Stedenbouw_2026-797

EDITIE

797

ABN AMRO krijgt duurzaamste

kantoor van Nederland

Circulair bouwen

begint bij hergebruik

Gevel als blikvanger

en energiebron

STEDENBOUW.NL

ONTWIKKELAARS

DIE DE TOEKOMST

MAKEN

WERKENBIJVOLKERWESSELS.NL

Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)

“Wendbaar

“Wendbaar

als

als

het

het

kan

kan

en

en

vastberaden

vastberaden

als

als

het

het

nodig

nodig is“.

is“.

Wat we toezeggen, maken we ook waar. Daardoor kunnen onze klanten vertrouwen op

Wat we toezeggen, maken we ook waar. Daardoor kunnen onze klanten vertrouwen op

een succesvol bouwproject, zowel op de zakelijke als de particuliere markt. Of het nu

een succesvol bouwproject, zowel op de zakelijke als de particuliere markt. Of het nu

een bedrijfspand betreft of een complete woonwijk, een zorgcomplex of een maatwerk

een bedrijfspand betreft of een complete woonwijk, een zorgcomplex of een maatwerk

interieur: wij bouwen wat u voor ogen heeft.

interieur: wij bouwen wat voor ogen heeft.

Interieurbouw Interieurbouw

Woningbouw Woningbouw

Utiliteitsbouw Utiliteitsbouw

Projectontwikkeling Projectontwikkeling

Houtskeletbouw

Houtskeletbouw

Interieurbouw Woningbouw Utiliteitsbouw Projectontwikkeling Houtskeletbouw

Meer Meer

weten?

weten?

Meer weten?

0488

0488 -

488

488

860

860

info@jgtimmer.nl

0488 info@jgtimmer.nl

- 488 860

www.jgtimmer.nl

info@jgtimmer.nl

www.jgtimmer.nl

Wij zijn voortdurend www.jgtimmer.nl

Wij zijn voortdurend

op op

zoek zoek

naar naar

gedreven

gedreven

vaklieden. vaklieden. Wij zijn voortdurend Bekijk Bekijk

alle alleop vacatures vacatures zoek naar op opgedreven

de de

website.

website.

vaklieden. Bekijk alle vacatures op de website.

EDITIE

797

Duurzaamheid en circulariteit als rode draad

Voorwoord

Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) vernieuwt de komende 25 jaar het gehele ETZ

Elisabeth. In de huidige eerste fase worden een nieuw kliniekgebouw en acuut centrum gerealiseerd

achter het bestaande gebouw in Tilburg. Bovendien wordt een nieuw energiegebouw

toegevoegd. In ons themakatern ‘Zorg’ besteden we uitgebreid aandacht aan dit project, wat

tevens geldt voor de vervangende nieuwbouw van zorgcentrum Souburgh in Waddinxveen.

Een tweede thema dat in deze uitgave aan bod komt, is duurzaamheid & circulariteit.

Een thema dat ook terugkomt in diverse projectartikelen, zoals het ABN AMRO-project in

Amsterdam-Zuidoost. Aan de Foppingadreef vindt een unieke transformatie plaats, waarbij

het kantoor van ABN AMRO op circulaire wijze wordt gerenoveerd, uitgebreid en heringericht

tot een moderne en Paris Proof werken ontmoetingsplek. Vanaf de zomer van 2027 kunnen

medewerkers én bezoekers neerstrijken in een uiterst duurzaam gebouw, dat aan de allerhoogste

labeleisen voldoet. Dankzij slimme ontwerpkeuzes wordt het gebouw bijvoorbeeld

twee keer zo duurzaam als het klimaatakkoord van Parijs vereist en het energieverbruik wordt

ten opzichte van de oude situatie bijna gehalveerd. De energievraag die resteert, wordt bovendien

zo duurzaam mogelijk opgewekt, waardoor het ABN AMRO-kantoor straks tevens

voldoet aan de BENG-normen én in aanmerking komt voor een BREEAM Outstanding certificering.

Verderop vindt u alle ins en outs van dit bijzondere project.

Interessant is bovendien project Nieuw Bergen in Eindhoven, dat een hoge dichtheid combineert

met opvallend veel licht en ruimte. Volgens ontwikkelingsmanager Mark Janssens van

SDK Vastgoed zit de kracht in het vasthouden aan het oorspronkelijke idee: “We hebben

het ontwerp waargemaakt waarmee we tien jaar geleden de tender hebben gewonnen.”

Daarmee is nieuw Bergen het resultaat van 10 jaar ontwikkelen, bouwen én doorzetten.

Of wat dacht u van onze artikelserie over Kop Dakpark in Rotterdam; een woongebouw met

153 woningen, groene daktuinen en een speelse architectuur met meerdere hoogteverschillen,

die voor bijzondere uitdagingen zorgen? Zowel op bouwkundig als installatietechnisch

vlak. Verderop leest u er alles over, waarbij we specifiek aandacht besteden aan de krappe

binnenstedelijke locatie, ondersteuningsconstructies, groene gevels, daken binnentuinen en

het hoge afwerkniveau.

Verder besteden we in deze uitgave aandacht aan de duurzame distributiecentra voor JYSK

in Lelystad, Noordhuys Tomatoes in Oude-Tonge en Sligro in Veghel, de nieuwe thuisbasis

voor Elektro Internationaal B.V. in Woerden en de bijzondere renovatie en nieuwbouw voor

Postillion Hotel Breda-Biesbosch in Raamsdonksveer, evenals woningbouwprojecten De Remise

in Heerhugowaard, het Rode Dorp in Baarn, KJ Den Haag in Den Haag, De Limes is

Oegstgeest, High Five in Utrecht, AnnoNu in Amsterdam en The West Blake in Rotterdam.

Andere onderwerpen die in deze uitgave aan bod komen, zijn het snel en veilig bevrijden van

personen uit liftinstallaties, de integratie van groen in binnenstedelijke ontwerpen, specialistisch

funderen en de voordelen van metselwerkwapening op rol. Kortom: we hebben weer

een bomvolle uitgave voor u. Ik wens u weer veel leesplezier!

Lieke Bousema

COLOFON

Jaargang 80 | nummer 797 | 2026

Verschijnt 6 x per jaar

ISSN 0165-3997

stedenbouw.nl

VERANTWOORDELIJKE UITGEVER

Schatbeurderlaan 6

6002 ED Weert

Postbus 249

6000 AE Weert

+31 495 45 00 95

info@louwersmediagroep.nl

louwersmediagroep.com

EINDREDACTIE

Lieke Bousema

REDACTIETEAM

Oscar van Beest, Lieke Bousema,

Tjerk van Duinen, Suzanne van Gaale,

Roel van Gils, Els Hekkenberg,

Frederique Huting, Carolien Klees,

Desiree Pennings, Kris Vandekerckhove,

Jan-Kees Verschuure en Kris Wijnands

PROJECTMANAGER

Casper Grote

c.grote@louwersmediagroep.nl

Sander van Hout

s.vanhout@louwersmediagroep.nl

Mark de Lau

m.delau@louwersmediagroep.nl

Yakup Yalcin

y.yalcin@louwersmediagroep.nl

SECRETARIAAT

Manuela Depenbrock

Esmee Peeters

Sandra Reijnders

ADVERTENTIES

Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd

via de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink

hebben ontvangen, stuur een email naar

traffic@louwersmediagroep.nl

ABONNEMENTSPRIJS

Nederland: € 90,00 per jaar excl. btw

Buiten Nederland: € 142,00 per jaar excl. btw

ING Bank: IBAN: NL46INGB0000417165

SWIFTADRES: INGBNL2A

BIC ABNANL2A

T.n.v. Louwers Mediagroep

o.v.v. Stedenbouw

Informatie over abonnementen:

+31 495 45 00 95

ADRESWIJZIGINGEN

Schriftelijk ten minste drie weken

voor verhuizing naar:

Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland

OPZEGGINGEN

Indien twee maanden voor het verstrijken van de

abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van

opzegging is ontvangen, wordt het abonnement

automatisch met een jaar verlengd.

DOELGROEP

Verspreiding vindt plaats via abonnementen

en via gerichte distributie aan architecten,

aannemers, opdrachtgevers, project-ontwikkelaars,

zorginstellingen, woningbouwverenigingen en

andere opdrachtgevers,(semi-)overheidsinstellingen,

brancheorganisaties, toeleveranciers en

verwante organisaties.

Blijf gratis en eenvoudig op de hoogte van het

laatste nieuws. Volg ons op social media en meld je

aan voor onze nieuwsbrief!

VORMGEVING/ART DIRECTION

studio@louwersmediagroep.nl

DRUKWERK

Drukkerij Hendrix, Peer

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd

zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder

bronvermelding. Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste

weten is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen enkele

wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Zij

aan-vaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade,

van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of

beslissingen die gebaseerd zijn op deze informatie.

8 26

52

90

AMSTERDAM ABN AMRO....................................................................................................................................................................................8

LELYSTAD JYSK.....................................................................................................................................................................................................20

HEERHUGOWAARD De Remise........................................................................................................................................................................46

Wie goed levert, krijgt er kennis voor terug....................................................................................................................................................50

ROTTERDAM Kop Dakpark................................................................................................................................................................................52

RIJSWIJK The Orchard........................................................................................................................................................................................64

VEGHEL Sligro.......................................................................................................................................................................................................66

WOERDEN Elektro Internationaal B.V. ............................................................................................................................................................71

RAAMSDONKSVEER Postillion Hotel Breda-Biesbosch ...........................................................................................................................78

AMSTERDAM IJdoorn.........................................................................................................................................................................................87

Zelf personen bevrijden uit liftinstallaties........................................................................................................................................................88

Thema Duurzaamheid & Circulariteit

Circulair bouwen begint bij hergebruik............................................................................................................................................................90

Verduurzamen zonder vaart te verliezen ........................................................................................................................................................92

Duurzaam bouwen begint in de bodem...........................................................................................................................................................94

Metselwerkwapening op rol is lichter en efficiënter ....................................................................................................................................96

Specialistisch funderen in de stad..................................................................................................................................................................100

DEN HAAG One MilkyWay..............................................................................................................................................................................102

Binnen wordt buiten..........................................................................................................................................................................................104

Funderen met respect voor de industriële historie......................................................................................................................................106

Werken op hoogte zonder stellingen.............................................................................................................................................................108

EINDHOVEN Nieuw Bergen............................................................................................................................................................................110

OUDE-TONGE Noordhuys Tomatoes.............................................................................................................................................................118

Inhoud

110

126 132

152

188

BAARN Rode Dorp...................................................................................................................................................................................................122

DEN HAAG KJ Den Haag .....................................................................................................................................................................................129

OEGSTGEEST De Limes..........................................................................................................................................................................................134

ROTTERDAM The West Blake .............................................................................................................................................................................139

AMSTERDAM Mama Shelter Hotel ....................................................................................................................................................................144

Impact van groen op maatschappelijke ambities is nu vooraf meetbaar.....................................................................................................148

GORINCHEM De Klerk............................................................................................................................................................................................150

Thema Zorg

Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis vernieuwt...............................................................................................................................................152

Dynamische 3D-gevel voor ETZ in Tilburg............................................................................................................................................................155

Effectief projectmanagement als basis voor een gestroomlijnd proces........................................................................................................156

Techniek en vakmanschap komen samen in nieuw Souburgh........................................................................................................................158

PLATFORM OVER NIEUWBOUW, RENOVATIE, RESTAURATIE EN TRANSFORMATIE

EDITIE 797

ABN AMRO krijgt duurzaamste

kantoor van Nederland

Circulair bouwen


STEDENBOUW.NL

Gevel als blikvanger

en energiebron

EDITIE

797

NIEUWEGEIN HoeveRijk........................................................................................................................................................................................162

AMSTERDAM FUSION............................................................................................................................................................................................169

UTRECHT High Five..................................................................................................................................................................................................171

AMSTERDAM AnnoNu...........................................................................................................................................................................................174

AMSTERDAM Drive en Live Tower.......................................................................................................................................................................182

VEGHEL Van Acht Logistics....................................................................................................................................................................................186

ROTTERDAM Bernini...............................................................................................................................................................................................188

OUDERKERK AAN DE AMSTEL Noodinlaat Rondehoep................................................................................................................................192

ALKMAAR Sportcomplex Hoornse Vaart.............................................................................................................................................................196

Bouwpartners.............................................................................................................................................................................................................200

Nieuw Bergen, Eindhoven

Beeld | egbertdeboer.com

Blijf gratis en eenvoudig op de

hoogte van het laatste nieuws.

Volg ons op social media en meld

je aan voor onze nieuwsbrief!

stedenbouw.nl

ABN AMRO Amsterdam

Tekst | Lieke Bousema

Beeld | ABN AMRO en Edge, Hans Wilschut, Heleen van Drie-de Pagter

ABN-AMRO kantoor in Amsterdam wordt één

van de duurzaamste kantoren van Nederland

Focus op circulariteit,

energiezuinigheid en het

welzijn van medewerkers

Vanaf de zomer van 2027 kunnen medewerkers én bezoekers

neerstrijken in een uiterst duurzaam gebouw, dat aan de allerhoogste

labeleisen voldoet. (Beeld: Heleen van Drie-de Pagter)

Aan de Foppingadreef in Amsterdam-Zuidoost vindt een

unieke transformatie plaats, waarbij het kantoor van ABN

AMRO op circulaire wijze wordt gerenoveerd, uitgebreid

en heringericht tot een moderne en Paris Proof werken

ontmoetingsplek. Vanaf de zomer van 2027 kunnen medewerkers

én bezoekers neerstrijken in een uiterst duurzaam

gebouw, dat aan de allerhoogste labeleisen voldoet. Dankzij

slimme ontwerpkeuzes wordt het gebouw bijvoorbeeld

twee keer zo duurzaam als het klimaatakkoord van Parijs

vereist en het energieverbruik wordt ten opzichte van de

oude situatie bijna gehalveerd. De energievraag die resteert,

wordt bovendien zo duurzaam mogelijk opgewekt,

waardoor het ABN AMRO-kantoor straks tevens voldoet

aan de BENG-normen én in aanmerking komt voor een

BREEAM Outstanding certificering.

Dankzij slimme ontwerpkeuzes wordt het gebouw twee keer zo duurzaam

als het klimaatakkoord van Parijs vereist. (Beeld: Hans Wilschut)

8 | STEDENBOUW.NL

ABN AMRO Amsterdam

De ontwikkeling is in handen van Edge.

BAM Bouw en Techniek neemt de bouw

voor haar rekening, terwijl BBC (Bosman

BAM Combinatie) verantwoordelijk is voor

alle installatietechnieken.

In september 2023 is de herontwikkeling officieel

van start gegaan, maar ruim daarvoor

werden al de eerste plannen gesmeed. “Wij

zijn al sinds 2019 bij dit project betrokken om

de ontwerpuitgangspunten, ruimtelijke verschijning,

gebouwprogrammering en benodigde

bouwkundige en installatietechnische

aanpassingen te harmoniëren met de hoge

project ambities van ABN AMRO en onszelf”,

vertelt Mayada Shaaban, Director Projects bij

Edge. “ABN AMRO helpt haar klanten te verduurzamen

en geeft zelf het goede voorbeeld.

Zo zal de Foppingadreef bij de opening in 2027

volledig Paris Proof zijn en kiest ABN AMRO

voor herontwikkeling en bewust materiaalgebruik

in plaats van nieuwbouw. Het gebouw

stimuleert een prettige en gezonde werken

verblijfsomgeving, evenals de interactie tussen

afdelingen en medewerkers. Bovendien

vervult zij een belangrijke maatschappelijke

functie, met een publieksatrium en restaurant.”

SHOWCASE VOOR

DUURZAAMHEID

Aanleiding voor de herontwikkeling was het

Technical Refreshment Program (TRP) van

ABN AMRO, waarin een installatietechnische

upgrade en behoud van het gebouw belangrijke

uitgangspunten waren, vertelt Shaaban.

“Op het moment dat wij aan tafel kwamen,

werden hier nieuwe inzichten over thuiswerken,

duurzaamheid en de rol van de bank

voor haar medewerkers én de maatschappij

aan toegevoegd. Al gauw ontstond het idee

om van deze plek een showcase voor duurzaamheid,

circulariteit en innovatie te maken,

waarbij vergroting van het volume voor nóg

meer impact zorgt.” Ook is de samenwerking

gezocht met de gemeente, die Zuidoost nog

levendiger wil maken. De aanwezigheid van

grote bedrijven in de wijk draagt hieraan bij.

in drie speerpunten”, vertelt Daphne Lautenbach,

Real Estate Development Manager

bij ABN AMRO. “Allereerst willen we

zoveel mogelijk energie besparen, conform

de Paris Proof- en BENG-criteria.

Bovendien heeft duurzaamheid betrekking

op het welzijn van medewerkers

en bezoekers en zetten we bijvoorbeeld

sterk in op uitzicht en daglicht. Tot slot

is circulariteit een belangrijk speerpunt. In

het gebouw zitten veel elementen die zijn

hergebruikt, zoals bijvoorbeeld klimaatplafonds

en computervloeren.”

BIJZONDERE STRUCTUUR

GEOPTIMALISEERD

Het ABN AMRO-gebouw aan de Foppingadreef

dateert uit de jaren ’80 en is ontworpen

door Broekbakema Architecten. “Samen

met deze architect hebben wij de bijzondere

gebouwstructuur geanalyseerd en geoptimaliseerd”,

vertelt Shaaban. ❯

DRIE SPEERPUNTEN

“Om duurzaamheid maximaal te stimuleren,

hebben wij onze ambitie opgedeeld

De thermische schil en luchtdichting van de bestaande bouw zijn naar de huidige standaard

geüpgraded en alle kozijnen en glas zijn vervangen. (Beeld: Hans Wilschut)

'Al gauw ontstond het idee om van deze plek een showcase

voor duurzaamheid, circulariteit en innovatie te maken, waarbij

vergroting van het volume voor nóg meer impact zorgt'

STEDENBOUW.NL | 9

ABN AMRO Amsterdam

“Het kantoor is ooit ontworpen vanuit het

structuralisme en bestaat uit een hoofdgebouw

met drie kernen met Y-vormige kantoorvleugels,

waarvan er in de nieuwe situatie

een aantal worden opgetopt. Ook worden

drie nieuwe Y-elementen toegevoegd. Hiermee

volgen wij de menselijke maat en modulaire

opbouw die zo typisch zijn voor het

structuralisme én de bijzondere vormstructuur

van Broekbakema Architecten.” Bijzonder

is dat zowel de kenmerkende structuur

als architectuur tijdens de herontwikkeling

behouden blijven, vindt Lautenbach, die als

voorbeeld de gevelbekleding met witte tegeltjes

noemt. “Door deze tegeltjes harmonieus

door te voeren in de optopping, lijkt

het alsof dit gebouw in deze vorm er altijd

heeft gestaan.”

ATRIA ALS VERBINDEND

ELEMENT

Waar in de oude situatie een verbindingselement

ontbrak, wordt dit in de nieuwe situatie

opgelost door in de open ruimtes negen

lichte en groene atria toe te voegen die het

gebouw van begin tot en eind verbinden en

waar medewerkers elkaar kunnen ontmoeten.

“Dankzij deze strategische gevelsluiting

verbetert de logische verhouding tussen

kantoor- en geveloppervlak en verkleint de

thermische schil van het gebouw, waardoor

milieu- én sociale impact mooi harmoniëren”,

vertelt Ron van der Horst, Projectdirecteur

bij BAM Bouw en Techniek. “Dankzij

lichte staal- en glasdaken verbetert bovendien

het binnenklimaat, zonder grote materiaalimpact.”

Lautenbach: “De atria zorgen

voor meer overzicht, een betere oriëntatie en

creëren meer levendigheid. Een mooie blikvanger

is onder andere de grote wenteltrap,

die medewerkers stimuleert om te bewegen

en zo bijdraagt aan een gezondere en actievere

werkomgeving.”

BETERE VERHOUDING

Bij haar oplevering in 1988 was het ABN

AMRO-kantoor al opvallend energiezuinig,

dankzij een robuuste basis, een destijds

uitstekende thermische schil en aluminium

kozijnen met dubbel glas. Toch was er ook

ruimte voor verbetering, vertelt Van der

Horst. “De thermische schil en luchtdichting

van de bestaande bouw zijn naar de huidige

standaard geüpgraded en alle kozijnen en

glas zijn vervangen. Bij de nieuwe bouwlagen

hebben wij bovendien een hoogwaardige

gevel toegepast. In combinatie met energiezuinige

installaties zoals WKO-bronnen

en warmtepompen wordt de energievraag

van het ABN AMRO-kantoor sterk gereduceerd.

De energievraag die resteert, wordt

zo duurzaam mogelijk ingevuld dankzij

10.500 m 2 zonnepanelen op het dak en aan

de gevels. Hiermee komen wij tegemoet aan

zowel de BREEAM-, BENG- als Paris Proofambitie

in dit project.”

PARIS PROOF

Om te voldoen aan het klimaatakkoord van

Parijs, zou elk kantoorgebouw volgens de

WEii-methodiek in 2050 niet meer dan 70

kWh/m 2 /jaar mogen verbruiken. Als de herontwikkeling

van het ABN AMRO-kantoor

straks is afgerond, bedraagt dit verbruik

circa de helft, vertelt Lautenbach. “Daarmee

is ons gebouw twee keer zo duurzaam als

het akkoord vereist – en dat 23 jaar voor de

deadline van Parijs én drie jaar eerder dan

onze eigen doelstellingen.” Om deze ambitie

mogelijk te maken, is goed gekeken naar de

installatietechnieken, vertelt Rick van Haren,

Projectdirecteur bij BAM Bouw en Techniek

en installatiecombinatie BBC (Bosman BAM

Combinatie). “Circulariteit begint ons inziens

met een realistische analyse. Zo ook in het

ABN AMRO-project, waar veel systemen

technisch verouderd of onvoldoende energiezuinig

bleken en/of niet meer in aanmerking

kwamen voor garantie. In combinatie

met de wens van ABN AMRO voor maximale

flexibiliteit in gebruik is ervoor gekozen

om deze techniek compleet te vervangen.”

In de nieuwe situatie beschikt ABN AMRO

over een modulaire en logisch opgebouwde

installatie met afzonderlijke regelzones,

waardoor in de toekomst eenvoudig nieuwe

indelingen gemaakt kunnen worden. “Dit

maakt de installatie heel circulair richting de

toekomst”, aldus Van Haren. “Doordat de

zones individueel regelbaar zijn, wordt een

optimale werkomgeving geborgd. Zowel qua

klimaat als verlichting, waarbij zorgvuldig gekozen

bandbreedtes het energieverbruik in

de hand houden. Dankzij een uiterst slim gebouwbeheersysteem

met energiedashboard

kan ABN AMRO straks exact zien hoeveel

energie de klimaat- en elektrische installa-

'Elke wijziging wordt getoetst aan ons

duurzaamheidsdashboard, waarbij

BENG, BREEAM en Paris Proof de

belangrijkste parameters zijn'

Voor de materialen die nieuw worden toegevoegd, is waar mogelijk gekozen voor duurzame,

circulaire en biobased materialen met een lage milieu-impact. (Beeld: Hans Wilschut)

10 | STEDENBOUW.NL

ABN AMRO Amsterdam

mogelijk behouden”, benadrukt Shaaban.

“Voor de optopping is gekozen voor een

houten hoofddraagconstructie, waardoor

verzwaring van de bestaande constructie

niet nodig was. Bovendien konden we onze

CO 2

-footprint hiermee zo laag mogelijk houden.

Veel materialen die uit het gebouw zijn

geoogst, zijn tijdelijk opgeslagen voor hergebruik.

Zowel in het ABN AMRO-kantoor als

in andere gebouwen of toepassingen.” In

het gebouw zijn bijvoorbeeld de computervloeren,

binnenwanden, vensterbanken en

aluminium kozijnen hergebruikt, vertelt Van

der Horst. “Bovendien is een deel van de klimaatplafonds

geüpgraded en als technische

installatie hergebruikt. Ook hebben diverse

klimaatplafonds een nieuw leven gekregen

als akoestisch element in de atria en geven

oude luchtkanalen en onderdelen van het

buizenpostsysteem de pantry’s een bijzondere

finishing touch.” Daarnaast zijn diverse

geoogste materialen hergebruikt in het circulaire

Kantoor vol Afval (KaVa) project van

het Rijksvastgoedbedrijf.

ABN AMRO kiest heel bewust voor herontwikkeling en bewust materiaalgebruik in plaats van nieuwbouw.

ties verbruiken en waar onverhoopt energie

verloren gaat, op basis waarvan het verbruik

continu geoptimaliseerd kan worden.”

VAN EXCELLENT NAAR

OUTSTANDING

“Tijdens het project is de BREEAM-ambitie

van ABN AMRO verhoogd van Excellent

naar Outstanding. Hiervoor hebben wij alle

laaghangend fruit geplukt”, vertelt Van Haren.

“Zo is hoog ingezet op BENG, door

verwarming, koeling, ventilatie en verlichting

tot in detail uit te rekenen. Voor het

verwarmingssysteem is ‘nul-overschrijding’

als uitgangspunt genomen. Bovendien

hebben we de ventilatie exact afgestemd

op het aantal personen in elke ruimte en

de positionering van de luchttoevoerroosters

en CO 2

-meters nauwkeurig bepaald.

Het gebouw krijgt straks comfortklasse A

klimaatplafonds met warmteregulering en

ledverlichting. Bewegings- en daglichtsensoren

zorgen hierbij dat nergens onnodig

verlichting brandt. Alle toiletgroepen krijgen

bovendien een eigen afsluitklep in de waterinstallatie

die aan de verlichtingsinstallatie

wordt gekoppeld, waardoor ook waterverspilling

niet aan de orde is.” Ook heeft

BBC extra innovatiecredits gescoord door

de opvangtanks voor regenwater te voorzien

van een weerstation voor voorspelbaar

regenwatermanagement. “In combinatie

met een uitgebreide noodstroom-, data- en

beveiligingsinstallatie komen alle expertises

van BBC aan bod.”

DASHBOARD VOOR

DUURZAAMHEID

Net als in elk project, heeft BBC aan de

Foppingadreef te maken met voortschrijdende

inzichten. “Hierbij geldt dat elke wijziging

mogelijke gevolgen heeft voor de

duurzaamheidsambities”, aldus Van Haren.

“Daarom wordt elke wijziging getoetst

aan ons duurzaamheidsdashboard, waarbij

BENG, BREEAM en Paris Proof de belangrijkste

parameters zijn.” Het dashboard is

tevens de basis van de maandelijkse partneroverleggen,

waarin de haalbaarheid van

alle beoogde duurzaamheidspijlers wordt

gecontroleerd. “Hierdoor kan tijdig worden

bijgestuurd. Bijvoorbeeld door extra PVpanelen

toe te voegen.” Het dashboard zal

bovendien straks als bewijslast worden aangeboden

aan de opdrachtgever.

HERGEBRUIK ALS

UITGANGSPUNT

“Tijdens de herontwikkeling blijft de bestaande

betonstructuur van het gebouw zoveel

Voor de materialen die nieuw worden toegevoegd,

is waar mogelijk gekozen voor

duurzame, circulaire en biobased materialen

met een lage milieu-impact. “Van

de hoofddraagconstructie tot en met de

vloerbedekkingen, vertelt Van der Horst.

“In combinatie met een efficiënte bouwlogistiek,

just-in-time leveringen, het gebruik

van een bouwhub én de keuze voor zoveel

mogelijk elektrisch materieel wordt de CO 2

-

impact van de herontwikkeling en uitbreiding

zo laag mogelijk gehouden.”

STRAKKE PLANNING

In februari 2027 wordt het ABN AMRO-kantoor

casco opgeleverd, waarna ABN AMRO

in eigen beheer de inrichting verzorgt. “In de

zomer van 2027 hopen we het pand in gebruik

te nemen”, vertelt Lautenbach. “Als we

deze strakke planning inclusief alle ambities

halen en onze collega’s straks met een wowgevoel

op hun nieuwe werkplek zitten, is

deze transformatie meer dan geslaagd.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

ABN AMRO

Ontwikkelaar

Edge

Aannemer

BAM Bouw en Techniek

Installaties

BBC (Bosman BAM Combinatie)

STEDENBOUW.NL | 11

ABN AMRO Amsterdam


Beeld | Swegon Nederland, Huib van Alfen

Zusterbedrijven bundelen krachten voor een

optimaal binnenklimaat in ABN AMRO-kantoor

Temperatuur en luchtkwaliteit

in optimaal forma

Een (bijna) energieneutraal en Paris Proof kantoorgebouw met een hoge BREEAM-certificering. Om deze ambities waar te

maken, is een integrale projectaanpak essentieel. Om deze reden werkt Edge graag samen met vaste ketenpartners, zoals

HC KP voor de klimaatplafondeilanden en gesloten klimaatplafonds en Barcol-Air voor de luchtappendages, regeltechniek

en het gebouwbeheersysteem. In navolging van de projecten EDGE West, EDGE Stadium, EDGE Olympic, EDGE Eindhoven

en EDGE Berlijn bundelen deze bedrijven van Swegon Nederland hun krachten tijdens de circulaire renovatie, uitbreiding

en herinrichting van het ABN AMRO-kantoor aan de Foppingadreef in Amsterdam, waar HC PS – ook onderdeel van Swegon

Nederland – de parkeergarageventilatie verzorgt.

Circa 21.000 m 2 klimaatplafondeilanden en 8.000 m 2 gesloten

klimaatplafonds van HC KP voorzien straks in een comfortabele en

energetische verwarming en koeling van het ABN AMRO-kantoor.

12 | STEDENBOUW.NL

ABN AMRO Amsterdam

In combinatie met de efficiënte integratie van bijvoorbeeld ledverlichting,

sensoren, sprinklerkoppen en luchtverdeelapparatuur leveren de

klimaatplafonds hoge BREEAM energie- en comfortcredits op.

De toegepaste Smart Building technologie zorgt voor een

energiezuinige gebouwexploitatie, waarbij realtime verbruiksinzichten

kunnen aantonen dat het gebouw daadwerkelijk Paris Proof is.

'Door de radius van het

beton over te nemen,

sluiten de plafondeilanden

heel strak aan bij de

bestaande gebouwvormen'

Dankzij VAV-regelaars in de hoofdkanalen van het ventilatiesysteem wordt de

centrale luchttoevoer en -afvoer gebalanceerd. De luchtverdeelapparatuur wordt

zodanig ingeregeld, datde lucht zo goed en behaaglijk mogelijk in de

ruimtes wordt verdeeld en hinderlijke tochtklachten worden vermeden.

Circa 21.000 m 2 klimaatplafondeilanden en 8.000 m 2 gesloten

klimaatplafonds van HC KP voorzien straks in een comfortabele en

energetische verwarming en koeling van het ABN AMRO-kantoor.

“Kenmerkend voor klimaatplafonds is dat zij ruimten koelen of verwarmen

op basis van straling in plaats van met ventilatielucht”, vertelt

technisch directeur Paul Steneker. “De klimaatplafondpanelen worden

met water gekoeld of verwarmd. Dankzij de vier keer hogere warmteinhoud

van water én de gunstige temperatuurtrajecten (lage temperatuur

verwarming en hoge temperatuur koeling) wordt zeer energie zuinig

en comfortabel geklimatiseerd. Gelaagdheid en tocht zijn niet aan de

orde. Doordat de klimaatplafonds aan de bovenzijde zijn voorzien van

een isolatiedeken, hebben zij bovendien een geluids absorberende

functie, waardoor de spraakverstaanbaarheid verbetert.” Doordat de

klimaatplafonds vrij zijn van bewegende delen, hebben zij een lange

levensduur en nagenoeg geen onderhoudsbehoefte. “In combinatie

met de efficiënte integratie van bijvoorbeeld ledverlichting, sensoren,

sprinklerkoppen en luchtverdeelapparatuur leveren de klimaatplafonds

hoge BREEAM energie- en comfortcredits op.”

PLAFONDEILANDEN VOOR EEN

HOGE RUIMTEBELEVING

“We zijn al in een vroeg stadium aan tafel geschoven bij ontwikkelaar

Edge en installatie-adviseur DWA om de mogelijke oplossingen voor

dit project te bespreken”, vertelt Steneker. “Voordat we met de productie

en montage zijn gestart, hebben we bovendien een mock-up

gemaakt om alle details te controleren.” De klimaatplafonds worden

verdeeld over 74 bouwdelen, in nauw overleg met BBC (Bosman

BAM Combinatie) en volgens een strakke planning gemonteerd,

vertelt hij. “Vanwege de gewenste hoge ruimtebeleving van ABN

AMRO is in de meeste ruimten gekozen voor plafondeilanden die

in de betonnen 'broodjes' van de constructievloer worden aangebracht.

Door hierbij de radius van het beton over te nemen, sluiten

de plafondeilanden heel strak aan bij de bestaande gebouwvormen.”

Ook in de nieuwe houten opbouw wordt volgens dit principe gewerkt.

“Hier worden de plafondeilanden tussen de houten balken van

de constructie aangebracht, waardoor zij wat groter zijn en ook de

verlichtingsarmaturen netjes geïntegreerd konden worden.”

HERGEBRUIK VAN BESTAANDE KLIMAATPLAFONDS

Een deel van de bestaande ‘oude’ klimaatplafonds is gedemonteerd

en tijdelijk opgeslagen voor hergebruik, vertelt Steneker. “Op basis

van de beschikbare panelen hebben wij samen met BBC nieuwe

plafondindelingen gemaakt voor hergebruik in onder andere het bedrijfsrestaurant,

entreegebied en de directievleugel. Ook hebben wij

de ledverlichting, sensoren, sprinklerkoppen en luchtverdeelapparatuur

geïntegreerd in het plafondplan en de bestaande hydraulische

componenten zoals het leidingwerk en de aansluitslangen vervangen,

waardoor ook op deze locaties een lekvrije werking en nieuwe

lange levensduur wordt geborgd.”

VRAAGGESTUURDE EN TOCHTVRIJE VENTILATIE

Voor de luchtverdeeltechniek in het ABN AMRO-kantoor zocht

HC KP de samenwerking met zusterbedrijf Barcol-Air. Een unieke

partij in de markt, omdat zij zowel de luchtverdeelapparatuur als

regeltechniek levert, vertelt projectmanager Stefan Sneekes. “Hierdoor

kunnen beide technieken optimaal worden afgestemd en wordt

een continue kwaliteitscontrole geborgd. Voor het ABN AMRO-project

leveren wij variabel volume (VAV) systemen, die zorgen voor een

vraaggestuurde en tochtvrije ventilatie van het gebouw op basis van

luchtkwaliteit (CO 2

) én aanwezigheid. ❯

STEDENBOUW.NL | 13

ABN AMRO Amsterdam

Dankzij de vier keer hogere warmte-inhoud van water én de gunstige

temperatuurtrajecten wordt zeer energiezuinig en comfortabel geklimatiseerd.

De opgebouwde regeltechniek zorgt hierbij voor een gebalanceerde

luchtverdeling en behaaglijke klimaatregeling. Doordat het systeem

volledig vraaggestuurd werkt, wordt alleen lucht toegevoerd en dus

energie verbruikt wanneer dit nodig is.”

MINDER MATERIAAL ÉN VERBRUIK

Dankzij VAV-regelaars in de hoofdkanalen van het ventilatiesysteem

wordt de centrale luchttoevoer en -afvoer gebalanceerd, waardoor

de luchtbehandelingskasten energiezuinig werken, vertelt Sneekes.

“Doordat de VAV-regelaars op de units zowel het ventilatiesysteem

als de klimaatplafonds aansturen, zijn bovendien de helft minder

regelaars nodig. Dit resulteert niet alleen in minder materiaal, maar

ook in minder energieverbruik voor klimaatregeling én minder bekabeling,

waarmee wij perfect aansluiten bij de hoge duurzaamheidsambitie

in dit project.”

SMART BUILDING

De luchtverdeelapparatuur wordt zodanig ingeregeld, dat de lucht zo

goed en behaaglijk mogelijk in de ruimtes wordt verdeeld en hinderlijke

tochtklachten worden vermeden, vertelt Sneekes. “Bijzonder in

het ABN AMRO-project is dat vooraf pentesten zijn uitgevoerd met

onze regelapparatuur om de cyberveiligheid aan te tonen. Maar ook

dat het gebouwbeheersysteem via BACnet is gekoppeld met het verlichtingssysteem,

dat voorzien is van sensoren die aanwezigheid signaleren

en de temperatuur en relatieve vochtigheid meten. Op deze

manier ontstaat een Smart Building waarin de meetdata optimaal

benut kan worden voor een energiezuinige gebouwexploitatie. Doordat

het kantoor tevens voorzien wordt van uitgebreide energiebemetering,

aangesloten op het GBS, is het verbruik realtime inzichtelijk.

Hierdoor kunnen verbruiken continu geoptimaliseerd worden én kan

worden aangetoond dat het gebouw daadwerkelijk Paris Proof is.”

GEZONDE LUCHT IN DE PARKEERGARAGE

In navolging van de kantoren, wordt ook de ventilatie in de drie

afgesloten parkeergarages van het ABN AMRO-project aangepakt.

BBC ging hiervoor de samenwerking aan met HC PS, onderdeel van

Swegon Nederland. “Het belangrijkste doel van parkeergarageventilatie

is het doeltreffend afvoeren van schadelijke rook, giftige dampen

Aan de plafonds van de parkeergarage worden in totaal 27 inductieventilatoren

(stuwkrachtventilatoren) gemonteerd, die zorgen voor een juiste luchtvermenging

en voorkomen dat CO, NOx, fijnstof zich in de ‘dode hoeken’ kunnen ophopen.

en uitlaatgassen die vrijkomen bij het starten en rijden van auto’s”,

vertelt projectleider Gerwim Schreuders. “Op basis van de oppervlakte

en het gebruik van de parkeergarages hebben wij de vereiste

ventilatiecapaciteiten, uitgedrukt in m 3 /h, conform de Bbl vastgesteld.

In combinatie met gasdetectiesensoren zal de ventilatie vraaggestuurd

functioneren, waarbij de ventilatiecapaciteit wordt aangepast

op basis van de werkelijk gemeten CO- en LPG-concentraties.

In plaats van continu op maximaal niveau te ventileren, wordt deze

teruggebracht tot één derde van de vastgesteld vereiste ventilatiecapaciteit

en schakelt zij vraaggestuurd op.” Dankzij een innovatieve

toepassing van intelligente componenten worden de ventilatoren

afzonderlijk aangestuurd door de sensoren, vertelt hij. “Door eerder

in te grijpen dan de norm aangeeft, creëren we een nog veiligere

omgeving. Bovendien levert dit voor ABN AMRO een aanzienlijke

energiebesparing op. Tegelijkertijd wordt voorkomen dat de ventilatoren

onnodig of langdurig op hoge capaciteit draaien.”

VEILIG EN GEZOND

“Aan de plafonds van de parkeergarage worden in totaal 27 inductieventilatoren

(stuwkrachtventilatoren) gemonteerd, die zorgen voor

een juiste luchtvermenging en voorkomen dat CO, NOx, fijnstof zich

in de ‘dode hoeken’ kunnen ophopen”, vertelt Schreuders. “Deze zijn

specifiek geselecteerd en gedimensioneerd op basis van de inhoud

van de parkeergarages en de vereiste statische druk in de schachten.

Axiaalventilatoren zorgen voor een efficiënte afvoer van vervuilde

lucht en toeren automatisch op bij verhoogde concentraties.” Beide

ventilatortypes zijn gekoppeld aan een centraal besturingssysteem,

waarin ook het gasdetectiesysteem is geïntegreerd. “De toepassing

van intelligente componenten en unieke software dragen zorg voor

en beter klimaat in de parkeergarages en besparen tevens energie

ten opzichte van een conventioneel systeem.” ❚

14 | STEDENBOUW.NL

ADVERTORIAL

Samen met vaste partners Matemco en Doka heeft ARTON de meest complexe ondersteuningen en bekistingen gemaakt.

Tekst | ARTON en Lieke Bousema

Beeld | ARTON

Uitgebreide betonwerken voor één van de

grootste circulaire renovatieprojecten van Europa

Een fundament om trots op te zijn

De herontwikkeling van het ABN AMRO-kantoor aan de Foppingadreef in Amsterdam-Zuidoost omvat zowel een circulaire

renovatie, herinrichting als nieuwbouw. ARTON verzorgt de betonwerkzaamheden hiervoor. Van de funderingen, wanden en

vloeren t/m de prefab montage en diverse ontzorgende werkzaamheden.

ARTON is gespecialiseerd in de realisatie van

complexe en hoogwaardige betonwerken. In

navolging van spraakmakende projecten zoals

Bajeskwartier en Valley Amsterdam, Hoog

Catharijne en Wonderwoods Utrecht en

Light yards Eindhoven is de Osse betonspecialist

breed betrokken bij de herontwikkeling

van het ABN AMRO-kantoor. “In opdracht

van BAM Bouw en Techniek verzorgden wij

de werkmethodieken en technische uitwerking

met ondersteuningen en wandenbekistingen,

inclusief de werkvolgorde productie

van de diverse betonwerken”, vertelt John

Jaspers, werkvoorbereider namens ARTON.

De herbestemming van één van de grootste

circulaire renovatieprojecten van Europa

vraagt veel, volgens Jaspers. “Immers hebben

we te maken met negen bouwplaatsen

in, aan, op en onder het gebouw, waarbij

onze werkzaamheden afgestemd moeten

worden met diverse nevenpartijen. Onze

meest ervaren uitvoerder Mark Gerlag wist

het gehele werk goed te managen, in samenspraak

met zeven uitvoerders van BAM

Bouw en Techniek - die verantwoordelijk zijn

voor verschillende onderdelen, locaties- en

collegabedrijven. Zowel (tijd)technisch als

logistiek werd er veel van onze organisatie

gevraagd. Onze flexibiliteit en creativiteit in

het uitwerken van alle plannen is maximaal

aangesproken, omdat we in een bestaande

situatie nieuwe elementen moesten toevoegen

of constructief moesten aanpassen.”

Dat de bouw al tijdens de sloop begon, was

volgens Jaspers onvermijdelijk. “In verband

met de waterdruk moest eerst een deel van de

parkeerkeldervloer worden gestort, zodat de

bovenliggende begane grondvloer gesloopt

kon worden. Bijvoorbeeld bij bouwdeel D hebben

we bovendien kernen en sprinklerbakken

gerealiseerd onder de bestaande vloeren, met

stekken voor de prefab kernen. Ook hebben

we door middel van stortgaten zelfverdichtende

beton gestort. Op dit moment is de

bestaande begane grondvloer uitgezaagd

om de vloeren en wanden voor de inrit naar

de fietsenkelder te kunnen realiseren. Het is

heel mooi om te zien dat de aansluiting met de

gemaakte demu’s nu probleemloos verloopt.

Samen met onze vaste partners Matemco en

Doka hebben we de meest complexe ondersteuningen

en bekistingen gemaakt.”

“Als we nu naar de prachtige houtconstructies

kijken, weten wij dat ze op een goed fundament

staan”, besluit Jaspers. “Een fundament waar

wij als team ontzettend trots op mogen zijn. Op

de nieuwe houten vloeren hebben wij de betonnen

druklagen gestort en afgewerkt.” ❚

BETONBOUW

STEDENBOUW.NL | 15

ABN AMRO Amsterdam

Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van

bestaande materialen – ook in de gevel.

In totaal verving De Groot & Visser ruim 1.300 kozijnen en circa 2.600 m 2 vliesgevels.


Beeld | De Groot & Visser

Visie en vakmanschap komen

samen bij herontwikkeling ABN AMRO

SLIMME KOZIJNOPLOSSINGEN

MAKEN CIRCULARITEIT CONCREET

De overtreffende trap van duurzaamheid. Zo mogen we de herontwikkeling van het ABN AMRO-kantoor gerust omschrijven.

Dankzij energiebesparende maatregelen wordt het vernieuwde gebouw zelfs duurzamer dan de doelstellingen uit het klimaatakkoord

van Parijs. Tegelijkertijd wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van bestaande materialen – ook in de gevel.

In opdracht van BAM Bouw en Techniek geeft gevelbouwer De Groot & Visser 144 bestaande kozijnen een nieuw leven als

atriumgevel. “In de profielen van de nieuwe kozijnen en vliesgevels wordt bovendien een aanzienlijk aandeel gerecycled

aluminium toegepast”, vertelt projectmanager Kees Sterrenburg.

Voor Sterrenburg heeft het project een bijzonder

persoonlijk karakter. Veertig jaar geleden

werkte hij namelijk ook mee aan de productie

van de oorspronkelijke kozijnen en vliesgevels

van het pand. In juli 2022 werd hij opnieuw

betrokken om de renovatie- en transformatiemogelijkheden

van de bestaande gevels te

onderzoeken. “Ik heb het gebouw meermaals

bezocht, diverse onderzoeken uitgevoerd en

mijn bevindingen vastgelegd in rapportages”,

vertelt hij. “Op basis daarvan zijn de juiste kozijnstijlen,

maatvoeringen en isolatiewaarden

bepaald. Ook vormde dit onderzoek de basis

voor de vervangingsmethodiek, waarbij een

stompe montage zonder stelkozijn het uitgangspunt

was.”

NIEUWE BESTEMMING

ALS ATRIUMGEVELS

“Conform het ontwerp van Broekbakema

hebben wij 144 bestaande witte kozijnen

gedemonteerd, gereinigd en ontdaan van

rubbers en glaslatten”, vertelt Sterrenburg.

“Vervolgens zijn ze voorzien van een nieuwe

grijze coating, nieuwe rubbers en isolerende

beglazing en kregen ze een tweede leven

als atriumgevel.” Met deze aanpak levert De

Groot & Visser een belangrijke bijdrage aan

de BREEAM-ambities van het project.

Voor de kozijnen in de zes atriums gold een

specifieke geluidseis. Bovendien moesten

ventilatievoorzieningen geïntegreerd worden.

“Dat hebben we opgelost met geluiddempende

suskasten. Normaal worden die

op het glas of een tussenregel gemonteerd,

maar hier is gekozen voor een specifieke

glasmontage. Het was een uitdaging om dit

te combineren met voldoende lichtinval.”

16 | STEDENBOUW.NL

ABN AMRO Amsterdam

'De nieuwe kozijnen zijn zo ontworpen

dat het vertrouwde aanzicht van het

gebouw grotendeels behouden blijft'

burg. “Alleen de kleur veranderde van wit naar

grijs.” Door minder stijlen en regels toe te passen,

ontstaan grotere glasvlakken waardoor de

gevel transparanter oogt. Ook verving De Groot

& Visser circa 2.600 m 2 vliesgevels. Met name

op de begane grond. Hierbij zijn grotere glasvlakken

gerealiseerd en bestaande ankerplaten

waar mogelijk hergebruikt. En ook de kernen

tussen de gebouwdelen en nieuwe dakopbouw

zijn voorzien van nieuwe vliesgevels.

OUDE STIJL, MODERNE

PRESTATIES

Aanvankelijk was het plan om de vliesgevels

van de bestaande trappenhuizen alleen te

reinigen. “Maar al snel werd ons advies voor

volledige vervanging opgevolgd”, vertelt

Sterrenburg. “Zo komen oude stijl en moderne

prestaties mooi samen.” Hetzelfde geldt

voor de vliesgevels van de installatieruimtes

op het dak. “Twee aanzienlijke meerwerkop-

VERTROUWDE AANZICHTEN

BEHOUDEN

In totaal verving De Groot & Visser ruim 1.300

kozijnen. “De nieuwe kozijnen zijn zo ontworpen

dat het vertrouwde aanzicht van het gebouw

grotendeels behouden blijft”, aldus Sterrendrachten

waarmee niet alleen de uitstraling,

maar ook de wind- en waterdichtheid van

het gebouw aanzienlijk is verbeterd.”

De Groot & Visser is een Nederlandse gevelpartner,

gespecialiseerd in aluminium gevels

en totaaloplossingen voor woningbouw en

utiliteitsbouw. Vanuit Gorinchem werkt het

bedrijf met circa 110 medewerkers aan het

ontwerpen, produceren en realiseren van

aluminium kozijnen, vliesgevels en prefab

elementgevels. Naast hoog- en nieuwbouwprojecten

beschikt De Groot & Visser over

een gespecialiseerde renovatie- en onderhoudsafdeling

die zowel grootschalige renovaties

als kleinere renovatie- en uitbreidingsprojecten

uitvoert. Als onderdeel van de

internationale Weclad-alliantie combineert

het bedrijf lokale expertise met Europese

kennis en innovatie om duurzame en hoogwaardige

geveloplossingen te realiseren. ❚

WAAR ARCHITECTUUR EN

GEVELTECHNIEK SAMENKOMEN

Van ontwerp en engineering tot productie en montage:

De Groot & Visser is uw gevelpartner als het om ontwikkeling van hoogwaardige aluminium

gevelsystemen voor woningbouw en utiliteitsprojecten gaat.

Met ruim 110 specialisten realiseren we aluminium kozijnen, vliesgevels en prefab

elementgevels voor nieuwbouw-, renovatie- en hoogbouwprojecten.

ALUMINIUM GEVELSYSTEMEN OP MAAT

PREFAB ELEMENTGEVELS VOOR SNELLE MONTAGE

Als onderdeel van de internationale Weclad-alliantie combineren we Nederlandse

maakindustrie met Europese kennis en innovatie.

BEKIJK ONZE

GEVELOPLOSSINGEN

www.gv.nl

RENOVATIE- EN ONDERHOUDSSPECIALISTEN

STEDENBOUW.NL | 17

ABN AMRO Amsterdam


Beeld | ABN AMRO en Edge

Uitgebreid pakket afbouwwerkzaamheden voor

ABN AMRO-kantoor in Amsterdam-Zuidoost

HOGE KWALITEIT, SNELLE

MONTAGE EN STRAKKE AFWERKING

Met al meer dan dertig jaar ervaring is BENO Projectafbouw B.V. dé specialist op het gebied van kwalitatieve binnenafbouw.

Van wand- tot plafond- en vloersystemen, akoestische voorzieningen en betimmeringen, waarbij een hoge kwaliteit, snelle

montage én strakke afwerking centraal staan. In navolging van sprekende projecten zoals De Catharina in Zaandam en

Berghaus en Bajeskwartier gebouw G in Amsterdam, is BENO Projectafbouw B.V. breed betrokken bij de herontwikkeling en

uitbreiding van het ABN AMRO-kantoor in Amsterdam-Zuidoost.

BENO Projectafbouw B.V. werd door BAM

Bouw en Techniek betrokken toen de herontwikkeling

en uitbreiding van het ABN

AMRO-kantoor overging van ruwbouw naar

afbouw. “Onze werkzaamheden omvatten

onder andere de metalstudwanden en

bijbehorende gipsplaatafwerking, systeemplafonds,

lamellenplafonds, houtwolcementplafonds

en diverse betimmeringen”, vertelt

'We hebben in relatief korte

tijd enorm veel werk verzet'

Jens Beerepoot, Projectmanager bij BENO

Projectafbouw B.V.

MEE IN DE HOGE

DUURZAAMHEIDSAMBITIE

Om alle wanden te realiseren, heeft BENO

Projectafbouw B.V. verschillende materialen

van Gyproc toegepast. “Op basis van

de geluidseisen, inbraakeisen en brandwerendheidseisen

hebben wij de juiste beplatingstypes

voor elke ruimte en locatie

geselecteerd”, vertelt Beerepoot. “Van stootbestendige

Gyproc Habito tot onbrandbare

Gyproc Glasroc gipsplaten. Gedurende het

project kwam bovendien de vraag of wij mee

konden gaan in de duurzaamheidsambitie

van ABN AMRO. Een mooi antwoord hierop

vormen de Gyproc Regips A gipsplaten, die

uit maar liefst 30% gerecycled gipsmateriaal

en 100% gerecycled karton bestaan. Bovendien

hebben wij gebruik gemaakt van

Isover Isonat houtvezel isolatieplaten, die

gewonnen worden uit resthoutsnippers en

over uitstekende akoestische eigenschappen

beschikken. Om deze reden zijn deze

isolatieplaten toegepast op alle wanden van

de vernieuwbouw.”

De complete kelder is door BENO Projectafbouw

B.V. voorzien van houtwolcementpanelen,

die voor de na-isolatie van de

constructie én een betere ruimteakoestiek

zorgen. “Waar in de bestaande bouw een

pakket van 100 mm dik is aangebracht,

is in de nieuwbouw gekozen voor pakketten

van 225 mm dik”, vertelt Beerepoot.

“Ditzelfde geldt voor bouwdeel B, waar

houtwolcementpanelen met vijf in plaats

van twee boorpunten de brandscheiding

compleet maken.”

De nieuwe entree aan de Foppingadreef.

BREED PAKKET,

KORTE BOUWTIJD

Grootste uitdaging volgens hem is de korte

bouwtijd. “We hebben in relatief korte

tijd enorm veel werk verzet. Zowel qua

werkvoorbereiding als in de uitvoering.

