2026 01 22 Schubert volgens Gerhaher - Christian Gerhaher + Gerold Huber

Do 22 jan 2026
Grote Zaal
20.15 uur
Serie Grote
Zangers
Schubert volgens
Gerhaher
Christian Gerhaher
+ Gerold Huber
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Schubert volgens Gerhaher
Christian Gerhaher
+ Gerold Huber
Serie Grote
Zangers
Do 22 jan 2026
Grote Zaal
20.15 – 22.00 uur
ca. 45 minuten voor de pauze
ca. 40 minuten na de pauze
Boekverkoop
Entreehal / rondom concert
Christian Gerhaher bariton
Gerold Huber piano
Theo van de Bogaard,
impresario en oprichter van
de Stichting Grote Zangers,
schreef Klank. Een muzikale
geschiedenis van de westerse
wereld. Dat bevat een
hoofdstuk over Schubert
en het ontstaan van de de
liedkunst.
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Programma
Franz Schubert (1797 - 1828)
Die abgeblühte Linde D 514
Der Jüngling an der Quelle D 300
Der blinde Knabe D 833
Liane D 298
Der Unglückliche D 713
Vom Mitleiden Mariä D 632
Rückweg D 476
Im Walde D 708
Der Einsame D 800
Memnon D 541
Der Strom D 565
Fahrt zum Hades D 526
Im Abendrot D 799
Pauze
Der Fluss D 693
Am See D 746
Nachthymne D 687
Schiffers Scheidelied D 910
Auf dem Wasser zu singen D 774
Lied des gefangenen Jägers D 843
Lob der Tränen D 711
Voorprogramma
Grote Zaal / 19.30 – 19.50 uur
Madeline Saputra sopraan
Apollon Kalamenios piano
Aaron Copland (1900-1990)
Uit Twelve Songs van Emily
Dickinson
Nature, the gentlest mother
There came a wind like a
bugle
Kaija Saariaho (1952-2023)
Il pleut
Trisutji Kamal (1936-2021)
Uit In memoriam
Perjumpaan
Apollon Kalamenios (2003)
Ayia Marina
Leiden der Trennung D 509
Gondelfahrer D 808
Todesmusik D758
Lebensmut D 883
Die frühen Gräber D 290
Der Herbstabend D 405
Schwanengesang D 744
3

Welkom
Voor connaisseurs over de hele aarde geldt Christian Gerhaher als de ultieme liedzanger.
De New York Times beschreef kernachtig hoe hij deze status heeft bereikt: ‘Reading
poetry — out loud, repeatedly, until the words reveal their full colors — is the basis of Mr.
Gerhaher’s art.’ Gerhaher heeft samen met zijn vaste pianist Gerold Huber veertig jaar
gewerkt en talloze malen de wereld rondgereisd om deze erkenning te krijgen.
Gerhaher heeft daarbij een heel ander
pad bewandeld dan andere Grote Zangers
of wereldberoemde operasterren. Na zijn
gymnasiumtijd studeerde hij medicijnen in
München. Vrije zondagen gebruikte de jonge
Gerhaher niet voor rust of studie maar om te
zingen. Toen het kerkje in zijn geboortedorp
Straubing leegstond, besloot hij er op
zondagochtend recitals te organiseren. Hij
zorgde zelf voor de aankondigingen, zette
koffie voor de bezoekers en zette de stoelen
klaar. Zo gaven Gerhaher en Huber tien
jaar lang recitals, week in week uit. Soms
zat het kerkje vol, maar als ze onbekende
Schubertliederen uitvoerden, zoals vanavond
ook het geval is, kon het ook gebeuren dat
ze voor acht mensen optraden. Dat maakte
niets uit voor de intensiteit waarmee ze
optraden.
Na tien jaar reisde een grote concertorganisator
uit München een keer naar
Straubing. Hij wilde wel eens horen wat die
twee studenten al tien jaar uitspookten in
dat kleine dorpje in niemandsland. Blijkbaar
was hij onder de indruk want hij bood ze
direct een recital aan in München. Zo werd
Gerhahers talent ontdekt. Je zou kunnen
zeggen: ‘The rest is history.’ Al twintig
jaar geven Gerhaher en Huber recitals in
de Wigmore Hall in Londen, de mondiale
hogetempel voor liedkunst. Dikwijls zijn
dat dubbelrecitals (dus twee achterelkaar)
en vaak in het najaar én het voorjaar – de
Wigmore Hall kent halve seizoenen.
Het is een genot voor ons dat wij deze twee
artiesten alweer tien jaar als huisartiesten
kunnen beschouwen in Grote Zangers.
Wij zijn blij en dankbaar voor hun trouwe,
terugkerende aanwezigheid in het
Muziekgebouw. Wij zijn het enige instituut in
Nederland dat hen consistent podium biedt.
In zekere zin maken Gerhaher en Huber
vanavond een cirkel rond: het begon allemaal
met Schubert in Straubing, daarna werden ze
specialisten in Schumann- en Mahlerliederen
en nu keren ze terug naar Schubert. Ik wens
u een fijn concert.
Theo van den Bogaard
Grote Zangers is een samenwerking tussen het
Muziekgebouw en Stichting Grote Zangers
4

Toelichting
Franz Schubert moet een vreemde vogel zijn geweest. Een soort gemankeerde
popster die niet de sociale vaardigheden had om in een tijd zonder social media en
marketingdeskundigen om zich heen enige vorm van wereldroem te bereiken. Hij kon
gedurende het grootste deel van zijn leven slechts rekenen op een aantal trouwe lokale
fans, die deels ongetwijfeld net zo ongelukkig waren als hij, en die met hem samen zijn
muziek uitvoerden en ondertussen vele flessen leegdronken.
Pas in zijn laatste levensjaar – hij werd
slechts eenendertig – vierde Schubert
met een concert met eigen werken enige
triomfen. Van de opbrengst kocht de
goede man zijn eerste piano. Voordien
speelde hij op de piano’s van vrienden of
componeerde hij met zijn gitaar bij de hand.
En componeren deed hij haast doorlopend.
Naast orkest- en kamermuziekwerken en
een rits indrukwekkende pianosonates
schreef hij als een ware singer-songwriter
zijn hele korte leven lang als een bezetene
liederen. Waar iemand als Robert Schumann
perioden had van concentratie op het lied,
componeerde Schubert aan de lopende
band. Alsof geen gedicht uit die tijd veilig
was voor zijn niet aflatende inspiratie,
schreef hij vanaf zijn eerste lied uit 1811 toen
hij veertien jaar was (Hagars Klage) tot zijn
laatste werken – deels postuum uitgegeven
als de ‘cyclus’ Schwanengesang – meer
dan zeshonderd liederen. Een ongelooflijke
productie, zeker naast zijn andere werken,
die doet vermoeden dat Schuberts leven
zich grotendeels in zijn binnenwereld
afspeelde. Hij leefde in gedichten van
dichters van die tijd, schetste er zijn ideale
wereld mee, componeerde al het leed,
liefdesverdriet en doodsangst van zich af en
troostte zichzelf met de meest omhelzende
melodieën.
Bekend en onbekend
Vele liederen zijn bekend, zoals Ave Maria,
An Sylvia, Auf dem Wasser zu singen,
Ständchen, Gretchen am Spinnrade,
Erlkönig, Im Abendrot, An die Musik, Das
Wandern, Ganymed, Nacht und Träume,
Gute Nacht, Der Tod und das Mädchen
en de tegenwoordig gevierde liedcycli
Die schöne Müllerin, Winterreise en
Schwanengesang. Maar minstens zoveel
liederen zijn bij velen niet of nauwelijks
bekend. En dat is echt niet omdat ze
minder van kwaliteit zijn dan de bekende.
Integendeel. Een van de opvallende zaken
aan het liedoeuvre van Schubert is dat
hij vanaf zijn vroegste liederen een hoge
kwaliteitsstandaard wist vast te houden.
Zo schreef hij het fameuze Erlkönig toen
hij zeventien jaar oud was. Natuurlijk werd
hij voor dat lied uitgedaagd door de even
sublieme als beeldende tekst van Goethe,
maar een veel minder bekend werk als
Der Jüngling an der Quelle op een simpel
liefdesgedichtje van de Zwitserse schrijver,
dichter en politicus Johann von Salis-
Seewis is minstens zo briljant. Met een
quasi-eenvoudige gelaagde belgeleiding,
waarin hij de beek uit de eerste regel laat
stromen, en een even simpele volksachtige
melodie transformeert Schubert de tekst
tot een klein juweel van natuurschildering,
5

