A range of sponge measures.

AANPLANTEN KLE’S

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen

Infiltratiecapaciteit

vergroten

+

+++ + +

Grasland - Akkerland - Fruitland

Met de aanplanting van kleine landschapselementen wordt het landschap verruwd (ontstaan van een

microreliëf) waardoor water vertraagd wordt afgevoerd en waar het lokaal blijft hangen kan infiltreren.

Niet elke KLE heeft hetzelfde effect naar waterinfiltratie, buffering of water vertragen en de koppelkansen

zullen dus verschillend zijn naargelang de gekozen KLE.

KNELPUNTEN

+ Nood aan een redelijk vergoedingssysteem voor landbouwers

+ Permanente ingreep op lange termijn

+ Beheer en onderhoud van KLE’s

+ Beschikbaarheid van ruimte (vb. in intensief gebruikte landbouwgebieden)

RUIMTELIJKE RANDVOORWAARDEN

+ Rekening houden met de openheid van het landschap bv. weidevogelgebied

+ De locatiekeuze moet afgestemd worden op de waterdoorlaatbaarheid van de bodem en de mogelijkheid

om water vast te houden

+ Landschappelijke inpassing

KOPPELKANSEN VARIANTEN FINANCIEEL

+ Biodiversiteit

+ Kwaliteit van het landschap

+ Erosiebestrijding en natuurlijke plaagbestrijding

+ Beeldkwaliteit

+ Beheersresten kunnen worden omgezet

naar compost

+ Hagen

+ Houtkanten

+ Knotbomen

+ Solitaire bomen

€ € €

* Er zijn meerdere instanties

waar subsidies kunnen worden

verkregen voor aanleg

of onderhoud van kleine

landschapselementen

ALTERNATIEVE TEELTEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+

+ + +

Akkerland

Alternatieve teelten kunnen ervoor zorgen dat enerzijds de watervraag daalt of er gewassen worden

aangeplant die vroeger op het jaar, wanneer er nog meer water beschikbaar is, hun kritisch groeimoment

kennen. Daarnaast kunnen ze een positieve impact hebben op de bodemstructuur wat infiltratie

bevordert.

KNELPUNTEN

+ Nood aan een goede afzetmarkt of gebruik van de teelten in rantsoenen

+ Nood aan aangepaste machines

+ Nood aan kennis

+ Nood aan inpassing in de bedrijfsvoering


+ Er is nood aan een bodem met een goede structuur met een goede ontwatering, tenzij er aan paludicultuur

gedaan wordt


+ Voedselproductie

+ Koolstofopslag

+ Droogte-resistente teelten

+ Verbreden teeltrotatie

+ Strokenteelt

+ Klaver, luzerne...

+ Natte teelten

+ Mengteelten

€ € €

AANLEG INFILTRATIEZONES

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ +++ ++++


Infiltratiezones vangen regenwater op en geven het de gelegenheid om in de ondergrond te sijpelen.

Het betreft altijd aangelegde zones in het landschap. Hierbij moet rekening worden gehouden met het

maximale oppervlak aan infiltratiestroken per hectare: idealiter kan per hectare 375 m² worden ingericht

als infiltratiestrook. Hoeft niet dieper dan 20cm te zijn (het oppervlak is belangrijker dan de diepte).

KNELPUNTEN

+ Nood aan compensatie voor de verloren oppervlakte aan bewerkbare grond

+ Nood aan een integratie bij de aanleg van fruitplantages

+ Nood aan een geschikt bodemtype voor infiltratie (zand, zandleem of leemgronden)

+ Onderhoud en beheer


+ Vergunningsplichtig wanneer de reliëfwijziging de aard of functie van het terrein wijzigt, het volume

groter is dan 30 m³ per goed, de hoogte of diepte groter is dan een halve meter, of wanneer het

leidt tot het dempen van grachten of waterlopen

+ Infiltratiezones moeten landschappelijk goed worden ingepast, het reliëf is hierbij bepalend


+ Erosiebestrijding

+ Biodiversiteit

+ Kan multifunctioneel worden

ingericht

+ Gras en/of klaver kan geoogst worden

+ Infiltratiepoelen

+ Geprofileerde infiltratiestrook

+ Geprofileerde strook met

KLE’s aangeplant

+ Swales

€ € €

BENUTTEN MICRODEPRESSIES

(NATUURLIJK RELIËF)

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ ++ ++ ++++


Microdepressies zijn van nature al lager gelegen dan het omliggende landschap en vangen zodoende al

vrij veel afstromend regenwater op. Soms gaat het maar om een paar cm, maar dat is voldoende om gedurende

een lange tijd natter te staan. Om het infiltratiepotentieel te maximaliseren, dienen de condities

van deze microdepressies zo optimaal mogelijk te zijn.

KNELPUNTEN

+ Nood aan compensatie voor (tijdelijk) verlies aan bewerkbare landbouwgrond

+ Onderhoud (dichtslibben door sediment of begroeiing tegengaan)

+ De afhankelijkheid van natuurlijke processen (beperkte controle over hoeveel water daadwerkelijk

wordt vastgehouden of afgevoerd)

+ Verdichting door ploegen of andere activiteiten moet tegengegaan of opgelost worden


+ Verlies van bewerkbare landbouwgrond

+ Doorsijpelen van water is afhankelijk van het type ondergrond


+ Biodiversiteit

+ Erosiebestrijding

+ Infiltratiepoel

€ €

MAXIMALE BODEMBEDEKKING

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ +++ + ++

KNELPUNTEN


Akkerland - Fruitland

Maximale bodembedekking vertraagt het afstromen van regenwater, waardoor het meer tijd krijgt om in

de bodem te infiltreren, geholpen door het wortelstelsel. Bij het zaaien van gras moet opgemerkt worden

dat dit eigenlijk ondieper moet gebeuren dan bij graan. Als beide gewassen tegelijk worden gezaaid,

kan dit soms leiden tot een minder dichte grasmat. Het is daarom aan te raden om te kiezen voor een

traaggroeiend en laagblijvend ondergewas, zoals gras, klaver of een mengeling daarvan. Dit ondergewas

moet na een aantal jaren, meestal na 4 tot 6 jaar, opnieuw worden aangelegd.

+ Concurrentie met de hoofdteelt om water en voedingsstoffen

+ Nood aan extra beheersmaatregelen

+ Risico op plaagvorming

+ Gras moet eigenlijk ondieper gezaaid worden dan het graan. Dat levert bij tegelijk zaaien wel eens

een dunnere stand van het gras op

+ Er is nood aan een bodem met een goede structuur met een goede ontwatering

+ Bodembedekking moet afgestemd worden op het teeltplan en de seizoensgebonden waterbehoeften

+ Er is nood aan een goede waterhuishouding om alle gezaaide soorten te laten vestigen


+ Erosiebestrijding

+ Bodemtextuur

+ Biodiversiteit

+ Akker kan worden nabegraasd

+ Onkruidbestrijding

+ Groene

bodembedekkers

+ Grasklaverteelt

+ Zwartstrook naar grasstrook

(fruitpercelen)

+ Mengteelt

+ Alsvoorbereiding graslandvernieuwing

€

BODEMLEVEN ACTIVEREN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ ++


Een levende bodem bevat meer bodemleven, waarbij wormen een sleutelrol spelen. Ze verbeteren de

bodemstructuur, versnellen waterinfiltratie en mengen organisch materiaal. Een hoger koolstofgehalte

voedt het bodemleven, terwijl regenwormen door hun activiteiten ook bacteriën en schimmels stimuleren.