In de eerste fase van de afbouw werkten

we bijvoorbeeld in drie bouwstromen.

18 | STEDENBOUW.NL

ABN AMRO Amsterdam

gebruikgemaakt van Rockfon Krios plafondplaten.

In de werkkasten en expeditieruimtes

komen Eurocoustic Minerval plafondplaten,

terwijl in de keukens is gekozen

voor Eurocoustic Ultra Clean plafondplaten.

In de algemene ruimtes van de kernen en

bouwdeel D komen Hunter Douglas Heartfelt

lamellenplafonds. Tot slot realiseerden wij

Hunter Douglas Beta-B Hook-On plafonds

in de congreszaal, waarmee het ABN AMRO

project een mooi visitekaartje is van onze

brede dienstverlening.” ❚

Het nieuwe kantoor vanaf de spoorzijde.

Hierdoor waren op hoogtijdagen meer dan

veertig BENO-specialisten op de bouwplaats

actief, wat ook hoge eisen stelde aan

onze werkvoorbereiding en projectbegeleiding.

Zeker in combinatie met de hoge en

diverse (kwaliteits)eisen.” Inmiddels is deze

druk iets afgenomen. “Op dit moment wordt

de laatste hand gelegd aan de montage

en niveau A (sausklare) afwerking van de

metalstudwanden, conform de NOA/TBArichtlijnen.

Bovendien zijn we druk bezig met

de montage van de diverse plafondtypes,

inclusief bijbehorende betimmeringen.”

In de sanitaire en facilitaire ruimtes, werkkasten,

expeditieruimtes, keukens en

cockpits worden standaard systeemplafonds

met 60x120 plafondplaten toegepast,

waarbij de keuze voor het type

plafondplaat is afgestemd op de ruimtefunctie,

vertelt Beerepoot. “Zo wordt in de

sanitaire en facilitaire ruimtes en cockpits

Tijdens de herontwikkeling

en uitbreiding van het

ABN AMRO-kantoor realiseert

BENO Projectafbouw B.V.:

● 5.000 m 2 systeemplafonds

● 3.000 m 2 lamellenplafonds

● 11.500 m 2 houtwolcementplafonds

● 32.000 m 2 metalstudwanden

● 45.000 m 2 gipsafwerking

● Klasse A en B koofbetimmeringen

Dé specialist in

droge afbouw

Plafonds

Wanden

Droge vloeren

Betimmeringen

Akoestiek info@beno.nl | 0226 318 806

BENO.NL

Bijlestaal 56

1721 PW Broek op Langedijk

STEDENBOUW.NL | 19

JYSK Lelystad


Beeld | Willy Naessens Nederland

Duurzaam en sterk geautomatiseerd

distributiecentrum voor JYSK in Lelystad

Ontworpen voor efficiëntie, groei

en toekomstbestendig gebruik

De Deense retail winkelketen JYSK bouwt een nieuw en state-of-the-art distributiecentrum, vlak naast het IJsselmeer in

Lelystad. Willy Naessens Nederland en Vrolijk hebben hun krachten gebundeld voor de realisatie van het nieuwe pand, dat

op 20 juli 2026 wordt opgeleverd. Het nieuwe distributiecentrum van 147.000 m 2 krijgt twee hoogbouwmagazijnen (high

bays) met in totaal 166.000 palletlocaties en 21 kranen, waardoor het centrum straks tot wel 8.000 containers per jaar kan

verwerken. Ook worden er 32 inkomende en 105 uitgaande laaddocks gerealiseerd voor het laden en lossen en wordt er

een nieuw hoofdkantoor ingericht.

Willy Naessens Nederland en Vrolijk brengen

samen wat dit project vraagt: twee gelijkwaardige

partners die elkaar versterken.

Door kennis en krachten te combineren,

wordt de weg vrijgemaakt voor een soepele

realisatie, innovatieve toekomstgerichte

bouwmogelijkheden én volledige projectontzorging

op het allerhoogste niveau.

MAXIMALE INVLOED

Willy Naessens Nederland kreeg dit project

in 2024 gegund na een aanbesteding,

waarin met name de hoge kwaliteit, plan van

aanpak, familiale bedrijfsstructuur en prijsaanbieding

doorslaggevend waren. “Bovendien

was JYSK zeer gecharmeerd van

het feit dat wij over twaalf betonfabrieken

in België beschikken”, vertelt Karim Weiss,

algemeen directeur van Willy Naessens

Nederland. “Doordat wij zélf het beton produceren,

hebben wij maximale invloed op

het proces. Een essentiële kwaliteit in een

project waarin beton overheerst. Direct na de

projectgunning hebben wij Vrolijk betrokken,

alle demarcaties en afspraken vastgelegd in

Willy Naessens Nederland en Vrolijk hebben hun krachten gebundeld voor de

realisatie van het nieuwe pand, dat op 20 juli 2026 wordt opgeleverd.

Het nieuwe dc biedt ruimte aan

166.000 palletposities.

20 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

een scopesplit en het ontwerp uitgewerkt

van definitief ontwerp naar uitvoeringsontwerp.

Vervolgens zijn we in augustus 2024

voortvarend met de uitvoering gestart.”

Door kennis en krachten te combineren, wordt de weg vrijgemaakt voor een soepele realisatie, innovatieve

toekomstgerichte bouwmogelijkheden én volledige projectontzorging op het allerhoogste niveau.

In totaal omvat de constructie 52 miljoen kilo prefab beton.

52 MILJOEN KILO

PREFAB BETON

Vrolijk realiseerde de complete fundering,

infrawerkzaamheden en betonvloeren van

de nieuwbouw en is verantwoordelijk voor

de afbouw en installaties. “Voor de fundatie

van het nieuwe distributiecentrum hebben

wij circa 13.000 heipalen in de grond geslagen”,

vertelt Bart Vissers, projectleider bij

Vrolijk. “Vervolgens hebben wij in het werk

de betonnen funderingsbalken gestort. Willy

Naessens Nederland heeft daar haar prefab

beton- en staalconstructie bovenop gezet.”

In totaal omvat deze constructie 52 miljoen

kilo prefab beton, vertelt Weiss, die enkele

indrukwekkende cijfers noemt. “In totaal verwerkten

wij 7.782 prefab betonelementen,

3.494 betonwanden en 785 betonkolommen.

De zwaarste balk woog maar liefst

60.000 kilo en zwaarste kolom 40.000 kilo!”

Vissers: “Zodra gereed, hebben wij de constructieve

werkzaamheden afgerond met de

betonvloeren, gevels en dakbedekking.” In

totaal realiseerde Vrolijk circa 140.000 m 2 in

het werk gestorte begane grondvloeren en

bijna 40.000 m 2 kanaalplaat verdiepingsvloeren.

❯

Om te voldoen aan de LEED Platinum criteria wordt de nieuwbouw zo energiezuinig

mogelijk uitgevoerd, met zoveel mogelijk duurzame materialen.

STEDENBOUW.NL | 21

JYSK Lelystad

De nieuwbouw wordt door Willy Naessens Nederland voorzien van

geïsoleerde en ongeïsoleerde prefab betonwanden. En ook de gevel

wordt afgewerkt met geïsoleerde prefab betonwanden, in combinatie

met isolerende (steenwol) sandwichpanelen en aluminiumcomposiet.

LEED PLATINUM

Ambitie voor dit project was een Leadership in Energy and Environmental

Design (LEED) Gold certificering, dat op gezamenlijk initiatief

van de betrokken partijen is opgewaardeerd naar de allerhoogste

duurzaamheidsprestatie: LEED Platinum. “Om te voldoen aan de

LEED Platinum criteria wordt de nieuwbouw zo energiezuinig mogelijk

uitgevoerd, met zoveel mogelijk duurzame materialen”, vertellen

Vissers en Weiss. Als voorbeeld noemen zij de steenwolisolatie in

gevels en dak, evenals het beton. Bovendien heeft duurzaamheid

betrekking op de duurzame inzetbaarheid, gezondheid en het welzijn

van medewerkers. “We meten continu de luchtkwaliteit in het

gebouw en in navolging van de kantoorruimtes worden ook de logistieke

ruimtes geventileerd”, vertelt Vissers. “Het gebouw functioneert

straks all-electric. Zo worden de verwarming en koeling geregeld met

elektrische warmtepompen. Het dak wordt voorzien van zonnepanelen,

die 1 megawattpiek opwekken en het terrein krijgt groenvoorzieningen

en open water voor regenwateropvang. Een groene daktuin

op het kantoor en groene daken op de lagere gebouwdelen maken

het geheel compleet.”

COMPLETE AFWERKING

In de logistieke ruimte worden drie subkantoren ingericht, vertelt Vissers.

“Bovendien wordt aan de voorzijde van het pand een centraal

kantoor gerealiseerd, waarvoor wij de complete afwerking verzorgen.

Van metalstud binnenwanden en glaswanden tot en met de eikenhouten

wandafwerking, trappen en vloerdelen Ook realiseren wij alle

vloerbedekkingen en worden een professionele grootkeuken en fitness

ingericht.” Een uitdaging betreft vooral de automatisering van

het warehouse, vertelt hij. Van loopbanden tot transportsystemen,

hoogbouwstellingen en kranen. “Voor de automatisering van het

warehouse werken wij samen met drie nevenaannemers van JYSK,

waarvoor wij de coördinatie verzorgen. Dit begon al aan de ontwerptafel

en loopt door tot na de bouwkundige oplevering. Om te zorgen

dat het gebouw perfecte logistieke processen faciliteert, wordt

nadrukkelijk aandacht besteed aan de sparingsposities, de vlakheid

van de vloeren én de bereikbaarheid van alle gebouwdelen. Bijvoorbeeld

om een hoge omloopsnelheid van alle pallets te garanderen.”

'We zetten echt gezamenlijk

onze schouders

onder dit project!'

GEZAMENLIJK GEDRAGEN

Zowel Vissers als Weiss zijn erg tevreden over de samenwerking in

dit project. Zowel met elkaar als met opdrachtgever JYSK en alle

andere relevante stakeholders. “We trekken echt samen op in dit

project”, vertelt Weiss. “Zo vindt maandelijks een constructie-overleg

plaats die wordt afgesloten met een gezamenlijke maaltijd en waarin

alle designissues open worden besproken. De volgende dag hebben

we dan een monthly meeting, waarin alle projectissues met elkaar

worden besproken en waarin direct relevante beslissingen genomen

worden. Dit zorgt voor begrip en draagt bij aan het behalen van de

projectdoelen. We zetten echt gezamenlijk onze schouders onder

dit project!”

In september neemt JYSK de voorzijde van het gebouw in gebruik.

De automatisering moet in maart 2027 volledig operationeel zijn. ❚

In totaal worden 7.782 prefab betonelementen, 3.494

betonwanden en 785 betonkolommen verwerkt.

22 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

Tekst | Kris Wijnands

Brandwerende deuren met hoge eisen

Stalen deuren voor

nieuw logistiek

complex van JYSK

Aan de Buitenhavenweg in Lelystad bouwt JYSK aan een

distributiecentrum van 147.000 m 2 . Het complex krijgt een

hooggeautomatiseerd magazijn met een 44 meter hoge

hoogbouwstelling. Voor de brandveiligheid en toegangscontrole

levert familiebedrijf Teckentrup zo’n 120 stalen deuren.

Ondanks het grote aantal deuren en de hoge eisen, verloopt de

installatie goed, volgens Van Dijk. “We hebben als groep een mooi

project neergezet en in korte tijd 120 deuren geïnstalleerd, die

allemaal goed functioneren en meewerken aan de brandveiligheid

van dit gebouw. Daar mogen we trots op zijn.” ❚

Teckentrup is een Duits familiebedrijf, met een zusterbedrijf in Nederland,

dat al meer dan negentig jaar industriële deuren produceert.

Het bedrijf levert onder meer brandwerende en inbraakwerende stalen

deuren. Voor het distributiecentrum van JYSK werd Teckentrup

betrokken via Vrolijk, partner van hoofdaannemer Willy Naessens Nederland.

In totaal levert het bedrijf ongeveer 120 deuren met verschillende

eigenschappen.

HOGE EISEN

De deuren voor het distributiecentrum moesten aan hoge eisen voldoen.

“Bijvoorbeeld de EI2 120 brandweringseis”, aldus Van Dijk.

“Daarnaast zijn ze voorzien van specifiek hangen sluitwerk om aan

uiteenlopende toegangseisen te voldoen.” Op veel deuren zitten motorsloten,

vrijloopdrangers en elektronische voorzieningen. Dat moet

goed aansluiten op de installaties van de E-installateur. “Daar gaat in

de werkvoorbereiding veel aandacht naartoe.”

ALWAYS THE BEST SOLUTION.

YOUR SOLUTION.

'We hebben als groep een

mooi project neergezet

en in korte tijd 120

deuren geïnstalleerd'

LOOPDEUREN • INDUSTRIËLE DEUREN • GARAGEDEUREN

Teckentrup B.V.

Elektrostraat 12, NL-7483 PG Haaksbergen

+31 53 573 9020

www.teckentrup.nl

STEDENBOUW.NL | 23

Caproxx Energy

Uiterst brandveilige en drukvaste dakisolatieplaat met

een laag gewicht en uitstekende thermische

prestaties. Met geïntegreerde harde toplaag is de

plaat vormvast, beloopbaar en ideaal voor

zonnepanelen en andere installaties.

Brandveilig: Euro-brandklasse: A1

Goede thermische prestaties

Beloopbaar

Vormvast

Geschikt voor zonnepanelen en andere installaties

rockwool.nl/caproxx-energy

JYSK Lelystad


Beeld | ROCKWOOL

Uiterst brandveilige én duurzame

dakisolatie voor DC JYSK

In Lelystad verrijst één van de grootste distributiecentra van Nederland: het nieuwe logistieke hart van JYSK. De internationale

retailketen heeft net als ROCKWOOL Deense wortels en focust actief op duurzaamheid en circulariteit. Het project is

ontworpen én wordt uitgevoerd volgens de eisen van LEED Gold. De ROCKWOOL Caproxx Energy platdakisolatie sluit hier

uitstekend op aan en excelleert bovendien in thermische prestaties en brandveiligheid.

“Bij de bouw van logistieke centra van grote omvang, zoals het distributiecentrum

van JYSK, is brandveiligheid essentieel”, weet accountmanager

Randy Peeters van ROCKWOOL. “In het projectbestek

werd hiervoor steenwolisolatie voorgeschreven, dat op advies

van dakdekker Hollanddak is vertaald in ROCKWOOL steenwolisolatie.

Niet alleen vanwege de uitstekende kwaliteit en duurzaamheid

van onze producten, maar ook vanwege onze hoge leverbetrouwbaarheid.

In totaal hebben wij maar liefst 166.000 m 2 ROCKWOOL

Caproxx Energy platdakisolatie just-in-time op de projectlocatie

afgeleverd, wat overeenkomt met ruim 7.000 pallets isolatiemateriaal.

Op de bouwlocatie in Lelystad is het materiaal direct vanuit de

vrachtwagens en met behulp van een kraan op het dak gezet. Een

flinke logistieke operatie, die ons goed is toevertrouwd.”

EURO-BRANDKLASSE A1

Om te voldoen aan de gevraagde Rc-waarde en bouweisen is de

ROCKWOOL Caproxx Energy platdakisolatie toegepast in twee lagen

van 120 mm, vertelt Peeters. “Hiermee wordt een Rc-waarde

van 6,3 m 2 K/W gehaald. Bovendien scoort ROCKWOOL Caproxx

Energy maximaal op brandveiligheid. Deze steenwolisolatie beschikt

over Euro-brandklasse A1, wat betekent dat het materiaal in geen

enkele fase bijdraagt aan brand, geen rook produceert en ook geen

brandende druppels vormt. ROCKWOOL Caproxx Energy is licht van

gewicht en garandeert een hoge thermische prestatie. Het warmteaccumulerend

vermogen zorgt bovendien voor een demping van

temperatuurschommelingen en een aanzienlijke vertraging van de

zomerse opwarming. Ook draagt ROCKWOOL Caproxx Energy bij

aan het akoestisch comfort. Doordat de platen mechanisch worden

bevestigd, kunnen ze aan het eind van de gebouwlevensduur eenvoudig

gedemonteerd worden voor recycling. Bijvoorbeeld in ons

eigen Rockcycle ® recyclingprogramma.”

ROCKCYCLE ® RECYCLINGPROGRAMMA

Rockcycle ® is specifiek gericht op het inzamelen en hergebruiken

van steenwolresten en snijafval van bouwen renovatieprojecten.

“In onze fabriek worden de steenwolresten geperst tot briketten, die

als secundaire grondstof worden toegepast in nieuwe ROCKWOOL

steenwolproducten”, vertelt Peeters. “Nieuwe producten bestaan tot

wel 50% uit gerecycled materiaal en onze platdakisolatie uit circa

35% gerecycled materiaal. Dankzij de lage milieu-impact is ROCK-

WOOL Caproxx Energy met een cat1 milieuverklaring opgenomen in

de Nationale Milieudatabase.” ❚

In totaal werd maar liefst 166.000 m 2 ROCKWOOL Caproxx Energy platdakisolatie just-in-time op de

projectlocatie afgeleverd, wat overeenkomt met ruim 7.000 pallets isolatiemateriaal.

STEDENBOUW.NL | 25

JYSK Lelystad


Beeld | Vrolijk

Integraal systeem voor DC JYSK

Techniek als ruggengraat van een

geautomatiseerd distributiecentrum

In een distributiecentrum waar alles draait om snelheid en continuïteit, moet de techniek kloppen. Bij DC JYSK in Lelystad

levert B&V Techniek vrijwel alle installaties. Van klimaat tot elektra en van beveiliging tot gebouwbeheersystemen. Alles

komt samen in één systeem dat continu inzicht geeft en bijstuurt waar nodig.

B&V Techniek is een totaalinstallateur met

ruim 25 jaar ervaring in utiliteitsbouw. Het

bedrijf realiseert werktuigbouwkundige en

elektrotechnische installaties voor uiteenlopende

projecten, van distributiecentra

tot kantoren en industrie. Door meerdere

disciplines in eigen huis te combineren, kan

B&V Techniek projecten integraal oppakken

en installaties goed op elkaar afstemmen.

Bij DC JYSK is B&V Techniek totaalinstallateur,

in opdracht van hoofdaannemer Willy

Naessens Nederland en samenwerkingspartner

Vrolijk. “We verzorgen hier zowel

de werktuigbouwkundige als elektrotechnische

installaties”, zegt operationeel directeur

Remco van Doorn.

Het pakket is breed. Het gaat om verwarming,

ventilatie en airconditioning, maar ook

om sanitair en het complete gebouwbeheersysteem.

Daarnaast levert B&V Techniek alle

elektrotechniek: van middenspanning en

transformatoren tot verlichting, toegangscontrole

en laadpalen. “Eigenlijk alles wat

met techniek in het gebouw te maken heeft,

behalve de sprinklerinstallatie.”

ALLES GEKOPPELD

IN ÉÉN SYSTEEM

De grootste uitdaging zit in het samenbrengen

van al die systemen. Alles moet met

elkaar communiceren en als één geheel

functioneren. “Het koppelen van alle installaties

in het gebouwbeheersysteem is best

een uitdaging. Je wilt dat alles op elkaar is

afgestemd en goed samenwerkt.” Het gebouwbeheersysteem

zorgt ervoor dat energieverbruik

en klimaat continu inzichtelijk

zijn. “Het gebouw draait volledig op elektriciteit.

Daardoor is grip op energiegebruik

26 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

direct gekoppeld aan de prestaties van het

distributiecentrum. Als er geen stroom is, ligt

alles stil”, legt Van Doorn uit.

HOGE EISEN EN

DUURZAME KEUZES

Het distributiecentrum wordt gebouwd volgens

de LEED-richtlijnen. Dat vraagt om

bewuste keuzes in installaties en materialen.

Denk aan duurzame koudemiddelen in

klimaatinstallaties, monitoring van water- en

energieverbruik en het toepassen van noodstroomvoorzieningen

met batterijen. “De eisen

van JYSK zijn hoog. Dat geeft ons de

kans om een installatie neer te zetten die in

de volle breedte duurzaam is.”

VOORDEEL VAN ÉÉN

INTEGRAAL PAKKET

Doordat B&V Techniek zowel de werktuigbouwkundige

als elektrotechnische installaties

levert, blijven de lijnen kort. “Alles

komt bij ons vandaan. Dat maakt de communicatie

makkelijker en voorkomt fouten.

Als er iets ontbreekt, lossen we dat zelf

op”, aldus Van Doorn. Die integrale aanpak

helpt ook in de samenwerking met de

opdrachtgever. JYSK is nauw betrokken

'Wat we hier

samen hebben

neergezet,

dat staat'

bij het proces, waardoor keuzes gezamenlijk

tot stand komen.

TROTS OP RESULTAAT

EN SAMENWERKING

De omvang van het project maakt indruk. Niet

alleen door het oppervlak, maar ook door de

hoogte en technische complexiteit. “Het is een

groot project, met hoge eisen en een strakke

planning. Dat we het hebben gerealiseerd zoals

afgesproken, daar ben ik trots op.” Volgens

Van Doorn zit die trots niet alleen in de techniek,

maar vooral in het team. “Door de goede

samenwerking met het complete bouwteam,

van aannemer en opdrachtgever tot andere

bouwpartners, hebben we dit met elkaar gerealiseerd

zoals afgesproken. Wat we hier samen

hebben neergezet, dat staat.” ❚

Advertentie B&V Techniek_Stedenbouw (197x130).indd 1 27-05-2025 10:56

STEDENBOUW.NL

14-04-2026 15:43 | 27

Naamloos-1 1 14-04-2026 15:43

JYSK Lelystad

Tekst | Els Hekkenberg Beeld | Van Straten Geleiderail

Van kolom tot dockdeur: aanrijdbeveiliging op 147.000 vierkante meter

BIJ SCHADE STAAT ALLES STIL

In het nieuwe distributiecentrum van JYSK in Lelystad draait straks alles op automatisering. Robots, kranen en AGV’s

verwerken dag en nacht de goederenstroom. Juist daardoor is de aanrijdbeveiliging een belangrijke randvoorwaarde voor

de operatie.

Van Straten Geleiderail BV uit Opijnen verzorgt de aanrijdbeveiliging

van het DC. Projectleider Remko Jansen verzorgt de volledige aanrijdbeveiliging:

van kolommen en dockdeuren tot sprinklerleidingen en het

afschermen van de looproutes voor voetgangers. “Ook alles wat geautomatiseerd

is, wil je beschermen”, zegt hij. “Sterker nog, misschien

wordt het juist meer beschermd, want bij schade staat alles stil.”

PORTALEN EN PAALTJES

Het werk van Van Straten draait om het beschermen van de gebouwstructuur

en installaties. Bij alle interne doorgangen plaatst zij zware

stalen portalen. Die houden de heftrucks weg van branddeuren en

sprinklerleidingen. Alle kolommen in het pand worden voorzien van

een beschermende laag, zodat hoeken heel blijven en langs de kantoorwanden

komt een plint die de wandafwerking beschermt tegen

aanrijdingen met heftrucks. Bij alle dockdeuren komen afschermpa-

len, die de klap opvangen als een vrachtwagen of heftruck iets te ver

doorrijdt tijdens het laden of lossen. Met 137 docks in dit DC gaat

het om een aanzienlijk aantal. En op een aantal plekken scheidt Van

Straten de looproutes van het rijverkeer – een vereiste in een pand

waar mensen en machines dezelfde ruimte delen.

VERTROUWDE SAMENWERKING

Van Straten werkt op dit project in opdracht van Vrolijk, partner van

hoofdaannemer Willy Naessens Nederland. “Wij hebben al jaren

warme contacten met Vrolijk”, zegt Jansen. “Die relatie maakt de

afstemming op de bouwplaats eenvoudiger.”

Voor Van Straten is de schaal van het project groot, maar niet onbekend.

De monteurs hebben kennis en ervaring over alle details van

het project. “Onze ervaren monteurs kunnen ter plekke beoordelen

'Ook alles wat

geautomatiseerd

is, wil je

beschermen'

Afschermpalen beschermen de wanden.

28 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

of alles klopt en er kan snel geschakeld worden met het productieproces

als de maatvoering aangepast moet worden.”

TWEE MAANDEN MONTAGE

Van Straten is vaak als een van de laatste partijen aan zet op de

bouwplaats. Dat kan betekenen dat ze vertraging van anderen moet

inhalen, maar bij dit project valt dat mee, zegt Jansen. “De automatisering

plaatst JYSK zelf, dus de ingebruikname volgt later. Dat

biedt wat meer ruimte qua planning.” De volledige montage van alle

aanrijdbeveiliging duurt naar verwachting twee maanden.

Naast de veiligheidsvoorzieningen levert het bedrijf ook de overkapping

van de fietsenstalling, plantenbakken en afvalbakken, evenals

wat meubilair. Bij de aanrijdbeveiliging zelf is staal de standaard.

“Roest is, zeker in ons vak, killing”, zegt Jansen. “Daarom is conservering

van groot belang.” ❚

Een hoogteportaal voorkomt schade aan doorgangen.

Naast veiligheidsvoorzieningen levert Van Straten ook meubilair.

STEDENBOUW.NL | 29

JYSK Lelystad


Beeld | Aquadraat

Slim ontworpen voor maximale capaciteit

Waterafvoer op maat voor DC JYSK

Grote distributiecentra vragen om slimme oplossingen. Bij DC JYSK in Lelystad gaan die oplossingen onder andere over

water. Steeds intensere regenbuien vragen om afvoersystemen die meer aankunnen dan gebruikelijk. Aquadraat leverde

daarvoor een oplossing op maat.

Aquadraat, met een hoofdvestiging in Ranst (België) en een Nederlandse

vestiging in Breda, biedt Design & Build-oplossingen voor hemelwater-

en noodafvoersystemen voor grote distributiecentra. Het

bedrijf is inmiddels actief in heel Nederland, van noord tot zuid, en in

België en breidt uit naar Duitsland, Frankrijk en Luxemburg. Volgens

Frank van Dommelen begint de rol van Aquadraat vaak al vroeg in

het proces. “We denken aan de voorkant mee over de beste manier

om systemen aan te brengen. Bij grote volumes regenwater moet

je namelijk goed kijken naar krachten en afvoerroutes.” Die vroege

betrokkenheid was ook bij DC JYSK het geval. Via de samenwerking

met Willy Naessens Nederland en Vrolijk kwam Aquadraat in beeld.

AFSTEMMEN ONDER DRUK

Het project vroeg om systemen met een hogere afvoercapaciteit

dan gebruikelijk. Daarmee speelt JYSK nu al in op toekomstige

weersomstandigheden. “Heel slim”, vertelt Van Dommelen. “Maar

dat bracht voor ons wel uitdagingen met zich mee.” In overeenstemming

met de adviezen van TVVL Expertgroep Sanitaire Technieken

– gebaseerd op onderzoek van Royal HaskoningDHV en

ERAdvies – paste Aquadraat verhoogde neerslagintensiteiten voor

hemelwaterafvoer- en noodafvoersystemen toe, met het oog op

de klimaatscenario’s voor 2050-2080. “We moesten de systemen

zwaarder uitvoeren. Dat vraagt veel van de coördinatie met andere

disciplines, zoals sprinklers en elektrotechniek. Uiteindelijk verliep

dat overleg heel goed.”

Ook de planning speelde een grote rol. Aquadraat werkt tussen verschillende

bouwfasen in. “Wij zijn maar een klein onderdeel van een

veel complexer proces. Wij kunnen pas aan de slag als de draagconstructie

en dakplaten gereed zijn, maar tegelijkertijd wil de aannemer

Geïsoleerde leidingen en zelfdragende montage.

Aquadraat zet sterk in op kwaliteitscontrole en lekdetectie.

30 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

GROOT PROJECT, STRAKKE AFRONDING

Met meerdere gebouwdelen en een hoge logistieke druk was DC

JYSK een omvangrijk project. Inmiddels zit het werk van Aquadraat

er bijna op. “Na ongeveer een jaar zijn we klaar met de uitvoering. We

ronden nu de laatste opleverpunten af.” ❚

De meer dan 200 dakkolken zorgen samen voor een debiet van ruim 8.600 l/s.

verder met de ruwbouw en de betonvloer storten. Om dit vlot te laten

verlopen, is een nauwe samenwerking en afstemming met de aannemer

en andere onderaannemers cruciaal.”

VRIJDRAGEND EN GECONTROLEERD

Een opvallende keuze in het project is de vrijdragende montagetechniek.

Daarbij worden grotere overspanningen gemaakt zonder

bevestiging aan de dakplaten. “Zo voorkomen we dat zware

belastingen op het dak komen. We monteren direct aan de hoofddraagconstructie.

Dat maakt het systeem sterker en flexibeler”, aldus

Van Dommelen. Daarnaast zet Aquadraat sterk in op kwaliteitscontrole

en lekdetectie. Elk systeem wordt getest met een drukproef op

basis van formeergas. Alle verbindingen worden gecontroleerd en

vastgelegd in een rapportage met foto’s. “Zo kunnen we aantonen

dat alles waterdicht is. Dat geeft zekerheid voor de eindgebruiker.”

Aquadraat is in 2008 opgericht uit passie voor ontwikkeling en innovatie.

Aquadraat

Voor alle regenweer!

www.aquadraat.eu

STEDENBOUW.NL | 31

JYSK Lelystad


Beeld | Stepless

Toegankelijkheid als vast onderdeel van het ontwerp

Maatwerk plateauliften voor een

toegankelijk distributiecentrum

Voor het nieuwe distributiecentrum van JYSK in Lelystad is toegankelijkheid een belangrijk onderdeel. Stepless by Guldmann

levert hiervoor twee plateauliften die het gebouw voor iedereen bereikbaar maken.

Stepless is van oorsprong een Deens familiebedrijf,

dat nog altijd wordt geleid door

twee broers die het bedrijf van hun vader

overnamen. Vanuit Enschede stuurt Wim

Nobbe samen met Marcel Karst een team

van 49 medewerkers aan. “We zijn specialist

in plafondliften en toegankelijkheid. Via

Stepless by Guldmann bieden we onder andere

plateauliften aan. Zo willen we ervoor

zorgen dat iedereen zelfstandig een gebouw

binnen kan.”

TOEGANG VIA DE

HOOFDINGANG

Voor het nieuwe distributiecentrum van

JYSK levert Stepless twee plateauliften.

Bij de hoofdentree komt een plateaulift op

maat, die het mogelijk maakt om zelfstandig

het hoogteverschil naar de entree te

overbruggen. “Met een druk op de knop

opent het hek en kun je het plateau oprijden,

De plateaulift wordt afgesloten met een hekje.

Plateaulift voor rolstoelgebruikers.

waarna de lift omhoog gaat naar het niveau

van de entree”, zegt Nobbe. “Zo kan iemand

zonder hulp het gebouw betreden.”

De lift is aangepast aan de wensen van de

opdrachtgever. Zo sluiten kleur en materiaalgebruik

aan op de uitstraling van het

gebouw. “We leveren vaak standaardoplossingen,

maar hier was maatwerk nodig.

Dan stemmen we af met de fabriek

en de aannemer om tot de juiste uitvoering

te komen.”

LOGISTIEK VRAAGT

OM ROBUUSTHEID

Naast de entree levert Stepless een tweede

plateaulift voor het logistieke deel van

'Niet iedereen

kan zomaar een

trap gebruiken'

het gebouw. Daar overbrugt de lift een

hoogteverschil tussen twee perrons, voor

het veilig verplaatsen van transportkarren.

Deze toepassing stelde andere eisen.

“Een standaardlift met plexiglas is hier

minder geschikt, omdat die sneller beschadigt.

Daarom hebben we samen met

Willy Naessens Nederland, Vrolijk en de

32 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

fabrikant gekozen voor een stevigere uitvoering

die beter past bij intensief gebruik.”

Het project verloopt voorspoedig, vertelt

Nobbe. “In week 20-21 gaan we de liften

installeren. De voorbereiding daarop gaat

heel soepel. We hebben intensief afgestemd

over tekeningen, elektra en positionering.

Want in goed overleg kom je tot de

beste oplossing.”

TOEGANKELIJKHEID

GROEIT IN AANDACHT

Volgens Nobbe groeit het bewustzijn rond

toegankelijkheid. “Opdrachtgevers denken

er steeds vaker vooraf over na. JYSK ook,

en dat vind ik mooi om te zien. Niet iedereen

kan zomaar een trap gebruiken. Daar

moet je in een ontwerp echt aandacht aan

besteden.” Deze ontwikkeling ziet hij terug in

uiteenlopende projecten, van distributiecentra

tot musea en overheidsgebouwen. “Toegankelijkheid

hoort gewoon onderdeel te zijn

van het ontwerp. Dit project laat zien hoe dat

in de praktijk werkt.” ❚

De lift overbrugt een hoogteverschil.

Elegant and simpel

lifting platform

The Stepless LP7

platform lift has a

unique, self-supporting

construction, low entry

and achieve a lifting

height of up to 1500

mm and has a lifting

capacity of 350 kg.

Read more here:

www.stepless.nl

STEDENBOUW.NL | 33

JYSK Lelystad

Tekst | Kris Wijnands Beeld | Game Kunststofvloeren

Industriële kunststofvloer op maat

Sterke basis voor

logistiek op grote schaal

Het distributiecentrum van JYSK in Lelystad vormt een belangrijk logistiek knooppunt voor Nederland en België. Vanuit deze

locatie worden op grote schaal winkels bevoorraad en goederen verwerkt. Game Kunststofvloeren verzorgde de industriële

vloerafwerking in het distributiecentrum.

Game Kunststofvloeren is al meer dan 40

jaar gespecialiseerd in industriële kunststofvloeren.

Het bedrijf uit Dongen ontwikkelt en

legt vloeren voor verschillende sectoren. “De

samenstelling van onze industriële vloeren

zorgt ervoor dat zij voor diverse toepassingen

geschikt zijn, zoals voor de chemische

industrie, farmaceutische industrie, luchtvaartindustrie

en voedingsmiddelenindustrie”,

aldus eigenaar Ben Game.

Voor het distributiecentrum van JYSK verzorgde

Game Kunststofvloeren de kunststof

bedrijfsvloeren. In een logistieke omgeving

zoals deze moet een vloer voldoen aan de

Arbo- en milieuwetgeving. “De vloeren in

de technische ruimten moeten bijvoorbeeld

heel goed bestand zijn tegen chemicaliën en

stootbelasting in dit distributiecentrum.”

'De samenstelling van onze

industriële vloeren zorgt

ervoor dat zij voor diverse

toepassingen geschikt zijn'

De industriële vloer in Lelystad.

IEDERE VLOER IS ANDERS

De kracht van Game zit in maatwerk. “Voor

elke toepassing bepalen we welke vloer geschikt

is, bijvoorbeeld op het gebied van

slijtvastheid, vloeistofdichtheid of chemische

bestendigheid”, legt Game uit. “De ene klant

werkt met zuren, de andere met oplosmiddelen.

En we hebben bijvoorbeeld ook vloeren

gemaakt voor groot vliegtuigonderhoud

of penitentiaire inrichtingen. Iedere vloer

heeft andere gebruikerseisen. We stemmen

de vloer dus ook altijd af op de vraag van

de klant. In de kunststofwereld doe je niet

zomaar een Abc’tje. Elke vloer is anders en

heeft een specifieke aanpak nodig.”

Hoewel Game al in veel verschillende bedrijven

vloeren heeft gezien en gerealiseerd, is ook dit

project voor JYSK bijzonder voor hem. “We zijn

blij dat we het samen kunnen doen met Willy

Naessens Nederland, Vrolijk en DAS Afbouw.

Samen realiseren we een heel mooi project.” ❚

34 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

Tekst | Els Hekkenberg

Beeld | JYSK

Vloer, dak en beton komen samen in een integrale aanpak

Samen sturen op kwaliteit bij DC JYSK

Het distributiecentrum van JYSK in Lelystad is technisch veeleisend. Met een oppervlak van circa 125.000 vierkante meter

en sterk geautomatiseerde high bays draait alles om betrouwbaarheid en levensduur. Voor Sika lag de focus op een integrale

aanpak van vloer, dak en beton, waarbij prestaties en duurzaamheid hand in hand gaan.

DUURZAMER BETON EN KOELER DAK

Door hulpstoffen toe te voegen aan de betonvloer, wordt de

water-cementfactor verlaagd. Dat zorgt voor een dichtere en

duurzamere betonstructuur. En op het dak adviseerde Sika een

witte kunststof dakbedekking die zonlicht reflecteert, waardoor

het gebouw minder snel opwarmt. Dat verlaagt de koelbehoefte

en verhoogt het rendement van de circa 3.000 zonnepanelen.

Maat: “Over unique buying reasons (UBR) gesproken.” Volgens

hem draait het uiteindelijk om vertrouwen. “Prijs speelt mee, maar

kwaliteit geeft de doorslag. Als dat duidelijk is, maak je samen

betere keuzes.” ❚

Op het dak adviseerde Sika een witte kunststof dakbedekking.

Bonne Maat van Sika was al in een vroeg stadium betrokken. “In

mijn rol als specification manager zit ik dicht op architecten en opdrachtgevers

zoals hoofdaannemer Willy Naessens Nederland en

partner Vrolijk, om onze oplossingen goed in het bestek te krijgen."

Die vroege betrokkenheid past bij zijn manier van werken. “Consultative

selling betekent voor mij: veel gesprekken voeren en kwaliteit

laten zien. Dan volgt de keuze vanzelf.”

Sika maakt het makkelijk.

Elke dag opnieuw.

Relax

It’s Sika

'Prijs speelt mee, maar

kwaliteit geeft de doorslag'

Sika levert bijvoorbeeld hulpstoffen voor betonvloeren, zodat die

sterker en duurzamer worden; vloersystemen die tegen zwaar gebruik

kunnen en dakbedekkingen die helpen energie besparen.

STERKE VLOER VOOR ZWAAR GEBRUIK

Een belangrijk onderdeel is de vloer in de acculaadruimtes. Hier koos

het team voor een polyurethaan-cementgebonden vloersysteem

(Sika © Ucrete © ) dat bestand is tegen zware belasting en chemicaliën.

Heftrucks en palletwagens vragen veel van de ondergrond. De gekozen

oplossing blijft onder die omstandigheden stabiel en slijtvast.

WWW.SIKA.NL

STEDENBOUW.NL | 35

JYSK Lelystad


Beeld | Van Erven Bouwkundige Brandpreventie

Brandveiligheid vraagt precisie bij DC JYSK in Lelystad

Staalconstructies op maat bekleed

volgens strenge brandnormen

Op bedrijventerrein Flevokust Haven in Lelystad komt het

tiende distributiecentrum van JYSK. Tussen de staalconstructie,

logistieke installaties en bouwactiviteiten door zorgt Van

Erven Bouwkundige Brandpreventie voor een onderdeel dat

nauwelijks zichtbaar is, maar wel bepalend voor de veiligheid

van het gebouw: de brandwerende voorzieningen.

Van Erven hield zich bezig met het brandwerend bekleden van de vakwerkspanten.

Gerrit van Erven werkt al ruim dertig jaar in de bouwkundige brandpreventie.

Nadat hij jarenlang als bedrijfsleider bij verschillende bedrijven

actief was, besloot hij vorig jaar voor zichzelf te beginnen.

Via hoofdaannemer Willy Naessens Nederland en partner Vrolijk

kreeg hij de vraag om aan te sluiten bij het project in Lelystad. “Dit is

een mooie en grote opdracht voor ons”, zegt Van Erven. “De vraag

bestond oorspronkelijk uit het brandwerend bekleden van de vakwerkspanten

en het administratiekantoor.”

Van Erven bekleedt staalconstructies met brandwerende platen, zodat

ze bij brand hun draagkracht langer behouden. Voor het project

gelden hoge eisen. “Voor de vakwerkspanten moesten we 120 minuten

brandwerendheid halen.”

INSPECTIE

EN ADVIES

UW PARTNER VOOR:

PROJECT-

BEGELEIDING

VAN BRANDWERENDE VOORZIENINGEN.

UITVOERING

EN ONDERHOUD

REKENEN AAN STAAL EN MATERIAAL

Die eisen vragen om een nauwkeurige voorbereiding. De benodigde

bescherming hangt onder meer af van de kritieke staaltemperatuur.

“Vaak hanteer je over het hele project een standaardwaarde, maar

hier heeft de constructeur per staalprofiel de kritieke temperatuur

bepaald. Daardoor moet je steeds opnieuw kijken welke bekledingsdikte

nodig is.”

Van Erven werkt met brandwerende platen van Promat. Afhankelijk

van het profiel en type, het aantal te bekleden zijden, de kritieke

staaltemperatuur en de brandeis varieert de dikte van wel 20 millimeter

tot zelfs een dubbele laag aan plaatmaterialen. “Als staal onbeschermd

blijft, kan een constructie bij brand snel bezwijken”, geeft

Van Erven aan.

VEILIG WERKEN OP HOOGTE

De uitvoering in een project van dit formaat brengt ook praktische

uitdagingen met zich mee. De werkzaamheden vinden plaats op grote

hoogte, soms tot veertien meter. Voor de start organiseerde Van

Erven daarom een toolboxmeeting met de monteurs. “Werken op

hoogte vraagt extra aandacht voor veiligheid. We bespraken daarom

de voorschriften en maatregelen om veilig te werken met hoogwerkers.”

Ook de afstemming met andere partijen op de bouwplaats

verliep soepel. “Je werkt met veel disciplines tegelijk. Dat heeft Vrolijk

hier goed geregeld.” ❚

WWW.VEBB.NL | 06-18942802 | VANERVEN@VEBB.NL

36 | STEDENBOUW.NL

Naamloos-4 1 02-04-2026 15:27

JYSK Lelystad


Beeld | DAS Bouwsystemen

Afstemming en digitale ondersteuning zorgen voor grip op planning

Afbouw vraagt om precisie in

megadistributiecentrum

VOORUIT KIJKEN ALS VASTE WERKWIJZE

De grootste uitdaging zit in de organisatie van het werk. Verschillende

bouwdelen liggen ver uit elkaar en de planning laat weinig ruimte.

“Er zit nul speling in en we lopen nog steeds strak op schema”, vertelt

De Wijse. Dit vraagt om een andere manier van werken. Meerdere

weken vooruitkijken en digitale hulpmiddelen gebruiken om

medewerkers met de meest actuele tekeningen aan de slag te laten

gaan. Ook onderling stemmen de teams continu af. “We kijken

steeds vooruit en zorgen dat we aan de gang blijven.”

AANDACHT VOOR UITVOERING EN DETAIL

Hoewel de afbouw in basis vertrouwd is, vraagt het project op onderdelen

extra aandacht. Zo komen veel disciplines aan bod, zoals

zandcementvloeren, zeven verschillende soorten vloerafwerking, diverse

wandafwerkingen, schilderwerk en computervloeren. Ook de

houten wandbekleding springt eruit. “Met Spigo houten wandbekleding

wordt dat een eyecatcher”, vertelt De Wijse.

Het project kent zandcementvloeren en zeven verschillende soorten vloerafwerking.

Daarnaast gelden strikte regels op de bouwplaats. Veiligheid vraagt

om discipline van alle partijen. Vanwege de duurzaamheidseisen

speelt ook afvalscheiding een nadrukkelijke rol in de uitvoering. Materialen

moeten niet alleen per soort maar ook per type worden afgevoerd,

wat extra discipline vraagt op de bouwplaats. Volgens De

Wijse zit de kracht in flexibiliteit en samenwerking. “Wij passen onze

planning erop aan en zorgen dat we meekunnen in het tempo.” ❚

De bouw van DC JYSK in Lelystad verloopt in hoog tempo. In

de afbouwfase draait alles om timing en afstemming. Voor

DAS Bouwsystemen betekent dat: vooruitkijken, schakelen

en continu overzicht houden.

DAS Bouwsystemen verzorgt de volledige binnenafbouw van het

distributiecentrum, in opdracht van hoofdaannemer Willy Naessens

Nederland en partner Vrolijk. “Wij doen de complete binnenafbouw,

van vloeren en wanden tot plafonds en interieur.” Projectleider Kevin

de Wijse stuurt het werk buiten aan en bewaakt de voortgang. Vanuit

kantoor zorgt Omid Abdi voor de werkvoorbereiding en het tekenwerk.

“Omid heeft als directeur projecten een helikopterview over

het project.”

'Er zit nul speling in en

we lopen nog steeds

strak op schema'

STEDENBOUW.NL | 37

jmvandelft.nl

JYSK Lelystad

Door te kiezen voor aluminium, creëert JM van Delft & zn een schil die doet wat hij moet doen. Nu en later.

Tekst | JM van Delft & zn

Beeld | Egbert de Boer

Geveltechniek als sleutel in

logistieke schaalvergroting

Grote distributiecentra vragen om een andere manier van bouwen. Alles komt samen: logistiek, duurzaamheid en techniek.

De gevel speelt daarin een grotere rol dan vaak gedacht. Bij het nieuwe distributiecentrum van JYSK verzorgt JM van Delft

& zn, in opdracht van hoofdaannemer Willy Naessens Nederland en partner Vrolijk, de aluminium kozijnen en vliesgevels.

Daarmee wordt een belangrijk deel van de gebouwschil bepaald. Denk aan isolatie, luchtdichtheid en daglicht. Op deze

schaal vraagt dat om een strakke engineering en een duidelijke uitvoeringsaanpak.

SAMEN BOUWEN, VANAF HET BEGIN

JM van Delft & zn werkt in dit project samen met Willy Naessens

Nederland en Vrolijk. In het bouwteam wordt continu afgestemd, met

korte lijnen, een optimale kennisdeling en vroege probleemoplossing

als doel. Door er vroeg bij te zitten, wordt het geheel niet alleen technisch

kloppend, maar ook praktisch uitvoerbaar op de bouw.

MATERIAALKEUZE DIE KLOPT

Aluminium past hier logisch. Het gaat lang mee, vraagt weinig onderhoud

en is volledig te recyclen. Daarmee bouwt JM van Delft & zn

een schil die gewoon doet wat hij moet doen. Nu en later.

De aluminium kozijnen en vliesgevels bepalen een

belangrijk deel van de gebouwschil.

GROOT PROJECT, SPECIALISTISCH WERK

Dit soort projecten draaien om schaal, maar het verschil zit in de

details. Daar ligt de rol van de gevelbouwer. Techniek combineren

met een aanpak die werkt in de praktijk. Zo ontstaat een gebouw

dat voldoet aan de eisen van vandaag en klaar is voor wat komt. ❚

STEDENBOUW.NL | 39

JYSK Lelystad

Tekst | Lieke Bousema Beeld | Steady Vloerenservice b.v.

Een project van de grote getallen

3.250 ton vloerwapening

voor DC JYSK

Om de vloeren van het nieuwe distributiecentrum van JYSK in Lelystad optimaal trek- en draagkrachtig, duurzaam en

scheurvrij te houden, heeft Steady Vloerenservice b.v. in opdracht van Van Berlo maar liefst 3.250 ton aan vloerwapening

geleverd en vakkundig aangebracht.

Steady Vloerenservice b.v. is gespecialiseerd

in de levering en het aanbrengen van wapeningsstaal

voor funderingen en bedrijfsvloeren

voor onder andere distributiecentra. In

navolging van 105.000 m 2 funderingswapening

en vloerwapening voor het nieuwe

distributiecentrum voor Dokvast in Echt-

Susteren, 210.000 m 2 vloerwapening voor

Amsterdam Logistic Cityhub in Amsterdam

en 109.000 m 2 vloerwapening voor het fulfilment

center van Bol.com in Waalwijk was

Steady Vloerenservice b.v. verantwoordelijk

voor de levering en montage van maar liefst

3.250 ton wapeningsstaal voor het nieuwe

distributiecentrum van JYSK in Lelystad.

HECHTE SAMENWERKING

Steady Vloerenservice b.v. kreeg deze omvangrijke

opdracht gegund van Van Berlo uit

Veghel, dat zich al sinds 1979 specialiseert

in high-end logistieke betonvloeren. “Wij

werken al 17 jaar intensief met Van Berlo

samen”, vertelt Gunther Geluykens, directeur-eigenaar

van Steady Vloerenservice b.v.

“Hierdoor hebben wij ons inmiddels gespecialiseerd

in het leveren en verwerken van

vloerwapening voor high-end logistieke betonvloeren.

Een specialisme dat in het project

in Lelystad uitstekend van pas kwam.”

Het project voor JYSK is qua tonnage het grootste project van Steady Vloerenservice b.v. tot nu toe.

'Omdat het gewicht van de

vloerwapening te zwaar was om

matten van te lassen, hebben wij

grotendeels gewerkt met losse staven'

COMPLETE FUNDERINGSPLAAT

In de meeste distributiecentra realiseert

Steady Vloerenservice b.v. binnenvloeren,

vertelt Geluykens. “Voor het distributiecentrum

van JYSK is echter voor een andere

aanpak gekozen. Vanwege de indrukwekkende

hoogte van de twee highbays is de

staalconstructie namelijk óp de vloer gemaakt.

In plaats van een separate fundering

en vloer hebben wij één complete funderingsplaat

gerealiseerd, in de vorm van een

40 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

dikke vloer met zware wapening die in de buitenlucht is samengesteld.

In november 2024 zijn we gestart met de werkzaamheden,

waarbij we te maken hadden met een hele strakke planning. In korte

tijd hebben wij maar liefst een ton staal verwerkt. Omdat het gewicht

van de vloerwapening te zwaar was om matten van te lassen, hebben

wij hierbij grotendeels gewerkt met losse staven. Een arbeidsintensief

traject, met een indrukwekkend resultaat. Ook qua logistiek

van het staal lag er een uitdaging en is waar nodig vakkundig gebruik

gemaakt van torenkranen.”

Een arbeidsintensief traject, met een indrukwekkend resultaat.

GROOTSTE PROJECT TOT NU TOE

Zodra het gebouw voldoende wind- en waterdicht was, heeft Steady

Vloerenservice b.v. het wapeningsstaal voor de verdiepingsvloeren

geleverd en aangebracht, gevolgd door de vloerwapening van de

beganegrondvloeren. “Ook dit was met 120.000 m 2 een indrukwekkende

opdracht”, aldus Geluykens. “Het project voor JYSK is echt

een project van de grote getallen – en qua tonnage zelfs ons grootste

project tot nu toe. Gedurende een jaar werkten wij met een team van

6 tot 8 vakmensen op locatie, met opschaling tot maar liefst 20 man

tijdens piekperiodes. Alle wapeningsstaal is zeer gedetailleerd door

ons uitgerekend, gefaseerd besteld en op exact het juiste moment

op het project aangeleverd, wat hoge eisen stelde aan onze werkvoorbereiding

en planning.” In december 2025 heeft Steady Vloerenservice

b.v. de laatste vloerwapening succesvol aangebracht. ❚

STEDENBOUW.NL | 41

JYSK Lelystad

Tekst | Kris Wijnands Beeld | Willy Naessens Nederland

De basis voor bouw

Integrale terreinaanpak

bij DC JYSK in Lelystad

Voordat je een distributiecentrum als dat van JYSK in Lelystad kunt bouwen, moet de ondergrond kloppen. Dat vraagt om

vakkennis, planning en tempo. Jaro BV verzorgde bij dit project het complete grondwerk en de inrichting van het terrein.

Directeur Jan Hameeteman vertelt hoe dat in zijn werk ging.

Jaro BV verzorgt het complete grondwerk en de inrichting van het terrein.

42 | STEDENBOUW.NL

JYSK Lelystad

De omvang van het project en de korte doorlooptijd vroegen om flexibiliteit.

Jaro is actief in de grond-, wegen waterbouw

en werkt onder andere voor ontwikkelaars,

aannemers en overheden. “We

hebben een breed scala aan opdrachten

en opdrachtgevers. Het meest worden we

gevraagd voor het bouwrijp of woonrijp maken

van terreinen.” Bij DC JYSK kwam de

opdracht via een vaste samenwerking met

Vrolijk, partner van hoofdaannemer Willy

Naessens Nederland. “In het voortraject

hebben we al meegedacht over de uitvoering.

Op basis daarvan is de keuze voor

ons gemaakt.”

Het werk begon met het bouwrijp maken

van het terrein. Daarbij werd onder meer

een zandpakket aangebracht. Dit zorgt ervoor

dat de grond inklinkt en stabiel genoeg

is voor de bouw. “We hebben al het grondwerk

gedaan voor het gebouw, inclusief

funderingen, vloeren en sleuven voor kabels

en leidingen.”

VAN BOUWRIJP NAAR

WOONRIJP

Na de start van de bouw bleef Jaro betrokken.

Het bedrijf legde het hoofdriool aan,

plaatste olie-benzineafscheiders en verzorgde

de verharding en inrichting van het buitenterrein.

Ook groenvoorzieningen maakten

deel uit van het werk. Daarmee werd het terrein

niet alleen bouwrijp, maar ook klaar voor

gebruik. Volgens Hameeteman maakt juist

die combinatie het project bijzonder. “We

hebben hier eigenlijk al onze disciplines ingezet.