Toelichting
verlangen en een melancholisch besef van
vergankelijkheid. Het past daarmee mooi
in het eerste blokje liederen met verder
onder andere Die abgeblühte Linde, Der
blinde Knabe en Liane en Rückweg op
tekst van Johann Mayrhofer die alle in
zekere zin gaan over vergankelijkheid en
kwetsbaarheid. Of het nu de uitgebloeide
linde is of een zoektocht naar een terugweg
naar wat verloren is gegaan, steeds weet
Schubert een onderbuiklaag van weemoed
te vangen. Het is daarbij om het even of
de tekst van een groot dichter is of van
een simpele huis-tuin-en-keukenpoëet,
telkens toont Schubert het vermogen om
de algehele emotie van de tekst, van een
strofe, van een zin zelfs, te vertalen naar een
melodie en een direct beelden en emoties
oproepende figuratie in de begeleiding.
Daarbij past hij de vorm van een lied naar
eigen goeddunken aan van simpel strofisch
tot balladeachtige vertellingen die zich
laten beluisteren als rijkgeschakeerde miniopera’s.
Filosofische inslag
Van de hectiek van vergankelijkheid naar
de reflectieve inspiratie van de natuur
en filosofische overpeinzingen is in de
wereld van Schubert een kleine stap. Zo
kiest Schubert met Im Walde voor een
tekst van Friedrich von Schlegel en diens
pantheïstische wereldbeeld. In een lied als
Der Einsame lijkt hij juist weer het kleine
geluk en de eenvoud van de gewone
man naar voren te willen brengen in zijn
keuze voor het gedicht van Carl Lappe.
Het beeld van de krekel op de haard die
de eenzaamheid doorbreekt, krijgt ook in
de pianobegeleiding gestalte. In Memnon,
het gedicht van Mayrhofer over het
gekwelde Griekse faraobeeld dat op zoek
is naar eeuwige liefde, geeft Schubert de
eenzaamheid juist weer een rijkgeschakeerde
somberheid. Ook de onontkoombaarheid
van de dood, zoals Fahrt zum Hades komt
hier langs, een thema dat Schubert al vroeg
bezighield. Let in dit lied vooral op de wijze
waarop Schubert aan het begin in de piano
het water van de Styx laat stromen. Hier
klinkt niet de helderheid en lichtheid van een
lied als Auf dem Wasser zu singen, dat in het
derde blok klinkt, of het rusteloze aardse
van Der Strom, maar donkere, duistere
rimpelingen. Het is precies die compleet
gelijkwaardige samenwerking tussen de stem
en de piano die de liederen van Schubert,
bekend en onbekend, hun kracht en
schoonheid geeft.
In Der Flusse dat een derde groep liederen
opent, is het water veel minder manifest
aanwezig. Hier is het meer een metafoor voor
het stromen van de muzikale inspiratie en
het ‘rein Gesang’. Wel is de stroom te horen
in de kabbelende pianobegeleiding, waarin
soms een vage en trage echo van Auf dem
Wasser zu singen te horen is. De vocale lijn
daarentegen appelleert aan de Italiaanse
ariastijl van die tijd, een stijl waar Schubert
vaker gebruik van maakt. In zijn jonge jaren,
zijn tijd bij de Wiener Sängerknaben, leerde
hij de Italiaanse stijl goed kennen dankzij
de lessen die hij kreeg van Antonio Salieri.
Na Schuberts dood schreef de dichter
Franz von Schober dat de unieke gave van
6

Toelichting
de componist erin bestond om in Wenen
de muzikale diepte van het noorden te
verenigen met het melodische vuur van
het zuiden. In die ‘diepte van het noorden’
speelt vaak de eenvoud van de volksmuziek
een grote rol, zoals in het in Schuberts tijd
zeer populaire, maar het tegenwoordig
weinig gehoorde Lob der Tränen, waarin de
aardse genoegens uiteindelijk ondergeschikt
zijn aan de hemelse pracht en Schubert
de melancholie van het afscheid van het
aardse tussen de regels door bezingt. Het
was een van de eerste Schubertliederen die
‘Schubert-fan’ Franz Liszt transcribeerde
voor piano solo.
Transformatie
In het laatste blok liederen lijken afscheid,
afgescheiden zijn en de dood zelf uiteindelijk
de belangrijkste onderwerpen. Het laat
Schubert van zijn meest donkere kant horen
zoals in Todesmusik, Der Herbstabend
en Die frühen Gräber. Toch is er altijd
een lichtpuntje dat afscheid en dood in
perspectief zet waarbij de dood meer een
transformatie is dan een einde. Zo spreekt
Der Herbstabend van ‘Jenseits schwindet
jede Trauer; Treue wird sich wiedersehn!’ en
slaat in Todesmusik het duister van het begin
om in licht met ‘Und Verklärung werd’ ich
sehen’. Dat Schubert die relatieve luchtigheid
in het laatste lied, waarin hij met tekst van
Johann Senn het begrip Schwanengesang
verklaart, weer op losse schroeven zet
(Er klagt’, er sang / Vernichtungsbang, /
Verklärungsfroh, / Bis das Leben floh) past
weer bij de eeuwige twijfel die Schubert als
mens met zich meedroeg.
Spreekbuis van een generatie
Ondertussen tilde Schubert niet alleen
het Lied naar een hoger niveau, door
vrijwel consequent de pianobegeleiding te
transformeren tot een stem gelijkwaardig
aan de vocale lijn, zijn Liedoeuvre is
ook, zowel door de omvang als door de
ruime keuze van dichters en gedichten,
een portret van de vroege 19e-eeuwse
romantiek. Daarom zijn de minder bekende
liederen van de componist net zo waardevol
als de ‘evergreens’ die hij schreef. Bovendien
geven alle liederen, bekend en onbekend,
een feilloos beeld van de persoon Schubert.
Hij mag dan misschien in de sociale
omgang een hork zijn geweest, uit sociaal
onvermogen of vanwege een noodzakelijke
vorm van egocentrisme – iemand die
continu kunst op het hoogste niveau schept
is niet bepaald bezig met de medemens
–, uit zijn liederen spreekt een ontwikkeld
mens die zich met de stem van voornamelijk
tijdgenoten en bevriende dichters zoals
Mayrhofer en Schober bezighield met de
psychologie van het dagelijks leven. Met
liefde en verlies, met twijfel en dolende
zielen, met de schoonheid van de natuur,
met filosofische gedachten en de (on)zin
van het leven als geheel. Schubert geeft
met zijn liederen de vele dichters die anders
in de anonimiteit zouden zijn verdwenen
een stem. Alleen daarom al mogen ook zijn
minder bekende liederen veel vaker gehoord
worden.
Paul Janssen
7