Hun gangenstelsels bieden schuilplaatsen voor nuttige insecten, wat de biodiversiteit vergroot.

Door hun uitwerpselen en het verbeteren van de grond dragen wormen sterk bij aan bodemvruchtbaarheid,

met jaarlijks enkele tientallen tonnen uitwerpselen per hectare.

KNELPUNTEN

+ De wetgeving rond houtsnippers als afval dient aangepast te worden

+ Intensieve bodembewerking verstoort de bodemstructuur

+ Er is regelmatige aanvoer van organisch materiaal noodzakelijk om de bodemkwaliteit op peil te

houden en het vermogen om water te laten infiltreren niet te laten afnemen

+ De voortdurende aanwezigheid van strooisel creëert een gunstig milieu voor wormen, mits de bodem

niet te zuur is (pH hoger dan 3,8)


+ De grond mag niet te zuur zijn

+ Ploegen en andere vormen van diepe bodembewerking maken wormen gemakkelijk een prooi voor

de zwermen meeuwen, waardoor de bodem wordt ‘leeggeplukt’


+ Erosiebestrijding

+ Biodiversiteit

+ Niet van toepassing

€ €

ALTERNATIEVE

TEELTTECHNIEKEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ +


Alternatieve teelttechnieken met als doel om de bodem zo min mogelijk te verdichten verhogen de kansen

op infiltratie. Andere methodieken zoals een arenstripper laten een groot aandeel van de teelt op het

veld waardoor het regenwater eerst door de oogstresten wordt opgevangen en het minder kansen krijgt

om de grond weg te spoelen.

KNELPUNTEN

+ Rendabiliteit dient gegarandeerd te worden

+ Alternatieve teelttechnieken vereisen vaak nieuwe of aangepaste machines

+ Verandering van landbouwpraktijken en kennis


+ De effectiviteit hangt sterk af van de bestaande bodemstructuur

+ De toepassing ervan moet passen bij de schaal en indeling van het landschap

+ Slechte waterafvoer of onvoldoende drainage kunnen ervoor zorgen dat alternatieve teelttechnieken,

die gericht zijn op betere infiltratie, minder effectief zijn


+ Erosiebestrijding

+ Koolstofopslag

+ Machinekring?

+ Minimale bodembewerking

+ Ploegzool breken

+ Arenstripper

+ Vrije rijpaden

+ Lichtere machines

€ € €

AANLEG BUFFERSTROKEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ +++ +++


Bufferstroken hebben primair als doel het vertragen van water en het voorkomen of verminderen van de

opname van schadelijke stoffen, zoals pesticiden en nutriënten, in de waterlopen. Daarnaast versterken

ze de groene verbindingen in het landschap. Ze zijn geen permanente ingreep en kunnen jaarlijks worden

aangepast.

KNELPUNTEN

+ Mits aankoop van grond/ compensatie voor verlies aan bewerkbare landbouwgrond

+ Bufferstroken vereisen regelmatig onderhoud om hun functionaliteit te behouden

+ Onvoldoende effectiviteit in zwaar vervuilde gebieden (vb. intensieve landbouw)


+ Dient parallel op de hoogtelijn georiënteerd te worden, daar waar afstromend water terechtkomt

+ Naargelang de kenmerken van het perceel worden randvoorwaarden opgelegd door het Europese

landbouwbeleid


+ Erosiebestrijding

+ Waterkwaliteit

+ Ecosysteemdiensten

+ Biodiversiteit

+ Oogstbaar

+ Grasbufferstroken langs

waterlopen

+ Rijgewassen als bufferzones

€ €

LANDGEBRUIKSVERANDERING

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++


Niet elk type landgebruik is even efficiënt in het infiltreren van hemelwater. Door van landgebruik te veranderen

richting soortenrijke graslanden, kan de infiltratie vergroot worden. Naaldbossen zijn bijvoorbeeld

minder in staat om water te infiltreren door het dikke, onverteerde pakket naalden dat de bodem

bedekt. De effectiviteit is afhankelijk van de landgebruiksverandering.

KNELPUNTEN

+ Het moet passen binnen de bedrijfsvoering van de landbouwer en de natuurregelgeving

+ Mits een andere (meer extensieve) vorm van landbouw op deze gronden

+ Nood aan een geschikte bodem voor meer infiltratie


+ De effectiviteit van landgebruiksverandering hangt af van de specifieke kenmerken van de bodem en

de waterhuishouding in het gebied

+ Er moet voldoende geschikte ruimte beschikbaar zijn om het landgebruik te veranderen zonder andere

belangrijke functies of gebruik te verstoren


+ Biodiversiteit


+ Van akker naar

soortenrijk grasland

+ Van naaldbossen naar

een ander natuurtype

+ Open ecotopen i.p.v.

populierenplantages

€ € €

* Afhankelijk van welke

omzetting

GEÏSOLEERDE BRONNEN OPENEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+++


Het herstel van geïsoleerde bronnen die nu worden afgevoerd naar de riolering, biedt meerdere voordelen

wanneer het water terug in het gebied kan stromen, zo verbetert het onder andere de waterkwaliteit.

Daarnaast draagt het bij aan een klimaatrobuuster landschap. Het herstel van deze bronnen creëert

bovendien gunstige omstandigheden voor nattere natuur, wat de biodiversiteit aanzienlijk versterkt en

het ecosysteem verrijkt.

KNELPUNTEN

+ Nood aan projectmiddelen voor de realisatie/ de inrichting

+ Effecten op nabijgelegen percelen moeten goed ingeschat worden


+ De geografische locatie van de bron en de topografische kenmerken van het gebied zijn essentieel

voor het bepalen of het heropenen van de bron effectief kan bijdragen aan het herstel van natuurlijke

waterstromen zonder de omliggende gebieden te verstoren

+ Het moet passen binnen het bredere waterbeheerplan van de regio


+ Biodiversiteit

+ Heraanleg van pleinen

+ Herinrichting van bronlopen

+ Herwaardering van bronnen

€ € €

VAN ZWARTSTROOK NAAR GRAS-

STROOK (FRUITTEELT)

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ +

Fruitland

De overgang van zwartstrook naar grasstrook biedt tal van voordelen. In plaats van de bodem rond de

bomen kaal te houden (zwartstrook), zorgt een grasstrook ervoor dat het regenwater vertraagt en beter

kan infiltreren. Daarnaast verbetert de grasstrook de bodemstructuur, verhoogt het organisch materiaal

en stimuleert het bodemleven, wat leidt tot gezondere bomen, een hogere opbrengst en een klimaatrobuuster

teeltgebied.