Dat gebeurt niet vaak op deze schaal.”

‘We hebben

hier eigenlijk al

onze disciplines

ingezet’

SNEL SCHAKELEN OP

GROTE SCHAAL

De omvang van het project en de korte doorlooptijd

vroegen om flexibiliteit. “De planning

lag strak. Dat betekende dat we snel moesten

schakelen en goed moesten afstemmen

met andere partijen op de bouwplaats.” Dat

het gelukt is, stemt hem tevreden. “Dit is

een groot en toonaangevend project. Als je

dit kunt realiseren, dan laat je zien dat je dit

soort werk aankunt.” ❚

STEDENBOUW.NL | 43

JYSK Lelystad

Tekst | Carolien Klees

Beeld | voestalpine Krems Finaltechnik GmbH

Silobouw als gebouwschil voor veertig

meter hoge hoogbouwmagazijnen

STAALCONSTRUCTIE ALS

DRAGENDE GEBOUWSCHIL

De realisatie van de staalconstructie voor een magazijn van veertig meter hoog vraagt om de nodige technische expertise.

Bij de twee hoogbouwmagazijnen voor het nieuwe distributiecentrum van JYSK in Lelystad speelden echter andere factoren

die extra strenge eisen stelden aan het ontwerp, het materiaal en de montage. Nabij het IJsselmeer en de kust moest voestalpine

Krems Finaltechnik ook rekening houden met een hoge luchtvochtigheid, windbelasting en zoute lucht.

Projectleider Michael Misek van voestalpine Krems Finaltechnik: “Wij

spreken hier over hoogbouwmagazijnen in silobouw. Dat betekent

dat onze staalconstructie, bestaande uit 7.913 ton staal, niet alleen

als opslagconstructie dient, maar tegelijkertijd ook de dragende gebouwschil

vormt.”

Vanwege de nabije ligging van het IJsselmeer en de kust moest voestalpine

rekening houden met wind, luchtvochtigheid en zoute lucht.

HIGH BAY WAREHOUSES

We shape the future

TECHNISCHE UITDAGING

Wind, luchtvochtigheid en zoute lucht hadden directe invloed op de

bouw van dit project. “Voordat het dak en de wand worden aangebracht,

staat onze constructie lange tijd onbeschermd. Dan moet

je dus vooraf de juiste keuzes maken in coating en detaillering.

Juist in een geautomatiseerd magazijn zijn minimale vervormingen

cruciaal, omdat alle systemen binnen zeer precieze toleranties

moeten functioneren.”

VROEGE AFSTEMMING

Volgens Misek ligt de meerwaarde van een specialist onder meer

in de planningsfase. voestalpine kan al in een vroeg stadium statische

gegevens en funderingsbelastingen aanleveren, zodat andere

bouwpartners daarop kunnen doorrekenen. Ook ervaring is van grote

waarde, volgens hem. “Veertig meter is een behoorlijke hoogte,

maar wij hebben in Tsjechië al constructies van vijftig meter hoog

gebouwd. Wij produceren bovendien ons eigen staal, waardoor we

de hele supply chain beheersen en meer grip hebben op een project.

Daarnaast hebben we voor JYSK eerder soortgelijke opdrachten

mogen uitvoeren, onder andere in Bulgarije en Hongarije.”

voestalpine Krems Finaltechnik GmbH

www.voestalpine.com/kremsfinaltechnik

voestalpine Krems Finaltechnik GmbH is een onderneming van

voestalpine-Konzerns (Metal Forming Division) gevestigd in Krems,

Neder-Oostenrijk en heeft dit project uitgevoerd in opdracht van

hoofdaannemer Willy Naessens Nederland en partner Vrolijk. ❚

44 | STEDENBOUW.NL

Cllaaaaddddiiiinng Obddaaaam maaaakeenn oonntttweerpeenn

ttteechnniiiissch uuuuiiiitttvvooeerbaaaaaaaar eenn zoorgeenn ddaaaattt

Saaaameennweerkiiiinng tttuuuusssseenn

Staal

en Gevel

in één hand

van Engineering

tot Uitvoering

Viiiic Obddaaaam Stttaaaaaaaallboouuuuw eenn Priiiinncee

heettt eeiiiinnddreessuuuulltttaaaaaaaattt vviiiissuuuueeeell tttoottt iiiinn

ddeetttaaaaiiiill klloopttt.

Vaaaakmaaaannsschaaaap

Trootttss oop eellk ddeetttaaaaiiiill

sspeeciiiiaaaalliiiissttteenn

vviiiicoobddaaaam.nnll

priiiinnceecllaaaaddddiiiinng.nnll

De Remise Heerhugowaard


Beeld | Van Wijnen

Kwaliteit en betaalbaarheid

komen samen in De Remise

Aan de Gildestraat in Heerhugowaard ontwikkelt en bouwt Van Wijnen 'De Remise'. “In nauwe samenwerking met Woonwaard

realiseren wij 106 sociale huurappartementen”, vertelt bedrijfsleider Remco IJzendoorn. “Van kleine studio's tot

2- en 3-kamerappartementen, waarbij comfortabel en betaalbaar wonen, voldoende sociale interactie, gezondheid en toekomstwaarde

voorop staan.”

In een hecht bouwteam werd het plan uitgewerkt naar een architectuur

die werkt: esthetisch sterk, duurzaam en met een goede plattegrond.

De Remise wordt ontwikkeld met een beoogde GPR-score van 8,5.

De samenwerking tussen Van Wijnen en Woonwaard (voorheen:

Woonstichting Langedijk) gaat al zo’n tien jaar terug. “Dit zorgt ervoor

dat wij de woonstichting goed kennen, snel op één lijn zitten en een

succesvolle aanpak hebben ontwikkeld voor de realisatie van mooie

gebouwen en tevreden bewoners”, aldus IJzendoorn. “In de tenderfase

werd Van Wijnen Bouw uitgenodigd om een Plan van Aanpak en

strategie te maken voor de realisatie van ten minste honderd sociale

huurwoningen aan de Gildestraat. Hierbij zijn we nauw opgetrokken

met onze collega’s van Van Wijnen Projectontwikkeling. In een

team met Venster Architekten, Van Wijnen Engineering (constructie),

Nieman Raadgevende Ingenieurs (bouwfysica), RRog stedenbouw

& landschap (groeninrichting) en MarkusBV (bouw-/woonrijp maken)

hebben wij het plan vervolgens uitgewerkt naar een architectuur die

werkt: esthetisch sterk, duurzaam en met een goede plattegrond.

Maar ook technisch en economisch haalbaar. In een later stadium is

ook HVC Groep betrokken voor aansluiting op het warmtenet.”

SOCIAAL, UITNODIGEND EN GROEN

De Remise maakt onderdeel uit van Ontwikkelplan Stationsgebied

Heerhugowaard, waarbinnen Van Wijnen ook de nieuwbouw van

woonbuurt Vaanpark (3 gebouwen/355 appartementen) verzorgt.

“In ons ontwerp voor De Remise hebben wij diverse thema’s uit het

Ontwikkelplan beetgepakt”, aldus IJzendoorn. “Zo is uitgebreid aandacht

besteed aan voetgangers en fietsers, maar ook aan sociale

interactie en groen. Om van het Stationsgebied een uitnodigende

openbare ruimte te maken, is een levendige plint ontworpen met –

naast de hoofd- en individuele woningentrees van De Remise – duidelijk

zichtbare fietsenstallingen en een collectieve ruimte met een

sociaal-maatschappelijk steunpunt. Tussen het appartementengebouw

en het spoor wordt een collectieve tuin met diverse ontmoetingsplekken

ingericht en aan de voorkant van de nieuwbouw komen

gevelbankjes die de sfeer van een 'Delftse stoep' versterken.”

KLIMAATADAPTIEVE MAATREGELEN

Een belangrijke wens vanuit de gemeente was ook om hittestress

en wateroverlast te verminderen, vertelt IJzendoorn. “Om deze reden

worden diverse klimaatadaptieve maatregelen genomen, zoals

waterbuffering via infiltratiekratten in de grond. Bij het ontwerp van

de buitenruimte is bovendien rekening gehouden met de lokale natuur,

met voldoende leefruimte voor de ‘Big 6’ van inheemse soorten

zoals de dwergvleermuis, scholekster, putter, aardhommel, vroege

glazenmaker en het koolwitje.”

'Wie De Remise straks

bezoekt, ziet op het eerste

oog niet dat het sociale

huurwoningen betreft'

46 | STEDENBOUW.NL

De Remise Heerhugowaard

HOGE GPR-SCORE

De Remise wordt ontwikkeld met een beoogde GPR-score van 8,5.

“Om dit mogelijk te maken, wordt met name ingezoomd op de thema’s

energie (GPR: 9,0), gezondheid (GPR: 8,5) en toekomstwaarde (GPR:

8,1)”, vertelt IJzendoorn. “Op het dak van De Remise komen enkele

honderden zonnepanelen. In combinatie met een verhoogde isolatiewaarde,

uitstekende luchtdichtheid én lage temperatuur vloerverwarming

wordt het energieverbruik van bewoners in de hand gehouden.”

Gezondheid heeft met name betrekking op de geluidsreducerende

maatregelen, vertelt Roy Klaver-Speets, projectleider bij Van Wijnen.

“Zo is een deel van het casco zwaarder uitgevoerd om geluidsoverlast

vanaf het spoor te reduceren. Bovendien zijn akoestische platen gemaakt

aan de onderzijde van de balkons en worden op selecte plekken

glazen borstweringen en gevelschermen toegepast.”

ZORGVULDIGE BOUWPLAATSINRICHTING

In december 2024 is gestart met de bouw. “Omdat De Remise zich

in een rij van nieuwbouwprojecten en recht tegenover het Oogcentrum

Noordholland bevindt, is veel aandacht besteed aan de bouwplaatsinrichting”,

vertelt Klaver-Speets. “Ditzelfde geldt voor de goede

scheiding van bouwen bestemmingsverkeer.” Om de operaties

in het Oogcentrum niet te verstoren, is gekozen voor een trillingsarme

funderingsmethode met in de grond gevormde boorpalen. “Aan

de basis van het gebouw ligt een traditionele natte fundering met

de leidingverlopen voor de nutspartijen. Hier bovenop ligt een kanaalplaat

beganegrondvloer met daarboven een gebouwcasco met

hoogbouw kalkzandsteen wanden, breedplaat verdiepingsvloeren en

een betonnen dakvloer met EPDM platdakpakket. De voor- en achtergevel

zijn uitgevoerd in kalkzandsteen in combinatie met kunststof

kozijnen. Door deze kozijnen inclusief stelkozijn te leveren, wordt een

optimum in fysieke belasting, bouwsnelheid en kwaliteit bereikt. Het

gebouw is direct wind- en waterdicht.”

BIJZONDERE KWALITEIT

Als gevelafwerking is gekozen voor metselwerk. Uiteenlopende kleuren,

dieptes en verbanden zorgen hierbij voor een bijzondere esthetische

kwaliteit, vertelt IJzendoorn. “Ditzelfde geldt voor de entree,

trappenhuizen en vide, waar een houten lattenbekleding en hoogwaardige

verlichting direct de aandacht trekken. Wie De Remise

straks bezoekt, ziet op het eerste oog niet dat het sociale huurwoningen

betreft.”

‘SAMEN MAKEN WE DE BUURT’

“De Remise is meer dan een gebouw”, besluiten IJzendoorn en Klaver-Speets.

“Doordat Van Wijnen vanaf de eerste planvorming t/m de

sleuteloverdracht is betrokken, kunnen we maximale waarde toevoegen.

Zowel qua esthetiek, functionaliteit als betaalbaarheid en zowel

voor de bewoners als voor de buurt.” ❚

Het gebouw is opgebouwd met hoogbouw kalkzandsteen

wanden, breedplaat verdiepingsvloeren en een

betonnen dakvloer met EPDM platdakpakket.

| 47

STEDENBOUW.NL

ADVERTORIAL

Tekst | Elektropartners

Beeld | Mark von Winckelmann

De Remise: bouwen met

aandacht voor wat straks telt

Aan de rand van Heerhugowaard wordt gewerkt aan De Remise: een nieuw appartementencomplex met sociale huurwoningen.

Voor veel toekomstige bewoners betekent het een betaalbare woning in een tijd waarin dat allesbehalve vanzelfsprekend

is.

Op de bouwplaats draait het om planning, afstemming en uitvoering.

Elektropartners verzorgt de volledige elektrotechnische installaties

en werkt daarbij samen met onder andere Van Wijnen. “Het is een

project waarin veel samenkomt”, zegt projectmanager Arno Jong.

“Je hebt te maken met een strakke planning, meerdere partijen

en een groot aantal woningen dat in hetzelfde tempo gerealiseerd

wordt. Dan is het vooral belangrijk dat je overzicht houdt en dat de

uitvoering klopt.”

kwestie van ritme en nauwkeurigheid. “Je maakt niet één installatie,

maar tientallen achter elkaar”, legt Jong uit. “Daar zit de uitdaging.

Alles moet hetzelfde niveau hebben. Geen afwijkingen, geen verrassingen

achteraf. Dat vraagt om discipline in hoe je werkt.”

HERHALING VRAAGT OM PRECISIE

De werkzaamheden bestaan uit het aanleggen van alle elektrische

voorzieningen in het complex. Van de infrastructuur tot de aansluitingen

in de woningen. Op papier overzichtelijk, in de praktijk vooral een

Elektropartners maakt niet één installatie voor

De Remise, maar tientallen achter elkaar.

48 | STEDENBOUW.NL

'Er is vaak meer mogelijk

als je anders kijkt naar

hoe energie wordt

gebruikt en verdeeld'

Binnen dat geheel is er ook aandacht voor de manier waarop energie

wordt opgewekt. Iedere woning krijgt een eigen PV-installatie,

waarmee bewoners straks hun eigen energie opwekken. “Het is een

logische stap”, zegt Jong. “Je ziet dat energie steeds dichter bij de

gebruiker komt te liggen. Dit is daar een praktisch voorbeeld van.”

SAMENWERKEN OP DE BOUWPLAATS

De Remise wordt gerealiseerd in een bouwteam, waarin verschillende

partijen intensief samenwerken. Die manier van werken zorgt voor

korte lijnen en maakt het mogelijk om snel te schakelen wanneer dat

nodig is. “Je zit hier niet tegenover elkaar, maar naast elkaar”, zegt

Jong. “Als er iets speelt, los je dat samen op. Dat werkt prettiger en

voorkomt dat dingen blijven liggen.”

EEN VAK DAT VERDER KIJKT

Elektropartners is een familiebedrijf uit Heerhugowaard, met

een sterke focus op elektrotechniek en energie. Die interesse

zit diep in de organisatie. Installaties worden niet alleen aangelegd,

maar ook tot in detail uitgezocht en begrepen. Deze manier

van werken zie je ook terug in projecten als De Remise. Wat begint

als een solide basis, raakt steeds vaker aan grotere vragen

rondom energiegebruik.

De vraag naar elektriciteit groeit. Netcapaciteit staat onder druk.

En daarmee verandert ook de rol van elektrotechniek. “Opdrachtg

evers komen steeds vaker met vragen die verder gaan dan alleen

de installatie”, zegt Jong. “Hoe ga je om met beperkte capaciteit?

Hoe zorg je dat je binnen de grenzen blijft? Dat soort dingen.”

OMGAAN MET EEN VERANDEREND

ENERGIESYSTEEM

Waar het bij De Remise draait om een goede basis, speelt op veel

andere plekken een complexer vraagstuk. Aansluitingen die niet

verzwaard kunnen worden, bedrijven die willen verduurzamen,

maar vastlopen. In die situaties verschuift de aandacht naar het

beter benutten van wat er al is. Minder verbruiken, lokaal opwekken,

energie opslaan en het gebruik slimmer organiseren. “Het

beeld dat iets niet kan, klopt lang niet altijd”, zegt Jong. “Er is

vaak meer mogelijk als je anders kijkt naar hoe energie wordt gebruikt

en verdeeld.” Installaties worden daarmee onderdeel van

een groter geheel, waarin techniek en gebruik steeds nauwer op

elkaar aansluiten. Dat vraagt om een andere manier van kijken

en werken. ❚

Die samenwerking is ook terug te zien in de sfeer op de bouwplaats.

“Er wordt gewoon hard gewerkt, maar tussendoor wordt er ook gelachen.

Laatst stonden we met z’n allen te barbecueën op de bouwplaats.

Dat soort dingen ontstaan vanzelf. Je merkt dat mensen het

gewoon goed met elkaar kunnen vinden.”

Newtonstraat 5

1704 SB Heerhugowaard

T 072 571 51 41

E info@elektropartners.nl

W www.elektropartners.nl

SINDS 1962

Op de bouwplaats draait het om planning, afstemming en uitvoering.

De werkzaamheden bestaan uit het aanleggen van alle

elektrische voorzieningen in het complex.

STEDENBOUW.NL | 49

Bij Gervalin krijgt werken met kwaliteitsproducten prioriteit.


Beeld | Gervalin

Dakdekker en producent groeien samen

Wie goed levert, krijgt er kennis

voor terug

Dakbedekkingsbedrijf Gervalin uit Dreumel en materiaalproducent Soprema werken al decennia samen. De relatie gaat

terug tot de vorige generatie. Wat begon als een leveranciersrelatie, groeide uit tot een partnerschap waarin kennis en

ambities worden gedeeld.

Sebastiaan Gerritsen, directeur bij Gervalin,

is helder over waarom Soprema partner is

van het bedrijf. “Als eerste kiezen we voor

Soprema en haar kwaliteitsproducten zodat

onze mensen met de beste materialen kunnen

werken. Bovendien komen onze normen

en waarden sterk overeen. De mensen van

Soprema geven altijd een warm gevoel mee

en zoeken de samenwerking. Als verwerker

van de waterdichtings- en isolatieproducten

staan wij hoog aangeschreven en dat maakt

de samenwerking ook heel leuk.”

Gervalin is gespecialiseerd in bitumineuze

en kunststof dakbedekkingsconstructies

voor platte en hellende daken. Soprema

levert de dakbedekkingssystemen die Gervalin

verwerkt op haar bouwprojecten. De

samenwerking gaat verder dan bestellen

en leveren.

KENNIS VAN DE FABRIKANT,

ERVARING VAN DE VERWERKER

Rowan Kütny, area sales manager zuid bij

Soprema, ziet de wisselwerking dagelijks.

“Gervalin doet een aanvraag voor een werk

dat aanstaande is. Als producent bekijken

we die aanvraag. Soms hebben we ideeën:

als we het zo of zo doen, is het voor iedereen

beter.” Die kennis werkt twee kanten

op. “Wij kijken vanuit de productie, Gervalin

vanuit de verwerking. Wij krijgen vanuit

de verwerkerskant meer technische kennis

via deze samenwerking”, vult commercieel

manager Roel Kreeft van Soprema aan en

noemt Gerritsen in positieve zin een vakidi-

'In goede en slechte tijden houden

we elkaar vast. Dat maakt het

werken echt een stuk leuker'

50 | STEDENBOUW.NL

oot op kunststofgebied. “Hij gaat zo diep in

de materie, dat wij specifiek voor hem bepaalde

materialen op voorraad leggen. Dat

gaat tot in de kleinste finesses. Hij ‘dwingt’

ons tot het uiterste, op een positieve manier,

zodat hij betere, efficiëntere daken

kan maken.”

DUURZAAMHEID ALS

GEDEELD BELANG

Soprema beschikt over een eigen CO 2

-calculator

waarmee de impact van verschillende

dakopbouwen inzichtelijk wordt. Kütny:

“Veel opdrachtgevers zijn van mening dat

een product dat al jaren bestaat, ook goed

is. Maar als je kijkt op duurzaamheid, blijkt

dat soms minder dan gedacht. Van die informatie

kunnen wij Gervalin voorzien van data,

die gedeeld kan worden met de opdrachtgever.”

Gerritsen herkent dat. “Samen stemmen

we systemen af. Wat kunnen we verbeteren?

Innoveren doen we ook samen.”

RELATIE VOOR HET LEVEN

Eric Swartjes, creditmanager bij Soprema,

volgt de samenwerking al jaren. “Gervalin

is enorm gegroeid. Dan moet je nadenken

Kreeft noemt Gerritsen in positieve zin een vakidioot op kunststofgebied.

over financiering en elkaar helpen. We hebben

het over de voortgang, hoe we dingen

kunnen oplossen en beter doen.” Volgens

Swartjes past dat bij een bredere filosofie.

“Ons uitgangspunt is een relatie voor het

leven opbouwen. Daar hoort vertrouwen en

samenwerken bij.” Gerritsen vat het samen:

“In goede en slechte tijden houden we elkaar

vast. Dat maakt het werken echt een

stuk leuker.” ❚

Dakbedekkingen

Lageweg 12 6621 BS Dreumel | T 0487-572524 | E info@gervalin.n | W www.gervalin.nl

STEDENBOUW.NL

19-12-2024 15:27 | 51

Gervalin_1/2.indd 1 19-12-2024 15:27

Kop Dakpark Rotterdam

Tekst | Els Hekkenberg Beeld | Slokker Bouwgroep

Strakke keuzes maken uitgesproken ontwerp haalbaar

Kop Dakpark krijgt vorm op

krappe binnenstedelijke locatie

In Rotterdam-West bouwt Slokker Bouwgroep aan Kop Dakpark. Het woongebouw met 153 betaalbare woningen en 600

m 2 bedrijfsruimte ligt op een druk verkeersknooppunt in Bospolder-Tussendijken. De opgave is helder: een groen, sociaal

gebouw realiseren op een krappe en complexe locatie.

Het ontwerp vindt zijn oorsprong in een Europan-prijsvraag.

Daarna werkte een bouwteam

met Woonstad Rotterdam, INBO,

adviseurs en Slokker Bouwgroep vestiging

Breda het plan uit tot een uitvoerbaar geheel.

Projectleider Rik Fassaert van Slokker

Bouwgroep vertelt: “Er lag een sterk

ontwerp, maar we moesten het uitwerken

binnen de Nederlandse regelgeving en het

bouwkostenbudget.” Samen met adviseurs

keek het team naar constructie, materialisatie

en woningindeling. De woningen zijn

bewust eenvoudig en efficiënt opgezet.

Daarnaast bleef de ambitie overeind om het

gebouw een duidelijke identiteit te geven,

vooral in de gevel en buitenruimtes.

KRAPPE BOUWPLAATS,

STRAKKE PLANNING

De locatie stelt hoge eisen aan de uitvoering.

De bouwruimte is beperkt en ligt midden in

De groene invulling is onderdeel van het ontwerp en de uitvoering.

52 | STEDENBOUW.NL


De opgave: een groen, sociaal gebouw realiseren.

een druk stedelijk gebied. “Hier moet alles

kloppen in de planning”, zegt Fassaert.

De ruwbouw nadert inmiddels het hoogste

punt. Tegelijk loopt de gevelbouw al en zijn

de eerste steigers weer verwijderd. Ook de

daken en afbouw zijn gestart. Door deze fasering

blijft het tempo hoog.

GEVEL ALS SLEUTELONDERDEEL

De gevel vroeg om veel onderzoek. Het

ontwerp bestaat uit uitgesproken 3D-elementen,

die technisch en financieel haalbaar

moesten worden gemaakt. “We hebben

lang gezocht naar een oplossing die betaalbaar

en maakbaar is en toch de gewenste

uitstraling houdt”, aldus Fassaert.

'We hebben lang gezocht naar

een oplossing die betaalbaar

en maakbaar is en toch de

gewenste uitstraling houdt'

GROEN INTEGRAAL ONDERDEEL

VAN HET GEBOUW

Het gebouw vormt een verlengstuk van het

Dakpark. Daktuinen, binnentuinen en beplanting

langs galerijen zorgen voor samenhang.

Die groene invulling is onderdeel van

het ontwerp en de uitvoering. Dat vraagt om

afstemming met leveranciers en adviseurs,

onder meer bij waterretentie en bevestiging

van de plantenbakken. Volgens Fassaert zit

de sleutel in samenwerking. “Je doet dit met

elkaar, vanaf het eerste ontwerp tot en met

Het ontwerp bestaat uit uitgesproken 3D-elementen.

de uitvoering. Alleen zo kun je risico’s beperken

en kwaliteit leveren.” De oplevering staat

volgens schema gepland voor het eerste

kwartaal van 2027. ❚

STEDENBOUW.NL | 53



Beeld | EPB Elektro BV

Elektrotechnische installatie vraagt om nauwkeurige afstemming

Bouwen op hoogte: techniek en

precisie bij Kop Dakpark

Aan de kop van het Dakpark in Rotterdam ontwikkelt Slokker Bouwgroep het Kop Dakpark, een woongebouw met 153

woningen, groene daktuinen en een speelse architectuur met meerdere hoogteverschillen. Dat zorgt voor een bijzondere

technische opgave.

EPB Elektro BV verzorgt de volledige elektrotechnische installatie.

Voor directeur Emin Pak voelt het project vertrouwd, ondanks de

complexiteit. De samenwerking met Slokker Bouwgroep gaat namelijk

al jaren terug. “We weten wat we aan elkaar hebben”, vertelt

hij. “Dat maakt dat we snel kunnen schakelen en efficiënt kunnen

samenwerken.”

TECHNIEK IN EEN KRAPPE RUIMTE

Een belangrijk aandachtspunt in het project zit in de kelder en op

de begane grond. Daar komen verschillende installaties samen: van

ventilatiekanalen tot waterleidingen en nutsvoorzieningen. Tegelijk

bevindt het kabelgoottracé zich relatief laag. Met een hoogte van

ongeveer 2,6 meter blijft er weinig ruimte over. “Alles moet precies

passen”, legt Pak uit. “Het is echt een ruimtelijke puzzel.”

Om die puzzel beheersbaar te maken, werd het volledige installatiewerk

vooraf digitaal uitgewerkt in een 3D-model. In BIM werkten de

verschillende disciplines nauw samen, waardoor knelpunten al in een

vroeg stadium zichtbaar werden. “Door alles naast elkaar te leggen,

konden we tracés en hoogtes tijdig aanpassen. Dat voorkomt verrassingen

tijdens de uitvoering.”

BOUWEN MET NIVEAUS

Ook het gebouw zelf vraagt om maatwerk. De begane grondvloer

bestaat uit verschillende niveaus, met hoogteverschillen tot wel 60

centimeter. Daarnaast zorgen zware kolommen voor extra beperkingen

in de beschikbare ruimte. Waar een vloer normaal gesproken

vlak is, vraagt dit ontwerp om flexibiliteit en inzicht. “Je bent continu

bezig met het vinden van de juiste route voor leidingen”, zegt Pak.

“Je moet vooruitdenken en precies weten waar je nog ruimte hebt.”

Ook de daktuinen brengen technische aandachtspunten met zich

mee. Op die plekken komen onder meer verlichting en zonnepanelen,

wat extra eisen stelt aan de waterdichtheid en bevestiging van de

installaties in verband met hoogbouw.

Op het dak komen daktuinen, zonnepanelen en dakverlichting.

54 | STEDENBOUW.NL


KIEZEN VOOR ZEKERHEID

Opvallend is de keuze van EPB Elektro voor een traditionele installatiemethode

met vaste buis en draad. Flexibele systemen worden

steeds populairder, maar het bedrijf kiest voor betrouwbaarheid en

toekomstbestendigheid. “De aanleg van flexibele oplossingen gaat

sneller”, stelt Pak. “Maar als er later iets misgaat, is het lastig om

bedrading in beton te vervangen. Met vaste buis en draad blijft het

systeem toegankelijker en duurzamer.”

Voor EPB Elektro sluit Kop Dakpark perfect aan bij haar werkwijze:

zorgvuldig, technisch onderbouwd en gericht op kwaliteit. Of, zoals

Pak het samenvat: “Als de basis goed is, volgt de rest vanzelf.” ❚

EPB koos voor een traditionele installatiemethode met vaste buis en draad.

Het volledige installatiewerk werd uitgewerkt in een 3D-model.

EPB Elektro B.V. Spuiweg 17a 5145 NE Waalwijk | T: 0416-347453 | E: e.pak@epbelektro.nl | W: epbelektro.nl

STEDENBOUW.NL

22-04-2026 12:47 | 55

00056837002 - EPB elektro B.V..indd 1 22-04-2026 12:47


Materiaal wordt continu aan- en afgevoerd, vaak van boven naar beneden.


Beeld | BUILLT

Steigerbouw voor Kop Dakpark

Slimme voorbereiding zorgt

voor veilige voortgang

Op een bouwlocatie waar elke vierkante meter telt, maakt voorbereiding het verschil. BUILLT levert voor Kop Dakpark in

Rotterdam niet alleen de steigers, maar ook geïntegreerde ondersteuningsconstructies. Volgens COO Scaffolding David de

Graaf zit de kracht in het voortraject: “Als je het daar goed uitwerkt, loopt de uitvoering vanzelf beter door.”

BUILLT is als multidisciplinaire dienstverlener in Nederland, België

en Duitsland actief in de steigerbouw, ondersteuningsconstructies,

vloerbekistingen, rope-access en isolatie. Het bedrijf werkt voor projecten

in de bouw, infra, industrie en maritieme sector. Voor Kop Dakpark

kwam de aanvraag via bekende partner Slokker Bouwgroep.

“Je gaat samen om tafel en merkt al snel of je qua aanpak op één

lijn zit”, zegt De Graaf. “Hier was dat het geval. Dan ga je samen het

plan uitwerken: hoe zorgen we dat het veilig is én dat het tempo

erin blijft?”

BUILLT verzorgt het hele traject. Van engineering in BIM, 3D en de

voorbereiding van de steigers tot de montage op locatie. Daarbij

denkt het team mee over planning, logistiek en veiligheid.

WERKEN OP EEN POSTZEGEL

De bouwlocatie voor Kop Dakpark is compact. Opslagruimte is er

nauwelijks. Dat vraagt om een strakke organisatie. “Alles draait om

timing”, legt De Graaf uit. “Wanneer komt het beton, wanneer start

de gevelafwerking en wanneer hebben wij de kraan nodig? Dat moet

56 | STEDENBOUW.NL


allemaal precies op elkaar aansluiten.” Ook de logistiek vraagt aandacht.

Materiaal wordt continu aan- en afgevoerd, vaak van boven

naar beneden. Tegelijk werkt BUILLT op grote hoogte, tot meer dan

40 meter. “Dan moet alles kloppen. De constructies moeten goed

berekend zijn en precies zo worden uitgevoerd.”

TROTS OP HET RESULTAAT

Het project loopt inmiddels ruim een jaar. “Als straks de laatste steiger

weg is en alles is veilig en volgens planning verlopen, dan ben ik

trots”, zegt De Graaf. “Dan zie je dat een goede voorbereiding echt

het verschil maakt.” ❚

GECOMBINEERDE CONSTRUCTIES

Voor Kop Dakpark realiseert BUILLT een combinatie van steigerwerk

en ondersteuningen van betonconstructies. De ondersteuningen, die

zijn geïntegreerd in de gevelsteiger, vangen de lasten van de balkons

op. “Dat maakt het technisch uitdagend”, zegt De Graaf. “De

constructie moet voldoende sterk en stabiel zijn en tegelijk praktisch

blijven tijdens de uitvoering. De bereikbaarheid en mogelijkheden tot

rondlopen over de steiger tijdens de ondersteuningsfase van de balkons

is erg belangrijk. In het voortraject hebben we samen met de

klant daar erg veel tijd ingestoken.” Die aanpak betaalt zich nu meer

dan uit, waardoor minder faalkosten worden gemaakt. Dat zorgt ervoor

dat de uitvoering geheel volgens planning verloopt.

SAMENWERKING ALS SLEUTEL

Volgens De Graaf draait het project om samenwerking. “Je doet dit

echt samen. Met de aannemer, maar ook met andere partijen op

de bouwplaats. Je moet elkaar blijven opzoeken.” Veiligheid speelt

daarin een grote rol. BUILLT werkt met gecertificeerde medewerkers

en volgens de geldende richtlijnen voor steigers en ondersteuningsconstructies.

“Onlangs zijn we opnieuw gecertificeerd voor VCA-Petrochemie

en hebben we wederom de audit doorstaan van trede 3

op de Safety Culture Ladder.”

BUILLT werkt met gecertificeerde medewerkers en volgens de

geldende richtlijnen voor steigers en ondersteuningsconstructies.

SCAFFOLDING

SOLUTIONS

FORMWORK

& SHORING

POWERED

ACCESS

SPECIAL

SERVICES

INSULATION

SERVICES

VISITE OUR WEBSITE

TO DISCOVER MORE ABOUT BUILLT

WWW.BUILLT.NL +31 (0)499 745 475 INFO@BUILLT.NL

STEDENBOUW.NL

14-04-2026 13:54 | 57

Naamloos-2 1 14-04-2026 13:54


Tekst | Kris Wijnands Beeld | Dickhoff Installaties

Installatiewerk voor een groen woongebouw

Van ruwbouw tot afmontage

Bij Kop Dakpark in Rotterdam draait alles om samenwerking en timing. In dat geheel verzorgt Dickhoff Installaties het complete

loodgieterswerk. Van riool tot sanitair en waterleidingen: het werk loopt door alle fases van de bouw heen.

Dickhoff Installaties werkt vanuit drie duidelijke disciplines. De afdeling

dagelijks onderhoud verzorgt kleine en snelle werkzaamheden

voor woningcorporaties in Rotterdam, zoals lekkages, verstoppingen

en sanitairproblemen. Daarnaast is er een dakafdeling, gespecialiseerd

in lood- en zinkwerk en bitumen en kunststof daken, van kleine

schuurdaken tot grootschalige renovaties van flats en sporthallen. De

projectafdeling richt zich op renovatie en nieuwbouw. Van keukenen

badkamerrenovaties tot complete woongebouwen met honderden

appartementen. Ook nieuwbouwprojecten, zoals Kop Dakpark,

vallen hieronder.

De samenwerking met aannemer Slokker Bouwgroep ontstond niet bij

dit project. “We hadden al een renovatieproject samen gedaan”, vertelt

directeur Dave Dickhoff. “Dat beviel goed en daarna zijn we ook voor de

nieuwbouw gevraagd.” Na een offertetraject ging het project van start.

Voor Dickhoff Installaties betekent dat een nieuwe stap binnen een bestaande

relatie. “We werken het liefst lang samen. Niet één of twee projecten,

maar echt bouwen aan een levenslange samenwerking.”

INSTALLATIES VAN RUWBOUW TOT AFMONTAGE

Bij Kop Dakpark is Dickhoff Installaties verantwoordelijk voor het

loodgieterswerk. Dat begint al in de ruwbouwfase. “Tijdens het instorten

zorgen we dat alles op de juiste plek zit. Daarna volgen de

waterleidingen en uiteindelijk de afmontage.” Een bijzonder onderdeel

is de installatie voor de beplanting. Het gebouw krijgt veel groen

aan de gevels en op de balkons. “Wij leggen de waterleidingen aan.

Een groenpartij sluit daar een computergestuurd systeem op aan

voor de bewatering.” Dat maakt het project anders dan standaard

woningbouw. “Het wordt straks echt een groen gebouw met planten

en zelfs bomen. Dat zie je niet overal.”

Dickhoff Installaties doet al het loodgieterswerk.

Het werk begint al in de ruwbouwfase.

58 | STEDENBOUW.NL


Dit project staat of valt met goede mensen

op de bouw, stelt Dickhoff. “Maar die zijn

er gelukkig. Er lopen een sterke ploeg en

goede uitvoerder. Daardoor heb ik er weinig

omkijken naar. Dat geeft vertrouwen.”

Dit project staat of valt met goede mensen op de bouw.

TROTS OP WERK IN EIGEN STAD

Voor Dickhoff Installaties, een Rotterdams

bedrijf, heeft het project extra waarde. “Het

is mooi om in je eigen stad te werken. Zeker

aan een project dat opvalt.” Ook de

opdrachtgever speelt daarin mee. “Voor

Woonstad werken we al in het dagelijks onderhoud.

Het is mooi dat we nu ook aan de

nieuwbouw bijdragen.” En dat stopt niet bij

de oplevering. “Over een paar jaar komen

we hier misschien weer terug voor onderhoud.

Zo bouw je niet alleen aan een project,

maar ook aan je eigen toekomst.” ❚

'Het is mooi om in je eigen stad te werken'

DICKHOFF

INSTALLATIES

DICKHOFF

INSTALLATIES BV

Uw professionele installatiepartner

ANTHONETTA KUIJLSTRAAT 12

3066 GS ROTTERDAM

010 - 236 10 53

INFO@DICKHOFFINSTALLATIES.NL

STEDENBOUW.NL

24-04-2026 14:18 | 59

Naamloos-3 1 24-04-2026 14:18



Beeld | AKUGT BV

Gezamenlijke inzet, groot resultaat

FLEXIBEL SCHAKELEN VOOR

KOZIJNEN KOP DAKPARK

De bouw van Kop Dakpark in Rotterdam laat zien wat goede

samenwerking kan opleveren. Dankzij een open communicatie

én flexibiliteit wist AKUGT BV de levering van de kozijnen

soepel te organiseren. “We kijken altijd naar wat wél

kan”, zegt eigenaar Muhidin Ejubovic.

'Door open te

communiceren, vonden

we een oplossing waarmee

het project door kon gaan'

"Dit project laat zien wat er mogelijks is als je blijft meedenken."

AKUGT is een relatief jong bedrijf, opgericht in 2017 en gevestigd in

Zaandam. Het bedrijf richt zich op aluminium en kunststof gevelelementen

voor de zakelijke markt. “We werken vooral voor aannemers,

kozijnverwerkers en VvE’s”, vertelt Ejubovic. “Inmiddels hebben we

een netwerk van ruim 200 klanten door heel Nederland.” Binnen het

bedrijf houdt Alma Alic zich bezig met inkoop, aftersales en de begeleiding

van grotere projecten. “Juist bij nieuwbouw en renovatie is het

belangrijk dat alles goed op elkaar aansluit”, aldus Alic.

ONVERWACHTE WENDING

Tijdens het project Kop Dakpark kreeg AKUGT te maken met een

onverwachte situatie. De partij die de kozijnen zou afnemen en monteren,

ging kort voor de levering failliet. “We hadden de kozijnen (voor

de eerste fase) al geproduceerd”, vertelt Ejubovic. “Dan praat je

over grote waarden. Dat is spannend.” In overleg met de curator en

Slokker Bouwgroep werd snel geschakeld. “We zijn direct met elkaar

om tafel gegaan. Door open te communiceren, vonden we een oplossing

waarmee het project door kon gaan. Zo werd het uiteindelijk

toch nog een win-winsituatie voor ons allebei. Wij konden de kozijnen

gewoon leveren en Slokker Bouwgroep had geen bouwvertraging.”

FLEXIBEL EN OPLOSSINGSGERICHT

AKUGT verzorgde de productie en levering van de kozijnen. Vanwege

de beperkte ruimte op de bouwplaats was gefaseerd leveren noodzakelijk.

“Dat vraagt om goede afstemming”, zegt Alic. “Zeker omdat we

ook met drie verschillende, niet-standaard kleuren werkten.” Volgens

beide gesprekspartners zat de kracht vooral in de samenwerking. “Door

transparant te zijn en samen te kijken naar oplossingen, konden we vertraging

voorkomen”, zegt Ejubovic. “Dat geeft de klant vertrouwen.”

Het project is nog in uitvoering, maar de eerste drie fases zijn inmiddels

afgerond. Alic: “Dit laat zien wat er mogelijk is als je blijft meedenken.” ❚

60 | STEDENBOUW.NL


Tekst | Kris Wijnands Beeld | Holland Composites

Duurzaam, lichtgewicht en onderhoudsarm

Groene gevel met biocomposiet

geeft Kop Dakpark karakter

Kop Dakpark in Rotterdam krijgt een opvallende gevel. Voor dit project levert Holland Composites Duplicor biobased composietelementen,

die een lage milieubelasting combineren met veel vrijheid in vorm en uitstraling. Algemeen directeur Sven

Erik Janssen licht toe hoe materiaalkeuze en ontwerp hier samenkomen.

Holland Composites begon ooit als gevelbouwer en ontwikkelde zich

in de afgelopen decennia tot een specialist in composietconstructies.

Het bedrijf ontwerpt en produceert eigen biobased materialen en

toepassingen voor gevels, daken en vloeren. “Juist die achtergrond

maakt het mogelijk om architecten vroeg in het proces te ondersteunen

en verder te gaan dan traditionele materialen toelaten”, vertelt

Janssen. Die aanpak past goed bij Kop Dakpark. Het ontwerp vraagt

om variatie in vorm, kleur en structuur. “Met composiet is dat goed

te realiseren. Het materiaal wordt geproduceerd in mallen, waardoor

ook grotere en gevouwen elementen in één stuk gemaakt kunnen

worden.”

DUURZAAM EN PRAKTISCH

Het gebruikte biocomposiet heeft een lage milieu-impact en staat

in de Nationale Milieudatabase. Dat maakt het materiaal interessant

voor de MPG-berekening van gebouwen. Daarnaast is het licht van

gewicht. Janssen: “Dat maakt transport en montage eenvoudiger en

zorgt voor minder belasting op de achterliggende houtskeletbouw.

De elementen worden geventileerd gemonteerd en zijn onderhoudsarm.

Ze rotten niet en zijn bestand tegen corrosie.”

extra schaduwwerking. “Echt een fantastisch mooi ontwerp. Afhankelijk

van het licht zie je steeds een ander gevelbeeld. Dat spel was

vooraf bedacht en komt nu echt tot leven.”

GROEIENDE VRAAG NAAR BIOBASED

Volgens Janssen neemt de vraag naar dit soort duurzame materialen

snel toe. “We merken dat opdrachtgevers en ontwikkelaars steeds

vaker kiezen voor biobased oplossingen. Niet alleen in nieuwbouw,

maar ook bij renovatie. Een mooie ontwikkeling.” ❚

Gevelkaders

VARIATIE IN ÉÉN SYSTEEM

Voor de gevel van het pand zijn meerdere typen elementen ontwikkeld.

Opvallend is de combinatie van drie groentinten en verschillende

oppervlaktestructuren. Door vouwlijnen in de panelen ontstaat

De gevelelementen in de fabriek.

• Brandwerend

• Lichtgewicht

• Bio-composiet

T +31 (0)320 28 18 77

E info@duplicor.nl

duplicor.nl

Scan de QR-code

of kijk op onze website

en ontdek de geveloplossing

van Duplicor ® .

STEDENBOUW.NL | 61

Gezonde steden

beginnen binnen.

Ventilatie bepaalt de kwaliteit, duurzaamheid

en toekomstwaarde van elk gebouw.

Gezondheid &

comfort

Integratie in

ontwerp

Toekomstbestendigheid

Schone lucht is geen

luxe, maar een

basisvoorwaarde.

Vroegtijdige samenwerking

voorkomt ruimtelijke

concessies.

Flexibele en duurzame

oplossingen voor de

toekomst.

dé ventilatiespecialist

info@interduct.nl +31 (0)88 134 30 00

The Orchard Rijswijk

In de twee torens komen ruim 500 appartementen,

elk voorzien van een individuele WTW-unit.


Beeld | Interduct

Co-makerschap zorgt voor grip en

betrokkenheid bij The Orchard in Rijswijk

SAMENWERKEN OP SCHAAL IN

VENTILATIETECHNIEK

64 | STEDENBOUW.NL

The Orchard Rijswijk

De herontwikkeling van de Sterpassage in Rijswijk tot woongebied The Orchard draait om meer dan schaal en techniek. In

het project met 509 appartementen, 3.000 vierkante meter retail, ruim 200 parkeerplaatsen en bijbehorende installaties

staat één uitgangspunt centraal: alle betrokken partijen gaan er samen volledig voor. Voor Bemar, dochteronderneming van

Interduct, ontwikkelaar 3W en bouwer en verduurzamer ERA Contour is dat een bewuste werkwijze.

Bij The Orchard schoven de uitvoerende partijen

al in een vroeg stadium aan tafel. Voor

Bemar begon dat traject al in 2021. “Vanaf

de eerste plannen ontwerpen we mee in hoe

installaties het beste in het gebouw passen”,

zegt Louis Nijssen, hoofd engineer bij

Bemar. “Dan kun je echt invloed uitoefenen

op het ontwerp.” Volgens directeur Jurgen

Weerdenburg van ERA Contour is die vroege

betrokkenheid geen toeval. “We kiezen

er bewust voor om met vaste partners te

werken en hen vroeg te betrekken. Zo kun

je sturen op kwaliteit, maakbaarheid en kosten.”

Beslissingen komen zo ook gezamenlijk

tot stand en worden gedragen door het

hele bouwteam.

VROEG BETROKKEN,

SAMEN STUREN

“De kracht van dit project zit in het beter

benutten van de ruimte die er al is”, zegt

projectmanager Milly van Oers van project-

‘Een installatie moet op papier kloppen,

maakbaar en onderhoudbaar zijn’.

ontwikkelaar 3W. Die ambitie vormt de basis

voor een project waarin veel disciplines samenkomen.

“Wij stappen zelf risicodragend

in en zitten er met full commitment in”, zegt

Van Oers. “Dat verwachten we ook van de

partijen met wie we werken.” In die houding

herkennen zowel aannemer ERA Contour

als ventilatietechnisch specialist Bemar zich

maar al te goed. “Als je samen iets goeds

wilt maken, moet je het ook samen doen”,

zegt Nijssen.

Bemar installeert twaalf luchtbehandelingskasten

op verschillende niveaus.

GEEN LOSSE SCHAKELS,

MAAR ÉÉN TEAM

De manier van samenwerken verschilt van

traditionele projecten, waarin partijen vooral

vanuit hun eigen contract opereren. Hier ligt

de nadruk op gezamenlijke verantwoordelijkheid.

“We werken niet meer in hiërarchie,

maar echt samen”, zegt Weerdenburg. “Je

voelt dat je met elkaar verantwoordelijk bent

voor het eindresultaat.” Ook Wesley Teunisse,

Hoofd Realisatie van ERA Contour ziet

dat terug in de praktijk. “Je begint samen bij

de eerste schetsen en werkt het uit van grof

naar fijn. Daardoor voorkom je dat je later

dingen moet herstellen.”

COMMITMENT IN DE PRAKTIJK

Dat gedeelde verantwoordelijkheidsgevoel

zie je terug in de manier waarop partijen met

elkaar omgaan. Problemen worden samen

opgepakt. “Als er iets speelt, dan kijk je met

elkaar hoe je het oplost”, zegt Nijssen. “Niet

vanuit een contract, maar vanuit de vraag:

wat is hier de beste oplossing?” Die houding

sluit aan bij wat Van Oers voor ogen heeft.

“Je merkte in het bouwteam al snel dat alle

partijen hun kennis inbrengen. Dat maakt het

verschil in hoe snel je kunt schakelen en hoe

goed dingen op elkaar aansluiten.”

MEER GRIP DOOR

SAMENWERKING

Volgens Teunisse levert deze werkwijze ook

concreet resultaat op. “Je krijgt meer grip

op het proces. Doordat je vroeg afstemt,

voorkom je fouten en onduidelijkheden in de

uitvoering. Je deelt kennis, stemt beter af en

leert elkaar steeds beter kennen. Dat maakt

het werk efficiënter en ook prettiger.”

EEN WERKWIJZE DIE VERDER

GAAT DAN DIT PROJECT

Voor ERA Contour, Interduct en Bemar is

hun jarenlange projectoverstijgende samenwerking

doorvlochten van deze manier van

werken. In meerdere projecten werken verschillende

dochterondernemingen van Interduct

als co-maker samen met vaste partners.

The Orchard laat zien wat dat oplevert.

Een project dat technisch tot in de puntjes

klopt, dankzij een proces waarin partijen elkaar

versterken. ❚

‘Doordat je vroeg afstemt, voorkom je fouten en onduidelijkheden in de uitvoering’.

Bouwinfo

Opdrachtgever

AT Capital en 3W real estate

Architect

De Zwarte Hond

Aannemer

ERA Contour

STEDENBOUW.NL | 65

Sligro Veghel

Tekst | Roel van Gils

Beeld | Cornelissen aannemingsbedrijf

Uitbreiding van distributiecentrum Sligro

NIEUWE MIJLPAAL IN

LANGDURIGE SAMENWERKING

Na een zeer korte aanloopfase is Cornelissen aannemingsbedrijf in april 2025 gestart met een 15.000 m 2 grote uitbreiding

van het bestaande distributiecentrum van Sligro in Veghel. De uitbreiding markeert een nieuwe mijlpaal in een langdurige

samenwerking.

“Al bijna 40 jaar werken wij voor Sligro. Een

relatie die is gebouwd op vakmanschap en

wederzijds begrip”, zegt een trotse Chiel

van Hout, directeur van Cornelissen aannemingsbedrijf.

“Na de realisatie van het koelvries

distributiecentrum op dezelfde locatie

in 2020, is dit een mooie vervolgopdracht.”

De nieuwbouw wordt ingericht voor de opslag

en distributie van producten met een

lage uitleverfrequentie, variërend van nonfood

en dranken tot kruidenwaren en gekoelde

artikelen.

TREINTJE

Het is in de basis een functioneel opgezet

gebouw met twintig laaddocks, een combinatie

van koelen vriesruimtes en een groot

warehousegedeelte. “De bouw werd opgezet

in zeven afzonderlijke blokken”, legt Van

66 | STEDENBOUW.NL

Sligro Veghel

Hout uit. “Door het project op te delen in kleinere fases ontstond een

overzichtelijk en beheersbaar proces. Er werd een treintje gecreëerd

waarin alle stappen per vak werden doorlopen, van het aanbrengen

van de mortelschroefpalen en het grondwerk tot de fundering, het

plaatsen van de staalconstructie, gevel- en dakbeplating en het storten

van de vloeren binnen. Op die manier hadden we meer grip op

de planning.”

'Door het project op te

delen in kleinere fases

ontstond een overzichtelijk

en beheersbaar proces'

Naast de nieuwbouw omvat de opdracht ook de

herinrichting van het buitenterrein.

STRAKKE PLANNING

Een belangrijke uitdaging in het project was inderdaad de strakke

planning. “Sligro wilde een gehuurde locatie verlaten, waardoor het

nieuwe distributiecentrum snel operationeel moest zijn”, weet Van

Hout. “Formeel stond de oplevering van het casco gepland voor begin

2026, maar dankzij de genoemde integrale aanpak en nauwe samenwerking

met alle partijen waren we eind 2025 al zover.” Behalve

voor de realisatie van het casco stond Cornelissen aannemingsbedrijf

ook in voor de coördinatie van alle nevenpartijen, waaronder

installateurs voor sprinkler-, elektrotechnische en koelinstallaties.

“Dat maakt dat we zowel casco, afbouw en infra integraal in elkaar

konden schuiven.”

HERINRICHTING BUITENTERREIN

Naast de nieuwbouw omvatte de opdracht ook de herinrichting van

het buitenterrein. “Het bestaande asfalt rondom het distributiecentrum

is volledig vernieuwd, inclusief ondergrondse infrastructuur,

verlichting, data-aansluitingen en toegangsvoorzieningen zoals slagbomen.”

Sligro zet sterk in op energiezuinige oplossingen. “Denk

aan zonnepanelen, duurzame installaties en een minimale energievraag

van het gebouw. Daarnaast wordt regenwater op het eigen

terrein opgevangen en geïnfiltreerd via krattenvelden in de bodem, in

plaats van afgevoerd naar het riool.”

Het is in de basis een functioneel opgezet gebouw met twintig laaddocks,

een combinatie van koelen vriesruimtes en een groot warehousegedeelte.

Deze uitbreiding onderstreept niet alleen de ambitie van Sligro op het

gebied van duurzaamheid en logistieke optimalisatie, maar ook de

kracht van een langdurige samenwerking tussen twee bedrijven. Van

Hout: “Het is toch super bijzonder dat we als familiebedrijf na veertig

jaar nog altijd zo’n mooie samenwerking met Sligro onderhouden.

We staan klaar bij kleine opdrachten, maar ook voor dit soort grootschalige

ontwikkelingen. Zoals Sligro haar klanten bedient, bedienen

wij Sligro.” ❚

STEDENBOUW.NL | 67

Sligro Veghel

Hardeman bleek heer en meester in het combineren van snelheid en kwaliteit.


Beeld | Hardeman

Specialist in daken wandbeplating

combineert snelheid met kwaliteit

Hoe zorg je ervoor dat een bouwproject zonder vertraging blijft doorlopen, terwijl de ruimte beperkt is en meerdere partijen

tegelijk aan het werk zijn? Bij de uitbreiding van het distributiecentrum van Sligro in Veghel ondersteunde Hardeman de

hoofdaannemer bij het leggen van deze complexe puzzel. De specialist in daken wandbeplating zorgde ervoor dat de

werkzaamheden zorgvuldig op elkaar werden afgestemd.

“Vanaf het moment dat het project aan

Hardeman werd toevertrouwd, lag de focus

op een gestroomlijnde uitvoering van

de daken wandbeplating”, zegt Leindert

Terlouw, werkvoorbereider bij Hardeman.

