
met internationale artiesten
uit uiteenlopende genres,
en brengt muziek tot
leven in actuele en vaak
onverwachte contexten.
In de afgelopen jaren is
het werk van het ensemble
steeds meer gericht op de
verkenning van het lichaam
en de fysieke aanwezigheid
van de uitvoerders. De
leden zijn uitgegroeid
van puur instrumentale
musici tot muzikale
performers en medeauteurs
van deze gezamenlijke
producties, waarbij ze
actief bijdragen aan het
creatieve proces van begin
tot eind. Solistenensemble
Kaleidoskop ziet
muziektheater als een plek
van ontmoeting, dialoog en
gemeenschap, en als een
ruimte die de kracht heeft
om nieuwe ideeën en andere
toekomsten te verbeelden.
foto: Sonja Muller
Solistenensemble
Kaleidoskop
Anna Faber viool
Grégoire Simon viool,
bow chimes, steel cello
Yodfat Miron altviool
Sophie Notte cello
Raivis Misjuns contrabas,
basgitaar
7

Biografieën
Keir Neuringer
Keir Neuringer is
saxofonist, componist
en schrijver, bekend om
zijn interdisciplinaire en
experimentele benadering
van muziek. Hij is
mede-oprichter van de
kritisch geprezen band
Irreversible Entanglements
en het improvisatietrio
Dromedaries.
Wereldwijd trad hij op tijdens
festivals, in undergroundruimtes
en binnen
academische contexten.
Zijn lange solowerk voor
saxofoon is vastgelegd op
het dubbelalbum Ceremonies
Out of the Air (2014),
en hij speelt daarnaast
elektrische en elektronische
toetseninstrumenten,
en schrijft en verzorgt
tekstnarratie. Na een
bachelor compositie in de VS
werkte hij twee jaar op een
Fulbright-onderzoek aan de
Muziekacademie in Krakau,
waar hij zich verdiepte in
de Poolse avant-garde en
samenwerkingen opbouwde
met Rafal Mazur en Marek
en Tomek Choloniewski. Hij
woonde vervolgens acht jaar
8
in Den Haag en is momenteel
gevestigd in Ithaca, New
York, waar hij wekelijks het
radioprogramma Jumping in
the Sugarbowl presenteert.
foto: Peter Gannushkin

Verwacht
Sterren van de hemel
Ives Ensemble
+ Keren Motseri
Donderdag
avondserie
Do 15 jan 2026
Grote Zaal
20.15 uur
Al decennia is het Ives Ensemble de zorgvuldige hoeder
van het 20e-eeuwse modernisme en wat daar tot aan
vandaag uit voortvloeit. In de Donderdagavondserie
verrassen ze vaak met muziek van eigenzinnige
componisten. Dit seizoen brengt het ensemble premières
van Piet-Jan van Rossum en huiscomponist Richard
Rijnvos. Zijn nieuwe Riflesso baseerde hij op zangcycli
van Ravel en Stravinsky. De veelzijdige sopraan Keren
Motseri vertolkt zowel deze première van Rijnvos als de
inspiratiebronnen.
In Riflesso sull’aria schitteren echo’s van het verleden als
sterren aan een muzikale hemel. Onder de oppervlakte
glinstert de weerspiegeling van muziek die Stravinsky en
Ravel componeerden nadat zij Schönbergs Pierrot Lunaire
hadden gehoord. In Rijnvos’ echo van een echo klinkt geen
noot Ravel, Stravinsky of Schönberg en toch is hun invloed
voelbaar. Ook in Piet-Jan van Rossums muziek fonkelen
flarden van het verleden. Hij wekt vergeten klanken tot leven
en geeft ze een nieuwe glans.
Keren Motseri
foto: Anda Yoel
Igor Stravinsky Trois poésies de la lyrique japonaise /
Piet‐Jan van Rossum woord / Maurice Ravel Trois poèmes
de Mallarmé / Aldo Clementi Impromptu / Richard Rijnvos
Riflesso sull’aria
9

Verwacht
Januari
za 10 jan / 20.30 uur
FIBER X The Rest is Noise
2026
Zeno van den Broek,
Percussions de Strasbourg
+ HIIIT & Lyra Pramuk &
LazerGazer
do 15 jan / 12.30 uur
Dokwerk Saxophone Quartet
Lunchconcert Dutch
Classical Talent
do 15 jan / 20.15 uur
Sterren van de hemel
Ives Ensemble +
Keren Motseri
vr 16 jan / 20.30 uur
Amazigh Nieuwjaar
Aziz Ozouss & Marmoucha
Orchestra, Izedine Al
Hoceima + Badr Ouabi
za 17 jan / 20.15 uur
Palestrina 500
The Tallis Scholars
za 17 jan / 20.30 uur /
Plein Theater
Composer’s Treat
Marieke Franssen +
Minami Nagai
zo 18 jan / 13.30 uur
Sonic Safari: Sound
Explorers (8+)
Modelo62 + Luz Lassizuk
Zo 18 jan / 20.00 uur
YOU: You don’t hate
Mondays
Jelmer de Moed e.a.
wo 21 jan / 20.15 uur
Les Noces / Stravinsky
Cappella Amsterdam, New
European Ensemble, Zero
Dance Theatre + Daniel Reuss
do 22 jan / 20.15 uur
Schubert volgens Gerhaher
Christian Gerhaher +
Gerold Huber
Strijkkwartet
Biënnale Amsterdam
2026
za 24 jan t/m za 31 jan
Zie volledige programmering
op muziekgebouw.nl/SQBA
za 24 jan / 20.15 uur
Openingsconcert
Strijkkwartet Biënnale 2026
Belcea Quartet +
Tabea Zimmermann
za 24 jan / 22.45 uur
Late Beethoven: Opus 130 +
Grosse Fuge
Cuarteto Casals
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen.
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van de
Wolff van Martijn Padding ter
herinnering aan oprichter van
het Muziekgebouw Jan Wolff
(1941 - 2012).
muziekgebouw.nl/
huilvandewolff
Muziekgebouw 20!
Selectie van concerten
die klinkt als een
prachtige staalkaart.
muziekgebouw.nl/concerten20
10

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
Dudok aan ‘t IJ
Kom voor of na het concert eten
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl.
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend.
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
11