KNELPUNTEN

+ Een onbegroeide strook is nodig tijdens de bloei voor warmte-uitstraling bij nachtvorst

+ Groenbedekkers kunnen nutriënten onttrekken die nodig zijn voor de bomen

+ Knaagdieren gebruiken begroeiing onder de bomen als schuilplaats, wat schade aan het wortelgestel

veroorzaakt


+ De strook moet onbegroeid blijven tijdens de bloei voor bescherming tegen nachtvorst

+ Er moet voldoende nutriëntenbeschikbaarheid voor de bomen zijn, vooral rond de bloei

+ De timing van het inzaaien van groenbedekkers moet worden afgestemd op de weersomstandigheden

en seizoensinvloeden


+ Waterkwaliteit

+ Biodiversiteit

+ combineerbaar met (leg)kippen (voor

en na seizoen)

+ Gras-klaver of groenbedekker

+ Bloemstroken

+ Mulchlaag

+ Spontane begroeiing

€

AANLEGGEN VAN GREPPELS

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ +++ ++

Het aanleggen van greppels tussen boomrijen in fruitplantages of boomkwekerijen vertraagt het afstromende

regenwater, vooral als ze parallel aan de helling liggen. Dit bevordert infiltratie en voorkomt

erosie. Ook het aanleggen van drempels in plukpaden, zoals bij vollegrondsaardbeien, vermindert de

waterafvoer en beschermt tegen erosie. Deze maatregelen kunnen worden gekoppeld aan het Waterproof-project,

en er worden technische fiches opgesteld die binnenkort op de website worden gepubliceerd.

KNELPUNTEN

Fruitland

+ Nood aan compensatie voor het verlies aan rijen

+ Nood aan aangepaste machines

+ Regelmatig onderhoud is nodig om verstoppingen (sediment of vegetatie) te voorkomen

+ Het aanleggen van greppels kan de toegankelijkheid van landbouwgrond belemmeren


+ De greppels dienen de hoogtelijnen van het perceel te volgen

+ Greppels werken het beste op bodems met goede infiltratiecapaciteit

+ De aanleg van greppels moet goed worden afgestemd op het bestaande landgebruik en het teeltplan


+ Erosiebestrijding

+ Hergebruik van water (combinatie opvangsysteem)

+ Greppels tussen bomenrijen/

fruitrijen

+ Drempels tussen de ruggenteelten

€ €

GRONDWATERWINNINGEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++++


Grondwaterwinningen beperken betekent minder water oppompen om de natuurlijke grondwaterstromen

en kwelstromen te beschermen. Overmatig oppompen kan leiden tot verdroging en schade aan

ecosystemen. Om dit te voorkomen, kunnen maatregelen zoals innovatieve irrigatietechnieken (bijv.

druppelirrigatie), waterbesparende technologieën en beter waterbeheer worden ingezet om het verbruik

te verminderen en de impact te beperken.

KNELPUNTEN

+ De teeltkeuze dient beter te worden aangepast aan de grond en het vochtgehalte

+ Nood aan POIROT advies BDB

+ De implementatie van innovatieve irrigatietechnieken en andere waterbesparende maatregelen kan

aanzienlijke investeringen vragen


+ Er moet voldoende ruimte zijn om systemen voor waterhergebruik en -opslag te integreren (vb.

opvangbekkens voor regenwater)

+ Er is een efficiënte ruimtelijke organisatie nodig om alternatieve waterbronnen te benutten en

grondwater gelijkmatig over het landschap te verdelen


+ Biodiversiteit


+ Hergebruik van water

+ Erosiebestrijding

+ Verminderen van waterverbruik

+ Aangepaste wet- en regelgeving

rond grondwaterwinningen

+ Precisielandbouw

€

VERWIJDEREN VAN

DRAINAGEBUIZEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ + ++++ ++


Drainages in de akkers en weilanden voeren het water versneld af, waardoor het minder de kans krijgt

om in de bodem te infiltreren. Dit helpt verdroging tegengaan en herstelt het grondwaterpeil, maar kan

de bodem natter maken en landbouw beïnvloeden.

KNELPUNTEN

+ De teeltkeuze/ het grondgebruik dient aangepast te worden i.f.v. de natte bodem

+ Omdat nooit werd vastgelegd waar drainagesystemen in de grond zitten, is niet precies duidelijk

wat aangetroffen zal worden


+ Rekening te houden met het effect op waterhuishouding van (naburige) percelen

+ Afhankelijk van het gewenste landgebruik, de staat van de drainagebuizen, de omgeving... kan gekeken

worden of het beter is om de drainagebuizen te verwijderen of de drainage eerder peilgestuurd

te maken


+ Opwaardering natuur

+ Niet van toepassing

€ €

PEILGESTUURDE DRAINAGE

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ + +++ ++


Dit is een systeem waarbij de afvoer van drainagewater wordt geregeld op basis van het gemeten

waterpeil in de grond. Dit gebeurt met regelputten die de uitstroomhoogte van het water aanpassen.

Hierdoor blijft het grondwaterpeil beter op het gewenste niveau, wat verdroging voorkomt en wateroverlast

vermindert. Het zorgt voor een betere waterbeschikbaarheid voor gewassen en verbetert de

bodemstructuur.

KNELPUNTEN

+ De aanleg is duurder dan traditionele drainage vanwege extra regelputten en benodigde infrastructuur.

Daarnaast vraagt het systeem regelmatig onderhoud en monitoring.

+ De waterhuishouding van het eigen perceel beïnvloedt ook de omliggende percelen.

+ Nood aan kennis over het systeem.


+ Er is nood aan een geschikte bodemstructuur en landschapsinrichting

+ Er moet een mogelijkheid zijn om overtollig water op een gecontroleerde manier af te voeren


+ Biodiversiteit

+ Waterkwaliteit

+ Erosiebestrijding

+ Synergie met natuurinclusieve landbouw

+ Subirrigatie

+ Compartimentering drainagezones

+ Dynamische peilgestuurde

drainage

+ Klassieke peilgestuurde

drainge

€ €

DRINKWATERMAATREGELEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++++ +++ ++ ++++


Drinkwatermaatregelen zijn maatregelen die worden genomen om de kwaliteit, beschikbaarheid en

duurzaamheid van drinkwater te waarborgen. Dit kan betrekking hebben op zowel de bescherming van

drinkwaterbronnen als het efficiënt beheren van waterverbruik, bijvoorbeeld: beperken van vervuiling in

grondwater, inrichten van beschermingszones rond drinkwaterbronnen, gebruik van alternatieve waterbronnen

zoals regenwateropvang...