Met een achtergrond in de hallenbouw

en agrarische sector werd dit project

met overtuiging opgepakt. Er werd

ruim 15.000 m 2 aan staaldaken gelegd en

de gevels zijn bekleed met sandwichpanelen

in uiteenlopende diktes. “Deze variatie

was noodzakelijk vanwege strenge

isolatie- en brandeisen, evenals specifieke

koelzones binnen het gebouw. Het

resulteert in een robuuste en goed geïsoleerde

schil.”

VOORBEREIDING EN LOGISTIEK

De grootste uitdaging zat ’m volgens Terlouw

niet zozeer in de techniek, maar in de

voorbereiding en logistiek. “In overleg met

hoofdaannemer Cornelissen werd vooraf

bepaald welke gevel wanneer aan de beurt

was en op welk moment de materialen geleverd

moesten worden. Leveringen sloten

68 | STEDENBOUW.NL

Sligro Veghel

strak aan op de montage, waardoor het

werk continu kon doorgaan zonder opstoppingen

op de bouwplaats.” Het project laat

zich volgens hem het best omschrijven als

een grote kleurplaat die gezamenlijk moest

worden ingekleurd. “Tijdens de ruwbouwfase

werd al vooruitgedacht naar de werkzaamheden

binnen. Ook daarbij speelde de

afstemming met andere partijen een belangrijke

rol, zoals bij de realisatie van de vriescel

en installatie van de sprinklerinstallatie. Door

een goede samenwerking bleef het overzicht

behouden en kon iedereen zijn werk

op het juiste moment uitvoeren.”

Hardeman bleek heer en meester in het combineren

van snelheid en kwaliteit. Het dak

werd in slechts vier dagen wind- en waterdicht

gemaakt. “Op piekmomenten werd

vóór de middag al 4.000 m 2 gemonteerd”,

blikt Terlouw terug. “De buitengevels waren

binnen drie weken gereed, de binnenwanden

en plafonds binnen vier weken, inclusief afwerking.

Door de werkzaamheden zorgvuldig

te plannen, bleef de vaart erin. Het eindresultaat

onderstreept dan ook hoe belangrijk een

goede voorbereiding en samenwerking zijn bij

projecten van deze omvang.” ❚

De gevels zijn bekleed met sandwichpanelen in uiteenlopende diktes.

‘Door werkzaamheden zorgvuldig

te plannen, bleef de vaart erin'

NIEUWBOUW

RENOVATIE

AGRI & UTILITEIT

DAK- & GEVELSYSTEMEN

HARDEMANISOLATIE.NL

STEDENBOUW.NL | 69

Untitled-1 Naamloos-3 1 1 03/12/2025 17-03-2026 20:03

15:49

Sligro Veghel


Beeld | Gedo Elektro

Van trafo tot terreinverlichting

Het distributiecentrum van Sligro in Veghel wordt uitgebreid met een nieuw gedeelte voor zogenoemde slow movers:

artikelen die minder vaak besteld en per stuk gesorteerd worden. Het nieuwe verzamelsysteem wordt door Pcdata Logistics

Automation in samenwerking met Gedo Elektro aangesloten en vormt het hart van de operatie in de 15.000 m 2 grotendeels

gekoelde uitbreiding. Elektrotechniek speelt dan ook een grote rol bij de nieuwbouw, waar Gedo op bijna elke vierkante

meter actief is.

Gedo verzorgt de complete elektrische infrastructuur in het nieuwe

pand. “We sluiten de nieuwe hoofdverdeelkast aan vanaf de transformator,

om vanaf daar alle verdere elektrotechnische installaties in het

gebouw te voeden”, vertelt André Ketelaars van Gedo Elektro. “Zo

realiseren we onder meer de voedingen voor de koelen klimaatinstallaties

en de glasvezel- en koperbekabeling voor het datanetwerk.

De data-installaties worden gekoppeld aan de twee datacenters van

Sligro op de locaties Corridor en Doornhoek, om de voortgang van

het proces te allen tijde te kunnen garanderen.”

Naast de energie- en data-infrastructuur installeert Gedo ook

diverse veiligheidssystemen. Denk hierbij aan de brandmeld- en

ontruimingsinstallatie, de inbraakinstallatie, een observatiesysteem

en de noodverlichting, waarvan een deel van de installatie achter

een noodstroomvoorziening wordt aangesloten. Ketelaars: “Verder

35 JAAR!

Gedo verzorgt de complete elektrische infrastructuur in het nieuwe pand.

sluiten we de door derden geplaatste verlichtingsarmaturen aan en

installeren we het besturingssysteem hiervoor. Ook verzorgen we de

geluidsinstallatie voor omroep en muziek, die gekoppeld wordt met

de andere gebouwen op het terrein.” Vrijwel het volledige gebouw is

vooraf in 3D geëngineerd, zodat alle installaties al in de ontwerpfase

op elkaar kunnen worden afgestemd.

De Amert 134 in Veghel

www.gedo-elektro.nl

Buiten het gebouw wordt eveneens veel infrastructuur gerealiseerd,

waaronder de bekabeling voor het data- en observatiesysteem,

inclusief kentekenherkenning, de bekabeling voor de poorten/

slagbomen en de aansluitingen voor de terreinverlichting. Volgens

Ketelaars zit de kracht van Gedo bij dit project niet alleen in de

techniek, maar juist in de samenwerking. “Gedo Elektro is al vele

jaren een vaste partner van Sligro. Ook met onze onderaannemers

hebben we een lange relatie. We kennen elkaar door en door. Die

vertrouwde basis zorgt ervoor dat snel geschakeld kan worden

wanneer dat nodig is.” ❚

De Amert 134 in Veghel

70 | STEDENBOUW.NL

www.gedo-elektro.nl

Elektro Internationaal B.V. Woerden


Beeld | Van Baaren Aannemers

Duurzaamheid en comfort komen samen in

nieuw bedrijfspand Elektro Internationaal B.V.

Unieke A +++++ showroom

langs de A12

In de voortuin van Woerden, direct aan de A12, is op 10 oktober het nieuwe bedrijfspand van Elektro Internationaal B.V. officieel

geopend. Het 6.000 m 2 grote pand aan de Middellandse Zee zet een nieuwe standaard op het gebied van duurzaamheid

en innovatie, dankzij een volledig elektrisch aangedreven gebouwinstallatie met 450 zonnepanelen, een AC- en DC-

Microgrid en Ocean Plastic schakelmateriaal. In combinatie met een uitgekiende luchtdichte afdichting, witte dakbedekking

én een zorgvuldige positionering van de ramen beschikt het gebouw over energielabel A +++++ .

Van Baaren Aannemers uit Schoonhoven bouwt sinds 1916 met

vakmanschap en plezier aan exclusieve woningen, bedrijfspanden,

appartementencomplexen en meer. Betrouwbaar, betrokken en met

oog voor kwaliteit. In navolging van een circulair bedrijfspand voor

PCS in Hendrik Ido Ambacht, de nieuwe voetbalaccommodatie voor

SV Parkhout in Nieuwegein en de speels gevormde nieuwbouw

voor kinderdagverblijf en buitenspeelse kinderopvang YellowBellies

in Montfoort werd dit mooi zichtbaar in Woerden, waar Van Baaren

Aannemers verantwoordelijk was voor de bouwkundige werkzaamheden

én installatiecoördinatie.

HOGE BENG- EN GPR-SCORE

“Ambitie van Elektro Internationaal B.V. was een bijna energieneutraal

gebouw met een GPR-score van ruim 8,5”, vertelt Rick Peltenburg

namens Van Baaren Aannemers. “Om dit mogelijk te maken, is nadrukkelijk

aandacht besteed aan de thema’s energie, milieu, gezondheid,

gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. In de voorbereidende

fase hebben wij bouwkundige werkzaamheden en installatietechnieken

zodanig afgestemd, dat een comfortabel en functioneel gebouw

met een hoge isolatiewaarde, een efficiënte klimaatinstallatie en voldoende

duurzame energiebronnen is ontstaan. ❯

De daken zijn uitgevoerd als sheddaken (zaagtanddaken) en

zorgen voor gelijkmatig daglicht in de werkplaats.

Het 6.000 m 2 grote pand aan de Middellandse Zee zet een nieuwe

standaard op het gebied van duurzaamheid en innovatie.

STEDENBOUW.NL | 71


COMFORTABELE WERKOMGEVING,

MINIMAAL ENERGIEVERBRUIK

De daken zijn uitgevoerd als sheddaken (zaagtanddaken) en zorgen

voor gelijkmatig daglicht in de werkplaats. En ook aan de achterzijde

van het gebouw is een grote glaspartij voorzien, zodat alle

werkplaatsmedewerkers in een prettige omgeving kunnen werken

en hun gezondheid, productiviteit en veiligheid positief beïnvloed

worden. Doordat de ramen gericht zijn op het noorden, valt er constant

en diffuus daglicht binnen zonder directe zonnestralen. Hierdoor

wordt voorkomen dat felle zon de binnenruimtes opwarmt en

kan flink bespaard worden op actieve koeling. Dankzij het daglicht is

er bovendien minder kunstverlichting nodig. Op de zuidkant van de

sheddaken liggen 450 zonnepanelen, die in combinatie met de witte

dakbedekking een maximale opbrengst genereren. De witte dakbedekking

zorgt namelijk voor weerkaatsing van zonnestralen én een

koelere ondergrond, waardoor ook het gebouw minder opwarmt.

Aan de achterzijde van het gebouw is een grote glaspartij voorzien, zodat

alle werkplaatsmedewerkers in een prettige omgeving kunnen werken.

Door bijvoorbeeld de toilet- en douchegroepen efficiënter in te delen,

kon flink bespaard worden op leidingwerk.”

In mei 2024 werd gestart met de bouw. “Aan de basis van de nieuwbouw

ligt een betonnen fundering op heipalen“, vertelt Peltenburg.

“De begane grondvloer van het kantoor bestaat uit prefab geïsoleerde

kanaalplaatvloeren, terwijl de werkplaats een in het werk gestorte

betonvloer heeft gekregen met daaronder isolatie met vloerverwarming.

Hier bovenop zijn een staalconstructie, verdiepingsvloeren en

een dakvloer met stalen dakplaten gerealiseerd. De gevel is afgewerkt

met sandwichpanelen met een PIR isolatiekern, in combinatie

met aluminium kozijnen en vliesgevels met zonwerende beglazing.

Waar het grootste deel van de gebouwgevel is uitgevoerd met geprofileerde

buitenpanelen, zijn ter plaatse van het dakterras geperforeerde

profielplaten toegepast.”

DUURZAAM HOUT

“Door de klimaatsystemen in de spreekkamers te koppelen aan het

reserveringssysteem, wordt nergens onnodig energie verbruikt”, vertelt

Peltenburg. “Bijzonder in dit project is bovendien de toepassing

van het keurmerk Keurhout Duurzaam (level 2). Onder andere de binnendeuren,

binnendeurkozijnen, aftimmeringen, stelkozijnen en dakranden

zijn uitgevoerd in aantoonbaar duurzaam geproduceerd hout.

Ook dit draagt bij aan de hoge GPR-score, evenals een milieuverantwoord

bosbeheer.” Medio juli 2025 is de nieuwbouw volledig gestoffeerd

en ingericht opgeleverd aan Elektro Internationaal B.V. ❚

'Bijzonder in dit project

is de toepassing van

het keurmerk Keurhout

Duurzaam (level 2)'

Ambitie van Elektro Internationaal B.V. was een bijna

energieneutraal gebouw met een GPR-score van ruim 8,5.

Een comfortabel en functioneel gebouw met een hoge isolatiewaarde, een

efficiënte klimaatinstallatie en voldoende duurzame energiebronnen.

72 | STEDENBOUW.NL


Tekst & beeld | Elektro Internationaal B.V.

Proeftuin voor nieuw energielandschap

Microgrid Live Lab

In het nieuwe pand van Elektro Internationaal B.V. in Woerden vormt het Microgrid Live Lab het kloppend hart van het gebouw.

Deze praktijkomgeving laat zien hoe de energievoorziening van de toekomst er in de gebouwde omgeving uit kan

zien. Het is geen theoretisch model, maar een werkend energiesysteem waarin innovatieve technologieën dagelijks draaien,

getest worden en continu worden geoptimaliseerd.

De officiële opening van het Live Lab vond

plaats tijdens het klantevent ‘Van netcongestie

naar energie-efficiëntie’ op 15 en 16

april. De microgrid-engineers van Elektro

Internationaal B.V. gingen samen met technologiepartner

Schneider Electric in gesprek

met zo’n 160 professionals uit de branche,

waaronder installateurs en advies- en ingenieursbureaus.

Centraal stonden de uitdagingen

én kansen van een energielandschap

dat snel verandert.

VAN NETBEPERKING

NAAR INNOVATIE

De aanleiding voor het Live Lab ligt in een

concreet probleem: al bij de aanvraag van

de netaansluiting voor het nieuwe pand bleek

dat er onvoldoende capaciteit beschikbaar

was. In plaats van dit als beperking te zien,

werd het de start van een innovatieve aanpak.

Elektro Internationaal B.V. ontwikkelde samen

met Schneider Electric een geïntegreerde

energieoplossing, gericht op maximale onafhankelijkheid

van het elektriciteitsnet.

In het gebouw komen verschillende technologieën

samen, waaronder een AC- en

DC-microgrid, batterijopslag voor piekmanagement,

laadinfrastructuur voor elektrische

mobiliteit, laagspanningsdistributie en

slimme gebouwen energiemanagementsystemen.

Door deze systemen integraal te

benaderen, ontstaat een energievoorziening

die continu balanceert tussen opwek, opslag

en verbruik en actief stuurt op het voorkomen

van piekbelasting.

HYBRIDE

ENERGIEARCHITECTUREN

IN DE PRAKTIJK

Wat het Live Lab bijzonder maakt, is dat bezoekers

hier direct het verschil ervaren tussen

verschillende energiearchitecturen van

twee vrijwel identieke microgrids – één op

basis van AC en één op basis van DC – opgebouwd

met onder andere laadoplossingen,

zonne-energie en batterijopslag. Juist

door deze systemen naast elkaar te vergelijken,

wordt inzichtelijk hoe ontwerpkeuzes

invloed hebben op efficiëntie, flexibiliteit,

mate van netonafhankelijkheid en rendement.

Tijdens technische sessies en demonstraties

wordt zichtbaar hoe deze systemen

zich gedragen in de praktijk en welke rol zij

kunnen spelen in het oplossen van energievraagstukken

zoals netcongestie.

EEN OPEN LEEROMGEVING

VOOR DE SECTOR

Het Live Lab is nadrukkelijk opgezet als een

plek om te delen, leren en inspireren. Geïnteresseerde

partijen kunnen het lab bezoeken

om de systemen in werking te zien en inzicht

te krijgen in de mogelijkheden van energieefficiënte

oplossingen.

In het gebouw komen verschillende technologieën samen, waaronder een AC- en DC-microgrid.

In een tijd waarin energiesystemen zich ontwikkelen

richting lokale, slimme en onderling

afgestemde netwerken, maakt het Live Lab

concreet wat vandaag al mogelijk is – en

waar nog ruimte ligt voor verbetering. Daarmee

levert het niet alleen een bijdrage aan de

energie-efficiëntie van het gebouw zelf, maar

ook aan de bredere ontwikkeling van de energietransitie

in de gebouwde omgeving. ❚

STEDENBOUW.NL | 73



Beeld | RM Glas

Eén adres voor glazen interieurwanden en brandwerende glaswanden

Privacy, transparantie en veiligheid

komen samen in Woerden

Om te zorgen dat de medewerkers van Elektro Internationaal B.V. comfortabel kunnen werken, heeft RM Glas het nieuwe

bedrijfspand in Woerden voorzien van glazen interieurwanden en brandwerende glaswanden. Hierdoor blijven een optimale

daglichttoetreding, prettige zichtlijnen én onderlinge interactie behouden, terwijl geluidsoverlast wordt voorkomen.

Bovendien wordt uitstekend aan de eisen van de Bbl voor het voorkomen van brandoverslag en het veiligstellen van

vluchtwegen voldaan.

Op de vloeren, aan de plafonds en bij de

wandaansluitingen zijn speciale aluminium

U-profielen aangebracht, waarin de

vaste glaswanden gefixeerd zijn.

In totaal heeft RM Glas een veertigtal glazen interieurwanden geleverd

voor de kantoren op de begane grond en eerste verdieping.

Door te kiezen voor RM Glas, konden de

glazen interieurwanden en brandwerende

glaswanden in één keer worden uitbesteed.

74 | STEDENBOUW.NL


RM Glas kreeg de opdracht in Woerden gegund

via Van Baaren Aannemers, op basis

van eerdere succesvolle samenwerkingen.

“Door te kiezen voor RM Glas, konden de

glazen interieurwanden en brandwerende

glaswanden bovendien in één keer worden

uitbesteed”, vertelt directeur Harry van

Moorsel van RM Glas. “Een groot voordeel,

omdat Van Baaren Aannemers hierdoor te

maken had met één contactpersoon, één

leverancier en één montagepartij voor alle

glaswanden. Zowel voor de kantoren als

richting de bedrijfshal.”

INTERIEURWANDEN OP MAAT

In totaal heeft RM Glas een veertigtal glazen

interieurwanden geleverd voor de kantoren

op de begane grond en eerste verdieping.

“Alle glazen interieurwanden zijn

op de bouwplaats door ons ingemeten, op

basis waarvan we in AutoCAD de wanden

hebben uitgetekend en uitgeëngineerd”,

vertelt Van Moorsel. “Vervolgens is elke

glazen interieurwand op maat geproduceerd

in onze productiehal in Nieuwegein.

Voor de montage hebben onze montageteams

de planning van Van Baaren Aannemers

gevolgd.” Op de vloeren, aan de

plafonds en bij de wandaansluitingen zijn

speciale aluminium U-profielen aangebracht,

waarin de vaste glaswanden gefixeerd

zijn. “De glaswanden sluiten aan

op een aluminium kozijn, waarin wij een

aluminium deur met glasvulling hebben

afgehangen. Door gebruik te maken van

letselwerend en akoestisch gelaagd glas

(6.6.2) met een hoge dB-waarde komen

transparantie en privacy in dit project mooi

samen. Bovendien wordt de veiligheid van

medewerkers geborgd, doordat letsel bij

onverhoopte ruitbreuk wordt voorkomen.

Een speciale folie houdt eventuele glasscherven

namelijk netjes bij elkaar.”

HOGE BRANDWERENDHEID

In navolging van de glazen interieurwanden,

heeft RM Glas de brandwerende kozijnen,

deuren en glaspuien geleverd die de kantoorruimtes

van Elektro Internationaal B.V.

van de bedrijfshal scheiden. “Door te kiezen

voor gecertificeerde Jansen kozijnen

in combinatie met brandwerend glas van

AGC Nederland wordt uitstekend aan de

brandwerendheidseis van 60 minuten voldaan”,

aldus Van Moorsel. “Ook hebben

wij de automatische schuifdeuren voor de

entree geleverd. Een mooie kroon op een

omvangrijk project.”

STERK IN SPECIALS

RM Glas engineert, produceert en monteert

op maat gemaakt glas. Van binnen- en buitengevels

tot interieurwanden en van balustrades

tot glazen vloeren. Helder en compleet, vanaf

de eerste schets tot en met de oplevering.

“In navolging van de ‘gewone’ glasprojecten,

zijn wij sterk in specials”, vertelt Van Moorsel.

“Zo hebben wij recent twee liften structureel

beglaasd op Amsterdam Centraal, het brandwerende

glas geleverd voor Amsterdam UMC

en diverse hardglas deuren, puien en doucheopstellingen

geleverd voor een hotel.” ❚

'In navolging

van de ‘gewone’

glasprojecten,

zijn wij sterk

in specials'

GESPECIALISEERD IN SPECIALE GLASPRODUCTEN.

RM Glas Nederland b.v. 4e Regimentsdok 2 3433 KW Nieuwegein | T 030 6022133 | E info@rmglas.nl | W www.rmglas.nl

STEDENBOUW.NL | 75

00056949001 - RM GLAS NEDERLAND BV.indd 1 07-04-2026 09:42

Naamloos-2 1 14-07-2023 15:20


Tekst | Van den Pol Elektrotechniek

‘Een project om

trots op te zijn’

De relatie tussen Elektro Internationaal B.V. en Van den Pol Elektrotechniek gaat zeker 25 jaar terug. “Bij veel van onze

projecten zetten wij de energieverdelers van Elektro Internationaal B.V. in”, zegt Jan van den Brink, senior projectleider

bij Van den Pol. “Aansprekende voorbeelden zijn het hoofdkantoor van Booking.com in Amsterdam en Linden, een nieuw

hoofdkantoor van ING dat op dit moment in Amsterdam-Zuidoost wordt gerealiseerd.”

ROLLEN OMGEDRAAID

Bij de nieuwbouw van Elektro Internationaal B.V. waren de rollen

omgedraaid. “Mooi om nu deze vertrouwde leverancier te mogen

begeleiden en adviseren”, aldus Van den Brink. “Zo konden we onze

capaciteiten tonen en zorgen voor een functionele installatie die helemaal

past bij het bedrijf.”

In het complex aan de A12 in Woerden realiseerde Van den Pol de

complete elektrotechnische voorzieningen inclusief onder meer een

brandmeldsysteem, CCTV-, inbraak- en PV-installatie. “Er zijn veel

componenten gebruikt die Elektro Internationaal B.V. zelf levert. Denk

bijvoorbeeld aan railkokers en het KNX-systeem.” Mede aan de hand

van een test door Van den Pol werd het ontwerp van de voorgevelreclame

aangepast. “Dat soort oplossingen vind je samen.”

INNOVATIEF LIVELAB

Op het dak van de nieuwbouw staan twee qua opbrengst identieke

zonnestroominstallaties: een die volledig met gelijkstroom werkt, de

andere met wisselstroom. “Klanten van Elektro Internationaal B.V.

kunnen op basis van data uit de praktijk zien welke oplossing optimaal

is voor hun situatie”, aldus Van den Brink. “Omdat de techniek

volop in ontwikkeling is, heeft Elektro Internationaal B.V. zo lang mogelijk

gewacht met het bepalen van de ideale opzet voor dit innovatieve

livelab. Daarvoor kreeg ze alle ruimte van ons.”

'We hebben dezelfde

mentaliteit en helpen

elkaar waar nodig,

ook bij dit project'

PROMINENTE BLIKVANGER

Net als Van den Pol waren veel andere bouwpartners afkomstig uit

het Groene Hart. “Veelal vertrouwende partijen met wie we vaker samenwerken.

We hebben dezelfde mentaliteit en helpen elkaar waar

nodig, ook bij dit project.”

De nieuwbouw van Elektro Internationaal B.V. ligt vlakbij het Van den

Pol-hoofdkantoor in Montfoort. “Een blikvanger op een prominente

zichtlocatie”, zegt Van den Brink. ‘Mijn collega’s en ik rijden regelmatig

langs het pand. Dan denken we telkens: dat hebben wij gemaakt.

Het is echt een project om trots op te zijn.” ❚

76 | STEDENBOUW.NL



Beeld | Hoogendoorn

VERRASSEND WAARDEVOL

Wooncomplexen van honderden woningen, grootschalige

kantoor- en overheidsgebouwen en zelfs de Amsterdam

Arena: het is het type projecten waarin Hoogendoorn zich

uitermate thuis voelt. De nieuwbouw van Elektro Internationaal

B.V. in Woerden is dus nét even anders, maar bleek toch

een waardevolle en leerzame ervaring voor de specialist in

sanitaire installaties, watertoevoer, afvoertechniek, legionellapreventie

en brandbeveiliging.

“Met vier toiletgroepen en een overzichtelijke installatie met waterleidingen

en riolering is de nieuwbouw qua schaal voor ons relatief beperkt”,

begint Marco Lek, projectleider bij Hoogendoorn. Toch zat juist in die

eenvoud de charme. “Waar normaal alles strak projectmatig verloopt,

en van ontwerp tot montage volledig uitgewerkt is in 3D-modellen, werd

hier vaker ter plekke geschakeld. Dat vroeg flexibiliteit. Aanpassingen die

niet vooraf waren gemodelleerd, moesten direct op de bouw worden

opgelost. Dat was even wennen, maar ook verfrissend.”

NOODOVERSTORTSYSTEEM

Het gebouw zelf kenmerkt zich door een grote en nette hal die is

afgewerkt met oog voor detail, merkt Lek op. “Technisch interessant

is onder meer het hemelwatersysteem met Pluvia-noodoverstortsysteem,

dat zichtbaar is verwerkt in de gevel. Verder hebben we hier

gebruik gemaakt van het Geberit-draagbuissysteem, waarmee we

de hemelwaterafvoer hebben opgehangen aan het dak. Het resulteert

in een hele starre installatie. Bovendien hoef je op deze manier

minder te beugelen.” Hoogendoorn heeft de hemelwaterafvoer en riolering

zoveel mogelijk in de eigen werkplaats geprefabriceerd, zodat

het op locatie een kwestie was van assembleren.

SLIMME SCHEIDING

Opvallend is verder de slimme scheiding tussen de waterleidingen

voor drinkwater en brandslanghaspels. “De waterleiding voor de

brandslaghaspels in de hal ligt onder de ruwe betonvloer, zodat opwarming

en bacteriegroei worden voorkomen”, legt Lek uit. “In het

gebouw is daarnaast veel aandacht voor comfort en gebruiksgemak.

In de ruime kantine met bar en moderne keuken hangt een prettige

sfeer door het gebruik van warme materialen zoals koperkleurige

kranen. Er zijn gescheiden kleedruimtes en douches voor dames en

heren en er is zelfs een gebedsruimte ingericht, compleet met voeten-

en handenwasbak.”

Het meest verrassende aspect van dit project zat ’m volgens Lek

in de samenwerking. "We zijn letterlijk buren. Vrijwel parallel aan dit

project hebben wij ernaast ons nieuwe pand gebouwd. Elektro Internationaal

B.V. was echter net iets eerder gestart en dat heeft ons

bruikbare inzichten opgeleverd over andere de GPR-methodiek van

de gemeente Woerden. Waar de focus normaal ligt op watermanagement,

werd hier ook gekeken naar bredere duurzaamheidsprestaties.

Een win-win.” ❚

LEIDING AAN WATER

Vacatures

Sanitair installateur

Kom bij ons werken en pak uitdagende

projecten aan in een hecht team.

Check hoogendoorn.nl/werkenbij

Via het Geberit-draagbuissysteem is de

hemelwaterafvoer opgehangen aan het dak.

Join the family!

Neem contact met ons op

via info@hoogendoornbv.nl

STEDENBOUW.NL | 77

Postillion Hotel Breda-Biesbosch Raamsdonksveer

Tekst | Lieke Bousema Beeld | VB Bouw

Postillion Hotel Breda-Biesbosch

Bijzondere nieuwbouw

aan het water

VB Bouw – onderdeel van VB Groep – is actief in uiteenlopende segmenten, waaronder de hospitalitybranche. De referentielijst

van VB Groep telt tal van hotelprojecten, waaronder de nieuwbouw, verbouw en/of transformatie van de Van der Valk

hotels in Eindhoven-Best, Zoetermeer, Maastricht en Roermond. Op dit moment zijn de vakmensen van VB Bouw te vinden

in Raamsdonksveer, waar de iconische watertoren bij knooppunt Hooipolder een nieuwe bestemming krijgt als onderdeel

van het eerste Postillion Hotel van Noord-Brabant.

VB Bouw realiseert een modern en drielaags hotelgebouw naast de

monumentale ‘Veerse Toren’ uit 1925 en direct aan het water van een

prachtig plassengebied. Postillion Hotel Breda-Biesbosch omvat maar

liefst 150 kamers en meer dan 4.000 m² aan congres-, vergader- en

restaurantfaciliteiten, verdeeld over drie verdiepingen. Bovendien wordt

een ruim terras van 650 m² ingericht. Het plan is het resultaat van een

nauwe samenwerking tussen Bram Polak (eigenaar van de Veerse Toren

en grondlegger van het herbestemmingsplan), Postillion Hotels, de

gemeente Geertruidenberg, Rijkswaterstaat, VB Bouw en alle overige

bouwpartners. De planvoorbereiding van de nieuwbouw is gedaan door

VB Bouw-zusterbedrijf Huybregts Relou. De restauratie van de watertoren

wordt uitgevoerd door collega-aannemer Oome, waarbij het rijksmonument

zo veel mogelijk in oude glorie wordt hersteld. De watertoren

vormt straks het middelpunt van het hotel, met unieke vergaderruimtes

en een skybar met een panoramisch uitzicht over de regio.

GEFUNDEERD OP PALEN

VB Bouw heeft het definitief ontwerp voor het nieuwe hotel in bouwteamverband

uitgewerkt tot uitvoeringsontwerp. Op 4 april 2025 was

de officiële start van de nieuwbouw. “Het complete hotel wordt gefundeerd

op palen”, vertelt Kurt Lodewikus, Projectcoördinator bij VB

Bouw. “Een bewuste keuze, vanwege de bijzondere ligging aan het

water. Om de bouw van het hotel mogelijk te maken, is een deel van

het plassengebied verland. Hier is een enorme hoeveelheid grond

voor aangewonnen. Bovendien hadden we op enkele plekken te maken

met slechte grondslagen.”

“Bovenop de palen komen balken en tussenvloeren van in het werk

gestort beton, waarna we het hotel verder opbouwen met kalkzandsteen-

en metalstudwanden en breedplaat- en kanaalplaatvloeren”,

aldus Lodewikus. “Een mooie uitdaging hierbij is de vorm van de

Waar VB Bouw meestal werkt met houten gevelbekleding

en metselwerk, wordt dit hotel uitgevoerd met aluminium

gevelkozijnen en aluminiumcomposiet gevelpanelen.

Zowel de ruwbouw, gevelafwerking als binnenafbouw

worden uitgevoerd in fases.

78 | STEDENBOUW.NL


De vorm van de nieuwbouw is maximaal gericht op het water.

'Ondanks dat we over

een grote bouwplaats

beschikken, vormt de

logistiek een uitdaging'

Kurt Lodewikus, Projectcoördinator bij VB Bouw.

nieuwbouw, die maximaal gericht is op het water. Bijzonder is bovendien

de gevelafwerking. Waar we meestal werken met houten gevelbekleding

en metselwerk, wordt dit hotel namelijk uitgevoerd met

aluminium gevelkozijnen en aluminiumcomposiet gevelpanelen. Het

dak krijgt een bitumen dakbedekking, waarbij het dak op beganegrondniveau

wordt voorzien van mossedum. Hierdoor ontstaat een

mooie overgang naar de omliggende natuur en het plassengebied.”

UITVOERING IN FASES

De kalkzandsteen- en metalstudwanden worden behangklaar door

VB Bouw opgeleverd. “Ook gieten wij alle vloeren, smeren wij de

badkamers in, monteren wij de vensterbanken en houten binnenkozijnen

en hangen wij de binnendeuren af”, vertelt Lodewikus. Zowel

de ruwbouw, gevelafwerking als binnenafbouw worden uitgevoerd in

fases, vertelt hij, waarbij eerst de zijvleugels (fase 1 en 3) en vervolgens

de middenkern (fase 2) gerealiseerd worden. Eind juni zijn de

bouwkundige werkzaamheden naar verwachting gereed. “In maart is

Postillion Hotels in eigen beheer gestart met de inrichting. Van tegelwerk

tot spuitwerk, behangwerk en schilderwerk, vloerbedekkingen

en vast meubilair.”

BIJZONDERE PROJECTLOCATIE

Bijzonder volgens Lodewikus is vooral de projectlocatie. “Ondanks dat

we over een grote bouwplaats beschikken, vormt de logistiek een uitdaging.

Gelijktijdig met de bouw wordt namelijk ook het grondwerk uitgevoerd.

Dit betekent dat we constant om elkaar heen werken.” Speciaal

voor de bouw van het Postillion Hotel werd een tijdelijke open afrit

aangelegd, die later is verwijderd om plaats te maken voor een nieuwe

verbindingsboog van de A59 naar de A27. “Bovendien wordt op steenworp

afstand gewerkt aan de restauratie van de watertoren en de vernieuwing

van knooppunt Hooipolder, dat nog dit jaar wordt afgerond.”

In september wordt Postillion Hotel Breda-Biesbosch geopend.

Een bijzonder moment, dat het 100-jarig bestaan van de Veerse

Toren markeert en waarmee verleden en toekomst op unieke

wijze samenkomen. ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Veerse Toren B.V.

Architect

BAAS Architecten en ASK Architecten

Aannemer

VB Bouw

STEDENBOUW.NL | 79



Beeld | Welmecon B.V.

Gevelbomen geven nieuw Postillion

Hotel een bijzondere dynamiek

Met de realisatie van Postillion Hotel

Breda-Biesbosch krijgt knooppunt

Hooipolder een bijzonder nieuw herkenningspunt.

De aluminium composiet

gevelbekleding met gebouwhoge

gevelbomen in samenspel met de conceptuele

daklijn levert hier een essentiële

bijdrage aan en wordt compleet

gerealiseerd door Welmecon B.V.

Welmecon B.V. levert, monteert en engineert

metalen daken gevelsystemen die gebouwen

duurzamer én mooier maken. Van staal

tot aluminium en volledig samengestelde

gevels: de maatwerkoplossingen doen niet

alleen recht aan het ontwerp van de architect,

maar ook aan de strakke deadlines van

de aannemer en opdrachtgever. De gevel

van het eerste Postillion Hotel van Noord-

Brabant sluit hier bij uitstek bij aan.

BIJZONDERE DYNAMIEK

Het balletje voor het Postillion Hotel kwam

aan het rollen via aluminium composietleverancier

COFAC Ede B.V., die Welmecon B.V.

vroeg om een aanbieding voor de gevelafwerking

te maken, vertelt Robbert van Pienbroek,

bedrijfsleider van Welmecon B.V. “In

dit project realiseren wij de gehele gevelafwerking.

Zo leveren en monteren wij alle aluminium

zetwerken achter de kozijnen vanuit

onze eigen zetterij, waarop de kozijnenleverancier

zijn kozijnen aansluit. Bovendien

verzorgen wij de aluminium waterslagen en

aluminium achterconstructie van de gevelbomen.

Vervolgens laten wij onze aluminium

composiet gevelbekleding hierop aansluiten,

die geproduceerd wordt bij COFAC Ede B.V.

Ruim 4.000 vierkante meter aluminium composiet

panelen zorgen voor een strakke gevelafwerking,

waarbij 77 gevelbomen (waarvan

51 unieke gevelbomen) een bijzondere

finishing touch garanderen.”

Aluminium composiet gevelbomen zorgen voor een speels en dynamisch gevelbeeld.

NIET AFHANKELIJK VAN

TEMPERATUUR EN VOCHT

“Aanvankelijk was het idee om het aluminium

composiet te verlijmen”, vertelt Van

Pienbroek. “Op ons advies is echter overgestapt

op schroefbevestigingen, zodat

80 | STEDENBOUW.NL


Aluminium composiet gevel: raampanelen 7022,

boeiranden 7044, boompanelen 7016, takken 7006.

we niet afhankelijk zijn van de buitentemperatuur

en vochtigheid van de houten

achterconstructie. Bovendien kon hierdoor

bespaard worden op constructiemateriaal.

Het gros van de schroeven is achter de

boomtakken gepositioneerd. Ook hebben

we de schroeven kunnen beperken tot de

zijkanten en onder- en bovenzijden van het

aluminium composiet.”

FINE TUNING ONTWERP EN

BIJZONDERE WENDING

Het project wordt uitgevoerd in fases, waarbij

achtereenvolgens de zijvleugels (fase 1

en 3) en middenkern (fase 2) gerealiseerd

worden. “Voor deze middenkern realiseren

wij tevens de plafond- en gevelbekleding

van de entree”, aldus Van Pienbroek. “Bij

aanvang van het project heeft onze engineering

goed meegedacht over de technische

uitvoerbaarheid van de gevel – en specifiek

over de montage van de gevelbomen. Ook

hebben wij eerst een mock-up gemaakt van

de boeirand, kozijnpanelen en gevelbomen.

Omdat deze mock-up vooral bedoeld was

om de kritische aansluitingen te controleren,

zijn we voor de gevelbomen licht afgeweken

van de ontwerpkleur omdat deze voorradig

was. De opdrachtgever en architect vonden

deze kleur echter nóg beter aansluiten dan

de initiële voorstellen, waardoor deze kleur

is aangehouden in de uitvoering. Uiteindelijk

heeft de mock-up dus geleid tot een montagetechnisch

beter ontwerp én een kleurverandering

in de gevelbomen.”

De gevel is uitgevoerd in vier tinten grijs,

met raampanelen in RAL7022 (ombergrijs),

boeiranden in RAL7044 (zijdegrijs), vlakke

boompanelen in RAL7016 (antracietgrijs) en

takken in RAL7006 (beigegrijs). “In de scherpe

hoeken van de takken zijn sleufgaten

meegenomen, zodat het onderhoud wordt

vergemakkelijkt en vervuiling straks eenvoudig

met een hogedrukreiniger uit de hoeken

kan wegvloeien naar de onderzijde van de

gevelbomen. Hierdoor kan de mooie uitstraling

voor lange tijd behouden worden.” ❚

Specialisten in daken

gevelsystemen

• gevelsystemen

• warm- & kouddaksystemen

• zetwerken

• aluminium gelast maatwerk

• werkvoorbereiding & engineering

• tekenwerk

Noorderveld 13 Ens

0527 - 25 17 95

info@welmecon.nl

www.welmecon.nl

STEDENBOUW.NL | 81


Tekst | Lieke Bousema Beeld | JimJan Multimedia iov Oome Raamsdonk

Veerse Toren combineert historische uitstraling met hedendaagse materialen

In oude glorie, maar helemaal van nu

De rijksmonumentale watertoren uit 1925 vormt straks het middelpunt van het hotel, met unieke

vergaderruimtes en een skybar met een panoramisch uitzicht over de regio.

De iconische ‘Veerse Toren’ bij knooppunt Hooipolder krijgt een nieuwe bestemming, als onderdeel van het eerste Postillion

Hotel van Noord-Brabant. De rijksmonumentale watertoren uit 1925 wordt waar mogelijk door Oome Raamsdonk in haar

oude glorie hersteld en vormt straks het middelpunt van het hotel, met unieke vergaderruimtes en een skybar met een

panoramisch uitzicht over de regio.

Oome Raamsdonk BV, erkend restauratiebedrijf,

is een allround aannemingsbedrijf

met meer dan zeventig jaar ervaring in bedrijfshuisvesting,

onderhoud, renovatie &

restauratie, scholen & onderwijs, sport &

recreatie, woningbouw en zorg & welzijn.

Hierbij wordt ‘ouderwets’ vakmanschap

gecombineerd met moderne technieken

en methodes. Zo ook in Raamsdonksveer,

waar Oome Raamsdonk in een bouwteam

met Bram Polak (eigenaar van de Veerse

Toren en grondlegger van het herbestemmingsplan),

Postillion Hotels, ASK Architecten

en installateur Linthorst de complete

restauratie en herbestemming van de Veerse

Toren verzorgt. Vanaf de sloop van het

voorheen omliggende kantoorpand tot en

met de afbouw.

PASSENDE ALTERNATIEVEN

“In april 2025 zijn we met de uitvoering

gestart”, vertelt projectleider Malu Kramer

van Oome Raamsdonk. “Om de watertoren

geschikt te maken voor zijn nieuwe

functie, is het gebouw tot op het betonnen

casco voorzichtig gestript en opnieuw opgebouwd.

Hierbij is heel bewust gewerkt met

materialen (in de stijl) van weleer. Bijvoorbeeld

met betrekking tot het metselwerk. Uit

onderzoek bleek dat de eind jaren ’60 aangebrachte

dikke en keiharde cementlaag op

het oorspronkelijke metselwerk niet zonder

schade verwijderd kon worden. Bovendien

bleek het metselwerk flink aangetast door

vocht. Daarom hebben wij, in nauw overleg

met de Rijksdienst voor het Cultureel

Erfgoed en Monumentenhuis Brabant, de

complete gevels vervangen. Speciaal voor

de Veerse Toren heeft ambachtelijke steen-

82 | STEDENBOUW.NL


fabriek Vogelensangh een metselsteen geproduceerd die qua eigenschappen

nauw aansluit bij de oorspronkelijke steen. En ook voor de

mortel is een passend recept gezocht.”

TERUG VAN WEGGEWEEST

Bij de restauratie van de Veerse Toren wordt de uitstraling van weleer

niet alleen gerespecteerd, maar ook hersteld. Zo brengt Oome

Raamsdonk de ornamenten terug die in 1969 van het gebouw zijn

gesloopt. “Tijdens de sloop van de gevel hebben wij de oorspronkelijke

ornamentposities vrijgehakt om de vorm en positionering zo

goed mogelijk te kunnen evenaren”, aldus Kramer. “Ditzelfde geldt

voor de kozijnen. Alle kunststof kozijnen hebben plaatsgemaakt voor

slanke stalen kozijnen, die de oude glorie van de Veerse Toren combineren

met sterk verbeterde isolatieprestaties. De voordeur en binnenkozijnen

ten slotte zijn uitgevoerd in sfeervol hout.”

Op dit moment wordt de ruwbouw afgerond en komt de Veerse

Toren steeds verder uit de steigers. En ook binnen is hard gewerkt. Zo

zijn de oude verdiepingsvloeren verwijderd en vervangen door nieuwe

lichtgewicht vloeren, die de Veerse Toren geschikt maken voor haar

vergaderfunctie en skybar, vertelt Kramer. “Op dit moment worden de

voorzetwanden gemonteerd. Bovendien zijn we druk bezig met de

montage van alle binnenwanden, trappen en de liftinstallatie, waarna

Postillion Hotels in eigen beheer de eindafwerking verzorgt. Deze zomer

leveren we onze werkzaamheden volgens planning op, waarna

Postillion Hotel Breda-Biesbosch in september haar deuren opent.”

In navolging van het historische karakter, maakt volgens Kramer

vooral het logistieke proces dit project bijzonder. “We hebben te maken

met een watertoren van 43,85 meter op een beperkt vloeroppervlak,

wat betekent dat we vooral in de hoogte moeten werken”,

vertelt ze. “Dit vergt de nodige aandacht in de uitvoering. Het complete

pand is in de steigers gezet en ook binnen wordt deels met

steigers gewerkt, vanwege de afwijkende verdiepingshoogte van ca.

5 meter. Een hoogte die de Veerse Toren ook van binnen straks het

juiste cachet geeft.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Veerse Toren B.V.

Architect

ASK Architecten

Aannemer

Oome Raamsdonk BV

'Er is heel bewust gewerkt met materialen (in de stijl) van

weleer. Bijvoorbeeld met betrekking tot het metselwerk'

Op dit moment wordt de ruwbouw afgerond en komt

de Veerse Toren steeds verder uit de steigers.

“We hebben te maken met een watertoren van 43,85 meter op een beperkt

vloeroppervlak, wat betekent dat we vooral in de hoogte moeten werken.”

STEDENBOUW.NL | 83



Beeld | Böhnke van den Broek

Geïsoleerde voorzetwanden voor een

betere isolatie en geluiddemping

Om de honderd jaar oude en rijksmonumentale ‘Veerse Toren’ bij knooppunt Hooipolder weer aan de eisen van deze tijd

te laten voldoen, worden diverse isolerende maatregelen genomen. Een mooi voorbeeld is de isolatie van de buitengevels,

waarvoor Böhnke van den Broek alle voorzetwanden realiseert. Bovendien monteert de Bredase specialist in wanden

plafondsystemen alle metalstud scheidingswanden en realiseert zij een getoogd plafond in de koepel.

De werkzaamheden in de Veerse Toren worden uitgevoerd in opdracht

van Oome Raamsdonk BV, voor wie Böhnke van den Broek regelmatig

wanden plafondsystemen monteert. “In dit geval werden wij

al vroegtijdig betrokken om mee te denken over de isolatiewaarden”,

vertelt Jörg Böhnke, eigenaar van Böhnke van den Broek. “De Veerse

Toren is een complex gebouw, vanwege de smalle footprint, hoekige

vorm en hoogte. Hoe konden we hier het best te werk gaan?”

GEÏSOLEERDE VOORZETWANDEN

Een oplossing werd gevonden in geïsoleerde voorzetwanden aan de

binnenzijde van de buitenschil. “Aan de basis van deze voorzetwanden

liggen kunststof latten die op de buitenmuur worden bevestigd”,

vertelt Böhnke. Hier bovenop monteren wij PIR-platen, die rondom

luchtdicht worden afgetaped. Hiervoor komen geïsoleerde voorzetwanden

met een dampdichte folie, die wederom luchtdicht worden

afgetaped, waarna houten beplating en een gipsplaat het geheel

compleet maken. Een flink wandpakket, waarmee we uitstekend aan

de gewenste RC-waarden voldoen. Bovendien verhoogt het isoleren

van de buitenmuur de geluidsisolatie, wat zorgt voor meer rust, privacy

en comfort.”

VELE HOEKEN EN KANTEN

Een uitdaging betreffen de vele hoeken en kanten van de Veerse

Toren, die om maatwerk wandoplossingen vragen. Maar ook de

hoogte en vele kleine ramen, vertelt Böhnke. “Door platen te monteren

in de dagkanten van deze kozijnen, worden ook hier koudebruggen

slim ondervangen.”

GETOOGD PLAFOND

In navolging van de geïsoleerde voorzetwanden monteert Böhnke

van den Broek ook alle metastud scheidingswanden in de Veerse

Toren. “Kers op de taart is het getoogde plafond in de koepel van

de watertoren, die wordt opgebouwd met een metalstud frame”,

aldus Böhnke. “Op de knikken maken wij een schenkel. Vervolgens

wordt het plafond geïsoleerd en een dampdichte folie aangebracht,

waarna we het geheel afwerken met gipsplaten. Postillion

Hotels zal het plafond vervolgens in eigen beheer afwerken

met akoestisch spuitwerk.” ❚

Een flink wandpakket, waarmee uitstekend aan de

gewenste RC-waarden wordt voldaan.

84 | STEDENBOUW.NL



Hoogte en footprint van Veerse Toren

vragen om ingenieuze slooptechnieken

SLOPEN EN AFVOEREN VOLGENS

DE OUDE EGYPTENAREN

Vissers is gespecialiseerd in (circulaire) sloopwerken, asbestsanering, chroom-6-sanering en bodemsanering. Meer dan

tachtig vakspecialisten combineren vakmanschap met moderne technieken, met als doel om veilige, efficiënte en duurzame

oplossingen te realiseren. In navolging van o.a. Post, Eureka! en The Greenery in Breda en de totaalsloop van de Rabobank

en Arendshof in Oosterhout werd de expertise van Vissers onlangs gevraagd bij de stripsloop van de ‘Veerse Toren’.

“De Veerse Toren is niet alleen een ontmoetingspunt voor Raamsdonksveer,

maar ook de plek waar Vissers en Oome Raamsdonk

BV elkaar opnieuw hebben ontdekt”, vertelt Marc van Zon van Vissers.

“In dit bijzondere project is onze expertise maximaal tot uiting

gekomen. Om de rijksmonumentale watertoren in oude glorie te kunnen

herstellen, hebben wij bijvoorbeeld alle oude en met pleisterwerk

gestucte metselwerkvakken verwijderd.” Een uitdaging hierbij was de

ronde vorm van het gebouw. “Het metselwerk zat conisch opgesloten

in de betonnen constructie, waardoor onze mensen continu in

de weerstand moesten hakken. Om hun werk te verlichten en een

hogere sloopproductie te verkrijgen, hebben we met een diamant

ringzaag verticale stroken gezaagd om het metselwerk los te krijgen.”

Ook heeft Vissers de oorspronkelijke ornamentposities vrijgehakt.

heel veel aangelijnd gewerkt. Onze jongens mochten geen hoogtevrees

hebben.”

Voorafgaand aan het metselwerk en de sparingen heeft Vissers ook

de houten betimmeringen, houten vloeren en stalen trapopgangen

verwijderd. “Vanwege de beperkte ruimte is van onder naar boven gewerkt”,

besluit Van Zon. “Hierbij had veilig werken alle aandacht.” ❚

TERUG NAAR OUDE TECHNIEKEN

Om de voormalige watertoren geschikt te maken voor haar nieuwe

functie, heeft Vissers veel sparingen in het casco gemaakt. Bijvoorbeeld

voor de raampartijen, lichtkoepels, lift, trap en deuren. “Een complexiteit

hierbij was het betonnen waterreservoir van 300 m³, waarin

wij met kettingtakels en diamant wandzaagmachines alle wanden

vloersparingen hebben aangebracht”, vertelt Van Zon. “Een flinke uitdaging,

vanwege de grote hoogte waarop gewerkt moest worden.

Een sparing van 1 m 2 groot en 20 cm meter dik weegt al gauw 500

kilo. Waar we deze moten normaliter met een heftruck of een kraan

kunnen afhijsen, was dat in de Veerse Toren niet mogelijk. Daarom

hebben we teruggegrepen op de techniek van de oude Egyptenaren.”

'Onze jongens mochten

geen hoogtevrees hebben'

HANDELBARE MOTEN

In plaats van moten van 500 kilo, heeft Vissers moten gezaagd van

maximaal 140 kilo die in ouderwetse kettingtakels zijn gehangen,

op karretjes zijn gezet en vervolgens over steigerpijpen naar buiten

zijn gerold. “Vervolgens zijn zij op de steiger aangepakt en met een

steekwagen de bouwlift in gerold”, vertelt Van Zon. “Vanwege de

grote afstand tussen de vloeren en daarmee het grote valgevaar, is

STEDENBOUW.NL | 85



Beeld | REPPEL

Slanke staalplaatbeton

verdiepingsvloeren voor Veerse Toren

Om de ‘Veerse Toren’ bij knooppunt Hooipolder geschikt te maken voor zijn nieuwe bestemming, heeft 08Metaal alle nieuwe

verdiepingen in de iconische watertoren gemaakt met lichte staalplaatbetonvloeren in een nieuwe staalstructuur. Aan de

basis van de staalplaatbetonvloeren liggen de dunne, geprofileerde stalen HODY ® 80 trapeziumplaten van REPPEL specialist

building solutions, die fungeren als verloren bekisting én onderwapening.

“Kenmerkend voor project Veerse Toren is

de korte doorlooptijd”, weet Reginald van

Dooremalen van REPPEL specialist building

solutions. “De staalplaatbetonvloeren

moesten in korte tijd gerealiseerd worden.

Konden wij hier tijdig de juiste stalen profielen

voor aanleveren?” Geen enkel probleem

voor REPPEL specialist building solutions,

die van haar HODY ® vloerplaattypes altijd

een hoeveelheid standaard plaatlengtes op

voorraad houdt.

STEMPELLOOS GEMONTEERD

“Vanwege de relatief kleine vloervelden in

dit project, de vorm van de vloervelden in

de watertoren én de gewenste stempelloze

montage is gekozen voor onze HODY ® 80

trapeziumplaten in een staaldikte van 1,00

mm”, vertelt Van Dooremalen. “De HODY ®

80 platen kenmerken zich door een laag eigen

gewicht en een trapeziumvormig profiel

met een hoogte van 80 mm. De platen zijn

geschikt voor ‘lage’ staalplaatbetonvloeren

'Een mooie puzzel, met een

heel mooi eindresultaat'

Gekozen is voor HODY ® 80 trapeziumplaten

in een staaldikte van 1,00 mm.

met vloerdiktes vanaf 130 mm.” In dit project

zijn staalplaatbetonvloeren gerealiseerd

van 140 mm, waardoor de hoeveelheid beton

per vierkante meter beperkt bleef tot 96

liter per m 2 .

Aan de basis van de staalplaatbetonvloeren liggen de dunne, geprofileerde stalen HODY ® 80 trapeziumplaten

van REPPEL specialist building solutions, die fungeren als verloren bekisting én onderwapening.

STANDAARD VOORRAAD

PLAATLENGTES

De HODY ® 80 trapeziumplaten zijn verkrijgbaar

in vier verschillende staaldiktes, hebben

een werkende breedte van 900 mm en

worden projectspecifiek op plaatlengtes tot

12 meter gewalst. “Naast maatwerk leveren

wij de HODY ® 80 platen in staaldikte

1,00 mm ook in de standaardlengtes 5.000

mm en 7.500 mm uit voorraad”, aldus

Van Dooremalen. “Gezien de zeer korte

doorlooptijd van het project waren deze

standaardlengtes de ideale oplossing. Op

de bouwlocatie in Raamsdonkveer heeft

08Metaal de platen op maat gezaagd, passend

bij de vorm van de vloervelden van

de watertoren. Een mooie puzzel, met een

heel mooi eindresultaat.” ❚

86 | STEDENBOUW.NL

IJdoorn Amsterdam


Beeld | Mview+

Een fijne woonomgeving,

zonder geluidsoverlast

In de Waterlandpleinbuurt in Amsterdam-Noord, op de plek waar in het verleden de IJdoornschool stond, realiseren woningcorporatie

Ymere en HSB Bouw 141 sociale huurwoningen. De woningen worden verspreid over vijf gebouwen, met daartussen

een groene binnentuin. IJdoorn ligt op een stedenbouwkundig scharnierpunt tussen het oude Tuindorp Nieuwendam

en het Waterlandplein. Maar ook dichtbij stadsroute s115 (Volendammerweg) en de Werengouw, waardoor geluidswerende

voorzieningen noodzakelijk waren.