Liedteksten
Franz Schubert
Die abgeblühte Linde
Tekst: Ludwig von Széchényi (1781 - 1855)
Zul je je houden aan je belofte, als de tijd
mijn lokken bleekt? Ons weerzien zal niet
snel zijn. Nu je vertrekt, bloeit de linde nog,
maar de westenwind steelt haar bloesems.
Eenzaam staat ze er dan en alleen de
tuinman blijft haar trouw.
Wirst du halten, was du schwurst,
Wenn mir die Zeit die Locken bleicht?
Wie du über Berge fuhrst,
Eilt das Wiedersehn nicht leicht.
Der Jüngling an der Quelle
Tekst: Johann von Salis-Seewis (1762 - 1834)
Kabbelende bron en fluisterende populieren,
jullie wakkeren de liefde aan. Ik probeer haar,
de preutse, te vergeten, maar bladeren en
beek zuchten.
Leise rieselnder Quell!
Ihr wallenden, flispernden Pappeln!
Euer Schlummergeräusch
Wecket die Liebe nur auf.
Linderung sucht’ ich bei euch,
Und sie zu vergessen, die Spröde,
Ach, und Blätter und Bach
Seufzen, Louise, dir nach.
Änd’rung ist das Kind der Zeit,
Womit Trennung uns bedroht,
Und was die Zukunft beut,
Ist ein blässer’s Lebensroth.
Sieh, die Linde blühet noch,
Als du heute von ihr gehst;
Wirst sie wieder finden, doch
Ihre Blüthen stiehlt der West.
Einsam steht sie dann, vorbei
Geht man kalt, bemerkt sie kaum.
Nur der Gärtner bleibt ihr treu,
Denn er liebt in ihr den Baum.
8

Liedteksten
Der blinde Knabe
Tekst: Jakob Nikolaus Craigher de Jachelutta
(1797 - 1855), naar een gedicht van Colley Cibber
(1671 - 1757)
Vertel mij, liefste, wat licht is. De heldere zon
schijnt nooit op mij. Ik maak mijn dag tot
nacht en terwijl ik slaap en speel ken ik vele
vreugden. Wat jullie blijdschap brengt, ken ik
niet, maar ik draag ook geen schuld, en draag
geduldig mijn verdriet. Ik ben als een koning
zo rijk, met wat God mij heeft gegeven.
O sagt, ihr Lieben, mir einmal,
Welch Ding ist’s, Licht genannt?
Was sind des Sehens Freuden all’,
Die niemals ich gekannt?
Die Sonne, die so hell ihr seht,
Mir Armen scheint sie nie;
Ihr sagt, sie auf und nieder geht,
Ich weiß nicht wann, noch wie.
Ich mach’ mir selbst so Tag und Nacht,
Dieweil ich schlaf’ und spiel’,
Mein inn’res Leben schön mir lacht,
Ich hab’ der Freuden viel.
Zwar kenn’ ich nicht, was euch erfreut,
Doch drückt mich keine Schuld,
D’rum freu’ ich mich in meinem Leid,
Und trag’ es mit Geduld.
Liane
Tekst: Johann Mayrhofer (1787 - 1836)
‘Heb je Liane gezien?’ ‘Ze ging naar de plas.’
Daar vaart ze in een bootje, speelt luit en
zingt een lied over hoe de liefde in haar
bloeit. Ze denkt aam hem, die in de struiken
staat en haar zo gaat omhelzen.
‘Hast du Lianen nicht gesehen?’
‘Ich sah sie zu dem Teiche gehn.’
Durch Busch und Hecke rennt er fort,
Und kommt an ihren Lieblingsort.
Die Linde spannt ihr grünes Netz,
Aus Rosen tönt des Bachs Geschwäz;
Die Blätter rötet Sonnengold,
Und alles ist der Freude hold.
Liane fährt auf einem Kahn,
Vertraute Schwäne nebenan.
Sie spielt die Laute, singt ein Lied,
Wie Liebe in ihr selig blüht.
Das Schifflein schwanket, wie es will,
Sie senkt das Haupt und denket still
An ihn, der im Gebüsche ist,
Sie bald in seine Arme schliesst.
Ich bin so glücklich, bin so reich
Mit dem, was Gott mir gab,
Bin wie ein König froh, obgleich
Ein armer blinder Knab’.
9

Liedteksten
Der Unglückliche
Tekst: Caroline Pichler (1769 - 1843)
De nacht breekt aan en de milde slaap vlijt
zich op de vermoeide stervelingen. Laat
nu je wonden bloeden, arm hart. Dompel je
onder in de diepte van je verdriet en wek
de halfvergeten smarten. Tel alle bloemen
in het paradijs, waaruit het noodlot je met
harde hand verdreef. Je vond een hart dat je
begreep, maar alle banden zijn nu verbroken.
Voor mij klopt geen hart meer.
Die Nacht bricht an, mit leisen Lüften sinket
Sie auf die müden Sterblichen herab;
Der sanfte Schlaf, des Todes Bruder, winket,
Und legt sie freundlich in ihr täglich Grab.
Jetzt wachet auf der lichtberaubten Erde
Vielleicht nur noch die Arglist und der
Schmerz,
Und jetzt, da ich durch nichts gestöret werde,
Lass deine Wunden bluten, armes Herz.
Versenke dich in deines Kummers Tiefen,
Und wann vielleicht in der zerrissnen Brust
Halb verjährte Leiden schliefen,
So wecke sie, wecke sie mit grausam süsser
Lust.
Berechne die verlor’nen Seligkeiten,
Zähl’ alle, alle Blumen in dem Paradies,
Woraus in deiner Jugend goldnen Zeiten
Die harte Hand des Schicksals dich verstiess!
Du hast geliebt, du hast das Glück
empfunden,
Dem jede, jede Seligkeit der Erde weicht.
Du hast ein Herz, das dich verstand,
gefunden,
Der kühnsten Hoffnung schönes Ziel erreicht.
Da stürzte dich ein grausam Machtwort
nieder,
Aus deinen Himmeln nieder, und dein stilles
Glück,
Dein allzuschönes Traumbild kehrte wieder
Zur bessern Welt, aus der es kam, zurück.
Zerrissen sind nun alle süssen Bande,
Mir schlägt kein Herz mehr auf der weiten
Welt.
Vom Mitleiden Mariä
Tekst: Friedrich von Schlegel (1772 - 1829)
Maria stond bij het kruis, in haar hart stond
al het leed van Christus gedrukt. De doornen
door hoofd, huid en hersenen braken het hart
van de moeder.
Als bei dem Kreuz Maria stand,
Weh über Weh ihr Herz empfand
Und Schmerzen über Schmerzen;
Das ganze Leiden Christi stand
Gedruckt in ihrem Herzen,
Gedruckt in ihrem Herzen.
In Christi Haupt durch Bein und Hirn,
Durch Augen, Ohren, durch die Stirn’,
Viel scharfe Dornen stachen
Dem Sohn die Dornen Haupt und Hirn,
Das Herz der Mutter brachen,
Das Herz der Mutter brachen.
10