KNELPUNTEN

+ Het zuiveren van vervuild water is kostbaar en complex

+ In veel gebieden is de waterinfrastructuur verouderd, waardoor er veel water verloren gaat door

lekkages. Het vernieuwen van leidingen en zuiveringsinstallaties kost veel geld en tijd.


+ Vervuilende activiteiten dienen vermeden te worden en dus dient landbouw of industrie in deze

gebieden beperkt te worden

+ Er moet rekening gehouden worden met de natuurlijke waterbalans en de aanwezigheid van voldoende

hernieuwbare waterbronnen, zoals grondwaterlagen of oppervlaktewater


+ Biodiversiteit

+ Ecosystemen

+ Waterkwaliteit

+ Erosiebestrijding

+ Beperken bestrijdingsmiddelen,

meststoffen

+ Oppervlaktewaterbeheer

+ Regulering, monitoring

+ Gebruik regenwater

€ € €

GRACHTEN VERONDIEPEN/

GRACHTEN DEMPEN

Verondiepen van grachten betekent het verhogen van de bodem van een gracht, zodat deze minder diep

wordt. Veel grachten zijn in de afgelopen decennia te diep uitgegraven, waardoor ze niet alleen overtollig

hemelwater, maar ook ondiep grondwater afvoeren. Dit is vaak niet gewenst. Door grachten lokaal te

verondiepen of zelfs volledig te dempen, wordt het drainerende effect verminderd en blijft meer water

in de bodem. Dempen van grachten betekent het opvullen van een gracht met grond of ander materiaal,

zodat deze zijn functie als afwateringssysteem niet meer vervult. Dit wordt overwogen wanneer grach-

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ +++ +++ +

KNELPUNTEN

In en rond de waterlopen

+ Effecten op de omliggende percelen dient goed ingeschat te kunnen worden

+ Er is nood aan projectmiddelen voor de realisatie

+ De teeltkeuze/ het grondgebruik dient achteraf aangepast te worden i.f.v. een nattere bodem


+ Het watersysteem moet zodanig ingericht zijn dat bij hevige neerslag overtollig water alsnog op een

gecontroleerde manier kan worden afgevoerd

+ Het effect hangt af van de bodemgesteldheid en de ligging in het landschap

+


+ Biodiversiteit

+ Waterkwaliteit

+ Bodemerosie

+ Lokaal of volledig

verondiepen

+ Verondiepen + herstel

natuurvriendelijke oevers

+ Infiltratievoorzieningen

i.p.v. volledige demping

€ € €

OPVANGBEKKENS

REGENWATER

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten


Door de aanleg van bufferbekkens wordt een deel van het regenwater opgevangen en opgeslagen voor

later gebruik. Dit helpt wateroverlast te voorkomen bij hevige regenval en vermindert de druk op het

rioleringssysteem. Bovendien draagt het bij aan een duurzamer waterbeheer, omdat het opgeslagen

water kan worden gebruikt voor irrigatie, industrie of natuurbehoud. Bufferbekkens zorgen ook voor een

betere infiltratie van water in de bodem.

KNELPUNTEN

+ De landbouwer moet hiervoor zijn bedrijfsvoering aanpassen, materiaal aankopen

+ Ruimteverlies vs. ruimtegebrek


+ Waterkwaliteit


+ Nood aan landschappelijke integratie en aandacht voor biodiversiteit

+ De aanleg van bufferbekkens vereist voldoende ruimte op strategische plaatsen

+ Er moet een goede verbinding zijn met bestaande waterlopen en rioleringssystemen om een efficiënt

waterbeheer te garanderen


+ Voedselproductie

+ Biodiversiteit

+ Recreatie

+ Circulaire waterhuishouding

+ Waterzuivering

+ natuurlijke bufferbekkens

(vb. moeraszone)

+ Kunstmatige opvangbekkens

+ Multifunctionele opvangsystemen:

groene daken,

wadi’s...

€ € €

PLAATSEN VAN STUWEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ + +++ ++


Het plaatsen van stuwen in kleine waterlopen en grachten zorgt voor het tijdelijk ophouden van water,

waardoor de afvoer vertraagt en wateroverlast wordt verminderd. In de compartimenten kan water tijdelijk

worden opgeslagen, wat bijdraagt aan een gelijkmatigere waterverdeling. Bovendien bevordert het

infiltratie in de bodem waar mogelijk, waardoor de grondwaterreserves worden aangevuld en verdroging

wordt tegengegaan.

KNELPUNTEN

+ Nood aan een goede inschatting van de te verwachten impact

+ Nood aan afspraken over beheer wanneer ze regelbaar zijn

+ Nood aan gedragenheid door verschillende landbouwers in het gebied

+ Nood aan een vergunning: gemeente, poldergebied of watering


+ Type stuw, dimensionering van de stuw en aantal stuwen hangt af van het terrein en omgeving

(helling, bodemtype, wateroverlastproblematiek)

+ De werking van de stuwen moet afgestemd worden op het bredere waterbeheerplan


+ Biodiversiteit

+ Waterbeschikbaarheid landbouw

+ Recreatie

+ Knijpstuw

+ Vaste stuw

+ Regelbare stuw

€ €

SEIZOENSBERGING/

AANLEG GOG’S

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+++ ++ +++ ++


Seizoensberging houdt in dat water tijdelijk wordt opgeslagen om de grote verschillen in waterpeilen

tussen winter en zomer op te vangen. In de winter, wanneer er veel neerslag is en de waterstand hoog

staat, wordt het overtollige water vastgehouden in speciale bergingsgebieden. In drogere periodes,

zoals de zomer, kan dit opgeslagen water vervolgens worden gebruikt, bijvoorbeeld voor landbouwirrigatie,

drinkwatervoorziening of natuurbeheer.

KNELPUNTEN

+ Dimensioneren volgens de watertekorten in de zomer

+ Het opslaan van water voor langere periodes kan leiden tot vervuiling, vooral als het water niet

goed wordt beheerd of gefilterd

+ Mits andere meer natuurgebaseerde oplossingen eerst afgetoetst worden

+ Ruimtegebrek: vergoeding wanneer hiervoor landbouwgrond dient te worden ingezet


+ Nood aan voldoende ruimte in laaggelegen gebieden of depressies waar water kan worden opgeslagen

zonder de omliggende infrastructuur of landbouwgrond te verstoren

+ Nood aan landschappelijke integratie en aandacht voor biodiversiteit

+ De opslagcapaciteit afstemmen op het bredere watersysteem en afwateringsnetwerken


+ Biodiversiteit

+ Mogelijkheden voor zuivering

+ Recreatie

+ Oppervlaktewaterberging:

wetland, moeras, meer...

+ Infiltratiezones

+ Ondergrondse berging

+ Groene daken en wadi’s

+ GOG

€ € € €

(HER)MEANDEREN VAN

WATERLOPEN

Het hermeanderen van waterlopen betekent het herstellen of aanpassen van de natuurlijke meanderende

loop van een rivier of beek. Dit wordt gedaan om de ecologische, hydrologische en geomorfologische

functies van het waterlichaam te verbeteren. Door de waterloop weer meer kronkels te geven, wordt

het gebied ook beter bestand tegen erosie en kan het water zich op een meer natuurlijke manier verspreiden.