RUIM VOLDOENDE SPUICAPACITEIT

In opdracht van HSB Bouw heeft Mview+ de balkons aan de geluidsbelaste

gebouwzijden voorzien van M-view balkonbeglazing, waarmee

in dit geval tot 13 dB wordt gereduceerd, vertelt Duin. “Bijzonder is dat

aan de zijkanten van de balkonbeglazing Silent Air geluiddempende

ventilatiestroken zijn voorzien, waardoor de minimale ventilatie-eis

van 3 liter/m 2 /sec uit de Bbl uitstekend wordt gehaald. Bewoners zijn

verzekerd van voldoende spuicapaciteit voor hun achterliggende buitenruimte.

Bovendien zorgt de balkonbeglazing voor een ‘extra schil’,

waardoor zij tevens op hun energiekosten kunnen besparen. Daarmee

wordt betaalbaar wonen heel mooi gecombineerd met maximaal

woongenot, voldoende ventilatie én een aangename geluidsreductie.”

Doordat de Silent Air geluiddempende ventilatiestroken in kleur zijn

geleverd, gaan zij heel mooi op in de esthetiek van de gebouwen. ❚

Doordat de Silent Air geluiddempende ventilatiestroken in kleur zijn

geleverd, gaan zij heel mooi op in de esthetiek van de gebouwen.

Dankzij de Mview balkonbeglazingen en Silent Air ventilatiestroken

van Mview+ kunnen bewoners straks in alle rust genieten van hun

buitenruimte. Bovendien wordt uitstekend aan de woon- en geluidscomforteisen

van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de

Gemeente Amsterdam voldaan.

HOGE GELUIDSBELASTING

In ons drukbevolkte land hoor je bijna overal geluid. Van wegverkeer

tot vliegverkeer, treinverkeer, geluid van windturbines en overige

omgevingsgeluiden, die gereduceerd moeten worden om functies

zoals wonen mogelijk te maken. “Ook project IJdoorn had te maken

met een hoge geluidsbelasting”, vertelt Waldo Duin, directeur van

Mview+. “Met name als gevolg van het wegverkeer. Passende maatregelen

waren noodzakelijk. Ook nadat de gemeente besloot om de

maximumsnelheid te verlagen.”

STEDENBOUW.NL | 87


Beeld | Aboma

Zelf personen bevrijden

uit liftinstallaties

Vast in een lift. Wat nu? Vaak ontstaat er paniek bij de opgesloten personen en schakelen ze direct de brandweer in.

In veel gevallen kunnen deze personen eenvoudig bevrijd worden, zodat de situatie voor de brandweer minder spoedeisend

wordt. Maar wie is daartoe bevoegd? Iedereen die de training ‘personen bevrijden uit liftinstallaties’ bij Aboma

he eft gevolgd. Onmisbaar voor huismeesters, conciërges, leden van Verenigingen van Eigenaren, medewerkers van

technische diensten, BHV’ers, enz.

In het praktijkgedeelte leren cursisten hoe zij een lift veilig kunnen verplaatsen en personen kunnen bevrijden.

‘Geïnstrueerde personen verminderen de druk op

hulpdiensten door opsluitingen sneller en veiliger op te lossen'

88 | STEDENBOUW.NL

het bevrijden van personen uit liften. Ongecontroleerd of op eigen

initiatief handelen zonder kennis van zaken kan namelijk leiden tot

gevaarlijke situaties voor zowel de hulpverlener als de opgesloten

personen. Deze trainingen vinden daarom bij voorkeur plaats op locatie,

zodat cursisten werken met de specifieke liftinstallaties die zij

in de praktijk tegenkomen.”

De training bestaat uit een theoretisch en een praktisch gedeelte.

Een lift die stilvalt, komt regelmatig voor. “De oorzaken van een opsluiting

lopen sterk uiteen”, weet Ton van Heeren, inspecteur bij Aboma.

“Denk aan slijtage van onderdelen, elektrische storingen in het

circuit of een verkeerd signaal in de besturing. Ook vandalisme speelt

soms een rol. Zo kan het springen in een liftkooi leiden tot schommelingen,

waardoor beveiligingssystemen zoals de vanginrichting

geactiveerd worden en de lift stilvalt.”

BEVRIJDINGSOPERATIE

Het eerste wat opgesloten personen doen, is uit paniek de hulpdiensten

inschakelen. “Hoewel onderhoudspartijen vaak tijdig aanwezig

kunnen zijn, blijkt in de praktijk dat een lage monteursdekking regelmatig

leidt tot lange aanrijtijden en het niet halen van aanvaardbare

reactietijden”, zegt Heeren. “Om de druk op hulpdiensten en

panieksituaties te voorkomen, bieden wij gerichte trainingen aan voor

THEORIE EN PRAKTIJK

De training bestaat uit een theoretisch en een praktisch gedeelte.

“In de theorie wordt uitgelegd hoe liften werken en welke veiligheidsvoorzieningen

aanwezig zijn”, vertelt Martijn Barreveld, liftinspecteur

bij Aboma. “Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen hydraulische

liften en tractieliften. Hydraulische liften werken met oliedruk die een

cilinder aandrijft, terwijl tractieliften gebruikmaken van staalkabels en

een tegengewicht. In het praktijkgedeelte leren cursisten hoe zij een lift

veilig kunnen verplaatsen en personen kunnen bevrijden. Hierbij wordt

bijvoorbeeld geoefend met het exact positioneren van de liftkooi ter

hoogte van een verdieping en het openen van de deuren. Ook wordt

aandacht besteed aan verschillende methoden van verplaatsen, zoals

elektrisch tornen en handmatig tornen bij stroomuitval.”

Het doel van de training is het waarborgen van de veiligheid, verzekert

Barreveld. “Cursisten leren niet alleen wat zij wél moeten doen,

maar vooral ook wat zij níet moeten doen.” De trainingen zijn geschikt

voor een brede doelgroep. “Een technische achtergrond is niet

vereist, maar enig technisch inzicht is wel wenselijk”, zegt Heeren.

“Geïnstrueerde personen verminderen de druk op hulpdiensten door

opsluitingen sneller en veiliger op te lossen.” ❚

Aboma Inspections bv

Maxwellstraat 49 a

6716 BX Ede

Postbus 141

6710 BC Ede

T 0318 691920

info@aboma.nl

www.aboma.nl

Aboma keurmerk in de lift

veilig en vetrouwd

VOOR EEN GEZONDE

EN VEILIGE WERKOMGEVING.

STEDENBOUW.NL | 89



Beeld | Sander van Rouwendaal

Modulaire systeemwanden maken langdurig gebruik mogelijk

Circulair bouwen


Wat als een gebouw niet het einde is van een product, maar juist het begin? Dat idee vormt al sinds 1974 de basis bij Brakel

Systeemwanden. Vanuit een tekentafel ontstond een modulair wandsysteem dat vandaag nog steeds wordt toegepast.

Brakel Systeemwanden werkt met een systeem dat 50 jaar geleden

is bedacht door architect Jaap Bongers en waarvan het patent

inmiddels aan het bedrijf is overgedragen. De basis van herbruikbaarheid

en verplaatsbaarheid bleef hetzelfde, maar het systeem is

door de jaren heen steeds verder geïnnoveerd. De systeemwanden

worden in Hilversum geproduceerd en zijn daarmee een echt Nederlands

product.

Salesmanager Niels Geniets: “Gaat een bedrijf uitbreiden of verhuizen?

Dan kunnen we de wanden heel gemakkelijk opnieuw gebruiken.

Daarom registreren we onze systemen niet op naam, maar op

adres en verdieping. Daardoor weten we precies wat waar staat en

kunnen we alles te allen tijde opnieuw leveren of aanpassen.”

HERGEBRUIK ALS UITGANGSPUNT

Waar veel circulaire oplossingen draaien om recycling, kiest Brakel

bewust voor direct hergebruik. Dat scheelt energie en materiaal. “Wij

zeggen: gebruik het product zoals het is. Dan heb je geen energie

nodig voor het opnieuw produceren”, aldus Geniets.

Het Brakel ‘All-in Wall’ systeem is volledig demontabel en laat geen

schade achter aan vloer of plafond. Kleuren, afwerkingen en functies

Bij Apollo House Amsterdam werden de wanden aangepast, zonder ingrepen aan het bestaande casco.

90 | STEDENBOUW.NL


kunnen worden gewijzigd, zonder dat het systeem vervangen hoeft

te worden. Dat maakt het systeem geschikt en dynamisch voor organisaties

die veranderen, groeien of verhuizen.

PROJECTEN DIE BLIJVEN DOORBOUWEN

Op dit moment werkt Brakel Systeemwanden aan het pand van de

Koninklijke Metaalunie. Geniets: “Onze wanden staan al sinds 1996

in het pand. In 2011 was er al eens een grote verbouwing en nu weer.

En iedere keer worden de wanden hergebruikt. Telkens met een andere

kleur en op een andere plek.”

In de Malietoren in Den Haag kregen de bestaande wanden in

het kantoor van VNO-NCW een nieuwe functie. Dichte gangwanden

werden kantoorscheidende wanden in een nieuwe kleur. “Met

nieuwe glasoplossingen aan de gangzijde kreeg het pand een hele

nieuwe uitstraling, mét circulariteit in de hoofdrol. Precies zoals de

klant en architect dit voor ogen hadden.”

Ook bij het Apollo House in Amsterdam bleek die flexibiliteit belangrijk.

Geniets: “In dit beschermde gebouw mocht niets worden

gewijzigd. De wanden konden hier worden aangepast en uitgebreid,

zonder ingrepen aan het bestaande casco.” En Intergamma?

“Die gebruikt als sinds de jaren ’70 dezelfde wandoplossingen

van ons. Telkens worden de wanden een beetje aangepast

aan de nieuwe kantoorindeling.”

Koninklijke Metaalunie gebruikt de wanden na elke verbouwing opnieuw.

DOORDENKEN NA OPLEVERING

Volgens Geniets stopt duurzaamheid niet bij de oplevering. “Daar

begint het pas. Je moet nadenken over wat een gebruiker er later

nog mee kan. En dat is precies hoe wij werken.” Dat zie je terug in

nieuwe toepassingen, zoals modulaire werkunits en belcellen die los

in de ruimte staan. Ook wel Brakel Qubes genoemd. Deze elementen

zijn verplaatsbaar en opnieuw inzetbaar, net als het wandsysteem

zelf. “Zo verschuift de focus van produceren naar blijven gebruiken.

En precies daar zit de kern van circulair bouwen.” ❚

DEZE WANDEN ZIJN AL

VERHUISD

3X

1996

2011

2026

De meeste wanden verdwijnen bij een verbouwing.

Die van ons niet. Die veranderen mee.

HOE CIRCULAIR KUNNEN WANDEN ZIJN?

onderdeel van

systeemwanden

STEDENBOUW.NL | 91


Tekst | Tjerk van Duinen

Beeld | MBS Groep

Geopolymeerbeton zit in de lift

Verduurzamen zonder

vaart te verliezen

De bouwsector bevindt zich op een kantelpunt. De druk om sneller, efficiënter en betaalbaar te bouwen neemt toe, terwijl

tegelijkertijd de eisen rondom duurzaamheid en CO 2

-reductie steeds strenger worden. Traditioneel beton speelt hierin een

dubbelrol: het is onmisbaar voor de bouwpraktijk, maar draagt aanzienlijk bij aan de wereldwijde uitstoot. Tegen die achtergrond

wint geopolymeerbeton snel terrein. Dit materiaal maakt het mogelijk om betonconstructies te realiseren, zonder

gebruik van cement en daarmee met een drastisch lagere milieubelasting. MBS Groep is al bezig om de toepassing ervan

op te schalen.

In de wereld van beton- en staalbouw worden

innovaties vaak beoordeeld op hun

impact op het proces. Nieuwe materialen

betekenen meestal nieuwe normen, andere

detailleringen, aangepaste productielijnen of

extra risico’s. Geopolymeerbeton doorbreekt

dat patroon. Het is technisch vertrouwd in

toepassing, maar fundamenteel anders in

samenstelling. Juist die combinatie maakt

het relevant voor de sector. Geopolymeerbeton

is beton zonder cement: dit traditionele

bestanddeel wordt vervangen door een

bindmiddel op basis van minerale grondstoffen

en industriële reststromen, waaronder

hoogwaardige staalslakken. Het resultaat is

een steenachtig materiaal met een vergelijkbare

sterkte, duurzaamheid en verwerkbaarheid

als conventioneel beton.

CONTINUÏTEIT

“Deze overstap vraagt in de praktijk geen

aanpassing van het bouwsysteem”, aldus

Victor Woesthuis, marketing manager van

MBS Groep. “In prefab toepassingen blijft

het proces nagenoeg identiek. Engineering,

wapening, mallen, productie, transport en

montage verlopen zoals men gewend is.

Juist die systeemcontinuïteit is essentieel

om duurzaamheidswinst te realiseren zonder

het bouwproces te vertragen. Een belangrijke

randvoorwaarde voor opschaling.

De bouwsector staat onder druk om sneller

en goedkoper te leveren, terwijl duurzaamheid

steeds zwaarder weegt in aanbestedingen.

Een materiaal dat weliswaar beter

scoort op milieu maar het proces ingewik-

Productie van prefab betonnen elementen.

92 | STEDENBOUW.NL


De eerste woningbouwprojecten met (deels) geopolymeerbeton zijn al gerealiseerd.

'Een alternatieve toetsingsmethodiek legt de constructieve

prestaties aantoonbaar en reproduceerbaar vast'

kelder maakt, heeft weinig kans. Geopolymeerbeton

laat zien dat het anders kan.”

TOETSING

Technisch gezien vraagt geopolymeerbeton

om een andere onderbouwing.

De bestaande normen en rekenregels zijn

immers ontwikkeld voor cementgebonden

systemen. Woesthuis: “In de praktijk is

hiervoor een alternatieve toetsingsmethodiek

ontwikkeld, waarmee de constructieve

prestaties aantoonbaar en reproduceerbaar

worden vastgelegd. Deze aanpak is inmiddels

succesvol toegepast en geaccepteerd

binnen gerealiseerde projecten. Met de

recente overname van Heembeton door

MBS Groep kunnen we verder opschalen.

Heembeton produceert zelf geopolymeerbeton

en had daar al woningen mee gerealiseerd.

De overname brengt dus direct

toepasbare praktijkervaring in. Dat zal niet

blijven bij pilots. MBS Groep wil geopolymeerbeton

snel onderdeel maken van de

reguliere projectuitvoering.”

CO 2

-REDUCTIE

De grootste winst zit vooralsnog in de milieubelasting.

“Door het volledig elimineren

van cement wordt tot zeventig procent

CO 2

-reductie per kubieke meter beton gerealiseerd”,

vervolgt Woesthuis. Tegelijkertijd

daalt de MKI-waarde met ongeveer vijftig

procent, wat directe voordelen oplevert in

milieuberekeningen en vergunningstrajecten.

"Belangrijk is natuurlijk altijd de kwaliteit van

de gebruikte grondstoffen. Door te werken

met gecontroleerde, hoogwaardige reststromen

wordt een constante materiaalkwaliteit

geborgd – een voorwaarde voor constructief

beton. Daarmee verschuift circulariteit van

bijzaak naar een integraal onderdeel van

het materiaalconcept.”

Geopolymeerbeton markeert een kantelpunt:

geen niche-innovatie, maar een serieuze

kandidaat voor een nieuwe standaard.

Technisch gelijkwaardig, proceszeker, aantoonbaar

duurzamer én inmiddels bewezen

in concrete projecten. Volgens Woesthuis is

dat precies de combinatie die nodig is: “Verduurzamen

zonder vaart te verliezen. Voor

een sector die sneller en schoner moet bouwen,

is dat misschien wel de meest realistische

doorbraak.” ❚

STEDENBOUW.NL | 93



Beeld | BodemBouw, Thomas Vohs

Fundatie met baretten resulteert in minder materiaal,

kortere doorlooptijden én minder CO 2

- en stikstofuitstoot

Duurzaam bouwen

begint in de bodem

Funderen met baretten biedt de bouwsector talloze voordelen. Zo worden CO 2

- en stikstofuitstoot, materiaalverbruik én

doorlooptijden op de bouw flink gereduceerd, weet Djordy van den Eijnde, projectmanager bij BodemBouw. “Toch krijgt

deze techniek nog niet de aandacht die zij verdient. Hoofdconstructeurs en toezichthouders houden nog te vaak vast aan de

algemeen bekende en geaccepteerde traditionele paalfundering. Met de uitdagingen waar we vandaag voor staan echter,

kunnen we niet om duurzamere alternatieven heen. We moeten echt per project gaan kijken naar wat aan draagkracht

benodigd is. Wat krijgen we van de natuur? Hoe goed is de grond? Hoeveel versterking is nodig? En welke technieken zijn

mogelijk om de grond een klein beetje, gemiddeld of juist mega te versterken? Welke techniek leent zich het best voor de

specifieke fundatie of bouwkuip?

Van den Eijnde ziet nog te vaak dat er gekozen wordt voor funderingspalen.

Ook in relatief goede zandlagen. “In dit geval worden heel

veel grondlagen overgeslagen, die ook zouden kunnen bijdragen

aan de constructie”, vertelt hij. “Hoewel met de traditionele aanpak

de veiligheid gewaarborgd is, komt de duurzaamheid onder druk te

staan. Opdrachtgevers worden geconfronteerd met onnodig oplopende

kosten, een langere uitvoeringsduur, meer CO 2

- en stikstofuitstoot

en veel verspilling van pure materialen. En dat is zonde, want

met de juiste versterking kunnen ook de bovengelegen grondlagen

benut worden.”

VIERZIJDIGE FUNDERINGSPAAL

Met de CutterSoilMix (CSM) techniek van BodemBouw wordt de

aanwezige grondslag doeltreffend en trillingsvrij vermengd met een

cementmix, waardoor deze duurzaam wordt versterkt. “Vervolgens

maken wij blokken (baretten) van 2,40 meter bij 55 of zelfs 75 centimeter,

die naar de juiste zandlaag worden gebracht”, vertelt Van

den Eijnde. “Op zichzelf staand noemen wij deze vierzijdige palen

baretten – die je uitstekend kunt inzetten als funderingselement.

Wanneer we de panelen om en om in elkaar frezen, ontstaat een

CSM-wand die zowel grond- als waterkerend kan worden ingezet,

maar ook funderend en die tevens geüpgraded kan worden tot

CSM-Energiewand.”

VEEL MEER RAAKVLAK MET DE GROND

“Bij een standaard funderingspaal zit de krachtafdracht bijna volledig

bij de punt”, weet Van den Eijnde. “Omdat er enorm veel kracht

op de paal komt, is de keuze voor de juiste (harde) grondlaag in

CSM-wand als grond- en waterkering en fundering

op project Betje Wolf in Den Haag.

CSM-wand als grond- en waterkering en fundering in combinatie

met funderende CSM-baretten op porject Actium in Meppel.

94 | STEDENBOUW.NL


kan de kracht die de baret moet opnemen, over een groter oppervlak

worden afgedragen. Hierdoor is een minder draagkrachtige

grondlaag al voldoende, waardoor de baretten aanzienlijk korter

uitgevoerd kunnen worden.”

De CSM-baretten van BodemBouw worden onder

andere toegepast bij Cosun 4 en 5 in Breda.

dit geval essentieel. Op heel veel plekken in Nederland betekent

dit helaas dat dieper dan 20 meter gefundeerd moet worden. In

bijvoorbeeld Amsterdam en Rotterdam is de grond zelfs zo slap

als gevolg van klei en veen, dat op maar liefst 50 of 60 meter diep

gefundeerd moet worden.” Ga je meer naar het zuiden en oosten

van het land echter, dan zijn er voldoende plekken met voldoende

zand. “Dit zand is op zichzelf nog niet draagkrachtig genoeg om de

megakrachten van de paalpunten op te kunnen nemen. Baretten

bieden hier een mooi alternatief, omdat zij veel meer oppervlakte

en dus raakvlak met de omliggende grond hebben. Bovendien is

de wrijvingsweerstand met de omliggende grond groter. Hierdoor

'Met de uitdagingen

waar we vandaag voor

staan, kunnen we

niet om duurzamere

alternatieven heen'

DUURZAME OPLOSSING

De CutterSoilMix (CSM) techniek van BodemBouw is van nature

al een duurzame oplossing, omdat gebruik wordt gemaakt van de

aanwezige zandgrond, benadrukt Van den Eijnde. “Door deze zandgrond

te versterken met cement, wordt alleen toegevoegd wat nodig

is. Gebruik je de techniek als fundatieoplossing, dan profiteer je bovendien

van alle voordelen van kortere baretlengtes, minder materiaal,

kortere doorlooptijden én minder CO 2

- en stikstofuitstoot.”

Zeker in het geval van een bouwkuip, waarbij al grond- en waterkerende

wanden nodig zijn om de bouwkuip uit te graven, zijn

CSM-wanden en CSM-baretten een ideale oplossing, volgens

Van den Eijnde. Immers kunnen de CSM-wanden in dit geval direct

funderend worden gebruikt. “Alle buitenste funderingspalen

zijn al geoptimaliseerd, door de wand funderend te gebruiken. De

stap om de palen in het binnengebied te vervangen voor baretten,

is dan uiterst klein. Immers willen hoofdconstructeurs en toezichthouders

het liefst dat een gebouw op één systeem gefundeerd

wordt, om zettings- en zakkingsverschillen te voorkomen. Een

belangrijk bijkomend voordeel is dat bij toepassing van baretten

geen poeren onder de keldervloer nodig zijn, waardoor opnieuw

veel materiaal, doorlooptijd, CO 2

- en stikstofuitstoot wordt bespaard.

In tegenstelling tot de poeren bij funderingspalen, is bij

een baret een deksel (verdikking) onder de keldervloer van 30 tot

60 centimeter al voldoende.”

De CSM-baretten van BodemBouw worden onder andere toegepast

bij project Nieuwstad in Zwolle, dat bestaat uit de woongebouwen

Koopman (61 appartementen) en Reiziger (26 appartementen). Maar

ook bij de nieuwbouw voor Actium in Meppel, dat ruimte biedt aan

55 appartementen. ❚

De CSM-machine van BodemBouw. (Beeld: Thomas Vohs)

De CSM-baretten van BodemBouw op project Nieuwstad in Zwolle.

STEDENBOUW.NL | 95

Tekst | De Hoop Pekso

Beeld | Koen Broos, Joris Casaer, Fos Fotografie

Metselwerkwapening op

rol is lichter en efficiënter

Murfor ® Compact is de nieuwe norm in metselwerkwapening. Deze lintvoegwapening op rol kan alles wat het traditionele

starre en lange stalen Murfor ® -element kan. Murfor ® Compact combineert bovendien een grotere lengte met een lager

gewicht en kan ook nog eens sneller en efficiënter op maat worden gemaakt.

Ook het op maat knippen is heel eenvoudig.

“Dat kan met een kniptang, terwijl voor het

4 mm dikke traditionele element een slijper

nodig is.” En een rol van 30 meter is ook

nog eens efficiënter in gebruik. “Bij ramen

die meer dan 3 meter breed zijn, kan de wapening

uit één stuk worden toegepast, terwijl

je bij traditionele Murfor ® werkt met een

overlap.” Ook bij kleinere overspanningen is

de rol efficiënter doordat knipverlies wordt

voorkomen. “De meterprijs van Murfor ®

Compact is voordeliger. Daar bovenop biedt

het product voordelen door de lichtere, snellere

en efficiëntere verwerking. Compact is

dus zeer concurrerend en de beste keuze.”

'Compact

is dus zeer

concurrerend en

de beste keuze'

De vraag naar metselwerkwapening op rol, zoals Murfor Compact, neemt toe. (Beeld: Koen Broos)

Murfor ® is een product van het Belgische

Bekaert. De Nederlandse verdeler is De Hoop

Pekso in Terneuzen. De Hoop Pekso levert

Murfor ® via de bouwmaterialenhandel aan

metselaars, aannemers, zzp’ers en andere

bouwprofessionals. Teamleider en inkoper wapeningsstaal

Jean-Pierre Nolet van De Hoop

Pekso is enthousiast over Murfor ® Compact

en de bedenkers ervan. “Metselwerkwapening

wordt al 50 jaar toegepast. Het is knap dat dit

nu op rol geproduceerd kan worden, waarbij

het product uitstekend verwerkbaar is zonder

hinderlijk terug te krullen.”

Inmiddels hebben veel metselaars en aannemers

de voordelen ontdekt van Murfor ®

Compact lintvoegwapening. Wat Nolet

betreft mag iedereen overstappen, want

Murfor ® Compact kan praktisch alles wat het

traditionele element kan. “Er is dus eigenlijk

geen reden meer om nog voor het traditionele

element te kiezen.”

TRANSPORT

“Het traditionele element heeft een lengte

van 3,05 meter. Het wordt geleverd in bundels

van 25 stuks, van circa 20 kilogram totaal.

Een rol Murfor ® Compact van 30 meter

weegt slechts 6 kilogram en neemt veel minder

ruimte in bij het transport. Dat geldt voor

het transport van ons naar de bouwmaterialenhandel,

maar ook voor de aannemer of

metselaar die het meeneemt naar de bouwplaats.”

De metselaar neemt vervolgens ook

alleen een compacte en lichte rol mee de

steiger op.

KWALITEITEN EN BREEDTES

Murfor ® Compact is beschikbaar in verschillende

kwaliteiten en breedtes. Murfor ®

Compact E is voor het exterieur (buitengevel

metselwerk). Het heeft een blauwe kleur,

die verwijst naar koud. Murfor ® Compact I

is er voor het interieur (binnengevelmetselwerk)

en heeft een rode kleur, verwijzend

naar warm. Murfor ® Compact A is speciaal

voor het wapenen van lijmblokken van cellenbeton

en heeft een witte kleur. Murfor ®

Compact E is gemaakt van RVS-staaldraden;

Murfor ® Compact I van staaldraden van

verzinkt staal. De constructieve staaldraden

worden samengehouden met een versterkte

glasvezeldraad. De opbouw zorgt voor een

zeer hoge treksterkte.

De metselwerkwapening op rol is in verschillende

breedtes beschikbaar. Murfor ® Com-

96 | STEDENBOUW.NL

Wapening op rol is beschikbaar in

verschillende breedtes en uitvoeringen

voor zowel binnen- als buitentoepassingen,

evenals voor specifieke toepassingen met

cellenbetonblokken. (Beeld: Koen Broos)

pact E is beschikbaar in 35 mm en 70 mm

breedte. De 70 mm is afgestemd op metselwerk

van 100 mm breed en wordt het

meest toegepast. Aan beide zijden heeft de

wapening dan een dekking van 15 mm. De

35 mm brede wapening wordt toegepast bij

smalle stenen. Voor afwijkende metselverbanden

kunnen ook twee wapeningsstroken

naast elkaar worden gelegd met een vrije

tussenruimte. Voor de juiste bepaling daarvan

heeft De Hoop Pekso overzichtelijke

tabellen beschikbaar. Murfor ® Compact I is

er in breedtes van 50 en 100 mm; Murfor ®

Compact A voor cellenbeton is er in breedtes

van 40 en 80 mm. Alle rollen hebben een

draaddikte van 1,7 mm en zijn geschikt voor

dunne voegen.

GECERTIFICEERD

BOUWPRODUCT

Murfor ® Compact is een gecertificeerd

bouwproduct volgens Eurocode 6, KOMO,

DoP en ETA en is daardoor in alle opzichten

verantwoord te gebruiken. Verwerkingsadviezen

zijn te vinden op de website van

De Hoop Pekso. ❚

Murfor Compact kan eenvoudig met een kniptang op de gewenste

lengte worden afgeknipt. (Beeld: Fos Fotografie)

Murfor Compact is

uitgebreid gecertificeerd

conform Eurocode 6,

KOMO, DoP en ETA.

(Beeld: Joris Casaer)

STEDENBOUW.NL | 97

STRONG FOUNDATIONS.

SOLID FUTURE.

- Atlaspalen

- Franki Omegapalen

- Grondverdringende schroefpalen

met verloren punt

- Geschroefde stalen buispalen

- Schroefinjectiepalen

- Schroefpalen

- Palenwanden

- Diepwanden

- Grote diameter boorpalen

- Complete bouwputten

Franki Grondtechnieken B.V., opgericht in 1934, is

een ervaren funderingsaannemer.

Het bedrijf is gespecialiseerd in het ontwerp en derealisatie

van alle mogelijkefunderingsconstructies.

Er wordt onder andere gewerkt aan grote infra projecten,

utiliteitsbouw, woningbouw enrenovatie.

Methaarjarenlange expertise kan FrankiGrondtechnieken

een compleet gamma geoptimaliseerde

funderingsoplossingen aanbieden.

Franki Grondtechnieken maakt deel uit van de

wereldwijde funderingsgroep Franki Foundations

(www.ffgb.be).

Franki Grondtechnieken bv

Laan van Europa 900 - 3317 DB Dordrecht

info@franki.nl +31 78 20 62 400

www.franki-grondtechnieken.nl


Tekst | Suzanne van Gaale

Beeld | Franki Grondtechnieken

Werken op de vierkante meter

Specialistisch

funderen in de stad

Binnenstedelijke bouwlocaties kunnen best een uitdaging zijn als het gaat om funderingstechnieken. Beperkte ruimte, bestaande

bebouwing, monumentale panden en strenge eisen op het gebied van trillingen en geluid vragen om maatwerk en

specialisme. Juist in dit soort omgevingen laat Franki Grondtechnieken zien waar zij goed in is: specialistische funderingstechnieken

die verder gaan dan standaard palen heien.

Zo heeft Frank Grondtechnieken bij de dijkversterking

in Tiel een niet-alledaagse techniek

toegepast. Hier moest een damwand worden

aangebracht dwars door een bestaande

duiker van gewapend beton – iets wat met

traditionele technieken niet uitvoerbaar is.

De oplossing lag volgens Jan-Wim Verhoeff,

directeur van Franki Grondtechnieken, in het

toepassen van overlappende boorpalen.

“Door meerdere gaten naast elkaar te boren,

ontstond als het ware een sleuf door de betonnen

constructie. Deze sleuf werd vervolgens

opgevuld met grond, waarna de damwand

alsnog kon worden geplaatst.”

MONUMENTAAL PAND

Een ander mooi voorbeeld is het werk nabij

het monumentale pand De Botanist in het

centrum van Breda. Op een werkterrein van

slechts enkele vierkante meters realiseerde

Franki een palenwand met boorpalen van

80 centimeter doorsnede. Verhoeff: “De uitdaging

zat niet alleen in de beperkte ruimte,

maar vooral in de omstandigheden onder de

grond. De palen moesten trillingsvrij worden

aangebracht én door een bestaande fundering

heen worden geboord. Maar materieel

en techniek waren zodanig, dat zelfs harde

lagen of rotsachtige structuren geen belemmering

vormden.”

Hoewel de focus vaak ligt op complexe en

specialistische projecten, is Franki ook actief

in meer reguliere bouwopgaven. Zo werkt

het bedrijf momenteel mee aan een woningbouwproject

in het Zeeuwse Tholen.

INTERNATIONALE KENNIS,

LOKAAL TOEGEPAST

Franki Grondtechnieken maakt deel uit van

BESIX Group en opereert binnen het netwerk

van Franki Foundations, met vestigingen in

onder meer België en Frankrijk. In deze landen

zijn specialistische funderingstechnieken

vaak eerder regel dan uitzondering. De internationale

samenwerking biedt grote voordelen.

Zo kan het bedrijf gebruikmaken van een

eigen engineeringsafdeling in België, waardoor

al in een vroeg stadium wordt meegedacht

over slimme en haalbare oplossingen.

Verhoeff: “Dit is een belangrijke toegevoegde

waarde. Omdat we zoveel technieken hebben,

bieden we oplossingen die vaak beter

passen en zorgen voor efficiëntere en vaak

veiligere uitvoeringsmethoden.”

De realisatie van de complete bouwput voor de nieuwe kernreactor in Petten.

SAMENWERKING ALS

SLEUTEL TOT SUCCES

Verhoeff onderstreept de steeds belangrijker

wordende samenwerking. Binnen complexe

projecten wordt samengewerkt met verschillende

partijen, ieder vanuit hun eigen

expertise. “Door krachten te bundelen, kan

100 | STEDENBOUW.NL

'Omdat we zoveel technieken hebben,

bieden we oplossingen die vaak beter

passen en zorgen voor efficiëntere en

vaak veiligere uitvoeringsmethoden'

ieder bedrijf doen waar zij goed in is. Dit vergroot

niet alleen de kwaliteit van de uitvoering,

maar maakt het ook mogelijk om grote

en technisch uitdagende projecten succesvol

te realiseren.” Daarnaast ziet Verhoeff

de rol van Franki Grondtechnieken meer en

meer verschuiven van uitvoerder naar volwaardige

bouwpartner. “In plaats van alleen

het funderingswerk te realiseren, zorgen we

voor de uitvoering van de totale bouwput.”

De realisatie van de complete bouwput voor

de nieuwe kernreactor in Petten is hier een

voorbeeld van. “Hier hebben we de volledige

coördinatie van de bouwput met diepwanden,

ankers, betonwerk, paalfundering,

grondwerk, onderwaterbeton en constructievloer

op ons genomen. We konden dit

doen dankzij de goede samenwerking met

BESIX Nederland. Deze integrale aanpak

maakt het mogelijk om met name ingewikkelde

projecten beter te beheersen en optimaal

af te stemmen op de omgeving.” ❚

Franki Grondtechnieken werkt ook mee aan een woningbouwproject in het Zeeuwse Tholen.

Bij het monumentale pand De Botanist moesten

de palen trillingsvrij worden aangebracht én door

een bestaande fundering heen worden geboord.

STEDENBOUW.NL | 101

One MilkyWay Den Haag

Tekst | Lieke Bousema Beeld | Aldowa

Zilverkleurige aluminium composiet gevelpanelen spelen met de zon

One MilkyWay schittert je tegemoet

Wie over de A12 en A13 naar Den Haag rijdt, kan het niet missen: de indrukwekkende zilverkleurige toren van woningbouwproject

One MilkyWay. Het door OZ ontworpen gebouwensemble in de Haagse Binckhorst biedt ruimte aan 253 huur- en

koopwoningen en circa 3.650 vierkante meter kantoren, horeca en gezondheidszorg. Het project bestaat uit drie bouwdelen:

een circa 75 meter hoge woontoren, een laagbouwdeel van Cross-Laminated Timber (CLT) en een parkeergarage van zo’n

1.500 vierkante meter met een groene gevel en openbare daktuin. Waar de woontoren is bekleed met zilverkleurige aluminium

composiet gevelpanelen, is het laagbouwdeel afgewerkt met panelen in een donkere bronstint.

In de Binckhorst, waar ooit industrie overheerste,

verrijzen indrukwekkende gebouwen

met een moderne en duurzame visie.

Eén van de blikvangers in deze ontwikkeling

is One MilkyWay, waarvoor Aldowa in

opdracht van aannemer Waal Bouw circa

6.500 m 2 aluminium composiet gevelpanelen

heeft geëngineerd, geproduceerd en gemonteerd.

“De bovenbouw is voorzien van

vlakke zilverkleurige panelen met zettingen,

waardoor een hoogwaardig en uiterst vlak

gevelbeeld ontstaat”, vertelt Martien Trouborst,

project manager bij Aldowa. “Alsof

er een gigantische spiegel verrijst die speelt

met de zon. Hierdoor ontstaat op elk moment

van de dag een mooi schaduwspel.

Door de onderzijde van de balkons in dezelfde

panelen af te werken, krijgt het geheel

nog meer cachet.” Ook in de onderbouw zitten

vlakke panelen, vertelt hij, in combinatie

met profielbeplating op de hoeken en tussen

de ramen. “Het blokjesprofiel zorgt hier voor

een aangename onderbreking en een spannende

finishing touch.”

Net voor de zomer van 2025 zijn

de laatste aluminium composiet

gevelpanelen gemonteerd.

SNELLE MONTAGECYCLUS

Uitdaging in dit project was met name de

omvang, vertelt Trouborst. “Maar ook de

hoogte van het gebouw. Bij de montage van

de woontoren hebben we het stijgen en zakken

van de bouwsteigers gevolgd. Bij het

stijgen hebben we alle horizontale gevelbeplating

aangebracht. Denk bijvoorbeeld aan

de beplating bij de vloerranden en tussen

de ramen, deuren en puien, terwijl met het

zakken van de steiger juist de verticale delen

volgden. Hierdoor werd een snelle montagecyclus

geborgd.”

BIJZONDERE DETAILLERINGEN

De balkons van de hoogbouw zijn op een

juk op de begane grond bekleed, waarna

zij in één keer en inclusief balkonbeplating

en balkonhekken naar de juiste posities aan

102 | STEDENBOUW.NL

One MilkyWay Den Haag

Waar de woontoren wordt bekleed met

zilverkleurige aluminium composiet gevelpanelen,

wordt het laagbouwdeel afgewerkt met

panelen in een donkere bronstint.

het gebouw zijn gehesen, vertelt Trouborst.

“Een bijzonderheid, wat tevens geldt voor de

detailleringen.” Als voorbeeld noemt hij de

aansluitingen met de balkons, die achteraf

gemonteerd zijn. Maar ook de aansluiting op

de CLT-achterconstructie van de laagbouw,

die andere eisen stelde aan bijvoorbeeld de

waterhuishouding. “Om fouten tijdens de

uitvoering voor te zijn, hebben wij het complete

gevelsysteem uitgewerkt in 3D/BIM en

gedeeld met Waal Bouw, die de clashcontroles

heeft uitgevoerd.”

WIE DROMEN REALISEERT,

WORDT GEZIEN

Bijzondere lijnen, een exceptionele architectuur

en spraakmakende gevels: welke

droom opdrachtgevers in de architectuur,

bouw en infra ook hebben: Aldowa maakt

de wildste ideeën waar. “Geen opdracht is

te groot en geen idee te complex”, benadrukt

Trouborst. “We zoeken constant de

grenzen op van techniek, materiaal en architectuur.

Bovendien vinden we voor elke

montage-uitdaging een passende oplossing.

One MilkyWay is hier een mooi visitekaartje

voor.”

TRAPPENHUIS ALS

FINISHING TOUCH

Net voor de zomer van 2025 zijn de laatste

aluminium composiet gevelpanelen gemonteerd,

waarna Ballast Nedam de parkeergarage

op het binnenterrein heeft gebouwd.

Op hetzelfde moment is het trappenhuis

voor de woontoren gemaakt en door Aldowa

bekleed met aluminium composiet gevelpanelen

in een donkere bronstint. ❚

'Door de onderzijde van de balkons in dezelfde panelen

af te werken, krijgt het geheel nog meer cachet'

WIE DROMEN

REALISEERT,

WORDT GEZIEN.

SPECIALIST IN METALEN GEVELBEKLEDING

010 - 208 37 88 | WWW.ALDOWA.COM

STEDENBOUW.NL | 103


Beeld | Solarlux

Glazen vouwwanden combineren functionaliteit en

woongenot met een maximaal woonoppervlak

Binnen wordt buiten

De woningnood in Nederland leidt tot een sterke toename van binnenstedelijke hoogbouw, waarbij de gebouwen de randen

van hun (geringe) kavels opzoeken. Onder andere om een maximaal aantal verhuurbare of verkoopbare vierkante meters te

realiseren. “Een mooi voorbeeld vinden we in Scheveningen, waar een appartementencomplex strak tegen de gemeentelijke

rooilijn staat”, vertelt André Jansen, Senior Accountmanager bij Solarlux. “Alle woonkamers zijn uitgerust met onze vierdelige

geïsoleerde vouwwand, in combinatie met een Frans balkonhek. Hierdoor kunnen bewoners vanuit hun woonkamer heel

mooi uitkijken over de Scheveningse haven.”

De Franse balkonhekken zijn direct op de puien van Solarlux geschroefd,

vertelt Jansen. “Hierachter bevinden zich onze verdiepingshoge

Higline vouwwanden met triple glas. Wanneer het mooi weer is,

kunnen bewoners deze vouwwanden volledig openen. Hierdoor zitten

zij heel comfortabel op de bank in de zon.” Zou op deze plek een balkon

hebben gezeten, dan had het hele gebouw minimaal 1,5 meter terug

gebouwd moeten worden. “Hierdoor zou het aantal vierkante meters

woonkameroppervlak aanzienlijk kleiner zijn geweest”, aldus Jansen.

“Met de vierkantemeterprijzen in bijvoorbeeld het westen van ons land,

lopen vastgoedinvesteerders hiermee tienduizenden euro’s mis. Bovendien

was het uitzicht vanuit de woonkamers dan heel anders geweest,

waardoor ook de aantrekkelijkheid van de woningen werd beïnvloed.”

UITSTEKENDE PRESTATIES

Dankzij de geïsoleerde vouwwand van Solarlux blijft het comfort

en rustgevende gevoel van binnen-buiten behouden, terwijl tegelijkertijd

een maximaal leefoppervlak wordt geborgd, resumeert

Jansen. “De verdiepingshoge vouwwanden voldoen volledig aan

de actuele energienormen en onderscheiden zich door een uitstekende

thermische isolatiewaarde (Uw-waarde). Uniek zijn

bovendien de slanke profilering, lichte bediening en uitstekende

wind- en waterdichtheid. Ook aan de kust. Dankzij speciaal reinigingsbeslag

kunnen bewoners zowel de binnen- als buitenzijde

van het glas eenvoudig reinigen en zijn geen speciale glazenwassersinstallaties

nodig.”

Waar in Scheveningen een Frans balkonhek is toegepast, kan de

geïsoleerde vouwwand van Solarlux ook gecombineerd worden

met een volglazen balustrade voor een nóg mooier uitzicht.

Alle woonkamers zijn uitgerust met een vierdelige geïsoleerde

vouwwand en Frans balkonhek, waardoor bewoners vanuit

hun woonkamer heel mooi uitkijken over de haven.

104 | STEDENBOUW.NL

OOK VOLGLAZEN BORSTWERINGEN MOGELIJK

Opvallend is ook de hoge geluidsisolatie, waardoor geluid van bijvoorbeeld

wegverkeer, vliegverkeer en treinverkeer geen issue is.

“Hierdoor kan onze geïsoleerde vouwwand ook uitstekend toegepast

worden op geluidsbelaste locaties”, aldus Jansen. Waar in

Scheveningen een Frans balkonhek is toegepast, kan de geïsoleerde

vouwwand van Solarlux ook gecombineerd worden met een volglazen

balustrade. “In dit geval profiteren bewoners van meer transparantie

én een nog mooier uitzicht.” Als voorbeeld noemt Jansen een

volglasborstwering, die een onbelemmerd uitzicht en een moderne

uitstraling combineert.

dB, zorgt het geïntegreerde rooster voor een gegarandeerde, permanente

ventilatie en geluidswering. Dankzij een uiterst slanke profilering

worden bovendien een maximale daglichttoetreding en transparantie

geborgd”, aldus Jansen. “De balkonbeglazing zorgt voor een

zogenaamde ‘tweede-huid-gevel’, waardoor bespaard kan worden

op energie. Bovendien kunnen bewoners het hele jaar door van hun

buitenruimte genieten. In combinatie met de Higline vouwwanden

aan de voorzijde, ervaren bewoners maximaal woongenot.” ❚

BUITENRUIMTE NAAR DE GELUIDSLUWE ZIJDE

Met de imposante vouwwand wordt echter nog niet voldaan aan het

Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voor nieuwbouw. “Volgens

de NEN 7120 moeten appartementen namelijk beschikken over een

buitenruimte van ten minste 4,5 m 2 . Door aan de voorzijde van de

woning onze Higline vouwwand te monteren, kan deze buitenruimte

echter verplaatst worden naar de geluidsluwe zij- of achterkant”,

aldus Jansen. “Bijvoorbeeld in de vorm van een loggia of balkon.

Mocht ook hier de geluidsbelasting nog (te) hoog zijn, dan kunnen

loggia of balkon gecombineerd worden met onze SL Modular met

Proline T, Proline T mega of Proline S balkonsysteem.”

TWEEDE-HUID-GEVEL

SL Modular bestaat uit een geïntegreerde vaste borstwering, een geïntegreerd

ventilatierooster en een geïntegreerd SL25 draaischuifsysteem.

“Waar de balkonbeglazing voorziet in een geluidwering tot 25

cero schuiframen in project ODE Apartments

Vouwwanden

met Frans balkon

Volledig te openen voor directe

binnen‐buitenbeleving

· Oppervlaktebenutting: bouwen tot aan de rooilijn

· Geïntegreerd systeem: Frans balkonhek of

volglazen borstwering direct voor de vouwwand

· Triple glas en hoge wind‐ en waterdichtheid

· Zeer slanke profilering voor maximale transparantie

· Hoge geluidsisolatie voor stedelijke locaties

· Eenvoudig onderhoud dankzij reinigingsbeslag

solarlux.com

STEDENBOUW.NL | 105

Tekst | Oscar van Beest en Kris Vandekerckhove Beeld | Fundex

Trillingsvrij en emissiearm bouwen in complexe

binnenstedelijke omgevingen

Funderen met respect voor de

industriële historie

Funderen in bestaande industriële gebouwen vraagt om precisie en maatwerk. Dat blijkt onder meer uit twee recente

projecten van Fundex, in opdracht van Continental Car Parks. Daarbij worden parkeergarages gerealiseerd in voormalige

fabriekspanden in Vlissingen en Arnhem. In beide gevallen gaat het om complexe binnenstedelijke locaties, waar historische

constructies behouden blijven en de ruimte beperkt is.

Om onder deze omstandigheden veilig en

zonder schade te kunnen bouwen, wordt

er gekozen voor trillingsvrije en emissiearme

funderingstechnieken. Daarbij speelt de funderingsspecialist

een belangrijke rol.

PARKEERGARAGE IN DE

MACHINEFABRIEK VLISSINGEN

Een sprekend voorbeeld is de funderingsaanpak

in de historische machinefabriek in

Vlissingen. De fabriekshallen uit 1913, 1916

en 1919, met een hoogte van circa 16 meter,

vormen een imposante maar uitdagende

werkomgeving. Grote boorstellingen zijn hier

niet inzetbaar, waardoor maatwerk noodzakelijk

is. Fundex zet daarom compacte,

specialistische machines in, zoals de volledig

elektrische CD20E. Deze lichte en stille

Door het hoge draagvermogen en de grondverdringende eigenschappen kunnen de palen dicht

langs de bestaande bebouwing worden aangebracht, zonder nadelige effecten op de omgeving.

boormachine is bij uitstek geschikt voor

binnenstedelijke toepassingen en gevoelige

locaties. Dankzij het ontbreken van directe

uitstoot en de minimale geluidsproductie

kan er efficiënt en met respect voor de bestaande

constructie worden gewerkt.

Fundex realiseert hier 160 funderingspalen

tot een diepte van 25,5 meter. Daarbij wordt

gebruik gemaakt van trillingsvrije technieken,

waaronder combipalen met groutinjectie.

Deze methode zorgt voor een gelijkmatige

belasting van de ondergrond en minimaliseert

het risico op schade aan de omliggende

constructies.

OUDE MELKFABRIEK ARNHEM

Een vergelijkbare aanpak wordt toegepast

in Arnhem, op de locatie van de voormalige

melkfabriek. Hier wordt gewerkt aan

de fundering voor een nieuwe, zeslaagse

parkeergarage, waarbij eveneens rekening

wordt gehouden met de industriële historie

van de omgeving. Fundex installeert ook

op deze locatie ruim 160 Tubex-palen, hier

tot een diepte van circa 14 meter. Door het

hoge draagvermogen en de grondverdringende

eigenschappen kunnen deze palen

dicht langs de bestaande bebouwing worden

aangebracht, zonder nadelige effecten

op de omgeving.

BREDERE

DUURZAAMHEIDSAMBITIES

Met deze projecten onderstreept Fundex

haar rol als meer dan alleen een uitvoerend

funderingsspecialist. Het bedrijf positioneert

zich nadrukkelijk als innovatiepartner binnen

de beton- en staalbouw. Door in te zetten op

emissievrij en trillingsvrij funderen, laat Fundex

zien dat duurzaamheid en technische

106 | STEDENBOUW.NL

'De fundering wordt niet langer gezien als een onzichtbare

basis, maar als een essentieel onderdeel van de totale

duurzaamheidsprestatie van een bouwproject'

prestaties hand in hand gaan. De fundering

wordt daarmee niet langer gezien als een

onzichtbare basis, maar als een essentieel

onderdeel van de totale duurzaamheidsprestatie

van een bouwproject.

STRATEGISCHE ROL

Fundex positioneert zich nadrukkelijk niet

alleen als een uitvoerend funderingsspecialist,

maar ook als innovatiepartner binnen

de beton- en staalbouw. Door emissievrij

en trillingsvrij te werken, laat het bedrijf zien

dat duurzaamheid geen abstracte ambitie

is, maar een concrete en haalbare praktijk.

De fundering is daarmee niet langer een onzichtbare

onderlaag, maar een strategisch

onderdeel van de totale duurzaamheidsprestatie

van een bouwproject. Met projecten in

zowel Nederland als België bewijst Fundex

dat elektrisch en emissieloos funderen geen

experiment meer is, maar een volwassen en

toekomstbestendige oplossing. ❚

In Arnhem installeert Fundex ruim 160 Tubex-palen tot een diepte van circa 14 meter.

WWW.FUNDEX.NL

INFO@FUNDEX.NL

STEDENBOUW.NL

10-11-2025 10:16 | 107

Naamloos-4 1 10-11-2025 10:16

Tekst | Kris Vandekerckhove Beeld | Strong In Heights

Rope access… nu ook naar de bouw

Werken op hoogte

zonder stellingen

Werken aan gevels of op grote hoogte gebeurt traditioneel met stellingen of hoogtewerkers. Maar dat hoeft niet altijd zo te

zijn. Het klinkt voor velen nog ongewoon, maar met rope access – werken met touwtechnieken – wint deze aanpak stilaan

terrein in de bouwsector. Strong In Heights, het bedrijf van Lars Domenie, zet deze techniek in voor een brede waaier aan

werkzaamheden op moeilijk bereikbare plaatsen.

“Rope access bestaat al jaren, maar komt

vooral uit de industrie”, vertelt Domenie. “In

de bouwsector wordt nog vaak vastgehouden

aan klassieke oplossingen zoals stellingen

en hoogwerkers. Terwijl gebouwen

steeds hoger en complexer worden, zijn die

niet altijd de meest efficiënte of veilige keuze.”

Bij rope access werken gespecialiseerde

technici letterlijk ‘als alpinisten’ aan een

gebouw. Met behulp van touwen dalen ze

gecontroleerd af langs gevels of constructies

om werken uit te voeren. “Het is een

volwaardig vak met opleidingen en certificeringen.

Je gaat niet zomaar in een touw

hangen”, benadrukt Domenie.

honderden kilo’s gecontroleerd verplaatsen.

Vaak werken we daarbij samen met kranen.

Omdat wij zo mobiel zijn, zitten we het hijswerk

niet in de weg.”

SNEL, FLEXIBEL EN MET

MINDER HINDER

Een van de grootste troeven van rope access

is de flexibiliteit. Waar het opbouwen van

stellingen dagen kan duren, zijn touwtechnici

vaak binnen enkele uren operationeel.

“Meestal zijn we binnen anderhalf tot twee

uur klaar om te starten”, aldus Domenie. Dat

vertaalt zich niet alleen in tijdswinst, maar

ook in minder hinder voor de omgeving.

BREED INZETBAAR

IN DE PRAKTIJK

Hoewel rope access vaak geassocieerd

wordt met inspecties, ligt de realiteit een

stuk breder. Strong In Heights wordt ingeschakeld

voor uiteenlopende opdrachten:

van schilder- en kitwerken tot het plaatsen

van gevelelementen en het vervangen van

glas. “Op een bouwwerf zien we vaak dat

we worden ingeschakeld voor de laatste

afwerkingen”, zegt Domenie. “Wanneer stellingen

al weg zijn en hoogwerkers niet meer

mogelijk zijn, blijven er toch nog zaken over:

kitvoegen, herstelpunten en kleine ingrepen.

Dan bieden wij een oplossing.”

Bij rope access werken gespecialiseerde technici

letterlijk ‘als alpinisten’ aan een gebouw.

Maar ook grotere en technisch complexere

werken behoren tot de mogelijkheden. Zo

kunnen zware glaspanelen of gevelonderdelen

langs de buitenzijde van een gebouw

worden gehesen en geplaatst. “Met elektrische

lieren kunnen we lasten tot enkele

Rope access is geen vervanging, maar wel

een krachtige aanvulling. Zeker wanneer

traditionele middelen tekortschieten.