Liedteksten
Rückweg
Tekst: Johann Mayrhofer
Bevreesd ga ik naar de Donau, de keizerstad,
want wat het leven aan moois biedt,
verdwijnt steeds verder. Daar in de blauwe
verte, verblijf ik, vrij onder de vrijen. Daar
waar liefde en trouw nog bestaat, opent zich
het hart, en schiet stralend ten hemel.
Zum Donaustrom, zur Kaiserstadt
Geh’ ich in Bangigkeit:
Denn was das Leben Schönes hat,
Entweichet weit und weit.
Die Berge schwinden allgemach,
Mit ihnen Wald und Fluss;
Der Kühe Glocken läuten nach,
Und Hütten nicken Gruss.
Was starrt dein Auge tränenfeucht
Hinaus in blaue Fern’?
Ach, dorten weilt ich, unerreicht,
Frei unter Freien gern!
Wo Liebe noch und Treue gilt,
Da öffnet sich das Herz;
Die Frucht an ihren Strahlen schwillt,
Und strebet himmelwärts.
Im Walde
Tekst: Friedrich von Schlegel
Hoor het ruisen van de wind, Gods vleugels.
Als een held op zijn paard dringt de kracht
van de storm door. Vlammen flitsen door het
bladerdak, de eik stort verschroeid neer. In
het dal ruisen de verborgen bronnen de je
hart raken en naar de golven lokken. Kijk uit
voor de elfen, die je naar de bodem lokken.
Alleen de kracht van de storm helpt om te
ontsnappen.
Windes Rauschen, Gottes Flügel,
Tief in kühler Waldesnacht,
Wie der Held in Rosses Bügel,
Dringt heran der Stürme Macht.
Wie die alten Tannen brausen,
Hörst die Windesbraut du sausen.
Wie die Flammenblitze schießen
Durch der Tannenwipfel Grün,
Und von ihren Feuerküssen
Stürzt versengt die Eiche hin:
Rasch die Flamme zuckt und lodert,
Wie zu Gott hinauf gefodert.
Horch! hinab in’s Thal zu lauschen
Will’s dir winken niederwärts;
Dort verborg’ner Quellen Rauschen
Schlägt dir lockend an das Herz;
Luftig kommt die Schaar gezogen,
Die dich locket in die Wogen.
Vor den Elfen laß dich warnen,
Die dir winken in den Grund,
Dich mit Liebesreiz umgarnen
Und mit Sang aus süssem Mund.
Schmeichlerischer Lüfte Wehen
Fühlst du durch die Seele gehen.
Geisterschlingen zu entgehen,
Hilft dir nur des Sturmes Macht,
Windes Rauschen, Gottes Flügel,
Tief in kühler Waldesnacht,
Sprengst du mit verhängtem Zügel
Durch die schwarze Wetternacht,
Hörst in Lüften ohne Grausen
Du den Sang der Geister sausen.
11

Liedteksten
Der Einsame
Tekst: Karl Lappe (1773 - 1843)
Als mijn krekels tsjirpen, zit ik onbezorgd
bij de vlammen. Je stookt wat en mijmert:
dat was weer een dag. Lief en leed komt
nog eens langs, en het kwade laat je gaan.
Rust vervult de ziel. O, wat vind ik die
stille landelijkheid fijn. De drukte van de
luidruchtige wereld geeft geen voldoening.
Kwetter maar door, jullie storen mij niet. Als
jullie lied de stilte doorbreekt, ben ik niet
alleen.
Wenn meine Grillen schwirren,
Bei Nacht, am spät erwärmten Herd,
Dann sitz ich mit vergnügtem Sinn
Vertraulich zu der Flamme hin,
So leicht, so unbeschwert.
Ein trautes, stilles Stündchen
Sitzt man noch gern am Feuer wach,
Man schürt, wenn sich die Lohe senkt,
Die Funken auf und sinnt und denkt:
Nun abermal ein Tag!
Was Liebes oder Leides
Sein Lauf für uns dahergebracht,
Es geht noch einmal durch den Sinn;
Allein, das Böse wirft man hin,
Es störe nicht die Nacht.
Zu einem frohen Träume
Bereitet man gemach sich zu,
Wenn sorgelos ein holdes Bild
Mit sanfter Lust die Seele füllt,
Ergibt man sich der Ruh.
O wie ich mir gefalle
In meiner stillen Ländlichkeit!
Was in dem Schwarm der lauten Welt
Das irre Herz gefesselt hält,
Gibt nicht Zufriedenheit.
Zirpt immer, liebe Heimchen,
In meiner Klause eng und klein,
Ich duld euch gern: ihr stört mich nicht,
Wenn euer Lied das Schweigen bricht,
Bin ich nicht ganz allein.
Memnon
Tekst: Johann Mayrhofer
Slechts één keer per dag wil ik spreken. Voor
menselijke oren zijn het harmonieën, omdat
ik de klacht zelf melodieus verkondig en zij
in mij een zalige bloei menen te horen. Maar
in mij woelt een pijnlijk, onvervuld verlangen
om mij met jou, godin van de ochtend, te
verenigen en ver weg van de zinloze drukte
als een bleke, stille ster neer te schijnen.
Den Tag hindurch nur einmal mag ich
sprechen,
Gewohnt zu schweigen immer und zu
trauern:
Wenn durch die nachtgebor’nen
Nebelmauern
Aurorens Purpurstrahlen liebend brechen.
Für Menschenohren sind es Harmonien.
Weil ich die Klage selbst melodisch künde
Und durch der Dichtung Glut des Rauhe
ründe,
Vermuten sie in mir ein selig Blühen.
12

Liedteksten
In mir, nach dem des Todes Arme langen,
In dessen tiefstem Herzen Schlangen wühlen;
Genährt von meinen schmerzlichen
Gefühlen Fast wütend durch ein ungestillt
Verlangen:
Mit dir, des Morgens Göttin, mich zu einen,
Und weit von diesem nichtigen Getriebe,
Aus Sphären edler Freiheit, aus Sphären
reiner Liebe,
Ein stiller, bleicher Stern herab zu scheinen.
Der Strom
Tekst: anoniem
Mijn leven gaat mopperend verder, stijgend
en dalend in woeste golven, verlangend
naar rust en een rustige wereld. Altijd
verlangend, rolt het ontevreden voort in een
voortdurende vlucht, nooit blij, nooit vrolijk.
Mein Leben wälzt sich murrend fort,
Es steigt und fällt in krausen Wogen,
Hier bäumt es sich, jagt nieder dort
In wilden Zügen, hohen Bogen.
Das stille Tal, das grüne Feld
Durchrauscht es nun mit leisem Beben,
Sich Ruh ersehnend, ruh’ge Welt,
Ergötzt es sich am ruhigen Leben.
Fahrt zum Hades
Tekst: Johann Mayrhofer
Het bootje dreunt en cipressen fluisteren.
Binnenkort zal ik aan de sombere kust zijn,
ver van de mooie aarde. Daar schijnen geen
zon of sterren, is geen lied of vriend. Ik
zie al de bleke Danaïden en de vervloekte
Tantalus. Vergetelheid murmelt jouw oude
rivier. Vergeten noem ik tweemaal sterven.
Wanneer eindigt deze kwelling, wanneer?
Der Nachen dröhnt, Cypressen flüstern,
Horch, Geister reden schaurig d’rein;
Bald werd’ ich am Gestad’, dem düstern,
Weit von der schönen Erde sein.
Da leuchten Sonne nicht, noch Sterne,
Da tönt kein Lied, da ist kein Freund,
Empfang’ die letzte Träne, o Ferne,
Die dieses müde Auge weint.
Schon schau’ ich die blassen Danaiden,
Den fluchbeladnen Tantalus;
Es murmelt todesschwangern Frieden,
Vergessenheit, dein alter Fluss.
Vergessen nenn’ ich zwiefach Sterben,
Was ich mit höchster Kraft gewann,
Verlieren, wieder es erwerben –
Wann enden diese Qualen? Wann?
Doch nimmer findend, was es sucht,
Und immer sehnend tost es weiter,
Unmutig rollt’s auf steter Flucht,
Wird nimmer froh, wird nimmer heiter.
13

Liedteksten
Im Abendrot
Tekst: Karl Lappe
Hoe mooi is jouw wereld, Vader, wanneer zij
goudkleurig straalt en jouw glans neerdaalt.
Hoe zou ik kunnen klagen of twijfelen? Nee,
ik wil jouw hemel in mijn hart dragen. Dit hart
drinkt nog gloed en slurpt nog licht, voordat
het breekt.
O wie schön ist deine Welt,
Vater, wenn sie golden strahlet!
Wenn dein Glanz herniederfält,
Und den Staub mit Schimmer malet,
Wenn das Rot, das in der Wolke blinkt,
In mein stilles Fenster sinkt!
Könnt ich klagen, könnt ich zagen?
Irre sein an dir und mir?
Nein, ich will im Busen tragen
Deinen Himmel schon allhier.
Und dies Herz, eh es zusammenbricht,
Trinkt noch Glut und schlürft noch Licht.
Der Fluss
Tekst: Friedrich von Schlegel
Zoals puur gezang zich kronkelt door het
wonderbaarlijke snaarspel, en melodieën
wisselen, zodat luisteraars steeds opnieuw
verrukt luisteren, zo gaat door mij een
zilveren stroom, gebonden door betovering,
omdat zij zichzelf opnieuw in de spiegel
heeft herkend.
Wie rein Gesang sich windet
Durch wunderbarer Saitenspiele Rauschen,
Er selbst sich wieder findet,
Wie auch die Weisen tauschen,
Daß neu entzückt die Hörer ewig lauschen:
So fließet mir gediegen
Die Silbermasse, schlangengleich gewunden,
Durch Büsche, die sich wiegen
Vom Zauber süß gebunden,
Weil sie im Spiegel neu sich selbst gefunden.
14