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ +++ ++ +


KNELPUNTEN

+ Mits gecombineerd met verhoging van bodempeil

+ Ruimtegebrek - compensatie voor de verloren oppervlakte aan bewerkbare grond noodzakelijk

+ Kosten en techniek


+ Er moet voldoende ruimte zijn langs de waterloop om de meanders te herstellen zonder negatieve

impact op andere functies

+ Hydrologische en ecologische geschiktheid

+ Integratie met andere waterbeheermaatregelen


+ Biodiversiteit

+ Kwaliteit landschap

+ Waterkwaliteit en -berging


+ Recreatie

+ Oude profiel herstellen

+ Spontaan laten

hermeanderen

+ Gecontroleerde

hermeandering

€ € €

HERDIMENSIONEREN VAN

WATERLOPEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ +++ ++ +


De fysieke kenmerken en afmetingen van een rivier of beek worden aangepast om deze beter af te stemmen

op het watersysteem. Dit kan bijvoorbeeld door de waterloop te verbreden om de stroomsnelheid

te doen afnemen, te verdiepen om de doorstroming te verbeteren of de oevers aan te passen om erosie

te voorkomen. Herdimensioneren wordt toegepast om de waterafvoer te optimaliseren en de ecologische

functie van de waterloop te versterken.

KNELPUNTEN

+ Ruimtegebrek - compensatie nodig voor de verloren oppervlakte aan bewerkbare grond

+ Ecologische impact - herdimensioneren kan schadelijk zijn voor de lokale biodiversiteit

+ Kosten en complexiteit


+ Beschikbaarheid van ruimte langs de bestaande waterloop

+ Hydrologische en ecologische geschiktheid - er moet rekening worden gehouden met de impact op

de waterkwaliteit, de afvoercapaciteit en de aanwezige ecosystemen

+ Het herdimensioneren moet passen in een bredere waterbeheerstrategie


+ Natuurherstel en biodiversiteit


+ Waterkwaliteit en -beheer


+ Recreatie

+ Verondiepen waterloop

+ Verbreden waterloop

+ Aanpassen oeverstructuur

+ Inham

+ plas dras oever

+ afschuinen oever

€ € €

VEENHERSTEL

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ + +++ ++

Grasland - in en rond de waterlopen

Veenherstel houdt in het herstellen van veengebieden die zijn aangetast door verdroging of menselijke

activiteiten. Veen fungeert als een spons, die water opneemt en vasthoudt, maar bij uitdroging komt

CO2 vrij en verliest het zijn functie. Herstel gebeurt door het verhogen van het waterpeil en het verwijderen

van bomen die het water uit de grond trekken. Soms worden technieken zoals kwelschermen of

helofytenfilters gebruikt om het veen opnieuw te vernatten en zijn ecosysteemdiensten te herstellen.

KNELPUNTEN

+ Mits waterkwaliteit voldoende goed is

+ Het landgebruik moet hieraan aangepast worden

+ Het herstellen van veen vereist vaak het aanpassen van het landgebruik, wat conflicten kan veroorzaken

met bestaande activiteiten zoals landbouw, bosbouw of infrastructuur

+ Waterpeilbeheer


+ Voor effectief veenherstel is voldoende water beschikbaar in de regio nodig, zodat het waterpeil

verhoogd kan worden zonder negatieve effecten op de omliggende gebieden of waterbronnen

+ Het herstel moet rekening houden met de natuurlijke hydrologische kenmerken van het gebied


+ Biodiversiteit



+ Waterbuffering en

overstromingspreventie

+ Duurzaam landgebruik

+ Recreatie

+ Passief veenherstel

+ Actief veenherstel

€ €

VERMINDEREN VAN PESTICIDEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ + ++

Verminderen van pesticidegebruik betekent het streven om het gebruik van chemische stoffen die

worden toegepast om ongewenste organismen (zoals onkruid, insecten of schimmels) te doden of te

bestrijden, te verlagen. Het doel is om de negatieve effecten van pesticiden op het milieu, de biodiversiteit,

en de menselijke gezondheid te verminderen. Vermindering van pesticidegebruik helpt ook om de

resistentie van ongewenste organismen tegen pesticiden te vertragen en de kwaliteit van het bodem- en

watermilieu te verbeteren.

KNELPUNTEN


+ Economische druk - de teeltopbrengst dient voldoende te blijven of verlies moet worden gecompenseerd

+ Onkruiddruk

+ Verlies van effectiviteit tegen plagen


+ Beschikbaarheid van alternatieven

+ Bodem- en waterkwaliteit


+ Biodiversiteit

+ Waterkwaliteit

+ Gezondheid en welzijn

+ Integratie van natuurvriendelijke praktijken

in de landbouw

+ Geïntegreerde

plaagbestrijding

+ Biologische bestrijding

+ Resistentie gewassen

+ Duurzaam bodem- en

waterbeheer

+ Precisielandbouw

€

* Kost minder, maar verlies in

opbrengst

AANLEGGEN VAN EROSIE-

BESTRIJDINGSMAATREGELEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ ++++ + ++

Erosiedammen zijn structuren die worden aangelegd om bodemerosie te voorkomen. Ze worden vaak

geplaatst op hellingen of in waterlopen en bestaan uit natuurlijke materialen zoals stenen, hout of geotextiel.

Het doel is om de snelheid van stromend water te vertragen, waardoor het water minder kracht

heeft om de bodem weg te spoelen. Tegelijkertijd helpen ze om sediment vast te houden, wat de bodem

beschermt en de stabiliteit van het landschap verbetert. Erosiedammen worden veel gebruikt in gebieden

waar sterke waterstromen of steile hellingen het risico op erosie verhogen.

KNELPUNTEN

+ Ruimte inname - vergoeding noodzakelijk bij inname van landbouwgrond

+ Effectiviteit op lange termijn

+ Erosiedammen kunnen lokale ecosystemen beïnvloeden, bijvoorbeeld door het verstoren van de

natuurlijke waterstromen of het veranderen van het habitat voor waterdieren

+ Kosten en onderhoud



+ De geografische kenmerken van het landschap bepalen waar en hoe de dammen effectief kunnen

worden aangelegd

+ Het ontwerp van erosiedammen moet rekening houden met de waterhuishouding in het gebied


+ Biodiversiteit

+ Erosiebestrijding

+ Bodemgezondheid

+ Verminderen overstromingsrisico’s

+ Houthakseldam

+ Grasbufferstroken

+ Sedimentvang

+ Terrassen

€ €

MINDER OVERSTORTEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ +++ + +

Het voorkomen dat het afvoersysteem meer water ontvangt dan het aankan, zodat overtollig water niet

ongecontroleerd in waterlopen of het riool wordt geloosd. Dit kan worden bereikt door de infiltratiecapaciteit

te vergroten met wadi’s of doorlatende verharding, door bufferbekkens of regenwaterreservoirs

die water tijdelijk opslaan, door het afkoppelen van regenwater van het riool of het aanleggen van

groene daken. Daarnaast kan de capaciteit van het rioolnetwerk worden vergroot of kunnen gescheiden

systemen voor regen- en afvalwater worden aangelegd.