108 | STEDENBOUW.NL

Er zijn geen wegafsluitingen of grote installaties

nodig, wat vooral in stedelijke context

een belangrijk voordeel is. Daarnaast speelt

ook kostenefficiëntie een rol. Doordat er

minder materiaal en voorbereiding nodig is,

kan rope access in veel gevallen een goedkoper

alternatief zijn.

VEILIGHEID ALS

ABSOLUTE PRIORITEIT

Werken op hoogte roept vanzelf vragen op

rond veiligheid. Volgens Domenie ligt de lat

in de sector bijzonder hoog. “De veiligheidsstandaarden

zijn extreem streng. Het is en blijft

werken op hoogte, maar net daarom zijn de

procedures en opleidingen zo doorgedreven.”

Binnen Strong In Heights werkt Domenie

als gecertificeerd supervisor (level 3), het

hoogste niveau binnen rope access. Hij begeleidt

en controleert andere technici tijdens

de uitvoering van werken en draagt de verantwoordelijkheid

voor veiligheid, materiaal

en organisatie.

GROEIEND BELANG IN

MODERNE ARCHITECTUUR

De vraag naar rope access neemt toe,

zeker in een bouwcontext waarin architectuur

steeds complexer wordt. Denk

aan hoge gebouwen, moeilijk bereikbare

gevels of innovatieve toepassingen zoals

verticale tuinen. “De bouw evolueert

en daar moeten de technieken in mee”,

besluit Domenie. “Rope access is geen

vervanging van alles, maar wel een krachtige

aanvulling. Zeker wanneer traditionele

middelen tekortschieten.” ❚

'De vraag naar rope access neemt

toe, zeker in een bouwcontext waarin

architectuur steeds complexer wordt'

De techniek is geschikt voor een brede waaier aan

werkzaamheden op moeilijk bereikbare plaatsen.

STRONG IN HEIGHTS

Lars Domenie Hoogtewerken Vosdonk 37 A58 4879 NC Etten-Leur | T: 06 52 61 90 04 | E: info@stronginheights.com | W: stronginheights.com

STEDENBOUW.NL

17-04-2026 14:25 | 109

00057288001 - Strong in Heights.indd 1 17-04-2026 14:25

Nieuw Bergen Eindhoven

Impressie van Nieuw Bergen.


Beeld | Stam + De Koning, SDK Vastgoed/Tobewaxed, WAX Architectural Visualizations

Geen concessies voor Nieuw Bergen

Van tender tot oplevering: 10 jaar

doorzetten in het hart van Eindhoven

Midden in Eindhoven, tussen bestaande bebouwing en drukke functies, krijgt Nieuw Bergen vorm. Het plan combineert een

hoge dichtheid met opvallend veel licht en ruimte. Volgens ontwikkelingsmanager Mark Janssens van SDK Vastgoed zit de

kracht in het vasthouden aan het oorspronkelijke idee: “We hebben het ontwerp waargemaakt waarmee we destijds de

tender hebben gewonnen.”

Nieuw Bergen ontstond uit een tender die in

2016 door de gemeente Eindhoven is uitgeschreven.

Na fase 1 van deze tender, waarin

zeventien ontwikkelaars een ontwerp maakten,

bleven uiteindelijk drie partijen over.

SDK Vastgoed kwam als winnaar uit de bus,

mede door de manier waarop het team de

buurt vanaf het begin betrok.

“Buurtparticipatie was een belangrijk onderdeel

van de tender”, vertelt Janssens. “De

gemeente zette hier hoog op in en daarnaast

had de buurt ook een adviserende rol bij de

beoordeling. We hebben veel tijd gestoken in

buurtparticipatie en dat werd gewaardeerd.”

Daarnaast gaf het totaalconcept de doorslag.

Het ontwerp van MVRDV sluit aan op het profiel

van Eindhoven als stad van techniek, design

en kennis. “Het is een bijzondere mix van

gebouwen om te zien, vooral met die schuine

daken. Maar er zijn ook veel technische innovaties

opgenomen in het plan.”

LANGDURIGE BETROKKENHEID

SDK Vastgoed is een werkmaatschappij van

bouwconcern VolkerWessels en richt zich

op grote gebiedsontwikkelingen in Zuid-Nederland.

Janssens: “Aangezien projecten als

deze lange tijd in beslag nemen, is een goede

samenwerking essentieel. We werken altijd

vanuit de relatie met gemeenten en andere

stakeholders. Dat doen we open en transparant:

we lopen niet weg voor moeilijke issues

en zorgen dat alles bespreekbaar is. Zo houden

we samen vast aan dezelfde stip op de

horizon. We trekken daarbij als partners op,

tijdens het ontwikkel- én bouwtraject.”

Bij Nieuw Bergen betekende dat onder

meer in samenspraak met de gemeente

een nieuw bestemmingsplan opstellen, het

doorlopen van de verschillende procedures

en het begeleiden van het project tot en met

de bouw. Die startte in 2023, samen met

zusterbedrijf Stam + De Koning. Inmiddels

is het project na circa 10 jaar bijna afgerond.

BOUWEN OP EEN KRAPPE PLEK

Al die 10 jaar was Janssens betrokken

als ontwikkelingsmanager. Hij blikt terug:

“De locatie midden in de stad bracht flinke

110 | STEDENBOUW.NL


Nieuw Bergen vormt een compleet nieuw leefgebied in de stad. (Beeld: WAX Architectural Visualizations)

'Het is op alle fronten een

complex project geweest, van

techniek tot uitvoering'

uitdagingen met zich mee. Er was nauwelijks

ruimte voor een bouwplaats en

het project ligt direct naast een school,

brandweerkazerne, begraafplaats, diverse

woonblokken en belangrijke verkeersaders.

Veiligheid stond altijd voorop, maar dat

maakt het logistiek en technisch ingewikkeld.”

Ook het ontwerp zelf vroeg veel van

de uitvoering. Zowel de transformatie van

de bestaande gebouwen, waarin historie

en modern wonen samenkomen alsook

de schuine gevels en daken van de nieuwbouw,

met hoge eisen aan onder meer

waterdichting en bouwfysica. “Het is op alle

fronten een complex project geweest, van

techniek tot uitvoering.”

GEEN CONCESSIES

Wat het project voor SDK Vastgoed bijzonder

maakt, is dat het oorspronkelijke ontwerp

overeind bleef. “Daar ben ik het meest

trots op. We hebben geen concessies gedaan

ten opzichte van het tenderontwerp.

Dat zie je niet vaak bij dit soort projecten.”

Een hoge woondichtheid, met opvallend veel licht en ruimte.

Na bijna 10 jaar werken komt Nieuw Bergen

nu tot voltooiing. Een compleet nieuw leefgebied

in de stad, waar bijna 237 huishoudens

hun nieuwe thuis hebben gevonden.

Voor Janssens is dat het moment waarop

alle inspanningen samenkomen. “Je werkt

er zo lang aan dat het bijna gewoon wordt.

Maar als je dan ziet wat er staat, besef je

toch dat het een bijzonder project is.” ❚

STEDENBOUW.NL | 111



Beeld | Jaap Hennevanger

Steile daken vergen slimme techniek en een strakke uitvoering

Groene daken

op steile hellingen

Het Eindhovense Nieuw Bergen krijgt een opvallend profiel. De schuine daken springen direct in het oog. Op die daken ligt

een groene laag die meer vraagt dan standaard dakbegroeiing. Voor Van Kessel Sport en Cultuurtechniek, onderdeel van

Gebr van Kessel, was dit letterlijk werken op nieuw terrein, met technische keuzes en uitvoering op grote hoogte. Projectbegeleider

Jaap Hennevanger blikt terug op een intensief traject.

Elk dak had eigen details zoals

raampartijen en installaties.

Op hoogtes tot zestig meter werkte het team met gecertificeerde klimmers.

Van Kessel raakte al in de calculatiefase betrokken

bij dit project, vertelt Hennevanger.

In opdracht van Stam + De Koning Bouw

werkte het team een advies uit voor de

groendaken. “We hebben samen gekeken

naar hoe we dit technisch konden oplossen

en dat vertaald naar een uitvoerbaar

plan.” De daken zijn allesbehalve standaard.

“De hellingshoek varieert van 42 tot 52

graden. We maken vaker daktuinen, maar

de combinatie van hellingshoek en hoogte

maakte dit werk uitdagend.”

SYSTEEM TEGEN AFSCHUIVEN

Voor vijf gebouwen werden zes groendaken

ontworpen, elk met eigen details zoals

raampartijen en installaties. Dat vroeg

om een zorgvuldig gekozen oplossing

om afschuiven te voorkomen, evenals

een nauwe afstemming met de bouwer.

Het team van Van Kessel bedacht met

hulp van verschillende leveranciers een

systeem dat bestaat uit profielen die in

een houtconstructie onder de dakbedekkig

zijn bevestigd. In de profielen zijn een

speciaal beschermend, drainerend en

watervasthoudend doek en net geklemd.

In het net zijn elementen met stalen pinnen

aangebracht om het substraat en de vegetatiemat

op hun plaats te houden. “Dus we

hebben precies moeten berekenen waar

en op welke afstand van elkaar de profielen

aangebracht moesten worden.”

Ook werd er een computergestuurd irrigatiesysteem

toegepast, met leidingen vanuit de

technische ruimte. “De opbouw is maar 6

112 | STEDENBOUW.NL


Op de daken ligt een mix van

sedum, kruiden en grassen.

centimeter. Daar kun je weinig water in bergen.

Je moet dus zorgen voor goede beregening.”

ALPENWEIDE OP HOOGTE

Op de daken ligt een mix van sedum, kruiden

en grassen. Samen vormen ze een

beeld dat doet denken aan een alpenweide.

“Je wilt dat het dak er het hele jaar goed

uitziet. Daarom combineren we zo’n 25 verschillende

soorten. Sedum blijft in de winter

groen. Omdat de vetplantjes niet afsterven in

de winter, zorgt zij voor stevigheid. Kruiden

en grassen zorgen voor variatie.” Dat maakt

het eindbeeld rijk en afwisselend.

WERKEN OP GROTE HOOGTE

Het plaatsen van de dakconstructie en de

matten vroeg om een bijzondere uitvoering.

Op hoogtes tot zestig meter werkte

het team met gecertificeerde klimmers.

'De combinatie van hellingshoek en

hoogte maakte dit werk uitdagend'

De dode materialen en vegetatiematten

gingen op speciale pallets en het substraat

ging in kubels omhoog en werden

gecontroleerd verwerkt. “Je zit vast aan

een lijn, dus het werk gaat langzamer.

Tegelijk moet alles veilig gebeuren. Er mag

niets naar beneden vallen.”

Na de eerste daken werd de werkwijze geëvalueerd

en aangescherpt. Materialen werden

alvast op de grond in elkaar gezet, wat

in combinatie met een strakkere logistiek

zorgde voor meer snelheid.

LEREN EN VERTROUWEN

Met de eerste winter achter de rug volgt

het team met belangstelling hoe de daken

zich verder ontwikkelen. “De combinatie

van hoogte, hellende dakvlakken en diverse

plantensoorten maakt dit project uniek en

juist daarom zo waardevol. Voor Van Kessel

is Nieuw Bergen een bijzonder project om op

terug te kijken en een inspirerend voorbeeld

voor toekomstige groene daken op schuine

hellingen. Het is een prachtig visitekaartje

van wat technisch vakmanschap en groene

ambities samen kunnen realiseren.” ❚

Benieuwd naar meer van onze projecten? Scan de QR-code

STEDENBOUW.NL | 113


Tekst | Els Hekkenberg Beeld | Contrusoft

Dertig partners, één model

DIGITALE SAMENWERKING OP

EEN POSTZEGEL

In de Eindhovense binnenstad bouwt Stam + De Koning aan Nieuw Bergen: zeven gebouwen, 237 woningen en een ondergrondse

parkeergarage op een compact terrein. Meer dan dertig projectpartners werken samen aan het ontwerp van

MVRDV, met schuine daken, groene gevels en een hoge stedelijke dichtheid. De digitale coördinatie loopt via de BIMsoftware

Trimble Connect.

Nieuw Bergen is een herontwikkeling van het

gebied rond de Deken van Somerenstraat.

Het project omvat vijf nieuwbouwdelen en

twee transformaties, met commerciële ruimtes

en een stallingsgarage. Architect MVRDV

ontwierp de gebouwen zo dat elk volume

anders is in hoogte en vorm, maar samen

toch een geheel vormt. Inbo werkte het ontwerp

technisch uit. De bouw wordt verzorgd

door Stam + De Koning, in opdracht van

SDK Vastgoed.

ÉÉN DIGITAAL DOSSIER

Bij een project met zoveel partijen en zo'n

grote hoeveelheid informatie is het zaak om

overzicht te houden. Stam + De Koning gebruikt

daarom de software Trimble Connect

van Construsoft als projectmanagementsysteem.

Niek Rooijackers, BIM-manager

bij Stam + De Koning Bouw: “Dit systeem

is ons digitale fundament. We gebruiken

het als centrale projectomgeving waarin alle

partners samenwerken aan één gedeeld

informatiemodel. Alle documenten, teke-

Uitreiking van de BIM Awards.

114 | STEDENBOUW.NL


ningen en IFC-modellen worden in de cloud

gedeeld en iedereen werkt dus met dezelfde

informatie, die altijd en overal toegankelijk is

via desktop, tablet of smartphone.”

Inmiddels zitten er meer dan 250 IFC-modellen

van dertig partners in één coördinatiemodel.

“We kunnen in Trimble Connect

alle modellen combineren, controleren en

afstemmen. Die open aanpak maakt samenwerken

efficiënter”, zegt Rooijackers.

VAN SCHERM NAAR

BOUWPLAATS

Op de bouwplaats speelt het systeem een net

zo grote rol. BIM-coördinator Dennis Gubbels:

“De complexiteit van het project vraagt om een

feilloze afstemming. Elke hoek, elk knooppunt

is uniek. Dan is het cruciaal dat iedereen naar

dezelfde informatie kijkt. Uitvoerders kunnen

via tablets of een speciale BIM-container met

vaste computer direct modellen en tekeningen

raadplegen. Dit voorkomt miscommunicatie

én onnodige loopjes naar de keet.”

Trimble Connect software van Construsoft.

‘Elke hoek, elk knooppunt is uniek.

Dan is het cruciaal dat iedereen

naar dezelfde informatie kijkt’

ALLE DATA OP ÉÉN PLEK

ZORGT VOOR GRIP

Stam + De Koning werkt bij Nieuw Bergen

volgens een OpenBIM-aanpak. Elke partner

kiest de software die het beste past bij het

eigen proces, op voorwaarde dat er goede

IFC-modellen uitkomen. “Met Trimble Connect

kun je veel meer dan modellen bekijken.

Het is een platform dat samenwerking

structureert, deadlines haalbaar maakt en

faalkosten helpt beperken", aldus Rooijackers.

“We gebruiken niet alleen de sterke

3D-viewer, maar ook taken, communicatie

via to-do's en slimme vensters. Iedereen

werkt met dezelfde informatie, communicatie

verloopt op één plek en we houden grip

op tijd, kosten en kwaliteit.”

Stam + De Koning past ook augmented reality

toe. Daarmee worden bijvoorbeeld schakelaars

en installaties in woningen gecontroleerd.

Rooijackers: “En het mooie is dat

die data gewoon uit Trimble Connect komt.

We hoeven niets extra’s te modelleren. Dat

is dus laagdrempelig en waardevol.” Op de

website van Construsoft vind je een uitgebreide

case study met video.

Nieuw Bergen won in 2024 een Construsoft

BIM Award in de categorie commerciële projecten.

De volledige oplevering staat gepland

voor medio 2026. ❚

Bekijk

hier de

video

Aan het werk met de software.

Op de bouwplaats.

STEDENBOUW.NL | 115



Beeld | Theo Boons

Installatiewerk op maat in gemengd woonproject

W-installatie voor huur- en

koopwoningen in Nieuw Bergen

In het centrum van Eindhoven werkte Theo Boons aan het omvangrijke project Nieuw Bergen. Danny Hapers stuurde de

uitvoering aan van de sanitaire en W-installaties, in een project dat zich kenmerkt door variatie, maatwerk en een andere

manier van werken voor het van oorsprong Belgische bedrijf.

De mannen van Theo Boons aan het werk.

Theo Boons is een specialist die zich richt op

W- en S-installaties voor grootschalige projecten.

Het bedrijf verzorgt onder meer sanitaire

installaties, waterleidingen, verwarming

en ventilatie. Wat opvalt, is de sterke koppeling

tussen engineering en uitvoering. “Teams

op kantoor en op de bouwplaats werken

nauw samen, waardoor plannen snel vertaald

worden naar de praktijk”, aldus Hapers.

Door die werkwijze kan Theo Boons flexibel

opschalen en projecten efficiënt organiseren.

Theo Boons richt zich op de Belgische én de

Nederlandse markt. Eén van die projecten

is Nieuw Bergen in Eindhoven. Het nieuwbouwproject

bestaat uit zeven woonblokken

met een mix van huur- en koopwoningen,

wat vroeg om een flexibele aanpak. De rol

van Theo Boons in het project was duidelijk

afgebakend. Het bedrijf verzorgde de aanleg

van afvoerleidingen en waterinstallaties in

de appartementen. Daarnaast plaatsten de

monteurs het sanitair. “Hier deden we specifiek

het riool en de waterleidingen. Op andere

projecten doen we ook ventilatie, maar

voor Nieuw Bergen was daar een andere

specialist voor geregeld.”

VERSCHIL TUSSEN

HUUR EN KOOP

Wat Nieuw Bergen bijzonder maakt, is de

combinatie van huur en koop binnen één

project. Vooral het koopgedeelte bracht extra

werk met zich mee. “Bij de koopwonin-

116 | STEDENBOUW.NL


gen mochten bewoners zelf hun sanitair kiezen. Dat betekent dat

geen enkele woning exact hetzelfde is. Kopers maakten hun keuzes

vooraf, binnen een vastgesteld budget in onze eigen showroom.”

Op basis daarvan werden tekeningen en overzichten gemaakt. “Die

kregen wij dan terug en daar moesten wij alles op afstemmen tijdens

de uitvoering.” Volgens Hapers vroeg dat om strakke coördinatie.

“We hadden te maken met een honderdtal woningen waarin alles net

anders kan zijn. Dat moet je goed organiseren, anders loopt het niet.”

'De manier van bouwen in

Nederland is echt anders'

WERKEN OVER DE GRENS

Voor Theo Boons was dit project ook op een andere manier bijzonder.

Het bedrijf werkt in België en Nederland. En er zitten verschillen

tussen die landen. Dat vroeg om aanpassing. “De manier van

bouwen is echt anders. Loodgieterij blijft hetzelfde, maar de vloeropbouw

verschilt flink. In Nederland wordt veel in de vloer gestort. In

België zijn we gewend om meer op de vloer te werken.” Die verschillen

maakten het werk in Nederland in het begin spannend. “Je moet

goed schakelen en opletten. Maar dat zijn we gewend.”

TROTS EN VOORUITKIJKEN

Hapers kijkt positief terug op het project. “We zijn heel trots op ons

werk.” De ervaring neemt het team mee naar volgende projecten. “Je

leert elke keer bij. De volgende keer pak je het weer net iets slimmer

aan en kun je de kwaliteit nog verder verbeteren.” ❚

Een strakke coördinatie is heel belangrijk.

Wij zoeken

technisch talent!

Monteurs

Jij houdt installaties in topconditie.

Uitvoerders

Jij levert vakmanschap en werkt mee

aan hoogwaardige installaties.

Bij Theo Boons werken we ambitieus en ondernemend, met goesting om vooruit

te gaan en kansen te grijpen. Tegelijk zetten we sterk in op verbinding en

samenwerking. We nemen verantwoordelijkheid op elk niveau en communiceren

open en transparant. Dat is typisch Theo.

Het volgende project met jou erbij?

theoboonsgroep.be/werken-bij

info@theoboons.nl | +32 14 67 79 84

Hoge Mauw 1400 Arendonk

STEDENBOUW.NL

24-04-2026 09:16 | 117

Naamloos-2 1 24-04-2026 09:16

Noordhuys Tomatoes Oude-Tonge

Door de naam en het logo van Noordhuys Tomatoes op een mooie manier in de architectuur te integreren, is een mooi visitekaartje gecreëerd.


Beeld | Kort Geytenbeek Architecten

Nieuwe verpakkingshal met kantoor voor Noordhuys Tomatoes

Modern en duurzaam

visitekaartje langs de N57

Op een strategische plek aan de N57 in Oude-Tonge is eind 2025 een nieuwe verpakkingshal met kantoor voor Noordhuys

Tomatoes opgeleverd. De nieuwbouw is ontwikkeld in opdracht van The Greenery, ontworpen door Kort Geytenbeek Architecten

en valt op door zijn moderne ontwerp, waarbij het kantoor vijf meter ten opzichte van de gevel naar buiten steekt.

Het contact tussen Noordhuys Tomatoes en Kort Geytenbeek

Architecten kwam tot stand via mond-tot-mondreclame. “Bovendien

was Noordhuys Tomatoes erg gecharmeerd van een eerder ontwerp

van ons, voor JIMMY Products BV in Ridderkerk”, vertelt Benno van

Luttikhuizen, architect en directeur van Kort Geytenbeek Architecten.

“Waar in Ridderkerk kantoor, productie, verpakking, magazijn en

distributie op ruim 17.000 m 2 ondergebracht konden worden, hadden

we in Oude-Tonge te maken met een compacter oppervlak van

8.000 m 2 BVO, waarvan 6.100 m 2 BVO bestemd was voor de nieuwe

verpakkingshal. Een leuke uitdaging, die we vol enthousiasme

hebben aangepakt.”

MAAKBAAR, BETAALBAAR EN DUURZAAM

“Belangrijkste uitgangspunt van Noordhuys Tomatoes was een

maakbaar en betaalbaar ontwerp”, vertelt Van Luttikhuizen. “De logistieke

inrichting moest zodanig geoptimaliseerd worden, dat een

efficiënte productstroom werd gegarandeerd. Bovendien hadden we

te maken met strikte voedselveiligheidsnormen en was duurzaamheid

van meet af aan een speerpunt. Dankzij slimme gebouwkeuzes,

energie-efficiënte oplossingen én een strikte scheiding van gemotoriseerd

(vracht)verkeer, fietsers en voetgangers komt het gebouw in

aanmerking voor een hoge BREEAM-certificering.”

LANGGEREKT KANTOORVOLUME

Het ontwerp startte op structuurniveau. “We hebben eerst de logistieke

opzet bepaald”, vertelt Van Luttikhuizen. “Vervolgens hebben

we gekeken welke bouwmassa we op deze plot konden projecteren,

hoe hoog we maximaal mochten bouwen en welke omgevingsfactoren

ons ontwerp konden beïnvloeden. Hoe was bijvoorbeeld de

oriëntatie ten aanzien van de bezonning? En hoe konden we de

118 | STEDENBOUW.NL


'Omdat de voorzijde van

de nieuwbouw tevens

de zuidzijde betreft, is

nadrukkelijk aandacht

besteed aan zonbelasting'

OPTIMALE INRICHTING

In de nieuwbouw worden de hoofdentree en personeelsingang strikt

gescheiden, vertelt hij. Onder andere vanwege de strenge hygiëneeisen.

“En ook op logistiek vlak is de inrichting geoptimaliseerd.

Zo zijn aan beide kanten van de nieuwbouw laaddocks voorzien.

Tomaten worden aan de westzijde ontvangen en doorgezet naar

de verpakkingshal. Hier worden zij gekeurd, gewogen, gesorteerd,

verpakt en gelabeld, waarna zij aan de oostzijde het pand weer verlaten.”

Aan de achterzijde zijn magazijnruimtes voorzien met verpakkingsmaterialen,

kratten en pallets. Bovendien vindt hier de afvalverwerking

plaats. “Om een optimale kwaliteit te garanderen, worden de

tomaten altijd gekoeld opgeslagen en verwerkt.”

Medewerkers en bezoekers kunnen elkaar ontmoeten in de bedrijfskantine,

die aan de voorzijde is voorzien van een groene buitenruimte.

Een mooie finishing touch van het ontwerp, wat tevens geldt voor

alle groenvoorzieningen op het buitenterrein. ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Noordhuys Vastgoed II Oude Tonge BV

Ontwikkelaar

The Greenery

Architect

Kort Geytenbeek Architecten

Aannemer

De Vries en Verburg

Om hete zonnestralen te blokkeren voordat zij het glas

bereiken en het binnenklimaat beter te beheersen, zijn

horizontale lamellen in de gevel opgenomen.

zichtbaarheid aan de N57 vergroten? Diverse analyses hebben uiteindelijk

geleid tot een langgerekt kantoorvolume aan de voorzijde,

die het pand cachet geeft en knipoogt naar de uitgestrektheid van

de rijksweg.” Door vervolgens de naam en het logo van Noordhuys

Tomatoes op een mooie manier in de architectuur te integreren, is

een mooi visitekaartje gecreëerd. “Een visitekaartje dat ook netjes

aangepast kan worden wanneer de huisstijl wijzigt.”

Omdat de voorzijde van de nieuwbouw tevens de zuidzijde betreft,

is nadrukkelijk aandacht besteed aan zonbelasting. “Om hete

zonnestralen te blokkeren voordat zij het glas bereiken en het binnenklimaat

beter te beheersen, zijn horizontale lamellen in de gevel

opgenomen”, vertelt Van Luttikhuizen. “Bovendien is secundaire

zonwering achter de lamellen toegepast om in het vroege voorjaar

en late najaar ook de laagstaande zon te weren. Hierdoor ontstaat

automatisch een aangenamer werkklimaat.”

Dak 6.050m² | Gevel 5.400 m² | Aluminium composiet 1.920 m²

Dak- en wandbeplating

Noordhuys te Oude-Tonge

In opdracht van De Vries en Verburg

Meer projecten bekijken?

www.hardeman-vanharten.nl

STEDENBOUW.NL | 119


De warmte- en koudeverdelers zijn onder uitstekende arbeids- en klimaatomstandigheden geprefabriceerd,

waardoor zij eenvoudig, snel en door slechts een aantal monteurs konden worden aangesloten.


Beeld | Barth Installatietechniek

Nieuwbouw Noordhuys Tomatoes maakt efficiënt gebruik van energie en restwarmte

Gestroomlijnde bouw dankzij

prefab installatieskids

Op bedrijventerrein Oostflakkee, aan de N57 in Oude-Tonge is in december de moderne en duurzame nieuwe verpakkingshal

voor Noordhuys Tomatoes opgeleverd. De 8.000 m 2 grote nieuwbouw is in opdracht van The Greenery gebouwd met oog

voor een efficiënte productstroom, slimme bouwkeuzes én een hoge energie-efficiëntie. Ambitie was een BREEAM Excellent

certificering. Bovendien moet de restwarmte van de koelinstallatie zo efficiënt mogelijk worden benut. Uitdagingen waar

Barth Installatietechniek wel raad mee weet.

Barth Installatietechniek heeft jarenlange

ervaring in het ontwerp en de realisatie van

werktuigbouwkundige en elektrotechnische

installaties. De Zuid-Hollandse totaalinstallateur

is een veelgevraagde (bouwteam)

partner in de branches (semi-)overheid,

kantoren, zorg, onderwijs, utiliteitsbouw en

industrie en hecht waarde aan lange relaties

met opdrachtgevers.

projectleider bij Barth Installatietechniek. “De

koelinstallatie is gerealiseerd door Koning

Koudetechniek en beschikt over een TSAwisselaar

voor warmte-/koudeleveringen.

De restwarmte en koeling die hierdoor beschikbaar

komt, wordt duurzaam door ons

benut om zowel de productiehal als kantoren

te verwarmen en koelen. De installatie levert

kostbare BREEAM-credits op, wat tevens

geldt voor de waterkleppen, kWh-meters en

andere technieken die de energiebehoefte

van het gebouw reduceren.”

EFFICIËNT GEBRUIK

VAN RESTWARMTE

De opdracht in Oude-Tonge kwam aan het

rollen via een aanbesteding, die geleid werd

door Van Vliet Bouwmanagement. Hierbij

viel vooral de ervaring van Barth Installatietechniek

in dit soort projecten op. Maar

ook de brede expertise, waardoor werktuigbouwkundige,

sanitaire én elektrotechnische

installaties geïntegreerd uitgevoerd

konden worden. “Een groot deel van de verpakkingshal

wordt geconditioneerd om een

kwaliteitsvolle opslag en verwerking van alle

tomaten te garanderen”, vertelt Leco Douw,

Een groot deel van de verpakkingshal wordt geconditioneerd om een

kwaliteitsvolle opslag en verwerking van alle tomaten te garanderen.

120 | STEDENBOUW.NL


PREFAB SKIDS

De klimaatinstallatie voor Noordhuys Tomatoes

is volledig watergedragen, vertelt Douw.

“Waar in de productiehal uit BREEAM-oogpunt

is gekozen voor balansventilatie-units

met warmteterugwinning, hebben wij in de

kantoren een combinatie van ventilatie fancoilunits

en vloerverwarming toegepast. De

warmte- en koudeverdelers hiervoor zijn onder

uitstekende arbeids- en klimaatomstandigheden

geprefabriceerd in de werkplaats

van SolidSKID in ’s-Gravendeel, waarna alle

geprefabriceerde onderdelen volledig getest,

bedrijfsklaar en ruim op tijd op de bouwplaats

in Oude-Tonge zijn aangeleverd. Hierdoor

konden zij eenvoudig, snel en door slechts

een aantal monteurs worden aangesloten.”

ANTWOORD OP ACTUELE

BOUWUITDAGINGEN

Met deze aanpak geven SolidSKID en Barth

Installatietechniek een stevig antwoord op

de actuele bouwuitdagingen. Denk bijvoorbeeld

aan het tekort aan technische

vakmensen en de korte doorlooptijden op

de bouw, die ook in Oude-Tonge voor uitdagingen

zorgden. “Dankzij de skids kan

al in de ruwbouwfase gestart worden met

installeren”, vertelt Douw. “Bovendien kan

de kwaliteit van de installaties beter worden

geborgd. Dankzij de compacte units zijn

slechts minimale vervoersbewegingen nodig,

wat de duurzaamheid ten goede komt.

Bovendien zijn de units in de toekomst eenvoudig

uitwisselbaar.”

'Dankzij de skids

kan al in de

ruwbouwfase

gestart worden

met installeren'

De skids zijn geplaatst op de technische

zolder, waar ook alle leidingstraten lopen en

waar ook de fancoilunits zijn gepositioneerd.

Onder het plafond was hier namelijk onvoldoende

ruimte voor.

GEEN TRANSPORTVERMOGEN

In navolging van de klimaatinstallaties,

heeft Barth Installatietechniek ook de

persluchtinstallatie en alle loodgieterswerk

gerealiseerd. Bovendien stond het bedrijf

in voor de elektrotechnische installaties.

“Wij hebben vanaf de erfgrens de installatie

geïnstalleerd, van inkoop-/compactstation

tot hoofdmeterkast”, vertelt Douw.

“Bijzonder in dit project is dat er geen

transportvermogen beschikbaar is vanuit

de netleverancier. Daarom heeft de opdrachtgever

een warmtekrachtkoppeling

(WKK) op gas geïnstalleerd. Een derde

partij heeft bovendien een PV-installatie en

batterijopslag gerealiseerd die aangesloten

zijn op de hoofdverdeelkast en stroom

leveren aan onze installaties.” ❚

Totaalinstallateur

in E- & W-

installaties

Met passie voor

techniek

www.barthinstallatietechniek.nl

STEDENBOUW.NL | 121

Rode Dorp Baarn

Met de oplevering van fase 3 eind maart is het project nu afgerond en zitten de bewoners er weer warmpjes bij.


Beeld | Nijhuis Bouw Apeldoorn

VAN ROOD VERLEDEN NAAR

EEN DUURZAME TOEKOMST

Een historische wijk vernieuwen zonder haar ziel te verliezen: het klinkt als een paradox, maar bij het Rode Dorp in Baarn

werd het werkelijkheid. Wat begon met een relatief beperkte uitvraag (het vervangen van daken en glas) groeide uit tot

een integrale upgrade van de volledige gebouwschil. De ambitie werd bijgesteld van energielabel G naar gemiddeld label A.

Niet alleen vanwege achterstallig onderhoud, maar ook om het historisch karakter van de wijk te bewaren en toekomstbestendig

te maken.

Een van de meest zichtbare discussies

draaide om het dak, vertelt Arno Dankers,

projectleider bij Nijhuis Bouw Apeldoorn, die

in opdracht van Omthuis verantwoordelijk is

voor de verduurzamingsoperatie van in totaal

129 woningen in het Rode Dorp inclusief

bijbehorende stenen bergingen. “Oorspronkelijk

had de wijk rode dakpannen, maar in

de jaren zestig werden deze vervangen door

donkerblauw gesmoorde varianten. Monumentenzorg

wilde terug naar het oorspronkelijke

beeld.” Opvallend genoeg verwijst

de naam ‘Rode Dorp’ niet naar de pannen,

maar naar de politieke kleur uit de jaren ’20,

toen de wijk een sterke communistische

signatuur had.

DRIE FASEN

Het project werd uitgevoerd in drie fasen,

telkens in bewoonde staat en met respect

voor de verschillende woningtypologieën.

“Juist die variatie maakte het project

complex, met als hoogtepunt fase 3: de

karakteristieke U-vormige bouwblokken

aan de Marisstraat”, blikt Charles Stolk

terug, projectleider bij woningstichting

Omthuis. “We zijn in het derde kwartaal

van 2022 gestart met fase 1. Met de

oplevering van fase 3 eind maart is het

project nu afgerond en zitten de bewoners

er weer warmpjes bij.” Omthuis heeft

bewust gekozen om het oorspronkelijke

beeld van de wijk met rode pannen in ere

te herstellen. “Waar mogelijk werd buitendaks

geïsoleerd, met subtiele aanpassingen

aan goten en boeidelen zodat het

straatbeeld intact bleef”, zegt Dankers.

“In de meest complexe delen, zoals de U-

vormige blokken, werd juist gekozen voor

indakisolatie, zorgvuldig weggewerkt tussen

de sporen en gordingen.”

PREFAB OPLOSSINGEN

Ook de gevels kregen een upgrade.

“De spouwmuren werden gereinigd en nageïsoleerd

met EPS-parels, het glas is vervangen

door HR++ (en waar nodig brandwerend

glas) en ventilatiesystemen werden

per woning afgestemd. Alles met als doel

122 | STEDENBOUW.NL

Rode Dorp Baarn

om het comfort te verhogen zonder zichtbare ingrepen en overlast

voor de bewoners”, legt Dankers uit. Een slimme zet van Nijhuis

Bouw was dan ook de inzet van prefab oplossingen, met name

bij de dakkapellen. “Bestaande dakkapellen werden 3D ingemeten,

digitaal uitgewerkt en perfect op maat gemaakt. Ze werden in één

dag gemonteerd en afgewerkt, waarbij de binnenzijde vrijwel onaangetast

bleef.”

UITDAGINGEN OP HOOGTE

De grootste uitdagingen lagen in de detaillering en uitvoering.

“Geknikte daken, grote hoogtes tot 14 meter en complexe aansluitingen

vroegen om inventieve oplossingen”, zegt Dankers.

“Traditionele materialen zoals lood maakten plaats voor zinken lijsten

om de waterdichtheid te garanderen en afwijkende gevelstanden

werden opgelost met slimme constructies zoals verholen goten.”

Wat dit project echt bijzonder maakt, is volgens beide heren de samenwerking

tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. “Vanaf het

begin werd intensief afgestemd op kosten, uitvoering en bewonersbelangen.

Die pragmatische aanpak zorgde voor een soepel proces,

ondanks de complexiteit”, zegt Stolk. Dankers kan dat beamen en

zegt: “We deelden hetzelfde doel: tevreden bewoners en een hoge

kwaliteit. Het resultaat is niet alleen een geslaagde renovatie, maar

ook een blauwdruk voor toekomstige projecten.” ❚

'Geknikte daken, grote

hoogtes tot 14 meter en

complexe aansluitingen

vroegen om inventieve

oplossingen'

Het project werd uitgevoerd in drie fasen, telkens in bewoonde staat

en met respect voor de verschillende woningtypologieën.

Bestaande dakkapellen werden 3D ingemeten, digitaal uitgewerkt en perfect

op maat gemaakt. Ze werden in één dag gemonteerd en afgewerkt.

STEDENBOUW.NL | 123

Rode Dorp Baarn


Beeld | ASB

Zorgvuldige asbestverwijdering

met oog voor bewoners

Onderdeel van de grootschalige renovatie

van het Rode Dorp was het

opsporen en elimineren van asbesthoudende

materialen. Na uitvoerig

onderzoek werden in circa dertig

woningen asbesthoudende ontluchtingsbuizen

aangetroffen. Die zijn door

ASB vakkundig verwijderd, zonder dat

bewoners hun woning hoefden te verlaten.

Een knap staaltje vakmanschap.

Als ketenpartner van Nijhuis Bouw Apeldoorn

speelt ASB al bijna tien jaar een belangrijke

rol in het saneren van asbest. “Altijd

met een scherpe focus op de juiste prijskwaliteitverhouding”,

verzekert Chris van

Beek, uitvoerder bij ASB in Veenendaal. “In

dit project kwam onze expertise samen met

zorgvuldige communicatie, want asbest verwijderen

doe je niet alleen technisch goed,

maar vraagt ook om aandacht voor de mensen

die er wonen.”

LUCHTDICHTE RUIMTE

De ontluchtingsbuizen in kwestie liepen

vanuit de keuken en het toilet via de eerste

verdieping en zolder naar het dak, vaak over

een lengte van zo’n 8 meter per woning, blikt

Van Beek terug. “De situatie verschilde per

huis: soms waren delen al eerder gesaneerd

bij eerdere renovaties, maar in veel gevallen

was een volledige aanpak noodzakelijk. En

dat begint altijd bij het creëren van een volledig

veilige werkomgeving. Dat betekende

hier in de woningen van het Rode Dorp het

bouwen van een zogenaamde containment,

een luchtdichte ruimte van folie en houten

regels op zolder, in de slaapkamers en op de

overloop. In één van de slaapkamers werd

vervolgens een speciale douchesluis ingericht.

Een flinke operatie, zeker gezien de

beperkte ruimte in de vaak kleine kamers.”

In de woningen werd een zogenaamde containment gebouwd om de

asbesthoudende ontluchtingsbuizen veilig te kunnen verwijderen.

VEZELS

Tijdens de sanering werd het containment

continu onder onderdruk gehouden, zodat

er geen schadelijke vezels konden ontsnappen.

“De lucht werd actief afgezogen

en gefilterd”, legt Van Beek uit. “Na het verwijderen

en inpakken van de buizen werd

het containment grondig gereinigd met

124 | STEDENBOUW.NL

Rode Dorp Baarn

natte doeken en speciale stofzuigers. Vervolgens

voerde een onafhankelijk bureau

luchtmetingen uit om te controleren of de

ruimte volledig veilig was. Pas na een officiële

vrijgave konden we het containment

afbreken en het asbesthoudende materiaal,

dat zorgvuldig was ingepakt, afvoeren volgens

de geldende regelgeving.”

Tijdens de sanering werd het containment continu onder onderdruk gehouden,

zodat er geen schadelijke vezels konden ontsnappen.

Hoewel de technische uitvoering vaak binnen

één dag per woning wordt afgerond, ligt

de grootste uitdaging vaak bij de bewoners,

zegt Van Beek. “Het leegmaken van kamers

en het accepteren van de ingrijpende werkzaamheden

vraagt om duidelijke uitleg en

begrip. Juist daar maken wij het verschil: we

werken met nette vakmensen, zorgen voor

een heldere communicatie en hebben oprechte

aandacht voor bewoners. Op die manier

hebben we ook ons steentje bijgedragen

aan een veiliger en gezonder Rode Dorp.” ❚

‘Asbest verwijderen vraagt ook om aandacht

voor de mensen die er wonen'

Jouw partner

voor asbest- en

zwamsanering

ASB is specialist binnen Dolmans Groep.

Dé groep van specialisten die je ontzorgt in

de bouw. Van asbest- en zwamsanering tot

klimaatbeheersing en houtherstel.

Meer weten wat we voor jouw project kunnen

betekenen? Bekijk dolmans.com/bouw

Asbestsanering

Zwamsanering

Plaagdierbeheersing

0318 - 75 48 56

asb-bv.nl

Bezoek

onze

website

STEDENBOUW.NL | 125

Rode Dorp Baarn


Beeld | Sloof BV

Grootschalige dakrenovatie:

van bruin naar rood

Wat doe je als een project met hellende daken niet alleen

verouderd is, maar de renovatie ook barst van de technische

uitdagingen? Dan kies je niet voor standaardoplossingen,

maar voor vakmanschap en in dit geval slimme logistiek.

In opdracht van vaste partner Nijhuis Bouw Apeldoorn nam

Sloof BV deze uitdaging aan en heeft zij het Rode Dorp in

Baarn weer zijn kenmerkende rode aanzicht teruggegeven.

Sloof heeft de werkzaamheden in meerdere fasen zorgvuldig aangepakt:

van het volledig verwijderen van de oude dakpannen en

het kaal maken van het dak tot het isoleren en aanbrengen van de

nieuwe rode dakpannen en gootbetimmering. “In totaal zijn maar

liefst 165.000 dakpannen van het type BMI Nieuwe Hollander V in

natuurrood verwerkt, samen met 60.000 strekkende meter aan latten”,

vertelt Hans Sloof.

Eén van de grootste uitdagingen in het Rode Dorp vormden de

zogenoemde U-blokken. “Deze hoge, uitstekende bouwdelen vereisten

een specifieke aanpak”, zegt Sloof. “Vanwege de hoogte en

In totaal heeft Sloof BV maar liefst 165.000 dakpannen van het

type BMI Nieuwe Hollander V in natuurrood verwerkt.

Sloof

Sloof

Sloof always

always

always on the

on

on roof

the

the

roof

roof

Telefoon

0548 - 545 236

Telefoon

Telefoon 0548 - 545 236

Telefoon

0548 - 545 236

126 | STEDENBOUW.NL

0548 545 236

Dak renovatie

Dak

Dak

Dak Kappenmontage

renovatie

renovatie

renovatie

Kappenmontage

Kappenmontage

Kappenmontage

Dak timmerwerken

Dak timmerwerken

Dak

Dak Pannenleggen

timmerwerken

timmerwerken

Pannenleggen

Pannenleggen

Pannenleggen

E-mail

Web

info@sloofbv.nl www.sloofbvrijssen.nl

E-mail

Web

E-mail info@sloofbv.nl Web www.sloofbvrijssen.nl

E-mail

Web



geknikte vorm werd er een enorme steigerconstructie met contragewichten

geplaatst, zodat we het hellend dak veilig konden bereiken.

Ook moesten deze blokken eerst nog voorzien worden van

een houten dakbeschot.” Daarnaast was de logistiek een uitdaging

bij dit gedeelte. “Materialen konden niet overal direct worden aangevoerd.

De ruimte was te krap voor een vrachtwagen. Materialen

werden op zelfgemaakte transportmiddelen overgeladen en heen

en weer gereden.”

Complex was ook de detaillering, volgens Sloof. “Gootafwerkingen,

dakkapellen, schoorstenen en kil- en hoekkeperconstructies

vroegen om maatwerk. Alles moest perfect op elkaar worden afgestemd.

Special op maat gemaakte knikpannen maken het plaatje

compleet en zorgen voor een strakke, doorlopende uitstraling.

Alsof het dak uit één geheel bestaat.” Het eindresultaat mag er dan

ook zijn. Door het nieuwe daklandschap doet het Rode Dorp zijn

naam weer eer aan. ❚

Rode Dorp Baarn


Beeld | Bestisol Isolatie

Minerale inblaaswol verbetert

het wooncomfort

Verduurzaming in de bestaande bouw vraagt niet zelden om creativiteit en flexibiliteit. Zo ook bij het Rode Dorp in Baarn,

waar Bestisol Isolatie werd gevraagd om de bestaande spouwmuren en het nieuwe dakbeschot van de gerenoveerde woningen

op te vullen met minerale inblaaswol. Met name dat eerste bleek een uitdaging vanwege vervuiling in de spouw.

Maar ook daar werd een passende oplossing voor gevonden.

“Als vaste onderaannemer van Nijhuis Bouw Apeldoorn hebben wij in

het voortraject uitgebreid onderzoek gedaan naar de mogelijkheden

van spouwmuurisolatie”, vertelt Yuksel Guven van Bestisol Isolatie.

“Door middel van spouwinspecties werd per woning vastgesteld of

het na-isoleren haalbaar was. Spouwvervuiling door mortelresten is

bij oudere woningen een veelvoorkomend probleem. Een gespecialiseerde

ploeg van ons bracht deze vervuiling in kaart en markeerde

de gevels. Waar nodig werd het metselwerk lokaal opengehakt, puin

verwijderd en opnieuw dichtgemetseld. Pas daarna konden we de

isolatie inblazen.”

‘Voor zowel de

spouwmuren als

daken is gekozen voor

minerale inblaaswol’

afwijkende constructies was standaard renoveren met dakplaten

geen optie. Zodoende werd er een nieuw dakbeschot aangebracht,

waarin gaten werden geboord volgens een specifiek patroon. Deze

werden door ons gevuld met inblaaswol, goed voor een isolatiepakket

van 25 cm.”

Het project vroeg volgens Guven om continue afstemming en

flexibiliteit. “Dankzij korte lijnen tussen opdrachtgever en uitvoerders,

ook van derde partijen, konden we snel schakelen. Als we

niet vooruit konden bij woning A, verhuisden we naar een andere

woning of zelfs naar een compleet ander project. Die flexibiliteit

bieden wij, mede dankzij een mooie werkvoorraad. Gecombineerd

met ruim 35 jaar ervaring maakt dat wij echt meerwaarde

leveren in elk verduurzamingstraject.” ❚

Voor zowel de spouwmuren als daken is gekozen voor minerale inblaaswol

van Knauf. In totaal heeft Bestisol Isolatie circa 1.500 m 2

aan spouwmuurisolatie aangebracht. “Bij de daken aan de Marisstraat,

goed voor ongeveer 2.300 m 2 , lag de uitdaging vooral in

de bereikbaarheid”, zegt Guven. “Met dakhoogtes tot 14 meter en

ZORGT ER AL

RUIM 30 JAAR

VOOR DAT U

ER WARM BIJ ZIT!

In totaal heeft Bestisol Isolatie circa 1.500 m 2 aan

spouwmuurisolatie aangebracht.

Bestisol Isolatie Bezoekadres:

Kievit 53,

Butaanstraat 10,

7462 ZL Rijssen NL 7463 PG Rijssen

www.bestisol.com

0548 - 541337

info@bestisol.com

STEDENBOUW.NL | 127

Rode Dorp Baarn


Beeld | Van den Berg Schilders

Degelijk werk, plezier in samenwerking en respect voor het ambacht

Traditioneel schilderwerk met

oog voor detail

Van den Berg Schilders heeft onlangs het laatste likje verf vakkundig uitgesmeerd op een van de woningen van het Rode

Dorp in Baarn. In opdracht van en in samenwerking met Nijhuis Bouw Apeldoorn liep het 118 jaar jonge familiebedrijf als

betrouwbare schakel mee in de strak georganiseerde planning.

“Binnen dit project verzorgden wij al het buitenschilderwerk. Van ramen,

deuren en kozijnen tot boeidelen, dakkapellen, goten en sierlijsten”,

vertelt Henk Blanket, bedrijfsleider bij Van den Berg Schilders.

“De woningen hebben daarbij hun karakteristieke uitstraling behouden

met een traditionele kleurencombinatie van oudgroen en gebroken

wit – een stijl die al aanwezig was en zorgvuldig is voortgezet.”

Naast het schilderwerk heeft Van den Berg Schilders ook het glas

vervangen. “De bestaande kozijnen bleken grotendeels nog in goede

staat, alleen waar nodig hebben we houtrot hersteld.” Volgens Blanket

paste het nieuwe HR++ glas ‘gewoon’ in de bestaande kozijnen,

met slechts bij enkele openslaande ramen een kleine aanpassing.

“Onze kracht ligt in traditioneel vakmanschap. Waar in nieuwbouwprojecten

vaak snel moet worden gewerkt, nemen wij de tijd voor een

grondige voorbereiding: wassen, schuren, repareren, bijwerken, opzetten

en zorgvuldig aflakken. Deze werkwijze zorgt niet alleen voor

een duurzaam resultaat, maar geeft ook voldoening in het werk.”

Met een geschiedenis van 118 jaar en inmiddels de vierde generatie

aan het roer, is Van den Berg Schilders diep geworteld in het schildersvak.

“Met een team van 25 vakmensen zetten wij ons elke dag

in voor kwaliteit en vakmanschap. We zijn gespecialiseerd in dit soort

projecten die extra aandacht vragen. Onze schilders schuren nog,

zeggen we wel eens gekscherend. Tegelijkertijd kijken we vooruit en

willen we groeien, al blijft het een uitdaging om nieuw personeel te

vinden dat dezelfde passie voor traditioneel schilderwerk deelt. Het

Rode Dorp onderstreept in ieder geval waar wij voor staan: degelijk

werk, plezier in samenwerking en respect voor het ambacht.” ❚

'Onze kracht ligt in

traditioneel vakmanschap'

Schilderwerk met de beste prestatie

Een goede

service is het

halve werk

schilderwerk en onderhoud

timmer- en stucwerk

beglazing en meer!

VOOR DUURZAAM WONEN & WERKEN

www.vandenbergschilders.nl

De woningen hebben hun karakteristieke uitstraling behouden met een

traditionele kleurencombinatie van oudgroen en gebroken wit.

128 | STEDENBOUW.NL

KJ Den Haag Den Haag

Straks loop je onder een golvend houten plafond met gouden teksten vanuit het station de stad binnen.


Beeld | Powerhouse Company, David Rozemeyer Fotografie

Het verhaal achter KJ Den Haag

Een nieuwe, indrukwekkende

entree voor Den Haag

Den Haag krijgt een nieuwe, indrukwekkende entree. Straks loop je onder een golvend houten plafond met gouden teksten

vanuit het station de stad binnen, terwijl boven je twee slanke torens de Haagse skyline opnieuw definiëren. Het project KJ

Den Haag transformeert niet alleen de plek, maar ook de beleving van aankomen in Den Haag. Paul Stavert, architect en

partner bij Powerhouse Company, verantwoordelijk voor het ontwerp van het nu al iconische hoogbouwproject, vertelt het

verhaal achter KJ Den Haag.

De aanleiding voor KJ Den Haag ligt in een competitie vanuit de gemeente

Den Haag, na jaren van plannen en visievorming rond deze

strategische locatie. Uiteindelijk werd een prijsvraag uitgeschreven,

die werd gewonnen met een vernieuwend idee. “Al in 2016 werd anders

gedacht over de relatie tussen stad en gebouw: niet als één geheel,

maar als twee complementaire benaderingen”, vertelt Stavert.

Hij doelt op de beleving op ooghoogte en de impact op de skyline.

RECHTEN VAN DE MENS

Vanuit het station gedacht, is het gebouw ontworpen als een warme

en uitnodigende binnenwereld. “Het golvende houten plafond vormt

daarbij een opvallend element. Het geeft allure aan de entree van de

stad en zorgt voor een bijna theatrale ervaring bij aankomst. In dit

plafond worden in gouden letters teksten uit de rechten van de mens

verwerkt, wat een extra laag betekenis toevoegt. Rondom ontstaat

levendigheid door winkels, horeca en entrees naar woningen, die

naadloos overlopen in het omliggende plein.” ❯

Rondom het gebouw ontstaat levendigheid door winkels, horeca en

entrees naar woningen, die naadloos overlopen in het omliggende plein.

STEDENBOUW.NL | 129


Tegelijkertijd speelt het gebouw een bescheiden rol in de skyline van

Den Haag. “Twee slanke torens met een statige, verticale geleding en

een karakteristieke Haagse bekroning vormen het silhouet. Tussen

deze torens ligt een ‘vallei’ met terugliggende gevels, terrassen en

groen. Deze opzet zorgt niet alleen voor visuele samenhang, maar

ook voor een functionele verbinding tussen het nabijgelegen New

Babylon en de rest van de stad.”

SLANKE VORM

De positionering van de torens is volgens Stavert zorgvuldig gekozen.