Liedteksten
Am See
Tekst: Franz von Bruchmann (1798 - 1867)
In de golven van het meer vallen door de
zonneschijn heel veel schitterende sterren.
Als de mens een meer was, vallen uit de
poorten van de hemel heel veel sterren in de
golven van de ziel.
In des Sees Wogenspiele
Fallen durch den Sonnenschein
Sterne, ach, gar viele, viele,
Flammend leuchtend stets hinein.
Wenn der Mensch zum See geworden,
In der Seele Wogenspiele
Fallen aus des Himmels Pforten
Sterne, ach, gar viele, viele.
Nachthymne
Tekst: Friedrich von Hardenberg (1772 - 1801)
alias Novalis
So bin ich los
Und liege trunken
Der Lieb’ im Schoss.
Unendliches Leben
Wogt mächtig in mir,
Ich schaue von oben
Herunter nach dir,
An jenem Hügel
Verlischt dein Glanz –
Ein Schatten bringet
Den kühlenden Kranz.
O! sauge, Geliebter,
Gewaltig mich an,
Dass ich entschlummern
Und lieben kann,
Ich fühle des Todes
Verjüngende Flut,
Zu Balsam und Äther
Verwandelt mein Blut –
Ich lebe bei Tage
Voll Glauben und Mut,
Und sterbe die Nächte
In heiliger Glut.
Ik ga heen, en elke pijn wordt eens een prikkel
van wellust. Nog even en ik ben vrij, dronken in
de schoot van de liefde. Oneindig leven golft in
mij terwijl jouw glans op de heuvel verdwijnt.
O geliefde, zuig mij krachtig op, opdat ik kan
inslapen en liefhebben. Ik voel de verjongende
stroom van de dood. Overdag leef ik vol moed
en ’s nachts sterf ik in heilige gloed.
Hinüber wall’ ich,
Und jede Pein
Wird einst ein Stachel
Der Wollust sein.
Noch wenig Zeiten,
15

Liedteksten
Schiffers Scheidelied
Tekst: Franz von Schober (1796 - 1882)
De golven zwellen aan en de wind roept
mij weg. Jij kunt niet mee, mijn kind. Hoe
gemakkelijk wordt de wind een storm en
dreigt de dood in duizend gedaanten.
Scheid snel je jonge leven van mijn onzekere
bestaan, verzaking is gemakkelijker dan
verlies. Verniel niet mijn beeld, wijd het in
met tranen van vriendschap als troost en
vertrouweling. Blijf mijn vriend in het paradijs.
En als de valse golf mij dood terugspoelt
naar het bloemenstrand, dan weet ik dat er
nog één trouwe hand is die mij een graf zal
schenken.
Auch du sollst nicht mein Bild zerschlagen,
Mit Freundschaftstränen weih es ein,
Es soll in Schmerz- und Freudetagen
Dein Trost und dein Vertrauter sein.
Ja bleibe, wenn mich auch alles verliess,
Mein Freund im heimischen Paradies.
Und spült dann auch die falsche Welle
Mich tot zurück zum Blumenstrand,
So weiss ich doch an lieber Stelle
Noch eine, eine treue Hand,
Der weder Verachtung noch Schmerz es
wehrt,
Dass sie meinen Resten ein Grab beschert.
Die Wogen am Gestade schwellen,
Es klatscht der Wind im Segeltuch,
Und murmelt in den weissen Wellen;
Ich höre seinen wilden Spruch.
Es ruft mich fort, es winkt der Kahn,
Vor Ungeduld schaukelnd, auf weite Bahn.
Dort streckt sie sich in öder Ferne,
Du kannst nicht mit, siehst du, mein Kind;
Wie leicht versinken meine Sterne,
Wie leicht erwächst zum Sturm der Wind,
Dann droht in tausend Gestalten der Tod,
Wie trotzt’ ich ihm, wüsst’ ich dich in Not.
Noch ist’s in deine Hand gegeben,
Noch gingst du nichts unlösbar ein,
O trenne schnell dein junges Leben
Von meinem ungewissen Sein,
O wolle, o wolle, bevor du musst,
Entsagung ist leichter als Verlust!
16

Liedteksten
Auf dem Wasser zu singen
Tekst: Friedrich zu Stolberg (1750 – 1819)
Midden in de glinstering van de golven glijdt
de wankele boot als een zwaan, net als de
ziel op de zacht glinsterende golven van
vreugde. Avondrood danst om de boot en
de ziel ademt de vreugde van de hemel en
de rust van het bos. Maar de tijd verdwijnt
morgen met glinsterende vleugels, zoals
gisteren en vandaag, tot ik op hogere
stralende vleugels zelf verdwijn uit de
veranderende tijd.
Mitten im Schimmer der spiegelnden Wellen
Gleitet, wie Schwäne, der wankende Kahn;
Ach, auf der Freude sanft schimmernden
Wellen
Gleitet die Seele dahin wie der Kahn;
Denn von dem Himmel herab auf die Wellen
Tanzet das Abendrot rund um den Kahn.
Über den Wipfeln des westlichen Haines
Winket uns freundlich der rötliche Schein;
Unter den Zweigen des östlichen Haines
Säuselt der Kalmus im rötlichen Schein;
Freude des Himmels und Ruhe des Haines
Atmet die Seel’ im errötenden Schein.
Ach, es entschwindet mit tauigem Flügel
Mir auf den wiegenden Wellen die Zeit.
Morgen entschwinde mit schimmerndem
Flügel
Wieder wie gestern und heute die Zeit,
Bis ich auf höherem strahlendem Flügel
Selber entschwinde der wechselnden Zeit.
Lied des gefangenen Jagers
Tekst: Adam Storck (1780 - 1822), naar een
gedicht van Walter Scott (1771 - 1832)
Mijn paard is moe, mijn valk heeft genoeg
van zijn kapje en stang en mijn windhond
eet niet meer. Ik wilde dat het was als
voorheen, met de bloedhond los en de boog
gespannen. Ik haat het langzame verstrijken
van tijd. Vroeger bracht de leeuwerik de
ochtend en zong de kauw zong mij in slaap,
nu bevalt dit kasteel me niet meer.
Mein Ross so müd’ in dem Stalle sich steht,
Mein Falk ist der Kapp’ und der Stange so
leid,
Mein müssiges Windspiel sein Futter
verschmäht,
Und mich kränkt des Turmes Einsamkeit.
Ach wär’ ich nur, wo ich zuvor bin gewesen,
Die Hirschjagd wäre so recht mein Wesen,
Den Bluthund los, gespannt den Bogen:
Ja, solchem Leben bin ich gewogen.
Ich hasse der Turmuhr schläfrigen Klang,
Ich mag nicht seh’n, wie die Zeit verstreicht,
Wenn Zoll um Zoll die Mauer entlang
Der Sonnenstrahl so langsam schleicht.
Sonst pflegte die Lerche den Morgen zu
bringen
Die dunkle Dohle zur Ruh’ mich zu singen,
In dieses Schlosses Königshallen,
Da kann kein Ort mir je gefallen.
17