KNELPUNTEN

Bebouwde ruimte

+ Financering en kosten


+ Nood aan een integrale aanpak die meerdere partners samenbrengt

+ Waterkwaliteit


+ Ruimtelijke ordeningsplannen en lokale regelgeving kunnen het moeilijk maken om nieuwe infrastructuur

zoals infiltratievoorzieningen of gescheiden rioleringen te implementeren, vooral als dit

afwijkt van bestaande bestemmingen

+ Het verminderen van overstorten vereist vaak samenwerking tussen verschillende belanghebbenden


+ Waterkwaliteit

+ Biodiversiteit

+ Recreatie

+ Waterbeheer

+ Verbeteren afvoersysteem

+ Gescheiden riolering

+ Maatregelen om

regenwater op te vangen

+ Infiltratievoorzieningen

€ € € €

VERRUWEN VAN

WATERLOPEN

+ Ruimte beschikbaarheid voor ingrepen

+ Integratie in het landschap

+ Grondgebruik en eigendom - nood aan afspraken met grondeigenaren over het beheer van waterlopen

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ + +

Het verruwen van waterlopen betekent het aanbrengen van natuurlijke elementen, zoals takken, stenen,

of begroeiing, in waterlopen en grachten. Dit wordt gedaan om het water in de waterloop te vertragen

en de stroming te verminderen. Door een extensiever beheer of het toevoegen van deze natuurlijke

elementen wordt de waterstroom gefilterd en vertraagd, wat kan bijdragen aan het verminderen van

erosie, het verbeteren van de waterkwaliteit en het bevorderen van de biodiversiteit in het ecosysteem

van de waterloop.

KNELPUNTEN


+ Natuurlijke elementen zoals begroeiing en houtconstructies kunnen onderhoud vereisen om te

voorkomen dat ze de waterloop blokkeren of te veel woekeren, wat extra werk en kosten met zich

meebrengt - nood aan duidelijke afspraken

+ Conflict met andere functies - de waterhuishouding van naburige percelen verandert



+ Waterkwaliteit en ecologisch waterbeheer

+ Biodiversiteit


+ Recreatie

+ Natuurlijke oever- en

waterloopverrijking

+ Tolereren van waterplanten

+ Fysieke structuren (vistrappen,

dammen)

+ Extensief beheer (aangepast

maaien)

€

WATERINCLUSIEF MAKEN VAN DE

BEBOUWDE RUIMTE

+ Groene daken en gevels

+ Wadi’s

+ Infiltratiepleinen of -parken

+ Vertraagd afvoeren en

grootschaliger stockeren

van hemelwater

+ Afkoppeling regenwaterafvoer

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+++ +++ + +++

Bebouwde ruimte

Het nemen van maatregelen door steden en gemeenten om water beter te integreren in het stedelijke

landschap. Dit houdt in dat regenwater wordt opgevangen, gebufferd en geïnfiltreerd in plaats van snel

afgevoerd via rioleringen. Het doel is om de waterhuishouding in stedelijke gebieden te verbeteren door

het creëren van plekken waar water tijdelijk kan worden opgeslagen (zoals groenstroken, waterpleinen

of wadi’s) en op een natuurlijke manier in de bodem kan infiltreren.

KNELPUNTEN

+ Toegankelijkheid

+ Kosten en financering

+ Beheer en onderhoud


+ Landschappelijke integratie


+ Biodiversiteit


+ Waterbeheer

+ Duurzame stedenbouw

+ Recreatie

€ € €

NATTE NATUURVERBINDINGEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ + + ++

Het integreren van natte natuurverbindingen in het landschap betekent dat waterrijke gebieden zoals beken,

moerassen en wetlands worden ingezet om verschillende natuurgebieden met elkaar te verbinden.

Deze ecologische corridors maken het mogelijk voor planten en dieren om zich veilig te verplaatsen, wat

bijdraagt aan biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Daarnaast helpen ze bij waterbuffering, infiltratie en

het tegengaan van droogte en overstromingen, waardoor ze zowel ecologische als waterbeheervoordelen

bieden.

KNELPUNTEN

+ Ruimte inname - nood aan compensatie voor de verloren oppervlakte aan bewerkbare grond

+ Afhankelijk van de manier waarop de corridor wordt ingericht en beheerd, kan het ook als barrière

gaan fungeren i.p.v. het bevorden van ecologische en waterbeheervoordelen

+ Meer gebiedsgericht natuurbeleid (vb habitatrichtlijnen) zorgt voor meer beperkingen voor de landbouw



+ De landschapselementen zoals beplanting, waterpeilbeheer en natuurlijke oevers moeten afgestemd

zijn op de doelsoorten en de ecologische functie van de corridor

+ De verbindingen moeten breed en ononderbroken genoeg zijn om water en soorten effectief te

laten stromen en migreren tussen natuurgebieden


+ Biodiversiteit


+ Waterbeheer

+ Recreatie

+ Ecologische corridors langs

waterlopen

+ Amfibieënpoelen

+ Moeras- en wetlandsystemen

€ € €

AANGEPAST MAAIBEHEER

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ ++ + ++

Aangepast maaibeheer betekent dat het maaien van graslanden en bermen wordt afgestemd op ecologische

en hydrologische doelstellingen. Dit kan inhouden dat er minder vaak of gefaseerd wordt gemaaid,

zodat planten kunnen bloeien en zaden zich kunnen verspreiden. Daarnaast draagt een hoger of ruiger

grasland bij aan het vasthouden van regenwater en het vertragen van de afvoer ervan. Dit type beheer

zorgt dus voor een gezonder ecosysteem, een betere waterhuishouding en een hogere weerstand tegen

klimaatverandering.

KNELPUNTEN

+ Beheersafstemming noodzakelijk

+ Conflicten met landbouw en recreatie

+ Compensatie voor lagere opbrengst

Grasland


+ Om biodiversiteit te stimuleren, moeten er zones zijn met verschillende maairegimes, zoals gefaseerd

maaien, waarbij bepaalde stukken langer ongemaaid blijven

+ Beschikbaarheid van ruimte en infrastructuur voor maaiselverwerking

+ Afstemming op waterhuishouding


+ Biodiversiteit


+ Waterbeheer

+ Gebruik maaisel

+ Agrarisch natuurbeheer

+ Landschapsbeleving

+ Gafaseerd maaien

+ Sinusmaaien

+ Uitgesteld maaien

+ Beperkt maaien

(mozaiëkbeheer)

+ Natuurlijk begrazingsbeheer

€ €

BODEMRUWHEID VERHOGEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ + ++


Het verhogen van de bodemruwheid betekent dat de bodemstructuur wordt aangepast om waterafvoer

te vertragen en infiltratie te bevorderen. Dit kan door reliëf aan te brengen, zoals kleine ruggen, greppels

of stroken met vegetatie, waardoor regenwater minder snel wegstroomt en beter in de bodem dringt.