“Door de slanke vorm en de ruimte ertussen blijft zonlicht het

plein bereiken, waardoor schaduwwerking wordt beperkt. Het plein

zelf ondergaat overigens ook een complete transformatie: van een

voormalige fietsenstalling naar een groen, uitnodigend verblijfsgebied

met horeca en een paviljoen. Het wordt een stedelijke plek met de

sfeer van de nabijgelegen Koekamp, maar met het karakter van een

levendig plein.” Ook op woonniveau biedt KJ Den Haag bijzondere

kwaliteiten. “De terrassen in de vallei creëren unieke woningtypes

met uitzicht op zee of optimale bezonning op het zuiden. Daarnaast

zijn er innovatieve indelingen, zoals bajonetwoningen over twee niveaus,

waarbij wonen en slapen bewust zijn gescheiden in oriëntatie

en beleving.”

GEOPTIMALISEERD VOOR KWALITEIT

De technische uitdagingen waren aanzienlijk. Stavert: “De bouw

volgde op een al gerealiseerde fietsenstalling en kelder, wat betekende

dat de fundering een gegeven was. De combinatie van een

asymmetrische kern, grote overspanningen en een gereserveerde

metrobuis vroeg om intensieve samenwerking en slimme oplossingen.

Dit leidde tot een complex maar efficiënt ontwerp, waarin elke

woning is geoptimaliseerd voor kwaliteit.” En over die kern gesproken,

in samenwerking met IMd Raadgevende Ingenieurs en J.P.

van Eesteren is gekozen voor hoogovencement in plaats van traditioneel

Portlandcement, waarmee een aanzienlijke CO 2

-reductie

is gerealiseerd. “Dit toont aan dat ook binnen een betonintensief

project grote stappen mogelijk zijn”, zegt Stavert.

Met het verfijnde materiaalgebruik, van lichtgewicht beton en

natuursteen tot een combinatie van geanodiseerd en gecoat aluminium

in warme bronsen goudtinten, krijgt KJ Den Haag een

rijke, gelaagde uitstraling. “Afhankelijk van het licht verandert het

gebouw subtiel van karakter. Met de oplevering in zicht belooft

KJ Den Haag niet alleen een architectonisch statement te worden,

maar vooral een plek die Den Haag op een nieuwe manier

laat beleven.” ❚

'De combinatie van een asymmetrische kern, grote

overspanningen en een gereserveerde metrobuis vroeg

om intensieve samenwerking en slimme oplossingen'

Tussen de torens ligt een ‘vallei’ met terugliggende gevels, terrassen en groen. (Beeld: David Rozemeyer Fotografie)

130 | STEDENBOUW.NL



Beeld | Powerhouse Company

Bouwfysica:

de smeerolie van het ontwerp

Een succesvol ontwerp van een complex gebouw zit niet alleen in de esthetiek of techniek, maar vooral in de samenhang

daartussen. En daar komt de rol van de bouwfysicus om de hoek kijken. Nelissen ingenieursbureau werd daarom bewust al

in de tenderfase betrokken bij het ontwerp van KJ Den Haag. Een interessant gesprek met directeur Marjon Swinkels over

de rol van de bouwfysicus als smeerolie in het ontwerptraject.

Het gebouw wordt gerealiseerd op een bestaande kelder. Dat gaf extra uitdagingen in het ontwerp.

“Toen ons bureau 35 jaar geleden werd opgericht, was bouwfysica

nog allesbehalve vanzelfsprekend”, vertelt Swinkels. “De discipline

werd vaak pas laat in het proces betrokken, met een beperkte rol:

controleren of een ontwerp voldeed aan het Bouwbesluit. We fungeerden

als een soort politieagent die achteraf moest beoordelen

wat anderen hadden bedacht. Dat leidde niet zelden tot frustratie

en afkeuringen.”

EEN ONTWERP DAT WERKT

Die rol is inmiddels volledig veranderd. “Tegenwoordig schuift de

bouwfysicus al aan bij het schetsontwerp, juist om vooraf de randvoorwaarden

te bepalen”, benadrukt Swinkels. “Niet meer afkeuren,

maar mogelijk maken. Niet meer controleren, maar sturen.” Door

vanaf het eerste moment na te denken over zaken als geluid, brandveiligheid,

daglicht, energie en comfort, ontstaat een ontwerp dat

niet alleen voldoet aan de regels, maar ook daadwerkelijk werkt. “KJ

Den Haag is daarvan een sprekend voorbeeld. Al in de tenderfase

werden we als bureau ingeschakeld om samen met ontwikkelaars

van het plan Amvest en Synchroon, architect Powerhouse Company

en constructeur IMd een goed ontwerp te maken. De filosofie was

helder: eerst een bouwfysisch goed gebouw ontwerpen en pas

daarna bepalen welke installaties nodig zijn.” ❯

STEDENBOUW.NL | 131


Tien jaar geleden was het ontwerpen van twee torens van meer dan 70 meter

hoog best wel spannend. Vooral ten aanzien van de brandveiligheid.

KJ Den Haag is een volledig autovrij

woonconcept met alleen fietsparkeren.

SAMENHANG

Desondanks kende het project de nodige

uitdagingen. “Tien jaar geleden was het

bouwen van twee torens van meer dan 70

meter hoog best wel spannend. Vooral ten

aanzien van de brandveiligheid”, zegt Swinkels.

“Daarnaast hadden we te maken met

een geluidbelaste locatie naast het station

en een complexe gebouwvorm die verre van

compact was. Zo’n uitgestrekte vorm is niet

bepaald gunstig voor de energiehuishouding.

Kwam nog bij dat het project gerealiseerd

moest worden op een al in aanbouw

zijnde kelder. Juist door al die randvoorwaarden

en uitdagingen komt de ware kracht van

de bouwfysicus naar voren. Als verbinder

tussen architect, constructeur en installatieadviseur

werd continu gezocht naar de

beste balans. Een wijziging in de brandveiligheid

had bijvoorbeeld direct invloed op de

plattegronden, daglichttoetreding en het gevelontwerp.

Door die samenhang te overzien

en te vertalen naar het ontwerpteam, wisten

we uitdagingen integraal op te lossen.”

VOORUITSTREVENDE

OPLOSSINGEN

Die rol als ‘tolk’ is volgens Swinkels essentieel

in een bouwproces. “De bouwfysicus

spreekt de taal van alle disciplines en begrijpt

wat eenieder nodig heeft. Waar de

architect droomt van slanke lijnen en maximale

vrijheid, weet de installatieadviseur

welke ruimte nodig is voor de techniek. De

bouwfysicus brengt die werelden samen

en zorgt dat iedereen dezelfde kant op beweegt.

Bij KJ Den Haag leidde dat tot innovatieve

oplossingen. Zo is door de hoogte

van het woongebouw een gelijkwaardige

oplossing nodig om de brandveiligheid te

borgen. Daarbij wordt deels tegen Stichthage

gebouwd en boven op de fietsenstalling,

waardoor het vluchtconcept al in een vroeg

stadium met de veiligheidsregio Haaglanden

is besproken. Ook wordt ingezet op groen

geïntegreerd in terrassen en balkons en is

gekozen voor een volledig autovrij woonconcept

met alleen fietsparkeren, destijds

behoorlijk vooruitstrevend.”

Wat dit project vooral laat zien, is dat een

goed gebouw begint bij een integrale benadering,

resumeert Swinkels. “Bouwfysica

vormt de smeerolie die alle aspecten samenbrengt:

van comfort en akoestiek tot duurzaamheid

en (brand)veiligheid. Wij zorgen

ervoor dat complexe projecten niet vastlopen,

maar juist tot bloei komen.” ❚

132 | STEDENBOUW.NL


Tekst | JM van Delft & zn

Duurzame geveloplossingen

voor KJ Den Haag

Midden in het dynamische hart van Den Haag werkt JM van Delft & zn aan de realisatie van KJ Den Haag, een project waarin

stedelijke complexiteit en hoogwaardige geveltechniek samenkomen. In opdracht van J.P. van Eesteren verzorgt het bedrijf

de aluminium vliesgevels in de plint, diverse stalen binnenpuien en een aluminium lichtstraat die het gebouw verbindt met

de winkel- en kantoorgevel van de laagbouw van Stichthage.

Wat dit project onderscheidt, is de nadrukkelijke focus op duurzaamheid.

Vanuit een gedeelde ambitie kiezen J.P. van Eesteren en JM van

Delft & zn bewust voor oplossingen die verder gaan dan de standaard.

Die aanpak vertaalt zich onder meer in het gebruik van ultra low carbon

aluminium profielen. Deze worden geproduceerd met hernieuwbare

energie en bestaan voor 75 tot 95 procent uit gerecycled materiaal,

wat resulteert in een aanzienlijk lagere CO 2

-uitstoot.

Tegelijkertijd vraagt bouwen op deze binnenstedelijke locatie

om een doordachte aanpak. De beperkte ruimte en aanwezigheid

van meerdere bouwpartners maken een strakke logistieke

organisatie onmisbaar.

Kenmerkend voor de samenwerking is dat beide partijen continu

bleven zoeken naar mogelijkheden om verder te verduurzamen.

Waar vaak wordt volstaan met het realiseren van wat ontworpen

is, werd hier bewust gekeken naar optimalisaties in materiaalgebruik

en uitvoering. Zo kreeg duurzaamheid niet alleen vorm in het

ontwerp, maar juist ook in de keuzes die tijdens het bouwproces

werden gemaakt. ❚

Fotobijschrift. (Beeld: xxxxx)

jmvandelft.nl

Fotobijschrift. (Beeld: xxxxx)

STEDENBOUW.NL | 133

De Limes Oegstgeest

Tekst | Els Hekkenberg Beeld | Waal

Studentencomplex vraagt om ruimte voor late keuzes

Flexibiliteit als

bouwopgave bij De Limes

Bij De Limes in Oegstgeest ligt de uitdaging niet alleen in het bouwen van 285 studentenwoningen en 26 gedeelde woonkamers,

maar vooral in hoe het project tot stand komt. Beslissingen worden soms bewust laat genomen, terwijl de bouw al

loopt. Dat vraagt om een bouwer die kan meebewegen en het proces blijft sturen.

De Limes bestaat uit 285 zelfstandige woningen, verdeeld over 27

woongroepen. Elke bewoner heeft een eigen studio en elke gang een gedeelde

woonkamer. Op de begane grond komt een gemeenschappelijke

ruimte van 125 vierkante meter met onder meer een was- en studieruimte.

Ook krijgt De Limes een inpandige fietsenstalling en groene buitenruimte.

SYMMETRIE EN TUNNELBOUW

Waal en DUWO werkten eerder al samen aan studentencomplexen,

vertelt projectleider Marco Heikoop. “De indeling is per gang vergelijkbaar.

Door de vorm van het gebouw zie je diezelfde plattegrond

per vleugel.” Als tunnelbouwer sluit de werkwijze van Waal goed aan

Waal en DUWO werkten eerder al samen aan studentencomplexen.

134 | STEDENBOUW.NL

De Limes Oegstgeest

bij de plattegrond, met veel symmetrische studentenkamers. Al in

het voortraject dacht de bouwer actief mee met de architect en opdrachtgever.

“Van onderhoud tot duurzaamheid: wat is er nodig voor

deze woningen? Het gaat altijd om betaalbaarheid, maar daarbinnen

spelen ook duurzaamheid en onderhoud een rol.”

FLEXIBILITEIT ALS UITGANGSPUNT

Wat dit project bijzonder maakt, is de manier van samenwerken.

DUWO wil graag lang de ruimte hebben om keuzes te maken. “Ze

kan pas laat besluiten hoe woningen worden afgebouwd en hoe

de algemene ruimte eruitziet. Dat vergt wat van ons als aannemer,

maar daar houden we rekening mee.” Toch vraagt dit wel om duidelijke

afspraken, zegt Heikoop. Je houden aan deadlines is daarbij

de sleutel. “We stellen de deadlines niet te vroeg. Maar is er een

deadline, dan moet je ook echt besluiten.” Tijdens het werk van

Waal werkt mogelijk ook de afbouwer van DUWO op het project.

“Dat vraagt van ons dat we meedenken met het belang van de

opdrachtgever. Maar wat mij betreft is dit echt een optimale manier

van samenwerken.”

De indeling is per gang vergelijkbaar.

GROTE IMPACT VAN LATE WIJZIGING

Tijdens de bouw diende zich een ingrijpende aanpassing aan. Installaties

op het dak mochten niet in het zicht komen. “Dat was de grootste

uitdaging tot nu toe”, vertelt Heikoop. De oplossing vroeg om een

nieuw ontwerp, inclusief een forse dakopbouw. “We moesten alles

opnieuw berekenen, tot en met het heiwerk toe. Het is feitelijk het

uitengineeren van een extra verdieping.”

'We moesten alles

opnieuw berekenen'

De wijziging had gevolgen voor planning, veiligheid en techniek.

“Het heeft zelfs effect op de BENG. Denk bijvoorbeeld aan hoeveel

zonnepanelen je nog kwijt kunt.” Maar, zegt Heikoop, daar

is Waal wel de juiste partij voor. “Je kunt zeggen: ik stop en

wacht tot we te horen krijgen wat we moeten doen. Maar zo

zitten wij niet in elkaar. Wij begrijpen het probleem en lossen het

gewoon op.” De goede samenwerking met DUWO helpt daarbij.

Dezelfde partijen werken opnieuw samen, vaak zelfs met dezelfde

mensen. “Als je elkaar kent en vertrouwt, kun je ook gezonde

discussies voeren.”

Door de vorm van het gebouw zie je diezelfde plattegrond per vleugel.

De oplevering van De Limes staat zelfs met de extra dakopbouw nog

steeds gepland voor het eerste kwartaal van 2027. ❚

STEDENBOUW.NL | 135

De Limes Oegstgeest


Beeld | Verboom Techniek en Waal

Duurzamer bouwen met gas en minder cement

Warme gietbouw

wint weer terrein

De Limes in Oegstgeest wordt uitgevoerd in warme gietbouw. Jarenlang was de koude variant de standaard, maar door

strengere milieueisen en schaarste aan grondstoffen verschuift dat weer, ziet directeur Xander Schuite van Verboom

Techniek. Het bedrijf levert de verwarmingsinstallaties en meet wanneer het beton sterk genoeg is om te ontkisten.

Bij koude gietbouw wordt snel verhardend

cement gebruikt met veel portlandklinker.

Dat heeft een hoge CO 2

-voetafdruk. Bij warme

gietbouw verwarmen gasbranders het

beton van buitenaf, waardoor je kunt volstaan

met langzamer verhardende cement.

Warme gietbouw is inclusief gasverbruik

daarnaast milieuvriendelijker dan koude gietbouw,

blijkt uit een Stufib/Stutech-studie.

“Lange tijd was koude gietbouw als eenvoudige

oplossing de voorkeur van veel

aannemers”, vertelt Schuite. “En de cementleveranciers

hielden de mengsels

scherp geprijsd. Als je zonder verwarmen

binnen veertien uur de sterkte haalt, is dat

de meest voor de hand liggende keuze.”

Maar de grondstoffen voor koude mengsels

worden schaarser en duurder. Tegelijk

dwingen opdrachtgevers en gemeenten

aannemers om naar de uitstoot te kijken.

Warme gietbouw wint weer aan populariteit.

136 | STEDENBOUW.NL

De Limes Oegstgeest

'Een mooi samenspel met uitvoerders,

constructeurs en betonleveranciers'

Met een rijpheidscomputer wordt bepaald

wanneer het juiste moment van ontkisten is.

“Grote partijen als Waal en andere toonaangevende

gietbouwers kijken nu weer serieus

naar warme gietbouw.”

METEN EN STUREN

Op De Limes werden drie tunnelkisten geplaatst.

Verboom richtte deze in met een

verwarmingsinstallatie en posities voor de

sensoren. De rijpheidscomputer MCR-21

meet continu de temperatuur en gewogen

rijpheid van het beton. Wordt de vereiste

sterkte bereikt, dan schakelt de installatie

automatisch uit. Schuite: “Zo ga je zo efficiënt

mogelijk met gas om en beschik je tegelijkertijd

over bewijslast dat je op het juiste

moment hebt ontkist.”

De data is online beschikbaar. Bij afwijkingen

kan Verboom bijsturen via de installatie

of in overleg met de betonleverancier

het mengsel aanpassen. “Bij de meeste

aannemers zijn wij onafhankelijk adviseur

op het verhardingsproces. Een mooi samenspel

met uitvoerders, constructeurs

en betonleveranciers.”

GASTANK OP DE BOUWPLAATS

Het plaatsen van een propaangastank op

een bouwplaats vraagt om afstemming met

de omgevingsdienst. Regels rond afstanden

en veiligheid zijn landelijk vastgesteld en gemeenten

kunnen hier nog voorwaarden aan

verbinden. Schuite: “Tot nu toe hebben we

het altijd kunnen regelen, maar binnenstedelijk

wordt het krapper en zijn de regels strenger.”

Verboom werkt sinds 2020 samen met

gasleverancier Robogas om veiligheid en

regelgeving beter te borgen.

Op De Limes verliep het werk zonder problemen.

Schuite: “Waal is wat dat betreft een

heel goede partner. Er was genoeg ruimte

op de bouwplaats en de installatie liep soepel.”

Na het storten van het laatste casco

gaan tank en branders weer weg en kan de

bouw verder. ❚

Bouwen aan snelheid, kwaliteit en duurzaamheid.

Al 60 jaar ondersteunt Verboom Techniek aannemers met warme

gietbouw op de bouwplaats. Door onze expertise te combineren

met de inzet van de rijpheidscomputer maken wij het proces

sneller, efficiënter en duurzamer.

Wat betekent dit voor u?

Efficiënte uitvoering van warme gietbouw op de bouwplaats

Optimale inzet van de rijpheidscomputer voor maximale controle

Kortere bouwtijden en betere planning

Kostenbesparing door efficiënt proces

Bijdrage aan duurzaam en emissiearm bouwen

60 jaar ervaring en betrouwbare samenwerking

Verboom Techniek – samen bouwen aan de toekomst.

www.verboomtechniek.nl

STEDENBOUW.NL | 137

De Limes Oegstgeest


Beeld | SIW Steigerwerken

Logistiek en planning bepalen het ritme

Steigers meebouwen in

het tempo van de ruwbouw

In Oegstgeest bouwt Waal aan De Limes, een studentencomplex met 285 woningen. Het gebouw bestaat uit een toren van

dertien verdiepingen en twee lagere blokken van vier verdiepingen. SIW Steigerwerken verzorgt het steigerwerk rondom het

casco en de gevels. Dat klinkt rechttoe rechtaan, maar het flinke tempo van de ruwbouw maakt het project toch uitdagend.

De steiger dient tijdens de ruwbouwfase ook als valbeveiliging. Dat

betekent: meebouwen met het tempo van de bouw. Han Boender,

VMG-coördinator van SIW Steigerwerken: “We moeten met de ruwbouw

mee omhoog.”

Bij De Limes was de gevelvorm relatief eenvoudig, waardoor het volgen

van het tempo prima haalbaar was. “Gezien de nieuwbouw is

het geen ingewikkeld werk voor onze specialisten. Het is een kwestie

van de tekening goed lezen en de tekening goed volgen.” SIW werkt

op steigertekeningen van een constructeursbureau, dat in dit project

in opdracht van aannemer Waal tekent. “Wij werken ook vaker met

deze partij. En omdat dit bureau ons ook kent, weet ze wat wij nodig

hebben. Dat werkt prettig.”

SIW werkt op steigertekeningen van een

constructeursbureau via aannemer Waal.

SIW Steigerwerken verzorgt

alle

SIW

stappen

Steigerwerken

in de steigerbouw.

verzorgt


alle stappen in de steigerbouw.


SIW Steigerwerken ontwerpt, monteert en demonteert

al SIW zo'n Steigerwerken dertig jaar steigers ontwerpt, voor monteert grote bouwbedrijven.

en demonteert

Wij al SIWzo'n waren Steigerwerken dertig in het jaar verleden steigers ontwerpt, voor betrokken monteert grote bouwbedrijven.

bij en de demonteert

realisatie van

unieke al Wij zo'n waren dertig bouwprojecten in het jaar verleden steigers zoals voor betrokken De grote Markthal, bouwbedrijven.

bij de KPN realisatie Zendmast, van

100 Wij unieke waren hoog, bouwprojecten De in het Groene verleden Kaap, zoals betrokken De Zaanse Markthal, bij Helden, KPN realisatie Zendmast, De van

Moskee unieke 100 hoog, bouwprojecten in De Rotterdam, Groene Kaap, en zoals velen De De Zaanse meer. Markthal, Helden, KPN Zendmast, De

Door 100 Moskee hoog, jarenlange in De Rotterdam, Groene ervaring Kaap, en in velen de De steigerbouw Zaanse meer. Helden, is SIW De in

staat Moskee Door jarenlange alle in mogelijke Rotterdam, ervaring steigerconstructies en in velen de steigerbouw meer.

verzorgen. is SIW in

Door staat jarenlange alle mogelijke ervaring steigerconstructies in de steigerbouw verzorgen. is SIW in

staat alle mogelijke steigerconstructies te verzorgen.

'We begrijpen dat iets

in de weg kan zitten'

KEUREN EN BIJSTUREN

Iedere twee weken worden de steigers gekeurd. Boender: “Dat is

verplicht en noodzakelijk. Soms worden steigerdelen weggehaald

voor het werk. Dat moet dan weer teruggelegd worden, maar dat

wordt logischerwijs wel eens vergeten.” Ook ankers worden soms

verwijderd door andere partijen. “We begrijpen dat iets in de weg kan

zitten, maar proberen dat zoveel mogelijk te voorkomen of aanpassingen

te doen.”

LOGISTIEK OP EEN KRAPPE BOUWPLAATS

De planning op de bouwplaats vraagt om afstemming. SIW komt

met eigen vrachtwagens en kranen en heeft ruimte en tijd nodig om

te lossen. “Als de vrachtwagen vertraging heeft, heeft alles vertraging.

Goed overleg is daarin heel belangrijk.” Boender kijkt tot nu toe

tevreden naar de samenwerking: “Het is een fijn project. Er is in hoog

tempo een mooi stukje werk geleverd.” ❚

138 | STEDENBOUW.NL

The West Blake Rotterdam


Beeld | BIK bouw BV / Giesbers Bouwen en Renoveren / V8 architects

Rijke context als belangrijke inspiratiebron

LUXUEUS WONEN IN

WEDEROPBOUWICOON

Op een van de meest markante hoeken van het centrum van Rotterdam ondergaat een prestigieus kantoorgebouw een

transformatie naar luxueuze appartementen. Het gebouw maakt deel uit van een wederopbouwensemble dat na de Tweede

Wereldoorlog de stad haar nieuwe gezicht gaf. Om die reden laat V8 architects de gevel aan de Westblaak en Hartmansstraat

grotendeels intact. Juist deze combinatie van behoud en vernieuwing vraagt om een zorgvuldige en technisch hoogwaardige

aanpak, waarin BIK bouw BV en Giesbers Bouwen en Renoveren hun vakmanschap nadrukkelijk laten zien.

“De keuze om niet te slopen maar te transformeren

werd omarmd door de gemeente”,

begint Frank Huibers, associate architect

bij V8 architects. “Het gebouw is beeldbepalend

en staat op een stedenbouwkundig

cruciale plek. Bovendien draagt het een

kunstwerk van Louis van Roode, dat de

hoek van het bouwblok visueel versterkt. In

de oorspronkelijke opzet van het bouwblok

speelde kunst een belangrijke rol, met op

meerdere plekken geïntegreerde kunstwerken.

Zo is de ingang van de naastgelegen

bioscoop Cinerama één groot kunstwerk.

Die rijke context vormde een belangrijke inspiratiebron

voor het nieuwe ontwerp.” ❯

'Dit project laat zien dat transformatie een waardevol

alternatief is voor sloop en nieuwbouw'

De optopping behoudt het beeld van de ‘pergola’.

De gevel aan de Westblaak en Hartmansstraat blijft grotendeels intact.

STEDENBOUW.NL | 139


EXTRA VOLUME

Centraal in de ontwerpvisie stond volgens

Huibers dan ook de vraag: hoe behoud je de

identiteit van een bestaand gebouw en voeg

je tegelijkertijd iets eigentijds toe? “De keuze

viel op het zoveel mogelijk intact laten van

de bestaande gevels aan de Westblaak en

Hartmansstraat. Terwijl aan de binnenzijde

juist ruimte werd gezocht voor uitbreiding,

om het project financieel haalbaar te maken.

Zo ontstond een nieuw volume aan het

binnenhof en is gekozen voor een optopping,

die als een abstract volume bovenop

het bestaande gebouw ligt.” De optopping

vormt een eigentijdse interpretatie van de

onderliggende gevel. “Met een sterke mate

van abstractie, waarbij zelfs raamopeningen

nauwelijks herkenbaar zijn, voegt het zich

naar de schaal van de stad en de havenomgeving.

Op de hoek aan de Westblaak is een

cirkelvormig element toegevoegd dat het

bestaande kunstwerk accentueert, zonder

ermee te concurreren.”

PERGOLA

Bijzonder is ook hoe een decoratief element

uit het oorspronkelijke ontwerp, de pergola

op de terugliggende bovenste verdieping,

een nieuwe functie heeft gekregen. “De

vorm en geometrie zijn behouden, maar fungeren

nu als dragende constructie voor de

optopping”, legt Huibers uit. De uitvoering

van dergelijke constructieve aanpassingen

binnen een bestaand gebouw vraagt om

specialistische kennis en precisie. Hierin onderscheiden

BIK bouw en Giesbers Bouwen

en Renoveren zich door hun integrale aanpak

en nauwe samenwerking met alle betrokken

partijen. “De specifieke materialisering versterkt

het abstracte karakter van de optopping.

Er is veel glas toegepast, deels transparant

en deels niet, wat zorgt voor een licht

en modern beeld. De achterzijde van het

gebouw is echter volledig herontwikkeld. De

gevel van de begane grond is daarbij grotendeels

teruggebracht naar het oorspronkelijke

beeld. Daarboven is de gevel ontworpen en

gematerialiseerd als hedendaags, met een

duidelijke relatie tot de karakteristieke wederopbouw

weefgevels. Het typische laagbouwvolume

met achteringang voor de winkels dat

je overal terugziet in Rotterdam, is vervangen

door een zes verdiepingen tellend gebouw

dat het binnengebied activeert.”

TECHNISCH COMPLEX

De technische uitvoering van het project is

behoorlijk complex, zegt Eric Wan, projectleider

bij BIK bouw. “In dit werk komen alle

facetten bij elkaar, van sloopwerk en nieuwbouw

tot het maken van een optopping en

funderingsuitbreiding. Een van de uitdagingen

was onder meer het aanbrengen van

de nieuwe funderingspalen in de bestaande

kelder onder grondwaterniveau. Verder blijft

de buitenschil van het gebouw grotendeels

behouden, wat zelden voorkomt. Een extra

uitdaging daarbij is dat de winkels op de

begane grond gewoon openblijven.” Desondanks

loopt het project voorspoedig. “We

hebben inmiddels het hoogste punt bereikt

en zijn gestart met de afbouw.”

Dit project laat zien dat transformatie een

waardevol alternatief is voor sloop en nieuwbouw.

“Niet alleen vanwege het behoud van

erfgoed, maar ook vanwege de aanzienlijke

besparing in CO 2

-uitstoot”, zegt Huibers.

Het resultaat is een ontwikkeling met 98

luxe appartementen van circa 40 tot 78 m 2

in hartje Rotterdam. De oplevering staat gepland

voor het eerste kwartaal van 2027. ❚

De achterzijde van het gebouw wordt volledig herontwikkeld.

Nieuwe bouwdelen op bestaande

verdieping voor extra volume.

140 | STEDENBOUW.NL



Beeld | ICD Techniek

W-installaties maken The West Blake

tot comfortabel woongebouw

Aan de Westblaak ondergaat een voormalig kantoorpand een indrukwekkende metamorfose tot 98 eigentijdse appartementen.

Met expertise in sanitair, riolering en duurzame W-installaties zorgt het team van ICD Techniek ervoor dat elke woning

straks comfortabel én toekomstbestendig is.

Na een aanlooptraject zijn de werkzaamheden van ICD Techniek inmiddels

gestart. “We verzorgen alle installaties die te maken hebben

met water, afvoer, warmwater, warmte, koeling en luchtbehandeling”,

vertelt Paul Vugts van ICD Techniek. “We zijn begonnen met het aanleggen

van de installaties voor water en afvoer. In de appartementen

worden afvoeren en waterleidingen geïnstalleerd, waarna we later het

sanitair monteren zodra de wanden zijn geplaatst.”

GROTE WKO-INSTALLATIE

Een belangrijk onderdeel van het project is de duurzame energievoorziening.

“Binnenkort starten we met de installatie van de WKOinstallatie”,

zegt Vugts. “Die bestaat uit een flinke warmtepomp van

200 kW en wordt deels ondersteund met stadsverwarming. De buitenunit

wordt geplaatst in een verdiepte bak op het dak en blijft zodoende

uit het zicht vanuit straatniveau, geheel volgens de gemeentelijke

eisen. De installatie voorziet in vloerverwarming, vloerkoeling

en warmtapwater via indirecte afleversets in de appartementen.

Dit maakt het mogelijk om elke woning individueel te verwarmen of

te koelen voor maximale flexibiliteit en comfort voor de bewoners.”

met winkels die tijdens de werkzaamheden gewoon in gebruik blijven.

Als je bedenkt dat alle afvoeren en leidingen van de appartementen

straks door deze ruimtes naar beneden lopen, vraagt dat bij

de aanleg ervan om een strakke planning voor minimale hinder.” Wat

dit project verder bijzonder maakt, is dat alle installaties in ‘het zicht’

worden aangebracht, bijvoorbeeld tegen plafonds en in wanden. “Dit

in tegenstelling tot nieuwbouw, waar onze installaties doorgaans in

beton worden weggewerkt”, zegt Vugts, die eraan toevoegt dat het

aanbrengen van installaties voor water en riool dagelijkse kost is voor

ICD Techniek. “We doen vrijwel niets anders. Hier in Rotterdam banen

we ons met een team van vakmensen zeer gestructureerd een

weg door het gebouw en volgen we de planning van onze opdrachtgever

BIK bouw. Al met al is het een mooi project voor ons.” ❚

ZORGVULDIGE PLANNING

De transformatie brengt volgens Vugts ook uitdagingen met zich

mee. “Onder de appartementen bevindt zich een commerciële plint

Wij creëren

het meest

comfortabele

klimaat

UW BETROUWBARE

PARTNER IN TECHNIEK

UW LOODGIETER, INSTALLATEUR

EN VLOERVERWARMING SPECIALIST

Wat dit project bijzonder maakt, is dat alle installaties in ‘het zicht’

worden aangebracht, bijvoorbeeld tegen plafonds en in wanden.

Leeghwaterstraat 31 • 3316 EC Dordrecht

078 302 12 00 • www.icdtechniek.nl

STEDENBOUW.NL | 141


REPPEL specialist building solutions engineerde en leverde circa 3.000 m 2 staalplaatbetonvloeren, in verschillende types, zoals de HODY ® platen.


Beeld | REPPEL

Slanke en lichte staalplaatbetonvloeren

Professionele vloeroplossingen

voor uitbreiding en optopping

Op de hoek van de Westblaak en Hartmansstraat in Rotterdam wordt een voormalig bankgebouw getransformeerd tot een

luxe woongebouw: The West Blake. Om voldoende ruimte te creëren voor de 98 luxe appartementen, wordt The West Blake

voorzien van een uitbreiding en optopping. REPPEL specialist building solutions engineerde en leverde circa 3.000 m 2 staalplaatbetonvloeren

hiervoor, in verschillende types.

Op basis van de gekozen overspanningen,

vloerdiktes en belastingen heeft

REPPEL specialist building solutions de

beste staalplaatbetontypes voor de uitbreiding

en optopping van The West Blake

berekend. “In de constructietekeningen

was al een type staalplaatbetonvloer

ingetekend, maar in nauwe samenspraak

met aannemer BIK bouw hebben wij dit

omgezet naar een alternatief met HODY ®

trapeziumplaten”, vertelt Reginald van

Dooremalen van REPPEL specialist building

solutions. “Hierbij kon BIK bouw vertrouwen

op een totaaloplossing, inclusief

montagetekeningen, statische berekeningen

en wapeningstekeningen.”

VOLLEDIG ONTZORGD

Een uitdaging was de binnenstedelijke

bouwplaats, die enkel bereikbaar was via

een 3,60 meter hoge doorgang, vertelt Van

Dooremalen. “Dit had gevolgen voor de

bouwlogistiek. Ook hier hebben wij nadrukkelijk

over meegedacht. Zo hebben wij alle

HODY ® trapeziumplaten op afroep en met

speciaal vervoer op het project aangeleverd,

inclusief alle toebehoren. Van randkisten tot

afdichtingsprofielen, waardoor BIK bouw

volledig werd ontzorgd en voortvarend op

het project aan de slag kon.”

142 | STEDENBOUW.NL


OPTIMALE SAMENWERKING

TUSSEN STAAL EN BETON

De HODY ® staalplaatbetonvloeren bestaan uit dunne geprofileerde

stalen HODY ® platen die fungeren als de verloren bekisting

en onderwapening van de staalplaatbetonvloer. “Dankzij de geometrie

van de HODY ® platen is er een optimale samenwerking

tussen staalplaten en beton”, aldus Van Dooremalen. “Hierdoor

kan met weinig beton en wapening een slanke en lichte vloer gerealiseerd

worden. Met vier verschillende HODY ® profielhoogtes

in diverse staaldiktes en staalkwaliteiten leveren wij een compleet

assortiment, zodat per project de meest ideale vloeroplossing kan

worden geboden.”

In de zes verdiepingen van de uitbreiding aan de achterzijde is gekozen

voor HODY ® 80 staalplaatbetonvloeren met een vloerdikte van 150 mm.

PROFIELHOOGTES VAN 80, 60 EN 146 MM

In The West Blake zijn drie HODY ® profielhoogtes toegepast. “In de

zes verdiepingen van de uitbreiding aan de achterzijde is gekozen

voor onze HODY ® 80 staalplaatbetonvloeren met een vloerdikte van

150 mm”, vertelt Van Dooremalen. “Voor de optopping zijn op verdiepingen

7 en 8 HODY ® 60 staalplaatbetonvloeren toegepast met

vloerdiktes van 170 en 120 mm. Op verdieping 8 hadden we daarnaast

te maken met een klein stukje vloerveld dat geschikt moest

zijn voor een vloerbelasting van 10 kN/m 2 . Hiervoor hebben we een

HODY 146 staalplaatbetonvloer met een vloerdikte van 250 mm als

passende oplossing toegepast.” ❚

• Compleet assortiment

profielhoogtes en plaatdiktes

• Vloerdiktes vanaf 100 mm

• Eenvoudige en snelle montage

• Laag verbruik van staal

en beton

• Montagetekeningen en

statische berekening

+31 (0)78 617 44 00

reppel@reppel.nl

www.reppel.nl

STEDENBOUW.NL | 143

Mama Shelter Hotel Amsterdam

Tekst | Jan-Kees Verschuure en Lieke Bousema

Beeld | Bert Rietberg en Asociaal Marketing voor J.P. van Eesteren en Paul de Ruiter Architects

Hoogste punt bereikt in duurzame

realisatie Mama Shelter Hotel

Bouwbedrijf J.P. van Eesteren vierde begin 2026 samen met projectontwikkelaar White House Development en alle bouwpartners

het hoogste punt van het Mama Shelter Hotel in Amsterdam-Noord. Het nieuwe lifestylehotel telt 143 kamers,

wordt geconstrueerd in een getransformeerde fabriek en gerealiseerd binnen een turnkey overeenkomst, met inbegrip van

de circulaire sloopwerkzaamheden.

Mama Shelter is een concept van de Franse

Accor-keten. De eerste vestiging in Nederland

wordt gebouwd aan de Asterweg, in

voormalig industriegebied Buiksloterham.

Het hotel wordt gerealiseerd onder een

BREEAM Excellent-certificaat. Het circulaire

en energieneutrale ontwerp van Paul

de Ruiter Architects bouwt letterlijk voort op

het verleden, door de acht verdiepingen tellende

hoteltoren te realiseren in een te transformeren

metaalbewerkingsfabriek uit 1969.

Het hotelgebouw wordt zelfvoorzienend

dankzij zonnecellen in de gevel van de toren

en een warmtekoudeopslag (WKO). Daarnaast

worden zowel CO 2

-arme als hergebruikte

materialen toegepast.

CONSTRUCTIEF ONTWERP

Ingenieursbureau SWINN heeft een financieel

haalbaar en uitvoerbaar constructief

ontwerp gemaakt en in overleg met J.P.

van Eesteren verder uitgewerkt. Belangrijke

onderdelen van het constructief ontwerp

zijn een slanke staalconstructie en

LeKa-paalfundering, uitgevoerd met een

compacte stelling die past bij de beperkte

ruimte op de bouwplaats. Hierbij is gebruik

gemaakt van damwanden voor een bouwkuip

om bemaling van vervuild grondwater

en impact op de omgeving te voorkomen.

“In de bestaande hal ontbrak de

ruimte voor een forse bouwstelling”, vertelt

projectleider Jan de Vries van SWINN.

Uiteindelijk wordt het hotel volledig geïntegreerd in de bestaande hal – met behoud van de

kenmerkende buitengevels. (Beeld: Bert Rietberg voor J.P. van Eesteren)

144 | STEDENBOUW.NL


Het circulaire en energieneutrale ontwerp bouwt letterlijk voort op het verleden, door de acht verdiepingen tellende hoteltoren

te realiseren in een te transformeren metaalbewerkingsfabriek uit 1969. (Beeld: Paul de Ruiter Architects)

“De palen zijn zoals voorzien trillingsvrij

aangebracht, met de extra investering van

een kleine bouwkuip. De voordelen van het

ontwerp met bouwkuip wegen sterk op tegen

de nadelen.”

DEELS INPANDIG KETENPARK

De uitvoering ging in september 2024 van

start. “Omdat er weinig bouwterrein is, is

een deel van het ketenpark voor de nieuwbouw

in de hal opgebouwd”, vertelt Casper

van Linden, projectleider voorbereiding bij

J.P. van Eesteren. “Daarnaast moeten wij

afstemmen met diverse omgevingsfactoren,

zoals een bouwproject naast de deur. De

aanvoerroute van de buurman valt samen

met ons bouwgebied.”

De nieuwe hoofddraagconstructie van de hoteltoren bestaat uit twee betonnen kernen

voor verticaal transport en kanaalplaatvloeren, in combinatie met leidingplaatvloeren voor

de inbouwinstallaties en stalen liggers. (Beeld: Bert Rietberg voor J.P. van Eesteren)

OORSPRONKELIJKE

GEVELS BEHOUDEN

De wens van de architect was om de bestaande

gevels te behouden. “In de oorspronkelijke

situatie wordt de gevel gesteund

door een staalconstructie”, vertelt

De Vries. “Om de realisatie van het lifestylehotel

mogelijk te maken werd die constructie

gesloopt.” Om de acht meter hoge gevels

tijdens de bouw in stand te houden, ❯

STEDENBOUW.NL | 145


DUURZAAM EN CIRCULAIR

J.P. van Eesteren heeft de daken achtergevel

gedemonteerd en de hotelverdiepingen

in de hal geconstrueerd. Hierbij

zijn diverse duurzame en circulaire keuzes

gemaakt, vertelt projectmanager Bjorn

Berbers. “De demontage is samen met

TBI-zusteronderneming Struijk uitgevoerd

op basis van een certificaat voor circulaire

sloop, de kraanpoer is gestort met duurzamer

beton en er is donorstaal gebruikt

voor de tijdelijke hulpconstructie. Verder

is in de staalconstructie alles met low carbon

staal uitgevoerd en maken we gebruik

van 'groene' kanaalplaten. Bovendien beschikken

we over een accupakket voor een

duurzame energievoorziening.”

(Beeld: Bert Rietberg voor J.P. van Eesteren)

GELUIDSOVERLAST

VOORKOMEN

In de bestaande fabriekshal zorgen originele

stalen sheddaken en grote overheaddeuren

straks voor ruim voldoende daglicht

én levendigheid vanaf de straat. De

hotellobby, het restaurant, de bar en alle

ruimtes voor ontmoeting en events bevinden

zich op de begane grond van de

hoteltoren en op de achtste verdieping.

“Met deze constructie is dat een uitdaging,

omdat gebruik wordt gemaakt van een levendig

DJ-concept”, zegt Van Linden. “De

gasten op de hotelkamers moeten daar

natuurlijk geen last van hebben. Daarom

is gekozen voor dubbele plafonds, die geluidsoverlast

van boven ondervangen.”

Viering van het hoogste punt. (Beeld: Asociaal Marketing voor J.P. van Eesteren)

'Omdat er weinig bouwterrein is, is

een deel van het ketenpark voor de

nieuwbouw in de hal opgebouwd'

De nieuwbouw was rond de jaarwisseling

wind- en waterdicht en op 28 januari 2026

kon het hoogste punt gevierd worden. Berbers:

“Dit jaar staat vooral in het teken van

de afbouw. Wij werken daarbij zoveel mogelijk

met just-in-time leveringen. De bouwkundige

oplevering is voorzien in het vierde

kwartaal van 2026. Vervolgens coördineren

wij nog een inbouwpakket voor de exploitant,

die het eerste Mama Shelter Hotel van

Nederland naar verwachting in de loop van

2027 in gebruik zal nemen.” ❚

heeft SWINN samen met Blacon en J.P. van

Eesteren een tijdelijke staalconstructie uitgewerkt

die met ballast stabiel werd gehouden.

“Die constructie werd tweewekelijks gemonitord

om eventuele ongewenste vervormingen

tijdig te kunnen signaleren.”

Uiteindelijk wordt het hotel volledig geïntegreerd

in de bestaande hal – met behoud

van de kenmerkende buitengevels.

De nieuwe hoofddraagconstructie van de

hoteltoren bestaat uit twee betonnen kernen

voor verticaal transport en kanaalplaatvloeren,

in combinatie met leidingplaatvloeren

voor de inbouwinstallaties en stalen liggers.

Het dak krijgt een glazen kap en op de bovenste

verdieping van de toren, op bijna dertig

meter hoogte, worden een dakterras en rooftopbar

gerealiseerd met uitzicht over het IJ

en Amsterdam.

Bouwinfo

Opdrachtgever

White House Development

Architect

Paul de Ruiter Architects

Aannemer

TBI-onderneming J.P. van Eesteren

Constructeur

SWINN

146 | STEDENBOUW.NL


Tekst | Jan-Kees Verschuure

Hoogwaardige techniek

voor een duurzaam icoon

In het Amsterdamse Mama Shelter Hotel komt alles samen: een eigenzinnig hotelconcept, een jonge doelgroep en de

hoogste duurzaamheidseisen. In opdracht van J.P. van Eesteren realiseert SDR Elektrotechniek de volledige elektrotechnische

en beveiligingsinstallatie. Geen standaardwerk, maar een project waarbij vakmanschap en BREEAM Excellent

hand in hand gaan.

“Bij een project als Mama Shelter gaat het om meer dan alleen kabels

trekken”, vertelt teamleider Bob Hogervorst. “Je werkt op een

bijzondere locatie met een specifiek publiek. Dat vraagt om een installateur

die begrijpt wat een hotel nodig heeft om zowel duurzaam

als comfortabel te zijn.”

EXPERTISE IN DE HOTELWERELD

De ervaring van SDR in de hotelwereld komt bij dit project goed van

pas. Van de volledige infrastructuur en verlichting tot complexe beveiligings-

en brandveiligheidssystemen: alles wordt naadloos geïntegreerd.

Het concept van Mama Shelter staat bekend om haar

uitbundige, eigenzinnige en gedurfde karakter. Daarom is er extra

aandacht voor details die je niet direct ziet, maar wel ervaart. Zo past

SDR speciale inzetstukken toe bij de wandcontactdozen in het kader

van contactgeluid tussen de kamers. “Comfort voor de gast begint

bij een perfecte technische basis”, aldus Hogervorst.

ENERGIEMONITORING

Duurzaamheid is bij dit project geen modewoord, maar de leidraad.

Het hotel wordt opgeleverd met het certificaat BREEAM Excellent.

SDR installeert PV-systemen en een geavanceerd energiemonitoringssysteem

op basis van CloudCrest-software. Hogervorst: “Via

CloudCrest krijgt de exploitant realtime inzicht in het verbruik per

installatie zoals verlichting, PV-panelen, laadpalen en HVAC-installaties.

Het is een schaalbaar systeem dat monitort en de optie biedt

om actief te sturen op energie-efficiëntie.”

De samenwerking gaat verder dan het standaard bestek. Richting de

oplevering verzorgt SDR ook de fijne afbouw, zoals de integratie van

verlichting en contactpunten in specifiek hotelmeubilair. ❚

Een grondige aanpak

en altijd een oplossing

Zo doen we dat bij SDR Elektrotechniek

'Comfort voor de gast

begint bij een perfecte

technische basis'

SDR Elektrotechniek ontwerpt, installeert, onderhoudt en inspecteert

elektrotechnische installaties, inclusief inbraakbeveiliging,

brandmeld- en ontruimingsinstallaties, telematica, noodstroom,

zorgsystemen en smart buildings.

Dat doen we voor utiliteitsbouw- en woningbouwprojecten:

renovatie, transformatie of nieuwbouw.

We zijn trots op onze opdrachten in de regio Amsterdam:

van bekende hotels, hypermoderne kantoorcomplexen, zorginstellingen,

mediabedrijven tot wereldberoemde musea.

En met 100 jaar ervaring in het vak, zijn wij de juiste en flexibele

partner voor uw duurzame en innovatieve installatievraagstukken!

Propellerstraat 1 | 1059 CB Amsterdam | 020 511 08 80 | info@sdr.nl | sdr.nl

STEDENBOUW.NL | 147

Daktuin in Kampen: naast de aanleg verzorgt

idverde NL ook het onderhoud, zodat

het groen zich optimaal kan ontwikkelen

en langdurig bijdraagt aan biodiversiteit,

waterberging en een prettige leefomgeving.

Tekst | Carolien Klees

Beeld | idverde

Op weg naar een gezonde stad

Impact van groen op

maatschappelijke ambities is

nu vooraf meetbaar

De stad van morgen wordt niet alleen gebouwd met steen en beton, maar ook met levend groen. Bomen, beplanting en

groene structuren bepalen steeds vaker de kwaliteit van stedelijke ontwikkeling: van gezondheid en biodiversiteit tot verblijfskwaliteit.

Daarmee verandert ook de rol van groen in het ontwerp. Het gaat niet langer om het invullen van restruimte,

maar om strategische keuzes. Met Green Impact Modelling (GIM) kan idverde NL vooraf inzichtelijk maken welke bijdrage

groen levert aan maatschappelijke ambities in een gebied.

idverde NL is een landelijk opererende specialist

in groen: van visie en beleid tot ontwerp

en uitvoering. Volgens Saskia Wielenga,

werkzaam als senior teamleider bij idverde

Advies, is die focus op groen precies wat het

bedrijf onderscheidt. “Het juiste groen op de

juiste plek is de kunst. Dat betekent dat niet

alleen wordt gekeken naar welke groenoplossingen

mogelijk zijn, maar vooral naar welk

type groen op welke plek de meeste maatschappelijke

waarde toevoegt. Denk aan

gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit

en ruimtelijke kwaliteit; steeds gekoppeld aan

de ambities van de opdrachtgever. We zorgen

voor een duidelijke onderbouwing. Een

belangrijk instrument daarbij is GIM. Met onze

aanpak brengen we met behulp van datasets,

projectinformatie en (modellerings)tools

duidelijk in kaart wat de effecten zullen zijn.”

MEETBARE IMPACT

De kracht van deze werkwijze blijkt uit diverse

projecten. De gemeente Almere heeft

te maken met binnenstedelijke verdichting

en een grote vervangingsopgave van bo-

'Met onze datagedreven aanpak

kunnen keuzes in de ontwerpfase

worden getoetst en aangescherpt'

148 | STEDENBOUW.NL

Juist op plekken als een kinderdagverblijf laat groen zijn waarde zien: het ondersteunt

de ontwikkeling van kinderen én draagt bij aan een gezonde leefomgeving.

Zakencomplex Bolduc aan de A2: de buitenruimte heeft een complete metamorfose

gekregen om een groene, uitnodigende werkomgeving te creëren.

Binnentuin wooncomplex De Veentjes: om rekening te houden met de biodiversiteit en

de mussenkolonie die al in de tuin leeft, zijn in het ontwerp van de tuin, gemaakt door de

gemeente en in overleg met de bewoner, extra bossen en struiken toegevoegd.

men. idverde Bomendienst ontwikkelde

een integrale, datagedreven vervangingsstrategie.

Eva Fletcher, adviseur Strategie

& Beleid bij idverde Advies, legt uit: “Door

boomdata, ecosysteemdiensten en ruimtelijke

analyse te combineren, hebben we

inzichtelijk gemaakt hoe stedelijk groen bijdraagt

aan gezondheid en leefkwaliteit. Met

de innovatieve tool Green Health Mapping

is onderzocht hoe de inrichting en boomstructuur

invloed hebben op stressreductie,

sociale interactie en herstel. Deze methode

vertaalt de zintuiglijke beleving van groen,

op basis van wetenschappelijk onderzoek,

naar meetbare gezondheidsprofielen. Daarmee

ontstond er een onderbouwde basis

voor keuzes die niet alleen klimaatbestendig

en ecologisch verantwoord zijn, maar

ook aantoonbaar bijdragen aan een gezonde

leefomgeving.”

SLIMMER ONTWERPEN

Deze benadering bleek eveneens waardevol

voor de herinrichting van een plein in

Maastricht. De projectontwikkelaar wilde het

plein vergroenen, bomen verplaatsen en gebruikmaken

van dakgroen om zo hittestress

en wateroverlast tegen te gaan. idverde NL

maakte zichtbaar waar vergroening winst

zou opleveren, maar wees ook op neveneffecten.

“Volwassen bomen kunnen verkoeling

geven, maar ook de winddoorstroming

beperken, waardoor de lokale temperatuur

juist weer stijgt. Lage beplanting kan dan

soms een betere oplossing zijn. Ook dit

soort effecten kunnen we met GIM in beeld

brengen.” Ook noemt Fletcher een project

in Eindhoven waar met GIM de effecten van

bouwontwikkelingen op de ecologie van de

stad inzichtelijk zijn gemaakt. De gemeente

wilde weten wat de huidige ecologische

waarde van een perceel was en wat de impact

van de bouwontwikkeling op de biodiversiteit

zou zijn. “Met GIM hebben we beide

aspecten in kaart gebracht, maar ook de

effecten van natuurcompenserende maatregelen

inzichtelijk gemaakt.”

VOORAF STUREN

Wielenga benadrukt dat het belangrijk is

om groeninrichting van het groen tijdig in

de ontwerpfase mee te nemen. “Traditioneel

ligt de focus op het bouwen van zoveel

mogelijk woningen op zo min mogelijk

grond en blijven er vaak alleen restplekken

voor groen over. Daarmee kun je de ambities

voor verkoeling, verblijfskwaliteit en

waterberging nauwelijks nog waarmaken.

Neem het groen dus vanaf het begin van de

ontwerpfase mee.” ❚

STEDENBOUW.NL | 149


De Klerk Gorinchem


Beeld | De Klerk

Toekomstbestendige

productielocatie

Op een terrein waar ooit de activiteiten van Damen Shipyards plaatsvonden, verrijst een indrukwekkend industrieel complex

dat verre van standaard is. Hier geen doorsnee bedrijfshal, maar een toekomstbestendige productielocatie voor zware

civiele en offshore staalconstructies. Ontworpen tot in het kleinste detail, met behulp van 4D-simulaties. In dit project komt

voor de aannemer van dienst, JG Timmer, dan ook alles samen: innovatie, schaalgrootte en maatwerk.

Het dak ligt vol met zonnepanelen, waarmee onder meer de accupacks, bedrijfsvoertuigen en schepen opgeladen kunnen worden.

150 | STEDENBOUW.NL

De Klerk Gorinchem

Het terrein van de scheepsbouwer omvatte

in basis drie grote hallen met een kantorencomplex

aan de voorzijde. “Twee derde

van het geheel wordt gerealiseerd voor De

Klerk, terwijl het resterende deel naar een

andere partij gaat”, zegt Gerrit Elzerman,

projectleider bij JG Timmer. “Een bestaande

hal is deels gesloopt en vervangen door een

nieuwe, aanzienlijk hogere variant. Aan de

voorkant wordt bovendien een kantoor gerealiseerd,

deels nieuwbouw en deels geïntegreerd

in het bestaande pand.”

4D-SIMULATIES

De grootste uitdaging zit hem volgens

Elzerman in het industriële karakter van

de hal. “Bij een standaard vloerbelasting

rekenen we doorgaans met 2,5 ton per

vierkante meter belasting, hier is dat maar

liefst 8 ton per vierkante meter. Dat vraagt

om een compleet andere benadering.

Zo is een intensief engineeringstraject

doorlopen, waarbij onder meer een slim

palenraster met VSD-palen is ontwikkeld.

Door middel van 4D-simulaties is geanalyseerd

hoe heftrucks en zware belastingen

zich over de vloer bewegen, zodat de

belasting optimaal verdeeld wordt. Op die

manier hebben we een efficiënt en haalbaar

ontwerp gemaakt dat voldoet aan de

extreme eisen.”