Liedteksten
Lob der Tränen
Tekst: August von Schlegel (1767 - 1845)
Zachte briesjes, bloemengeuren, alle
lente- en jeugdlust, dansen en grappen:
vervult het ooit het hart? Als vochtige
ogen glanzen door dauw van weemoed, en
daarin weerspiegeld de hemelse weide, hoe
snel verdwijnt elke wilde gloed en, net als
bloemen door regen, richt zich de matte
moed weer op.
Laue Lüfte,
Blumendüfte,
Alle Lenz- und Jugendlust;
Frischer Lippen
Küsse nippen,
Sanft gewiegt an zarter Brust;
Dann der Trauben
Nektar rauben,
Reihentanz und Spiel und Scherz:
Was die Sinnen
Nur gewinnen:
Ach, erfüllt es je das Herz?
Wenn die feuchten
Augen leuchten
Von der Wehmut lindem Tau,
Dann entsiegelt,
Drin gespiegelt,
Sich dem Blick die Himmelsau.
Wie erquicklich
Augenblicklich
Löscht es jede wilde Glut!
Wie vom Regen
Blumen pflegen,
Hebet sich der matte Mut.
Leiden der Trennung
Tekst: Heinrich Joseph von Collin (1771 - 1811), naar
een gedicht van Pietro Metastasio (1698 - 1782)
De golf scheidt zich van de zee, zucht door
het dal en voelt, gewiegd in de bron, alleen
kwelling. Ze verlangt terug naar de zee waar
ze tot leven kwam en waar ze, moe van het
dwalen, hopelijk rust en vrede vindt.
Vom Meere trennt sich die Welle,
Und seufzet durch Blumen im Tal,
Und fühlet, gewiegt in der Quelle,
Gebannt in dem Brunnen, nur Qual!
Es sehnt sich die Welle
In lispelnder Quelle,
Im murmelnden Bache,
Im Brunnengemache,
Zum Meer, von dem sie kam,
Von dem sie Leben nahm,
Von dem, des Irrens matt und müde,
Sie süsse Ruh’ verhofft und Friede.
Gondelfahrer
Tekst: Johann Mayrhofer
Maan en sterren dansen een spokendans. In
het maanlicht ben je vrij, mijn boot, en wiegt
de schoot van de zee je. De Markustoren
luidt de middernacht in. Iedereen slaapt in
vrede, alleen de schipper waakt.
Es tanzen Mond und Sterne
Den flücht’gen Geisterreih’n:
Wer wird von Erdensorgen
Befangen immer sein!
18

Liedteksten
Du kannst in Mondesstrahlen
Nun, meine Barke, wallen;
Und aller Schranken los,
Wiegt dich des Meeres Schooss.
Vom Markusturme tönte
Der Spruch der Mitternacht:
Sie schlummern friedlich Alle,
Und nur der Schiffer wacht.
Todesmusik
Tekst: Franz von Schober
Verhef in het uur van mijn dood, heilige
Kamöne, nog een keer de stille liederen en
zuivere klanken om mijn afscheidswond te
helen. Til de gekwelde ziel uit de aardse
strijd, opdat zij zich met het licht verenigt.
Daar zullen de klanken mij omringen, de
ketenen verdwijnen, en al het grote en mooie
van mijn leven verheerlijkt voor mij staan.
En de vreselijke, pijnlijke minuten zullen in
vreugde veranderen, tot ik in verrukking
onderga, verzwolgen door vreugdegolven.
O da werden mich die Klänge
Süss und wonnevoll umwehen,
Und die Ketten, die ich sprenge,
Werden still und leicht vergehen.
Alles Grosse werd’ ich sehen,
Das im Leben mich beglückte,
Alles Schöne, das mir blühte,
Wird verherrlicht vor mir stehen.
Jeden Stern, der mir erglühte,
Der mit freundlichem Gefunkel
Durch das grauenvolle Dunkel
Meines kurzen Weges blickte,
Jede Blume, die ihn schmückte,
Werden mir die Töne bringen.
Und die schrecklichen Minuten,
Wo ich schmerzlich könnte bluten,
Werden mich mit Lust umklingen,
Und Verklärung werd’ ich sehen,
Ausgegossen über allen Dingen.
So in Wonne werd’ ich untergehen,
Süss verschlungen von der Freude Fluten.
In des Todes Feierstunde,
Wenn ich einst von hinnen scheide,
Und den Kampf, den letzten leide,
Senke, heilige Kamöne,
Noch einmal die stillen Lieder,
Noch einmal die reinen Töne
Auf die tiefe Abschiedswunde
Meines Busens heilend nieder.
Hebe aus dem ird’schen Ringen
Die bedrängte reine Seele,
Trage sie auf deinen Schwingen:
Dass sie sich dem Licht vermähle.
19

Liedteksten
Lebensmut
Tekst: Ernst Schulze (1789 - 1817)
Ik voel het jonge leven krachtig door mij
heen stromen, met dubbele lust en pijn. Ik
kan de geesten van mijn onrustige hart niet
vasthouden. Breek maar naar buiten, jullie
bloesems. Ik wil liever helemaal vergaan
dan half leven. Dit aarzelen en verlangen,
vechten zonder kracht en hoop heeft mijn
beste kracht doen verslappen. Daarom wil
ik dat verlangen, woede, liefde, geluk en pijn
als golven om mij heen slaan, zodat ik op de
wilde zee van het leven zelf mijn boot kan
sturen.
O wie dringt das junge Leben
Kräftig mir durch Sinn und Herz!
Alles fühl’ ich glühn und streben,
Fühle doppelt Lust und Schmerz.
Fruchtlos such’ ich euch zu halten,
Geister meiner regen Brust!
Nach Gefallen mögt ihr walten,
Sei’s zum Leide, sei’s zur Lust.
Lodre nur, gewalt’ge Liebe,
Höher lodre nur empor!
Brecht, ihr vollen Blütentriebe,
Mächtig schwellend nur hervor!Mag das Herz
sich blutig färben,
Mag’s vergehn in rascher Pein;
Lieber will ich ganz verderben,
Als nur halb lebendig sein.
Dieses Zagen, dieses Sehnen,
Das die Brust vergeblich schwellt,Diese
Seufzer, diese Tränen,
Die der Stolz gefangen hält,
Dieses schmerzlich eitle Ringen,
Dieses Kämpfen ohne Kraft,
Ohne Hoffnung und Vollbringen
Hat mein bestes Mark erschlafft.
Dass noch einmal Wunsch und Wagen,
Zorn und Liebe, Wohl und Weh
Ihre Wellen um mich schlagen
Auf des Lebens wilder See,
Und ich kühn im tapfern Streite
Mit dem Strom, der mich entrafft,
Selber meinen Nachen leite,
Freudig in geprüfter Kraft.
Die frühen Gräber
Tekst: Friedrich Gottlieb Klopstock (1724 - 1803)
Welkom zilveren maan, metgezel van de
nacht. Het ontwaken van de mei is nog
mooier als dauw uit zijn lokken druppelt en
zachtrood omhoog klimt. Zie weledelen, er
groeit op uw zerken al mos. Hoe gelukkig
was ik toen ik met jullie de dag rood zag
kleuren.
Willkommen, o silberner Mond,
Schöner, stiller Gefährte der Nacht!
Du entfliehst? Eile nicht, bleib’,
Gedankenfreund!
Sehet, er bleibt, das Gewölk wallte nur hin.
20