Dit helpt bij droogtepreventie, vermindert erosie en ondersteunt biodiversiteit.

KNELPUNTEN

+ Rendabiliteit dient gegarandeerd te worden

+ Kosten en implementatie


+ Het type bodem en de bestaande topografie van een gebied bepalen in hoeverre het mogelijk is om

reliëf aan te brengen zonder onbedoelde negatieve gevolgen

+ Het landgebruik moet in overweging worden genomen zodat het verhogen van de bodemruwheid

niet in conflict komt met bestaande activiteiten

+ Het moet goed aansluiten op het lokale waterbeheerplan


+ Erosiebestrijding

+ Biodiversiteit

+ Waterbeheer

+ Duurzame landbouw

+ Recreatie

+ Activeren bodemleven

+ Stijging organisch gehalte

+ Toevoegen van organisch

materiaal, gewasresten...

aan

de bodem

+ Verminderen bodemverdichting

+ Laten staan vegetatie

+ Natuurlijk reliëf creëren

€ €

SUBIRRIGATIE

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+++ +


Subirrigatie is een techniek waarbij water via een ondergronds buizennetwerk in de bodem van een

landbouwperceel wordt gebracht. Dit systeem werkt als een omgekeerd drainsysteem: in plaats van

water af te voeren, wordt water door de drains geleid, en het infiltreert via de openingen in de bodem.

Hierdoor wordt de bodem rondom de drains vernattend, wat helpt het grondwaterpeil te verhogen en

zorgt voor een efficiënte bevochtiging van de bodem, vooral in drogere periodes.

KNELPUNTEN

+ Hoge kosten van aanleg en onderhoud

+ Het verhogen van het grondwaterpeil door subirrigatie kan negatieve effecten hebben op de lokale

waterkwaliteit, vooral als er verontreinigde bronnen worden gebruikt

+ Grondsoort en bodemstructuur

+ Er is voldoende water noodzakelijk voor irrigatie


+ De bodem moet goed doorlatend zijn om water efficiënt via het ondergrondse netwerk te kunnen

infiltreren, maar ook voldoende wateropslagcapaciteit hebben voor een gelijkmatige bevochtiging

van de gewassen

+ Er moet voldoende grondwater beschikbaar zijn om het systeem te voeden

+ Er is ruimte nodig voor de ondergrondse infrastructuur


+ Duurzaam waterbeheer

+ Integratie met ecologische maatregelen

+ agroforestry en gewasdiversificatie

+ Gebruik van bestaande

drainage

+ Grondwatergestuurd

+ Drukwatergestuurd

+ Druppel-subirrigatie

+ Tijdgestuurd

+ Capillair-gestuurd

€ € €

KOOLSTOFGEHALTE IN DE ON-

DERGROND VERHOGEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ +++


Het verhogen van het koolstofgehalte in de ondergrond betekent het vergroten van de hoeveelheid

organische koolstof in de bodem, wat de bodem vruchtbaarder maakt, beter bestand tegen erosie en

droogte, en de waterhuishouding verbetert. Dit kan door het toevoegen van stalmest, compost of houtsnippers,

of door gewassen te verbouwen die CO2 uit de lucht vastleggen en omzetten in organische

stof wanneer ze afsterven.

KNELPUNTEN

+ Niet alle bodems zijn geschikt voor het vastleggen van koolstof

+ Het aanbrengen van organisch materiaal zoals compost, stalmest of houtsnippers kan kostbaar zijn

en vereist een efficiënte logistiek, vooral in grotere landbouwsystemen

+ Verlies van koolstof bij bodemverwerking

+ Wetgeving rond houtsnippers


+ De bodem moet geschikt zijn voor het vasthouden van organisch materiaal, wat afhankelijk is van

de bodemtextuur en het bodemleven

+ De lokale beschikbaarheid van stalmest, compost of andere organische materialen moet voldoende

zijn voor toereikende aanvoer naar de velden


+ Biodiversiteit

+ Waterbeheer

+ Verduurzaming van landbouw

+ Beheers- en landbouwresten circulair

verwerken

+ Externe aanvoer organich

materiaal

+ Lokaal in-situ productie

van organisch koolsrof

+ Aangepast teeltplan

+ Groenbedekkers

€ €

MINIMALE BODEMBEWERKING

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

++ +++


Minimale bodembewerking is een landbouwtechniek waarbij de bodem minder vaak en minder intensief

wordt bewerkt dan bij traditionele methoden. Dit houdt in dat er minder ploegen of frezen plaatsvinden,

waardoor de bodemstructuur behouden blijft en harde lagen, zoals ploegzolen of korsten, zich niet vormen.

Deze lagen kunnen namelijk de wortelgroei, waterinfiltratie en zuurstoftoevoer naar de diepere bodemlagen

belemmeren. Door minimale bewerking blijft de bodem beter doorlatend voor water en lucht.

KNELPUNTEN

+ Beperkingen in gewaskeuze

+ Meer onkruid - de onkruiden (opslag) kunnen vochtconcurrentie als gevolg hebben

+ Machines dienen te worden aangepast


+ Minimale bodembewerking is het meest effectief op goed doorlatende bodems

+ In gebieden met veel neerslag kan minimale bodembewerking de afwatering en waterberging bemoeilijken,

wat kan leiden tot wateroverlast

+ Het implementeren van minimale bodembewerking vereist vaak speciaal materieel, zoals zaaimachines

die geschikt zijn voor deze techniek


+ Biodiversiteit

+ Waterbeheer

+ Duurzame landbouw

+ Erosiebestrijding

+ Activeren bodemleven

+ Directzaai

+ Strip-till

+ Frezen

+ Gebruik van bodembedekkers

€

* Indien machines beschikbaar

zijn

BREKEN VAN DE PLOEGZOOL

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ ++

Het breken van de ploegzool is het proces waarbij de harde laag die ontstaat door herhaald ploegen op

dezelfde diepte, wordt doorbroken. Deze laag, de ploegzool, kan de waterdoorlatendheid, wortelgroei

en bodemactiviteit belemmeren. Door de ploegzool te breken, wordt de structuur van de bodem hersteld,

waardoor water beter kan infiltreren, minder oppervlakkig wegstroomt en de wortels beter kunnen

groeien. Dit leidt tot een verbeterde waterhuishouding, een toename van bodemleven en een betere

zuurstofvoorziening in de bodem.

KNELPUNTEN

+ Het herstellen van een verdichte bodem neemt de oorzaken van verdichting niet weg

+ Als er niks wordt ingezaaid, bestaat het risico dat fijn bodemmateriaal van aan het oppervlak tot

diep in de bodem inspoelt en zo de poriën van de bodem verstopt.