Liedteksten
Des Maies Erwachen ist nur
Schöner noch, wie die Sommernacht,
Wenn ihm Thau, hell wie Licht, aus der Locke
träuft,
Und zu dem Hügel herauf röthlich er kömmt.
Ihr Edleren, ach, es bewächst
Eure Male schon ernstes Moos!
O, wie war glücklich ich, als ich noch mit euch
Sahe sich röthen den Tag, schimmern die
Nacht!
Der Herbstabend
Tekst: Johann von Salis-Seewis
Avondklokken trillen dof en achter het
hek van de begraafplaats schemert het
karmijnrood. Mijn plek wordt alleen nog door
jouw krans gesierd, en op Lethes zachte golf
verdwijnt mijn nevelbeeld.
Abendglockenhalle zittern
Dumpf durch Moorgedüfte hin;
Hinter jenes Kirchhofs Gittern
Blasst des Dämmerlichts Karmin.
Schwanengesang
Tekst: Johann Senn (1795 - 1857)
Hoe klaag ik over het stervensgevoel dat
door mijn ledematen stroomt? Hoe zing
ik over wordingsgevoel, dat jou, geest,
aanvoert? Het klaagde en zong, tot het leven
vluchtte. Dat is het zwanengezang!
‘Wie klag’ ich’s aus,
Das Sterbegefühl,
Das auflösend
Durch die Glieder rinnt?
Wie sing’ ich’s aus,
Das Werdegefühl,
Das erlösend
Dich, o Geist, anweht?’
Er klagt’, er sang
Vernichtungsbang,
Verklärungsfroh,
Bis das Leben floh.
Das bedeutet des Schwanen Gesang!
Wenn schon meine Rasenstelle
Nur dein welker Kranz noch ziert,
Und auf Lethe’s leiser Welle
Sich mein Nebelbild verliert.
21

Biografieën
Componist
Franz Schubert
Franz Schubert (1797 –
1828) was de zoon van
een schoolmeester die
hem al vroeg muziek
bijbracht. Zijn broer Ignaz
gaf hem pianoles, en
ook zang hoorde bij zijn
opleiding. Dankzij zijn
heldere jongensstem werd
hij op elfjarige leeftijd
toegelaten tot het koor
van de keizerlijke hofkapel
in Wenen. Daar kreeg hij
een degelijke muzikale en
algemene vorming aan het
prestigieuze Stadtkonvikt.
met hen. Zijn financiële
situatie bleef onzeker en
ambities om kapelmeester
te worden liepen op niets
uit. In 1822 werd hij ziek door
syfilis en zijn gezondheid
verslechterde snel. Een
tyfusinfectie in 1828 werd
hem uiteindelijk fataal. Hij
werd begraven in Wenen,
niet ver van het graf van zijn
grote voorbeeld Beethoven.
Rond zijn dertiende begon
hij liederen te componeren,
en op zijn zeventiende
stroomde het werk uit zijn
pen. Zijn liederen voerde
hij vaak zelf uit tijdens
zogeheten Schubertiades,
intieme bijeenkomsten van
vrienden en bewonderaars.
Schubert werkte meestal
zonder opdrachtgevers; hij
componeerde uit innerlijke
drang. Hij gaf pianoles aan
meisjes uit gegoede kringen
en speelde graag vierhandig
22

Biografieën
23

Biografieën
Uitvoerenden
Christian Gerhaher
Bariton
Christian Gerhaher
is een van de meest
toonaangevende baritons
van onze tijd. Hij doorliep
de operaklas van de
Musikhochschule in
München – waar hij
inmiddels zelf lesgeeft – en
volgde masterclasses bij
onder anderen Dietrich
Fischer-Dieskau en
Elisabeth Schwarzkopf.
Samen met zijn vaste
duopartner Gerhold
Huber volgde hij lessen
liedinterpretatie bij
Friedemann Berger. Al
meer dan dertig jaar zijn zij
toonaangevend, brachten
liedrecitals op internationaal
gerenommeerde podia en
wonnen diverse prijzen.
Orkesten die Christian
Gerhaher regelmatig
uitnodigen om op te
treden zijn onder andere
het London Symphony
Orchestra, het Koninklijk
Concertgebouworkest en in
24
het bijzonder de Berliner
Philharmoniker, waar hij
de allereerste zanger was
die artist in residence was,
evenals de Zweedse Radio
Symfonie en het Beierse
Radio Symfonieorkest.
Opmerkelijke projecten van
de afgelopen tijd waren
onder andere tournees
met een strijksextet
geïnitieerd door Isabelle
Faust met een speciaal
gecreëerde versie van Les
nuits d’été van Hector
Berlioz, concerten met het
Zweeds Radio Symfonie
Orkest onder leiding van
Daniel Harding (werken van
foto: Nikolaj Lund
Dvořák en Brahms) en de
titelrol in Bergs Wozzeck
in een nieuwe productie in
de Weense Staatsopera,
een rol waarmee hij in
2015 debuteerde in het
operahuis van Zürich.
Binnen zijn operarepertoire,
variërend van Monteverdi
tot Henze, is Wolfram in
Wagners Tannhäuser een
terugkerende favoriet in
de operahuizen van Berlijn,
Madrid, Wenen, Londen en
München.

Biografieën
Gerold Huber
Piano
Gerold Huber studeerde
piano bij Friedemann Berger
aan de Musikhochschule in
München. Hij specialiseerde
zich in de kunst van het
liedbegeleiden en volgde
in Berlijn de liedklas van
Dietrich Fischer-Dieskau. In
1998 ontving hij samen met
bariton Christian Gerhaher
de Prix International Pro
Musicis Paris/New York, en
was in 2001 prijswinnaar
bij het Internationaler
Klavierwettbewerb
Johann Sebastian Bach in
Saarbrücken.
Naast zijn vele optredens
met Christian Gerhaher
musiceert Huber ook graag
met andere internationaal
bekende vocalisten, onder
wie Christiane Karg,
Christina Landshamer, Ruth
Ziesak, Mojca Erdmann,
Maximilian Schmitt en Franz-
Josef Selig. Kamermuziek
speelt hij ook met onder
meer het Artemis Kwartet
en het Henschel Kwartet.
Gerold Huber gaf onder
andere masterclasses aan
Yale University, tijdens
het Aldeburgh Festival en
tijdens de Schwetzinger
Festspiele. De pianist is
sinds 2013 als docent
liedbegeleiding verbonden
aan de Hochschule fur Musik
in Würzburg.
25

Biografieën
Madeline Saputra
Sopraan
Sopraan Madeline Saputra
werd in 2000 geboren in
Indonesië. Ze behaalde
cum laude haar bachelor
klassieke zang aan het
Conservatorium van
Amsterdam, waar ze
momenteel ook haar
masteropleiding volgt bij
Sasja Hunnego. Daarnaast
volgt ze regelmatig
masterclasses bij
gerenommeerde zangers,
waaronder Alexander Oliver,
Ira Siff, Margreet Honig en
Thomas Oliemans.
Madeline’s repetoire varieert
van het klassieke lied en
opera tot hedendaags
oratorium. Ze trad al op op
diverse locaties in Nederland.
Samen met de Singaporese
pianiste Elizabeth Goh
is zij co-creator van het
project Rumah, waarmee zij
muziek van Indonesische en
Singaporese componisten
uitvoert in zowel Nederland
als Singapore. In 2023 won zij
een beurs van de Eva Kleinitz
Opera Europa Competition
en werd zij opgenomen in
26
het netwerk van de ‘Vrienden
van het Lied’. Daarnaast
werkte Madeline mee aan
de VRF-film Antigone’s
of the Pandemic and the
Passion of Today van World
Opera Lab. In 2025 volgde
ze de door Grote Zangers
georganiseerde masterclass
van Eva-Maria Westbroek.
Tijdens het slotconcert van
deze masterclass in de Kleine
Zaal van het Concertgebouw
verrukte zij het publiek met de
aria Die Rosenübergabe, uit
de opera Der Rosenkavalier
van Richard Strauss.
Apollon Kalamenios
Pianist
Pianist Apollon Kalamenios
werd in 2003 geboren in
Nicosia op Cyprus. Behalve
piano studeerde hij viool
en compositie. Momenteel
doet hij zijn master piano
aan het Conservatorium
van Amsterdam, met als
specialisatie hedendaagse
muziek en liedbegeleiding
bij David Kuyken, Ralph van
Raat en Jan Paul Grijpink.
Apollon trad al op diverse
plaatsen op de wereld op
en hij nam deel aan diverse
masterclasses.
Samen met sopraan Madeline
Saputra maakt hij deel uit van
‘Vrienden van het Lied’.
Zijn composities heeft
Apollon op diverse festivals
ter wereld gepresenteerd.
Het Cyprus Symphony
Orchestra speelde in 2020
zijn Echolia ter ere van de
60-jarige onafhankelijkheid
van (Grieks) Cyprus. In 2022
werd tijdens het Gaudeamus
Festival Ashερόμπασμαν
uitgevoerd, een combinatie
van elektronische muziek
en carillon. Samen met
balletdanser en visueel
artiest Wisse Scheele won
hij de Publieksprijs en de
‘Responsible AI Prize’.

Colofon
Grote
Zangers
De serie Grote Zangers is een samenwerking
tussen Muziekgebouw aan ’t IJ en Stichting
Grote Zangers.
Grote Zangers
Zes concerten per seizoen in het
Muziekgebouw voor de mondiale wereldtop. We
zijn begonnen met de serie in 2010/2011.
Jonge Grote Zangers
In het voorprogramma treden zangers op uit
ons educatietraject voor jong talent. Dat heet
Jonge Grote Zangers. Wij organiseren voor jong
talent ca. 25 concerten per jaar:
• Voorprogramma. In het Muziekgebouw
• Huisconcerten. IIn huizen met vleugel en
muziekkamer in Amsterdam, Den Haag en
Rotterdam
• Tuinconcerten. In Amsterdamse stadtuinen,
vleugel staat onder een veranda
• Picknickconcerten à la Glyndebourne.
In fijne tuinen in de Stichtse Vecht
• Operaconcert. Op Landgoed Berkenrode
• Masterclasses. In het Concertgebouw
Vrienden Grote Zangers
Grote Zangers kent een actieve Vriendenclub.
Vrienden wonen concerten en activiteiten van
Jonge Grote Zangers bij. Er zijn borrels rondom
Grote Zangers-concerten. Er is één keer per
jaar een exclusief en bijzonder evenement.
Partners
Muziekgebouw aan ’t IJ: co-producent serie
Grote Zangers
Concertgebouw: co-producent masterclass
Landgoed Berkenrode: masterclasses
Grote Zangers
Theo van den Bogaard artistiek directeur
Nelleke Reijs bureaumedewerker
Bestuur:
Frans van der Avert voorzitter
Birgit Schmitz secretaris
Maarten Mol penningmeester
Robert Schreuder lid
Contact Stichting Grote Zangers
Gabriël Metsustraat 11, 1071 DZ Amsterdam
e info@grotezangers.nl
w www.grotezangers.nl
Wilt u zo’n concert van een Jonge Grote Zanger
bijwonen? Stuur dan een mail voor informatie
over toegang naar vrienden@grotezangers.nl.
Jonge Grote Zangers wordt ondersteund door
het Muziekgebouw (voorprogramma), Vrienden
van Grote Zangers, het Cultuurfonds, e.a.
27

Verwacht
Het Italiaanse liedboek
van Wolf
Sophie Rennert, Mauro Peter
+ Joseph Middleton
Serie Grote
Zangers
Zo 15 mrt 2026
Grote Zaal
20.15 uur
Hugo Wolf geldt voor velen als de ultieme laat 19e-eeuwse
liedcomponist en het Italienisches Liederbuch is zijn
magnum opus. Sopraan Sophie Rennert, tenor Mauro Peter
en pianist Joseph Middelton vormen een subliem trio om
deze mini-opera in liedvorm voor het voetlicht te brengen.
Alles waar de serie Grote Zangers voor staat gebundeld in
één recital.
Hugo Wolf zette zesenveertig gedichten uit het Italienisches
Liederbuch van dichter Paul Heyse op muziek. Hij koos
vooral korte sprekende gedichten uit deze vertalingen van
Italiaanse poëzie en hij rangschikte ze tot een universeel
man-vrouwverhaal. De man bezingt haar schoonheid, de
vrouw komt met praktische zaken en klachten over het
gedrag van de man. De traditionele liefdeskloof tussen de
seksen uitgevochten in immer verbluffende liederen.
Programma: Hugo Wolf Italienisches Liederbuch
Sophie Rennert
foto: Pia Clodi
28

Verwacht
Schubert volgens Boesch
Florian Boesch
+ Malcom Martineau
Serie Grote
Zangers
Zo 12 apr 2026
Grote Zaal
20.15 uur
Als Florian Boesch Schubert zingt, hebben de meeste
liedliefhebbers geen verdere aanbeveling nodig. De diepe
bariton die van elk lied een pakkend verhaal maakt, is niet
voor niets al vaak vergeleken met grootheden als Dietrich
Fischer-Dieskau. Wie Florian Boesch Schubert heeft
horen zingen, begrijpt wat de componist met zijn liederen
bedoelde.
Al sinds het begin van de serie Grote Zangers staat Florian
Boesch regelmatig op het podium in het Muziekgebouw. En
elke keer weer betovert hij zijn publiek met zijn verhalende
kracht en zijn enorme dynamische variëteit van fluisterzacht
tot overdonderend hard. ‘Balsem voor de ziel’, zo omschreef
Het Parool de stem van Boesch al eens. De sensitieve en
kleurrijke pianist Malcolm Martineau, eveneens een vaste
waarde in deze serie, heeft een schat aan ervaring als
liedbegeleider en werkt samen met vele zangers die tot de
wereldtop behoren.
Florian Boesch
foto: Clemens Fabry
Programma: Liederen en ballades van Franz Schubert
29

Verwacht
Januari
Strijkkwartet
Biënnale Amsterdam
2026
za 24 jan t/m za 31 jan
Zie volledige programmering
op muziekgebouw.nl/SQBA
zo 25 jan / 20.15 uur
Avondconcert: Van Wyk,
Onen, Selaocoe, Plaatjies,
Rainier
Signum Quartett + Dizu
Plaatjies
di 27 jan / 20.15 uur
Avondconcert: Purcell,
Mozart
Chiaroscuro Quartet + Olga
Pashchenko
do 29 jan / 20.15 uur
Avondconcert: Clemens
non Papa, Bennet, Lang,
Crumb, Shaw
Attacca Quartet
vr 30 jan / 20.15 uur
Avondconcert: Time is
how you spend your love
Marmen Quartet +
DOMNIQ
Februari
do 5 feb / 20.15 uur
Rabe
Aynur + Noord Nederlands
Orkest
vr 6 + za 7 feb / 9.30, 11 +
12.30 uur / Kleine Zaal
Wiegeling (6-18 maanden)
Frisse Oren
UITVERKOCHT
vr 6 feb / 20.15 uur
Welt, gute Nacht
Pygmalion
za 7 feb / 14.15 uur
Metamorphosen
IJ-Salon
za 7 feb / 20.15 uur
Etudes toen en nu
Antonii Baryshevskyi
zo 8 feb / 14.15 uur
Hohe Messe
CvA Kamerkoor +
Sweelinck Barokorkest
do 12 feb / 12.30 uur
Lunchconcert
i.s.m. Het
Muziekinstrumentenfonds
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen.
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van de
Wolff van Martijn Padding ter
herinnering aan oprichter van
het Muziekgebouw Jan Wolff
(1941 - 2012).
muziekgebouw.nl/
huilvandewolff
Muziekgebouw 20!
Selectie van concerten
die klinkt als een
prachtige staalkaart.
muziekgebouw.nl/concerten20
30

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
Dudok aan ‘t IJ
Kom voor of na het concert eten
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl.
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend.
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
31