+ Het breken van de ploegzool vereist geschikte apparatuur, zoals ondergrondse bewerkingsmachines,

en dit kan kostbaar zijn en vereist expertise


Akkerland

+ Ondergrond moet voldoende droog zijn om het moment van de grondbewerking

+ De aard van het gewasbeheer en het type bewerkingen die uitgevoerd worden, hebben invloed op

het succes van deze maatregel


+ Verhoogde waterberging en infiltratie

+ Biodiversiteit

+ Diepgronden

+ Diepspitten

+ Mechanische bewerking

+ Chemische methoden

+ Biologische methoden

€ €

VERBREDEN VAN DE

TEELTROTATIE

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+ ++

Het betekent het uitbreiden van het aantal verschillende gewassen die op een perceel worden geteeld,

vaak door het toevoegen van meer soorten gewassen of het aanpassen van de volgorde van gewassen.

Dit biedt voordelen zoals het verbeteren van de bodemstructuur, het bevorderen van biodiversiteit en

het helpen beheersen van ziektes en plagen. Een gevarieerdere teeltrotatie kan ook bijdragen aan een

betere waterhuishouding. Het verbreden van de teeltrotatie helpt om de bodemgezondheid te verbeteren

en kan leiden tot hogere opbrengsten op de lange termijn.

KNELPUNTEN

+ Mechanisatie kan problematisch zijn vanwege verschillen in gewasmorfologie

+ Bedrijfsplan dient aangepast te worden

+ Er is kennis nodig over nieuwe teelten

+ Het verbreden van de teeltrotatie kan soms leiden tot een lagere opbrengst per gewas, vooral als

er gewassen worden gekozen die niet optimaal passen bij de bodemomstandigheden of klimaat van


Akkerland

+ De effectiviteit van de teeltrotatie hangt sterk af van het type bodem (bijv. klei, zand, leem) en de

bodemgezondheid

+ De aanwezigheid van voldoende water voor de teelt is essentieel om de voordelen van een gevarieerde

rotatie te realiseren

+ Het klimaat en de lengte van de groeiseizoenen moeten in overweging worden genomen


+ Biodiversiteit

+ Combinatieteelt

+ Langere teeltrotaties

+ Bodembedekkers

+ Peulvruchten als tussengewas

€

WEGINFRASTRUCTUUR

VERRUWEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+++ ++++ ++ ++++

Het verruwen van infrastructuur verwijst naar het aanpassen van verhardde oppervlakken, zoals wegen

en paden, door ze minder hard of volledig onbewerkt te maken. Dit biedt ruimte voor de infiltratie van

regenwater en vergroot de bergingscapaciteit van het gebied. In plaats van traditionele, verharde materialen

worden bijvoorbeeld groene bermen, karrensporen, minder brede wegen of (half) onverharde

voetpaden aangelegd. Het bevordert ook de biodiversiteit door natuurlijkere elementen in de infrastructuur

op te nemen.

KNELPUNTEN

+ Toegankelijkheid (personen met een handicap)

+ Onderhoud

Bebouwde ruimte


+ De samenstelling van de ondergrond speelt een belangrijke rol bij de effectiviteit van waterinfiltratie

+ De effectiviteit van het verruwen van infrastructuur is afhankelijk van de aanwezigheid van natuurlijke

elementen die infiltratie en waterbergingscapaciteit kunnen ondersteunen, zoals gras, struiken of

bomen


+ Biodiversiteit

+ Verkeersveiligheid

+ Recreatie

+ Regenwaterbeheer

+ Karrensporen

+ Versmalling van wegen

+ Groene bermen

+ Onverharde wegen

+ halfverharde paden

€ € €

HERGEBERUIK / INFILTREREN

VAN BEMALINGSWATER

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+++ ++ ++++ ++++

Bebouwde ruimte

Het houdt in dat overtollig water, dat wordt weggepompt om de grondwaterstand tijdelijk te verlagen,

opnieuw in de bodem wordt teruggebracht of hergebruikt voor bijvoorbeeld irrigatie. Dit gebeurt alleen

als het water schoon is en in voldoende hoeveelheden beschikbaar is. Het doel is om waterverliezen te

beperken en verontreiniging van waterlopen te voorkomen. Strenge regels, zoals peilgestuurde bemaling,

helpen de impact te minimaliseren.

KNELPUNTEN

+ Bemalingswater kan ijzer bevatten, dat wanneer het in contact komt met lucht voor een bruine verkleuring

zorgt. Dit kan een ongewenst effect hebben op o.a. bepaalde teelten.

+ Waterkwaliteit

+ Er moeten geschikte locaties zijn waar het water effectief kan infiltreren

+ Regelgeving en controles


+ Overbrugbare afstanden zijn noodzakelijk tussen bemalingen en locaties van hergebruik

+ De bodem moet geschikt zijn voor infiltratie

+ Er moet voldoende ruimte zijn om het bemalingswater tijdelijk op te slaan en te distribueren, vooral

bij grotere volumes

+ Het gebied moet goed bereikbaar zijn voor installaties en pomp- of infiltratiesystemen


+ Waterbeheer

+ Energieproductie en hergebruik

+ Hergebruik voor irrigatie

+ Infiltratie in bodem

+ Zuivering en hergebruik

+ Peilgestuurde bemaling

+ Afvoer naar oppervlaktewater

met gecontroleerde

lozing

€ € €

STROMINGSWEERSTAND VAN

WATERLOPEN VERHOGEN

Buffercapaciteit

vergroten

Afstroming

vertragen

Drainagebasis

verhogen


vergroten

+++ ++++ ++ +++


Dit houdt in dat er maatregelen worden genomen om de waterstroomsnelheid in waterlopen te verlagen.

Dit kan door natuurlijke elementen toe te voegen, zoals meanderende routes, het creëren van afwisselende

diepe en ondiepe delen (pool/riffle), en het plaatsen van obstakels zoals dood hout of natuurlijke

dammen. Deze ingrepen vertragen de waterstroom en zorgen ervoor dat water tijdelijk kan worden

vastgehouden of geborgen. De focus ligt hierbij op objecten of constructies in de waterlopen.

KNELPUNTEN

+ In sommige gevallen kan het verhogen van de stromingsweerstand conflicteren met andere ecologische

doelen, zoals de bevordering van bepaalde soorten vismigratie, die juist baat hebben bij snelle

waterstroom


+ Nood aan voldoende ruimte om de beken op een natuurlijke manier in te richten

+ Het verhogen van de stromingsweerstand kan invloed hebben op bestaande waterbeheerstructuren,

zoals rioleringen of waterlopen, die soms moeten worden aangepast


+ Biodiversiteit

+ Waterbuffering

+ Recreatie

+ Dood hout waterloop

+ Pool-riffle

+ Natuurlijke dammen en

obstructies in het water

+ Vegetatie

+ Meanderherstel

€ € €

A range of sponge measures.

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?