'Door middel van 4D-simulaties

is geanalyseerd hoe heftrucks en

zware belastingen zich over de

vloer bewegen, zodat de belasting

optimaal verdeeld wordt'

De bouw startte eind oktober 2025 en de oplevering staat gepland vlak voor de bouwvak dit jaar.

MODULAIRE INRICHTING

De nieuwe hal zelf is met zijn afmetingen

van 50 bij 100 meter en een hoogte van

18 meter ook behoorlijk imposant. “Het

gebouw is volledig modulair opgezet”, volgens

Elzerman. “Omdat De Klerk projectgebonden

werkt, moet de ruimte flexibel in

te delen zijn. Zo kan het ene moment gewerkt

worden aan een windmolenfundatie

en vraagt het volgende project weer om

een totaal andere inrichting. Dankzij een

geïntegreerde busbaan en slimme energievoorziening

is op elke plek in de hal direct

toegang tot voldoende vermogen, zonder

beperkende kabelstructuren.”

KWALITEIT EN COMFORT

Naast de nieuwbouw wordt een bestaande

hal van vergelijkbare oppervlakte maar met

een hoogte van 10 meter grondig gerenoveerd.

“Hierbij worden onder andere de

verwarming, gevel en roldeuren aangepakt

voor meer comfort”, zegt Elzerman. “Ook

worden constructieve aanpassingen gedaan

om te voldoen aan de hedendaagse

normen. Zo brengen we onder meer extra

verstevigingen aan voor sneeuwbelasting.”

Verder bouwt JG Timmer aan de voorzijde

het circa 550 m 2 grote kantoor, van constructie

tot interieur. Met ruimte voor 80

medewerkers in de kantine en een interieurarchitect

aan boord wordt ook hier kwaliteit

en comfort gewaarborgd.

De nieuwe hal zelf is met zijn afmetingen van 50 bij 100 meter en

een hoogte van 18 meter behoorlijk imposant.

Het terrein krijgt tot slot een laadplein met

accu’s van in totaal 2 megawatt. Het dak ligt

vol met zonnepanelen, waarmee onder meer

de accupacks, bedrijfsvoertuigen en schepen

opgeladen kunnen worden. De bouw startte

eind oktober 2025 en de oplevering staat gepland

vlak voor de bouwvak dit jaar. ❚

STEDENBOUW.NL | 151

Thema Zorg

Tekst | Desiree Pennings

Beeld | Gortemaker Algra Feenstra

Fase 1 van masterplan is in volle gang

Het Elisabeth-TweeSteden

Ziekenhuis vernieuwt

Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) vernieuwt de komende 25 jaar het gehele ETZ Elisabeth. In de huidige eerste

fase worden een nieuw kliniekgebouw en acuut centrum gebouwd achter het bestaande gebouw in Tilburg. Door alle spoedzorg

en verpleegafdelingen samen te brengen op één locatie en de afdelingen nog efficiënter in te richten, krijgen patiënten

de beste zorg.

Het ETZ bestaat uit drie locaties: het

Elisabeth in Tilburg Zuid, TweeSteden in

Tilburg en een derde locatie in Waalwijk.

Locatie ETZ Elisabeth wordt het grootst

met onder meer de spoedzorg en alle verpleegafdelingen.

De andere twee locaties

blijven open voor onder meer poliklinische

zorg en diagnostiek. Voor de komende

25 jaar is er een masterplan opgesteld

dat bestaat uit vijf fases. Wessel Griffioen,

manager vastgoed & nieuwbouw ETZ, legt

uit: “Door de fusie van het St. Elisabeth

Ziekenhuis en TweeSteden Ziekenhuis

ontstond er behoefte om de locaties in

te richten volgens nieuwe zorgprofielen.

Er is besloten om alle spoedzorg en verpleegafdelingen

te concentreren bij ETZ

Elisabeth. De bestaande huisvesting is

daar niet groot genoeg voor. Het bestaande

gebouw dateert uit 1982 en moest anders

ook gerenoveerd of vernieuwd worden.

Nu komt alles mooi samen.”

DWARSVERBANDEN

De nieuwe plannen maken het mogelijk

dat zorgpersoneel en afdelingen zo goed

mogelijk samenwerken. Het gebouw voor

acute zorg van 24.000 m 2 komt te bestaan

uit drie bouwlagen met op de begane

grond de spoedeisende hulp, huisartsenpost

en een spoedplein met apotheek,

mondzorg en andere zorgverleners. Alle

zorginstanties maken hier gebruik van elkaars

expertises.

Een luchtfoto van de nieuwbouw in de

eerste fase, waarop het toekomstige acuut

centrum en de kliniek te zien zijn, naast de

bestaande bouw van het ETZ Elisabeth.

152 | STEDENBOUW.NL

Thema Zorg

en of ze op meer gebieden kunnen worden

ingezet. Ditzelfde geldt voor de inzet van

apparatuur en materialen. Het maken van

dwarsverbanden draagt bij aan het opvangen

van personeelsschaarste.”

‘Het is bijzonder

dat in één laag

zowel OK’s als

interventiekamers

komen’

De verbindingsgang tussen het acuut centrum en de nieuwbouwkliniek.

PRIVACY EN RUST

Het kliniekgebouw beslaat 9.000 m 2 en komt

uit negen bouwlagen te bestaan, waarvan

de bovenste vier verdiepingen standaard

verpleegafdelingen worden met elk 21 bedden.

In het midden komt een technische

laag en de eerste drie verdiepingen worden

casco opgeleverd, net als een deel van de

begane grond waar verder de publieksgang,

horeca en ondersteunende diensten komen.

“We moesten bezuinigen en dat wilden we

niet doen op de acute zorg. Uiteindelijk konden

we uit met vier verdiepingen en houden

we de cascogebieden paraat voor de toekomst.

De tweede fase is eind 2031 klaar

en dan gaan we deze afdelingen in de kliniek

afbouwen. De functies die er komen, hebben

een nauwe relatie met de eerste fase,

zoals verloskunde”, aldus Griffioen.

Het atrium met de centraalpost van de high-care.

Op de eerste verdieping komen acht bewaakte

bedden voor de CCU (hartbewakingsafdeling)

en 24 IC-bedden. Ook op de

tweede verdieping wordt optimaal samengewerkt

tussen de zes operatiekamers, drie

interventiekamers voor radiologie en drie

voor cardiologie. Griffioen: “Het is bijzonder

dat in één laag zowel OK’s als interventiekamers

komen. Specialisten kunnen van

de ene naar de andere ruimte lopen zonder

dat ze zich hoeven om te kleden, want het

gehele gebied heeft hetzelfde luchtregime.

De samenwerking wordt zo vergroot en dat

levert een betere zorg op. Dit is een kenmerk

van het hele gebouw: we kijken op welke gebieden

medewerkers kunnen samenwerken

De verpleegafdelingen met 21 bedden komen

te bestaan uit eenpersoonskamers.

Tussen de kamers in zit steeds een blok met

twee sanitaire ruimtes. Dit zorgt voor meer

privacy en rust. Het wordt een healing environment

met veel glas en uitzicht op de

groene omgeving. Griffioen: “Het gebouw

ligt naast een park met een kleine rivier. Het

groen moet vanuit het park tussen de gebouwen

heen gaan lopen in het hele masterplan.

Ook op de daken komt sedum te

liggen.” Bovenop het dak van het kliniekgebouw

komt tevens een helikopterdek waar

traumahelikopters kunnen landen. Dit is nodig,

omdat het ziekenhuis een traumafunctie

heeft voor de regio. Straks landt de traumaheli

op het dak en zijn de SEH en OK's dichterbij.

Daarmee wordt tijd gewonnen als elke

seconde telt. ❯

STEDENBOUW.NL | 153

Thema Zorg

DIEPGANG

In september 2024 werd er gestart met de

bouw. Deze moet eind 2026 opgeleverd

worden. Het gebouw wordt volledig gasloos

en voldoet aan de BENG-eisen (bijna energieneutraal

gebouw). ULC Installatietechniek

is verantwoordelijk voor de complete E- en

W-installaties. Zij werkt in een consortium

met hoofdaannemer Hurks. Gabe Westra,

projectleider bij ULC Installatietechniek: “We

hebben alle schema’s en installaties doorgenomen

met het ziekenhuis en de adviseur.

Met het bouwteam hebben we iedere twee

weken overleg. Door grondige diepgang te

zoeken, zorgen we ervoor dat de wensen

van het ziekenhuis volledig gerealiseerd worden.

Een kwart van het gebouwoppervlak

bestaat uit techniek. Daarom is het belangrijk

dat alles met elkaar samenhangt. De samenwerking

tussen ons, Hurks en het ziekenhuis

verloopt goed. Natuurlijk zijn er wel discussies,

maar die horen erbij.” Griffioen vult

hem aan: “Ook intern hebben we uitvoerig

gediscussieerd. Medewerkers en medisch

specialisten hebben vaak hun eigen leveranciersvoorkeur,

bijvoorbeeld op het gebied

van apparatuur. Om de uitwisselbaarheid

van medewerkers te vergroten, hebben we

zoveel mogelijk gekozen voor uniformiteit in

de leveranciers van apparatuur. Zo is Philips

een belangrijke leverancier geworden voor

de OK’s en zes interventiekamers.”

FLEXIBELE INSTALLATIES

Als expert op het gebied van zorgcentra weten

ze bij ULC als geen ander waar ze allemaal

rekening mee moeten houden. Tijdens

de werkzaamheden wordt continu gecontroleerd

of alle handelingen goed en veilig worden

uitgevoerd om faalkosten te voorkomen.

Ook wordt er rekening gehouden met eventuele

veranderingen in de toekomst, zegt Paul

Hartsink, projectmanager bij ULC Installatietechniek.

“Klimaattechnisch gezien hebben

we voldoende reserves, zowel in de opwekking

als het leidingwerk. Ook het sanitair is

flexibel ingericht door de toepassing van een

decentrale warmwatervoorziening. In plaats

van één grote centrale boiler werken we nu

met meerdere decentrale boilers en geisers.”

Ook op bouwkundig gebied is rekening gehouden

met flexibiliteit. De vloersterktes zijn

bijvoorbeeld zo bepaald dat apparatuur verplaatst

kan worden, zonder dat er rekening gehouden

hoeft te worden met gewicht. Ruimtes

kunnen in de toekomst verder uitgebreid worden

dankzij deze bouwkundige flexibiliteit.

INSPELEN OP DE TOEKOMST

Het kliniekgebouw wordt de hoofdas van het

nieuwe ziekenhuis. In de tweede fase wordt

het een L-vorm; een vorm die in het verdere

traject vaker terugkomt. Het sluit aan op het

eerste gebouw, waarna er verpleegafdelingen

van 36 bedden ontstaan. Dit is het beste

aantal voor het optimaal inzetten van personeel.

Naast het kliniekgebouw wordt ook een

tweede acuut centrum gebouwd met onder

meer de afdelingen radiologie, nucleaire geneeskunde

en een nieuw operatiekamercomplex.

Dit operatiecomplex sluit aan op de

operatiekamers die in fase 1 zijn gebouwd.

Dat er in vijf stappen wordt gebouwd, biedt

het ziekenhuis en het team de mogelijkheid

om in te spelen op toekomstige ontwikkelingen.

“We kijken hoe groot het ziekenhuis

uiteindelijk moet worden en spelen in op

de economie en ontwikkelingen binnen de

zorg. De gefaseerde aanpak biedt flexibiliteit

in omvang, tijdsbestek en aanpassingen”,

aldus Griffioen. “Bij fase 2 kunnen we in

grote lijnen veel herhalen. In fase 1 hebben

we onder andere samen met ULC al veel uitgewerkt

en goed aangepakt. Natuurlijk nemen

we ook waardevolle inzichten mee voor

het vervolg van het traject. Zo zal er in het

vervolg eerder gestart worden met de inrichting

van de ruimtes. In de eerste fase zijn we

begonnen met het masterplan, de ruimtes

en daarna de inrichting van apparatuur. Dat

maakt de planning krap. In de tweede fase

komt opnieuw veel techniek samen. Daarom

gaan we eerder met de gebruikers in gesprek,

zodat dit traject meer parallel loopt

met het ontwerpproces. Dat zorgt voor meer

rust en een nog betere afstemming.”

INHUIZING

Als het eerste gebouw aan het eind van

2026 is opgeleverd, dan duurt het nog enkele

maanden voordat het echt in gebruik

wordt genomen als ziekenhuis. Op dit moment

wordt nog bekeken hoe dit het best

aangepakt kan worden. De patiënten en

medewerkers in het bestaande ziekenhuis

zullen er in ieder geval weinig overlast van

ervaren, want dat gebouw staat er helemaal

los van. Griffioen: “Alles wordt voorbereid,

getest en ingehuisd zonder dat er overlast

is. We moeten ook de technieken testen,

medewerkers opleiden en losse inventaris

inhuizen. Daar hebben we maanden voor

nodig. We verwachten dat we het nieuwe

ziekenhuis in de eerste helft van 2027 in gebruik

nemen.” ❚

Patiëntenkamer in de nieuwbouwkliniek. Alle kamers worden eenpersoonskamers met eigen sanitair.

154 | STEDENBOUW.NL

Thema Zorg


Beeld | WVH Gevelprojecten

Dynamische 3D-gevel

voor ETZ in Tilburg

Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg wordt stap voor stap vernieuwd en geschikt gemaakt voor de ‘zorg

van de toekomst’. In de eerste fase worden een acuut centrum en kliniekgebouw gerealiseerd, die medio 2027 hun deuren

openen. Bovendien wordt een energiegebouw toegevoegd. WVH Gevelprojecten verzorgde de gevelbekleding van deze gebouwen,

waarbij met name de 3D-gevel van het kliniekgebouw in het oog springt.

Een mooie opdracht betrof ook het acuut centrum, waar WVH Gevelprojecten

1.255 m 2 aluminiumcomposiet gevelbekleding en 3.225

m 2 sandwichpanelen monteerde, inclusief dakranden en achterconstructie.

“De uitdaging hier waren met name de luifels, die dwars door

onze gevelbekleding verbonden moesten worden met de gevelconstructie”,

vertelt Verbeek. “Om dit mogelijk te maken, hebben wij op

selecte posities sparingen aangebracht.” Circa 205 m 2 profielplaat en

de dagkantbekleding en dakranden inclusief achterconstructie van

het energiegebouw maken de indrukwekkende opdracht van WVH

Gevelprojecten compleet. ❚

De panelen beschikken over terugliggende en vooruitstekende

vouwen, die in combinatie met de zon, strijklicht en schaduw

steeds voor een andere geveluitstraling zorgen.

“Met negen verdiepingen en een imposante dakopbouw is het

kliniekgebouw de eyecatcher van de eerste fase”, vertelt projectleider

Paul van Acht van WVH Gevelprojecten. “Wij hebben dit

gebouw voorzien van 6.375 m 2 aluminiumcomposiet gevelbekleding,

inclusief achterconstructie, waarbij driedimensionale vormen

voor een bijzondere geveldynamiek zorgen. De panelen beschikken

over terugliggende en vooruitstekende vouwen, die in combinatie

met de zon, strijklicht en schaduw steeds voor een andere

geveluitstraling zorgen.”

De aluminiumcomposietpanelen zijn als vlakke plaat bij WVH Gevelprojecten

aangeleverd. “De panelen zijn opgebouwd uit een

binnen- en buitenplaat van 0,5 mm aluminium en een kern van 3

mm”, vertelt Van Acht. “Op onze freestafels zijn de binnenplaat en

kern ingefreesd, waarna we honderden panelen met de hand in

de juiste vorm hebben gevouwen. Een flinke uitdaging. Zeker in

combinatie met de afmeting van de panelen, die soms wel 1,90

meter breed en 4 meter hoog waren!” De panelen zijn op de hoeken

met popnagels verbonden, om een sterk en stabiel geheel te

garanderen, vertelt voorman Jimmy Verbeek. “Hierbij is nadrukkelijk

aandacht besteed aan de aansluiting van de panelen, zodat

de vormen mooi in elkaar overlopen.”

De Scheper 207

5688 HP Oirschot

T. 0499 577476

info@wvhgevelprojecten.nl

wvhgevelprojecten.nl

STEDENBOUW.NL | 155

Thema Zorg


Beeld | Oostelbos Van den Berg

Effectief projectmanagement als

basis voor een gestroomlijnd proces

Half mei verhuizen negentig bewoners én hun verzorgers naar de vervangende nieuwbouw van zorgcentrum Souburgh in

Waddinxveen. Hiermee komt er een eind aan vijfenhalf jaar ontwikkelen en bouwen. Op de plek van het oude, gesloopte

Souburgh aan de Prins Bernhardlaan is een moderne nieuwbouw gerealiseerd die verpleeghuiszorg faciliteert. Het gebouw

bestaat uit drie onderling verbonden torens met woonruimte voor negentig bewoners en twaalf Volledig Pakket Thuis (VPT)

plaatsen, evenals een ontmoetingsruimte voor bewoners en ouderen uit de buurt, dagbesteding en kantoren. In opdracht

van Zorgpartners Midden-Holland heeft Oostelbos Van den Berg het complete projectmanagement verzorgd.

Oostelbos Van den Berg is gespecialiseerd

in bouwmanagement en huisvestingsadvies

en heeft ruime ervaring in de ontwikkeling

en realisatie van zorgvastgoed,

woningen, onderwijshuisvesting, overheidsgebouwen

en commercieel vastgoed.

In navolging op een groot aantal eerder

begeleide zorgcomplexen voor Zorgpartners

Midden-Holland, zoals Floravita in

Boskoop, De Reehorst in Reeuwijk en De

Rietkraag in Gouda was Oostelbos Van

den Berg als projectmanager betrokken bij

Half mei verhuizen negentig bewoners én hun verzorgers naar de vervangende nieuwbouw van zorgcentrum

Souburgh in Waddinxveen. Hiermee komt er een eind aan vijfenhalf jaar ontwikkelen en bouwen.

'Wij waren niet alleen regisseur,

maar ook inhoudelijk betrokken'

156 | STEDENBOUW.NL

Thema Zorg

Oostelbos Van den Berg heeft op elk vlak waarde toegevoegd.

Programma van Eisen en een technisch

Programma van Eisen. Om de nieuwbouw

optimaal af te stemmen op de wensen

van Zorgpartners Midden-Holland, haar

medewerkers én haar cliënten hebben

wij gewerkt met projectgroepen en klankbordgroepen.”

Waar in de projectgroepen

de directie en medewerkers van Souburgh

vertegenwoordigd waren, bestond de

klankbordgroep uit de vertegenwoordigers

en mantelzorgers van de cliënten, vertelt

Bouter. “Door al deze partijen te betrekken,

kan het nieuwe Souburgh maximale

impact maken. Op basis van alle input

is bijvoorbeeld gekozen voor een nietinstitutionele

woonvorm waarin bewoners

comfortabel en zo zelfstandig mogelijk

kunnen wonen. Óók wanneer intensieve

zorg nodig is. Bovendien zijn in het Programma

van Eisen de duurzaamheidsambitie

(energie, circulariteit en materiaalgebruik),

gewenste zorgtechnologieën en het

gewenste comfortniveau omschreven.”

INHOUDELIJK BETROKKEN

Zodra het Programma van Eisen gereed was,

heeft Oostelbos Van den Berg in samenspraak

met Zorgpartners Midden-Holland

de juiste ontwikkelpartners geselecteerd.

“Denk bijvoorbeeld aan de architect en adviseurs,

met wie we het Programma van Eisen

hebben uitgewerkt tot een ontwerp”, vertelt

Bouter. “Hierbij hebben wij vanzelfsprekend

onze uitgebreide (technische) kennis en ervaring

in zorgprojecten gedeeld. Daarmee

waren wij niet alleen regisseur, maar ook inhoudelijk

betrokken.”

Gekozen is voor een niet-institutionele woonvorm waarin bewoners

comfortabel en zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen.

de vervangende nieuwbouw van zorgcentrum

Souburgh in Waddinxveen.

MAXIMALE IMPACT

“Wij kregen het project gegund na een

inschrijving, waarin ons Plan van Aanpak

positief opviel”, vertelt Frans Bouter,

Senior Projectmanager bij Oostelbos Van

den Berg. “Onze werkzaamheden startten

bij het opstellen van het Programma

van Eisen, waarbij we onderscheid maken

tussen een functioneel en ruimtelijk

Ook begeleidde Oostelbos Van den Berg

het aanbestedingsproces voor de uitvoering,

waarin de aannemer en installateurs

zijn geselecteerd en prijzen vastgesteld

werden. “Een uitdaging in deze fase waren

de snel stijgende materiaalprijzen, als

gevolg van de oorlog in Oekraïne. Om

deze reden hebben wij de aanbesteding

verzorgd op het moment dat de markt

weer enigszins tot rust was gekomen”,

aldus Bouter. “Zo hebben wij op elk vlak

waarde toegevoegd.”

Tijdens de uitvoering was Oostelbos Van

den Berg betrokken voor de directievoering

en het toezicht, waarbij onder meer kwaliteit,

tijd, budget en veiligheid op de bouwplaats

werden bewaakt, contractuele verplichtingen

werden gecontroleerd en de directie

over het bouwproces werd gevoerd. Tijdens

dit proces liep het projectmanagement vanzelfsprekend

door. ❚

STEDENBOUW.NL | 157

Thema Zorg


Beeld | Klimaatservice Holland en Elektroservice Holland

Techniek en vakmanschap komen

samen in nieuw Souburgh

In Waddinxveen is half februari de vervangende nieuwbouw van zorgcentrum Souburgh opgeleverd. Het nieuwe zorgcentrum

van Zorgpartners Midden-Holland bestaat uit drie onderling verbonden torens met woonruimte voor negentig cliënten,

evenals twaalf Volledig Pakket Thuis (VPT) plaatsen. Op de begane grond zijn bovendien een restaurant, dagbesteding en

kantoren ingericht. Klimaatservice Holland en Elektroservice Holland realiseerden de complete werktuigkundige, sanitaire

en elektrotechnische installaties hiervoor. Van engineering tot uitvoering, waarbij kwaliteit, betrouwbaarheid én een optimaal

functionerend gebouw centraal stonden. Kees Pille, projectleider bij Klimaatservice Holland en Dirk de Kruijf, projectleider

bij Elektroservice Holland vertellen hoe techniek en vakmanschap in dit project samenkomen.

344 PV-panelen (54,9 kWp) op het dak voorzien

in een duurzame energieopwekking.

In de Airdeck-vloeren zijn verschillende leidingen en

voorbedrade flex elektrabuizen opgenomen.

Klimaatservice Holland werd al in een vroeg stadium uitgenodigd

door De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs om een

totaalaanbieding voor het nieuwe Souburgh te maken. “Omdat

naast de werktuigbouwkundige en sanitaire installaties ook de elektrotechnieken

onder onze verantwoordelijkheid vielen, hebben wij

direct ons zusterbedrijf Elektroservice Holland betrokken”, vertelt

Pille. “Hierdoor kon elke discipline van meet af aan zijn kennis en

vakmanschap inbrengen. Samen met Elektroservice Holland hebben

wij de bestektekeningen voor de installaties geanalyseerd en enkele

verbetervoorstellen gedaan. Zo is op ons advies gekozen voor CO 2

-

warmtepompen voor warmtapwaterbereiding.” De Kruijf: “Wij hebben

het installatie-ontwerp uitgewerkt in 3D/Revit, waarbij regelmatige

clashcontroles met BVR Groep een optimale afstemming tussen

bouw en installaties mogelijk maakten. Bijvoorbeeld met betrekking

tot de prefab betonwanden en Airdeck-vloeren, waarin verschillende

leidingen en voorbedrade flex elektrabuizen zijn opgenomen.”

ENERGETISCH VERWARMEN,

KOELEN EN VENTILEREN

Voor de verwarming en koeling van het nieuwe Souburgh is een gesloten

bodemenergiesysteem op het terrein gemaakt, vertelt Pille.

“In totaal zijn zestien boringen verricht voor in totaal 32 bodemlussen,

die tot 280 meter onder maaiveld gaan en de bodem als

constante temperatuurbuffer gebruiken. De koude die ’s zomers uit

de bodem wordt onttrokken, wordt direct gebruikt om het gebouw

te koelen, terwijl de warmte door een lage temperatuur warmtepomp

wordt opgewaardeerd tot een bruikbare temperatuur voor

de vloerverwarming.” Groot voordeel van een bodemenergie is het

158 | STEDENBOUW.NL

Thema Zorg

De Kruijf. “Hier hebben wij één hoofdverdeelkast voor het gebouw

en één hoofdverdeelkast voor de installaties op aangesloten. 344

PV-panelen (54,9 kWp) op het dak voorzien in een duurzame energieopwekking.

Bovendien hebben wij in dit project een volledig bewaakte

brandmeldinstallatie en een uitgebreide data-installatie voor

o.a. AI-camerabewaking en dwaaldetectie geïnstalleerd, evenals een

video-intercominstallatie voor de VPT-woningen. Bijzonder is ook de

draadloos beheerde noodverlichtingsinstallatie, die onderhoud en

beheer mogelijk maakt, de veiligheid verhoogt en de operationele

kosten verlaagt.”

Installaties op het dak.

hoge rendement, vertelt hij. “Bodemenergie wordt gezien als de

meest rendabele vorm van duurzame verwarming, terwijl in de zomer

bijna gratis met het systeem kan worden gekoeld. Een mooie

bijkomstigheid is bovendien dat – in tegenstelling tot luchtwarmtepompen

– geen geluidsproducerende buitenunit nodig is. Een binnenunit

van 120 kW in de technische ruimte op de begane grond

was voldoende.”

STATE-OF-THE-ART DOMOTICASYSTEEM

“Klimaatservice Holland heeft een uitgebreide regelinstallatie met Priva

gebouwbeheersysteem geïnstalleerd, waarmee zowel de klimaatinstallaties

als verschillende elektrotechnische installaties gemonitord

en bestuurd kunnen worden”, vertelt De Kruijf. “Elke ruimte beschikt

over een Touchpoint One bedieningspaneel (regelinterface), waarmee

bijvoorbeeld de verlichting en zonwering individueel bestuurd

kunnen worden. Bovendien hebben wij een centraal bedienpaneel

voorzien bij de receptie, waarmee ook de verlichting in het restaurant

en de verkeersruimtes flexibel geschakeld en gedimd kan worden.”

Pille: “Naast het elektraverbruik wordt ook het warmteverbruik

continu gemeten, op basis waarvan het praktische verbruik aan het

theoretische verbruik getoetst kan worden en continue optimalisatie

mogelijk wordt.” ❚

Om ook de binnenluchtkwaliteit in het zorgcentrum op peil te houden,

heeft Klimaatservice Holland drie luchtbehandelingskasten op

het gebouwdak geplaatst, die in de geconditioneerde (balans)ventilatie

van de drie torens voorzien. “Doordat de lucht op een vrij constante

manier wordt ingeblazen, worden tocht- en koudeklachten bij

bewoners ondervangen”, vertelt Pille. “Een warmtewiel zorgt hierbij

voor de gewenste warmteterugwinning, waardoor flink bespaard kan

worden op het energieverbruik.” Alle luchtkanalen zijn op de brandscheidingen

voorzien van motorgestuurde rookwerende brandkleppen,

waarvan de werking continu wordt gemonitord.

'Doordat de lucht op een

vrij constante manier

wordt ingeblazen, worden

tocht- en koudeklachten

bij bewoners ondervangen'

FORSE AANSLUITING

Om alle werktuigbouwkundige installaties van stroom te voorzien,

heeft Elektroservice Holland een separate hoofdverdeelkast geplaatst.

“Nieuw Souburgh heeft een forse aansluiting gekregen

van 3x 1.000 Ampère en met een eigen transformator”, vertelt

Technische ruimte.

STEDENBOUW.NL | 159

Gefeliciteerd met de

nieuwbouw van zorgcentrum

Souburgh Waddinxveen!

Dak- en wandbeplating bij Klimcentrum

Hoeverijk te Nieuwegein in opdracht

van Dijkham Bouw

Dak 2.450 m², gevel 5.500 m², aluminium composiet 18 m²



HoeveRijk Nieuwegein


Beeld | Climbing Network

‘Hoe een klimhal

een hele wijk redt’

Het nieuwe National Climbing Center (NCC) in Nieuwegein is niet alleen een sportieve blikvanger, maar speelt ook een cruciale

rol in de stedelijke ontwikkeling. De klimhal is namelijk ontworpen als een innovatieve geluidswand, waardoor de bouw

van een nieuwe woonwijk erachter mogelijk werd.

De ‘aanstichter’ van dit alles is Johan Cavé van Climbing Network,

een gedreven ondernemer met een grote passie voor de klimsport.

Al vanaf zijn negentiende begon zijn liefde voor avontuur met het

organiseren van klim- en buitensportactiviteiten in de Ardennen. In

1990 werd een eerste grote mijlpaal bereikt met de bouw van een

klimhal op sportpark Blokhoeve in Nieuwegein. De hal bleek direct

een enorm succes. “Klimmers wisten de weg massaal te vinden en

de bijbehorende klimvereniging groeide al snel naar zo’n duizend leden”,

vertelt Cavé trots. Maar het succes bracht ook uitdagingen met

zich mee. “Met een oppervlakte van slechts 250 m 2 werd de hal al

snel te klein. Er ontstonden wachtlijsten, vooral voor jeugdleden, en

uitbreiding werd noodzakelijk.”

GELUIDSWAND

De zoektocht naar ruimte leidde tot gesprekken met de gemeente

Nieuwegein. Samen werden de mogelijkheden bekeken voor een

nieuwe, grotere klimhal. “Tegelijkertijd speelde er een bredere gebiedsontwikkeling

rond Sportcity en de oude Heidehal”, zegt Cavé.

“Plannen voor woningbouw stuitten echter op juridische obstakels

bij de Raad van State, onder meer vanwege geluidsproblematiek in

combinatie met bestaande voorzieningen, zoals het NBC.” In die impasse

ontstond een vernieuwend idee. In overleg met wethouder

Hans Adriani werd nagedacht over een oplossing die zowel woningbouw

als sport mogelijk zou maken. Het concept van een ‘geluidswand’

kreeg vorm: een gebouw dat niet alleen functioneel is als klimhal,

maar ook het geluid afschermt. Met hulp van architectenbureaus

NL Architects en later DAK Architecten werd dit idee uitgewerkt tot

een concreet plan.

4.500 M 2 KLIMWANDEN

De realisatie was allesbehalve eenvoudig. “Het traject kende vele

hobbels, van financiering tot complexe gebiedsontwikkeling”, blikt

Cavé terug. “Uiteindelijk werd in samenwerking met Lunee Vastgoed

en Trebbe een ontwikkelstructuur opgezet, waarbij grondposities

werden herverdeeld en het plan stap voor stap werkelijkheid

werd met als blikvanger het National Climbing Center. Het beslaat

circa 5.500 m 2 bruto vloeroppervlak en biedt ruimte aan zowel

klimmen als boulderen. Met maar liefst 4.500 m 2 aan klimwanden

behoort het tot de grootste faciliteiten in Europa, naast steden als

Parijs en Innsbruck. De klimwanden zijn gebaseerd op hoogwaardige

houten constructies en het centrum biedt tevens onderdak

aan een fysiotherapiepraktijk gericht op (top)sporters. Daarnaast

wordt ruimte geboden aan het nationale klimteam, in een sport die

inmiddels Olympisch is.”

Met maar liefst 4.500 m 2 aan klimwanden behoort

NCC tot de grootste faciliteiten in Europa.

De klimwanden zijn gebaseerd op hoogwaardige houten constructies.

162 | STEDENBOUW.NL


Ook de buitenzijde van het gebouw wordt spectaculair, met klimwanden en

terrassen waar bezoekers kunnen genieten van het uitzicht.

De klimhal is ontworpen als een innovatieve geluidswand, waardoor de

bouw van een nieuwe woonwijk erachter mogelijk werd.

INTERNATIONALE

BELANGSTELLING

Het NCC is meer dan alleen een sportlocatie,

volgens Cavé. “Het wordt het kloppend hart

van de nieuwe wijk HoeveRijk. Er komen vrij

toegankelijke klimblokken, een sportgerichte

buitenschoolse opvang, horeca en groene

buitenruimtes met waterpartijen waar kinderen

kunnen spelen. Ook de buitenzijde

van het gebouw wordt spectaculair, met

klimwanden en terrassen waar bezoekers

kunnen genieten van het uitzicht.” De soft

opening heeft inmiddels al plaatsgevonden

op 10 mei. Op 30 mei volgen de nationale

klimkampioenschappen en eind juni vindt

de officiële opening plaats. Opvallend is dat

er nu al internationale belangstelling is, met

trainingsboekingen uit onder andere Duitsland,

België en de Verenigde Staten.

De moraal van dit verhaal, volgens Cavé?

“Grote projecten ontstaan niet zonder doorzettingsvermogen

en vertrouwen”, weet hij

inmiddels uit ervaring. “Tien jaar lang werkten

gemeente, ontwikkelaars en initiatiefnemers

intensief samen. Er waren genoeg momenten

waarop afhaken eenvoudiger was

geweest, maar door vast te houden aan een

gedeelde visie is een uniek project gerealiseerd.

Het NCC is niet alleen een sportieve

mijlpaal, maar samen met HoeveRijk ook

een voorbeeld van wat er mogelijk is wanneer

partijen écht samenwerken.” ❚

STEDENBOUW.NL | 163



Beeld | Trebbe

Vaste basis van bouwsystemen, detailleringen en samenwerkingspartners

SFEERVOL WONEN OP

EEN UNIEKE LOCATIE

In Nieuwegein krijgt een jarenlang onbenutte locatie eindelijk een nieuwe toekomst. Op Blok West, een gebied dat ooit buiten

de plannen viel vanwege geluidsbelasting, verrijst nu een nieuwe woonwijk volgens het BasisWonen- en HoogWonenconcept

van Trebbe. Door te werken met vaste bouwconcepten en samenwerkingspartners kan efficiënt worden gebouwd

zonder in te leveren op kwaliteit en uitstraling.

In plaats van maximale verkaveling is bewust gekozen voor een opzet met veel openbaar groen en relatief kleine privépercelen.

164 | STEDENBOUW.NL


gewerkt met een vaste basis van bouwsystemen, detailleringen en

samenwerkingspartners”, verduidelijkt Joris Deleij, hoofd productie

bij Trebbe. “Zowel bij de grondgebonden woningen als bij de appartementen

wordt gebruik gemaakt van de gestandaardiseerde

bouwmethoden BasisWonen en HoogWonen. Dit zorgt weliswaar

voor een efficiënter bouwproces, minder faalkosten en een constante

kwaliteit, maar betekent niet dat alle woningen er hetzelfde

uitzien. Integendeel. HoeveRijk kent een grote variatie in architectuur

en plattegronden, waardoor de woningen passen bij verschillende

doelgroepen en woonwensen.”

In totaal worden er 73 grondgebonden woningen gerealiseerd,

waarvan een groot deel inmiddels is verkocht.

'Een belangrijk kenmerk

van de ontwikkeling is

de toepassing van het

conceptueel bouwen'

ONTMOETING

Wat HoeveRijk ook bijzonder maakt, is de sterke focus op groen en

ontmoeting. “In plaats van maximale verkaveling is bewust gekozen

voor een opzet met veel openbaar groen en relatief kleine privépercelen”,

vertelt Heideman. “Bewoners worden gestimuleerd om elkaar

buiten te ontmoeten. Dit sluit aan bij het karakter van het klim- en

bergsportcentrum, dat niet alleen een sportfunctie heeft, maar ook

een sociale ontmoetingsplek vormt.” Aan de noordzijde van het plan

bevindt zich een parkzone met sportvoorzieningen en een nieuwe

brug die de wijk verbindt met de omgeving. Ook wordt een waterpartij

aangelegd met speelelementen die verwijzen naar de klimsport,

zoals boulderblokken.

Een belangrijk aandachtspunt in het hele plan is geluidswering. Door

een slimme positionering van de gebouwen, het klim- en bergsportcentrum

als ‘geluidsbarrière’, speciale gevels en aanvullende maatregelen

is het straks prettig wonen in HoeveRijk. “Het is een toekomstbestendige

leefomgeving waarin groen, sport en wonen op

een unieke manier samenkomen. Alle woningen zijn uitgerust met

bodemenergie, zonnepanelen en goede isolatie, waardoor ze grotendeels

energieneutraal zijn en ook kunnen koelen in de zomer.” ❚

De ontwikkeling van Blok West kent een bijzondere voorgeschiedenis.

“Het gebied, onderdeel van de wijk Blokhoeve, bleef lange tijd

buiten het bestemmingsplan vanwege geluidsoverlast vanuit omliggende

functies”, vertelt Mark Heideman, projectontwikkelaar bij Lunee

Vastgoed. Toch bleef de ambitie bestaan om hier woningbouw te

realiseren. Een doorbraak kwam toen ondernemer Johan Cavé zich

meldde bij de gemeente met het idee voor een klim- en bergsportcentrum.

Het sportcentrum kon fungeren als geluidsbuffer, waardoor

woningbouw alsnog mogelijk werd.

BREDE SAMENWERKING

In 2015 werd het eerste plan ingediend. “Het werd enthousiast

ontvangen en al snel ontstond de vraag om het plan groter aan te

pakken en ook het zuidelijke deel te betrekken”, legt Heideman uit.

Het plan HoeveRijk groeide uit tot een brede samenwerking tussen

verschillende partijen. Naast ontwikkelaar en bouwer Lunee/Trebbe

zijn ook woningcorporatie Jutphaas Wonen, een supermarkt en Johan

Cavé met diens klim- en bergsportcentrum betrokken. “In totaal

worden er 73 grondgebonden woningen gerealiseerd, waarvan een

groot deel inmiddels is verkocht. Daarnaast komen er 66 appartementen

en 50 studio’s in de sociale huursector. Ook wordt er een

supermarkt gevestigd met erboven een fitnesscentrum.”

CONCEPTUEEL BOUWEN

Een belangrijk kenmerk van de ontwikkeling is de toepassing van het

conceptueel bouwen, een ontwikkeling van Trebbe. “Hierbij wordt

Riante waterwoningen.

STEDENBOUW.NL | 165



Beeld | Wessels Vakbouwers

Maximale grip op planning,

kwaliteit en veiligheid

Bij Wessels Vakbouwers draait het om grip. Op planning, kwaliteit en veiligheid. “Al bijna zestig jaar realiseren en renoveren

wij gevels”, vertelt commercieel bedrijfsleider Tommy Zandbergen. “Vaak in langdurige samenwerking met vaste comakers,

zoals Trebbe. Onze vakbouwers worden regelmatig bij de werken van Trebbe betrokken. HoeveRijk in Nieuwegein

is daar een mooi voorbeeld van.”

HoeveRijk omvat 178 wooneenheden. “Door

vroegtijdig mee te denken over de bouwmethodiek

en door digitale kwaliteitsborging

toe te passen, ontstaat een efficiënte uitvoering

met voorspelbare opleverkwaliteit.”

VROEG BETROKKEN,

SAMEN SLIMMER

In HoeveRijk verzorgt Wessels Vakbouwers

het complete gevelpakket. Van steigers tot

stelwerk en isolatie achter het metselwerk.

“We zijn in een vroeg stadium aangesloten,

om samen de juiste bouwmethodiek te bepalen”,

zegt Zandbergen. “Aanvankelijk was

een traditionele steiger voorzien, maar samen

kozen we voor hefsteigers.” Die keuze maakt

het verschil. Hefsteigers zorgen voor een

overzichtelijke bouwplaats, een kortere doorlooptijd

en een betere ergonomie. Vakmensen

kunnen rechtop werken en fysieke belasting

wordt beperkt. “Zo investeren we niet alleen

in efficiëntie, maar ook in duurzame inzetbaarheid.

Goed werk begint bij mensen die hun vak

gezond kunnen blijven uitoefenen.”

'Geen

versnippering,

maar duidelijke

lijnen en één

aanspreekpunt'

Bouwwerken vanuit de lucht.

166 | STEDENBOUW.NL


GEORGANISEERD

VAKMANSCHAP

“Doordat wij het volledige gevelproces in

eigen hand hebben, van stelwerk tot isolatie,

houden we controle over planning en

uitvoering”, aldus Zandbergen. “Geen versnippering,

maar duidelijke lijnen en één

aanspreekpunt. Tijdens de werkzaamheden

worden alle controles realtime vastgelegd in

onze eigen MIP-kwaliteitsapp. Van isolatie

tot metselwerk. Dit resulteert in een volledig

as-built dossier dat bij oplevering wordt

overgedragen aan de aannemer, conform

de Wet kwaliteitsborging. Transparant, aantoonbaar

en zonder verrassingen achteraf.”

MEER DAN EEN GEVEL

HoeveRijk laat zien wat er gebeurt wanneer

specialisten vroeg aan tafel zitten en verantwoordelijkheid

nemen. “We bouwen aan gevels,

aan samenwerking én aan vertrouwen.

En uiteindelijk bouwen we aan iets groters:

een plek waar mensen thuiskomen.” ❚

In HoeveRijk verzorgt Wessels Vakbouwers het complete gevelpakket.

Gevel en dak

Samen beter geregeld

Nieuwbouw en renovatie, als één geheel.

Bij de buitenschil komt alles samen.

Planning, uitvoering en kwaliteit. Door gevel en

dak samen te organiseren, ontstaat rust. Op de

bouwplaats. In de planning. In het resultaat.

Binnen Wessels Bouwgroep werken specialisten dagelijks

samen. Ze stemmen samen af en nemen verantwoordelijkheid

voor het geheel.

Samen verantwoordelijk voor de buitenschil

Zo weet je zeker dat het goed geregeld is.

STEDENBOUW.NL | 167

Naamloos-2 1 14-07-2023 15:20


Tekst | Van den Pol Elektrotechniek

Vertrouwde partners,

slimme techniek en jong talent

“HoeveRijk krijgt een mooie mix van woningen voor verschillende doelgroepen”, zegt Bob Oostendorp, projectleider namens

het 90-jarige Van den Pol Elektrotechniek. Zowel bij de studio’s, appartementen als de grondgebonden woningen is

Van den Pol verantwoordelijk voor de complete elektrotechnische installatie. “Daaronder vallen ook de ledverlichting met

bewegingssensoren, toegangscontrole, videofooninstallatie en zonnepanelen. Ook leggen wij voorzieningen voor de WKOinstallatie

aan, inclusief een energiemanagementsysteem (EMS).”

NETCONGESTIE OMZEILEN

Opdrachtgevers van Van den Pol hebben bij nieuwbouwprojecten

steeds vaker te maken met netcongestie. “Ondanks de beperkte

ruimte op het energienet lukt het ons meestal om de installaties

zo in te richten, dat ontwikkelingen toch mogelijk zijn”, aldus

Oostendorp. “Veelal gaat het om een combinatie van opwek en

opslag met een EMS. Dat zorgt voor een optimaal samenspel van

alle componenten.”

SLIMME OPLOSSINGEN

Recente voorbeelden van slimme oplossingen voor netcongestie

door Van den Pol zijn distributiecentrum LC 1220 in Gouda en het

Utrecht Central Plaza-kantoor in Utrecht. “Bij de studio’s en appartementen

in HoeveRijk zorgt met name het vermogen van de WKOinstallatie

ervoor dat een EMS nodig is om binnen de ruimte van de

energieaansluiting te blijven.”

INGESPEELDE COMBINATIE

Als je steeds een ander team opstelt, word je nooit kampioen, weet

Van den Pol. “Daarom werken we graag en vaak met vertrouwde

partners zoals Trebbe”, zegt Oostendorp. “Als co-maker waren we

eerder onder meer betrokken bij een wooncomplex in de Utrechtse

wijk Leeuwesteyn en een zorggebouw in Apeldoorn. Binnenkort

start in Maarssen de bouw van 152 appartementen voor woningcorporatie

Portaal.” Ook bij HoeveRijk is de meerwaarde zichtbaar

van een ingespeelde combinatie. “We kennen elkaars aanpak.

Ook komen we over en weer veel vertrouwde gezichten tegen.

Dat werkt wel zo prettig.”

'Als je steeds een ander

team opstelt, word je

nooit kampioen'

TECHNISCH TALENT

Het Van den Pol-team bij HoeveRijk heeft ook een aantal jonge gezichten:

leerlingen van de Academy, al twintig jaar de eigen bedrijfsschool.

“Jongeren combineren een betaalde dag studie met vier

dagen werken. Onder de supervisie van ervaren collega’s leren ze

de kneepjes van het vak.” De Van den Pol Academy zorgt voor een

constante instroom van jong technisch talent. “Dit is hard nodig om

ook over 20 jaar technische installaties in Nederland te kunnen ontwerpen,

realiseren en onderhouden.” ❚

168 | STEDENBOUW.NL

FUSION Amsterdam


Beeld | Heddes Bouw & Ontwikkeling

Slim plannen maakt snelle bouw mogelijk

Bij FUSION Amsterdam gaan

voorbereiding en uitvoering hand in hand

Drie jaar voorbereiding en in korte tijd bouwen: bij FUSION in Amsterdam komt het samen. Voor Heddes draait het project

om slim plannen, nauwe samenwerking en een strak bouwtempo. Planontwikkelaar Dennis Kodde - Van Eck en projectleider

Dirk Vet werken daarbij intensief samen, al begint hun rol op verschillende momenten.

“Als planontwikkelaar ben ik de spil in de

beginfase”, zegt Kodde - Van Eck. “Een opdrachtgever

komt met een ontwerp en budget

en vraagt: kan dit? Dan gaan wij rekenen,

plannen en optimaliseren.” Dat proces

vraagt tijd. Bij FUSION kwam de vraag begin

2022 op tafel, terwijl de bouw pas in 2025

startte. “In die periode schaven we samen

met de opdrachtgever aan het plan om het

haalbaar te maken, zonder dat we aan kwaliteit

moeten inboeten. Dat duurt vaak langer

dan de bouw zelf.”

BOUWTEMPO VRAAGT

STRAKKE AFSTEMMING

Vet neemt het stokje officieel over richting

de start van de bouw. “Ik kijk mee

naar de bouwmethodiek en optimaliseer

waar nodig. ❯

De bouw is in volle gang.

STEDENBOUW.NL | 169

FUSION Amsterdam

Tijdens de uitvoering ben ik verantwoordelijk.”

Het project is groot en dicht gebouwd:

circa 350 woningen verdeeld over drie torens,

waarvan de hoogste achttien verdiepingen

telt, een parkeergarage en een commerciële

plint met foodcourt. “We bouwen

acht dagen per verdieping. In dat tempo

moet alles kloppen.”

De uitdaging zit vooral in de afstemming,

merkt Vet. “We werken met veel vaste

partners. Iedereen moet precies weten wat

wanneer gebeurt. Als één schakel uitvalt,

heeft dat direct effect. Er gaat dus veel

tijd en energie naar de afstemming. Maar

dat is ook waar Heddes goed in is.” Ook

de logistiek vraagt aandacht. “De locatie

ligt op een druk kruispunt. Met twintig tot

dertig bouwtransportbewegingen per dag

moet je dat goed organiseren. En we willen

natuurlijk de overlast voor de buurt zoveel

mogelijk beperken.”

TECHNIEK EN SAMENWERKING

KOMEN SAMEN

Een opvallend element is de dubbele gevel.

“Dat zie je niet vaak”, zegt Vet. “Het

vraagt veel van de constructie, planning en

veiligheid op de bouwplaats.” Daarnaast

spelen installaties een grote rol, zoals de

aansluiting op het stadswarmtenet van

Vattenfall. “We zijn al maanden bezig om

alle nutsvoorzieningen goed op elkaar af te

Circa 350 woningen verdeeld over drie torens.

'We spreken dezelfde taal

als onze partners. Daardoor

loopt het werk soepel'

stemmen.” De kracht van Heddes zit

volgens beiden in de combinatie van

technisch inzicht en samenwerking.

“We spreken dezelfde taal als onze

partners”, aldus Vet. “Daardoor loopt

het werk soepel.”

De bouwtijd voor FUSION is heel kort.

TROTS OP PLANNING

EN EINDRESULTAAT

“Het mooie is dat alles straks samenkomt”,

zegt Kodde - Van Eck. “We

hebben het project lang voorbereid

en zien nu dat we op schema liggen.

Dat is niet vanzelfsprekend voor zo’n

groot project als dit. We verwachten

dat we het gebouw binnen de gestelde

bouwtijd opleveren. Daar mogen

we trots op zijn.” Vet vult aan:

“Het wordt een heel mooi gebouw,

dat bouwtechnisch heel ingewikkeld

in elkaar zit. Dat beseffen de bewoners

straks niet, maar wij wel. En dat

maakt het zo mooi voor ons.” ❚

170 | STEDENBOUW.NL

High Project Five Utrecht Plaats

High Five is geen traditionele woontoren,

maar een U-vormig volume dat de openheid opzoekt.

Tekst | Frederique Huting

Beeld | WAX

Een gouden greep voor studentenhuisvesting

Gouden glorie: High Five schittert

op het Utrecht Science Park

Studentenhuisvesting is vaak een noodzakelijk kwaad: efficiënt, betaalbaar, maar zelden inspirerend. High Five op het

Utrecht Science Park breekt met dat cliché. Met een iconisch goudkleurig silhouet en een slim ontworpen publieke

plint is dit project van architectenbureau OZ niet zomaar een studentencomplex, maar een sculpturaal statement in de

stedelijke ruimte.

“Wij zeggen altijd: we hebben geen vast

architectonisch handschrift. Elk ontwerp

ontstaat vanuit de omgeving”, vertelt Oresti

Sarafopoulos, directeur bij OZ en betrokken

bij High Five. “Hier lag de uitdaging in

het activeren van een plek die van zichzelf

vooral functioneel is. Hoe maak je van het

bedrijvige Utrecht Science Park een levendige

woonomgeving?” Het antwoord

van OZ: een gebouw dat zowel groots als

uitnodigend is, met een sterke relatie tot

het landschap.

EEN U-VORM ALS OMARMING

High Five is geen traditionele woontoren,

maar een U-vormig volume dat de openheid

opzoekt. Sarafopoulos: “De open zijde richt

zich naar het landschap, waardoor een omsloten,

maar ruimtelijk plein ontstaat. Dit is

de plek waar studenten samenkomen.” De

verhoogde plint – zes meter opgetild – zorgt

voor een monumentale entree en visuele

verbinding met het groen. “Als je aan komt

lopen, kijk je dwars door het gebouw heen.

Je staat letterlijk op een podium in het landschap.”

Die transparantie zet zich voort in de

publieke functies op de begane grond, waar

glas en openingen het complex verweven

met de omgeving.

STUDEREN IS GOUD

Wat High Five écht iconisch maakt, is de

gouden gevel. Een gewaagde keuze, maar

met een betekenis. “Studentenhuisvesting is

vaak gedateerd en basic. Wij willen studenten

een omgeving geven waar ze trots op zijn”,

zegt Sarafopoulos. ❯

STEDENBOUW.NL | 171

High Five Utrecht

'Wij willen

studenten

een omgeving

geven waar ze

trots op zijn'

Maar het goud is meer dan een gimmick.

De gevels zijn opgebouwd uit aluminium

panelen met een subtiele borsteling die de

dieptewerking versterkt. “Zelfs op bewolkte

dagen zie je de sculpturale kwaliteiten van

het gebouw. Het stoere en robuuste volume

krijgt door de details een verfijning die je van

dichtbij pas echt ervaart.”

FLEXIBEL BOUWEN VOOR

DE TOEKOMST

Naast esthetiek en gebruikskwaliteit had OZ

nog een ander doel: toekomstbestendigheid.

High Five is grotendeels prefab gebouwd, met

verplaatsbare wanden tussen de studentenkamers.

“Zo kun je in de toekomst van twee

kamers één maken, of van zes appartementen

twee”, legt Sarafopoulos uit. Ook de plint

is flexibel: “Die kan volledig transformeren als

de behoeften veranderen.” Het gebouw is

daarnaast circulair ontworpen. Leidingen en

installaties zijn prefab geïntegreerd in stalen

rekken, waardoor ze eenvoudig te vervangen

of verplaatsen zijn. “We denken echt vanuit

de gebruiker, maar ook aan de lange termijn.

Hoe blijft een gebouw betaalbaar, aanpasbaar

en toch van hoge kwaliteit?” Als kers

op de taart behaalde High Five de BREEAM

Very Good-status, onder andere door biodiversiteit

in de tuin en regenwateropvang op

het dak, waarmee het groen wordt bewaterd.

MEER DAN EEN GEBOUW:

EEN GEMEENSCHAP

Een sculpturaal ontwerp en slimme bouwmethodiek

zijn mooi, maar uiteindelijk draait

het om de bewoners. “We hopen dat hier

een echte gemeenschap ontstaat”, zegt

Sarafopoulos. “Dat is geen vanzelfsprekendheid,

daar moet je als stedenbouwer hard

voor werken. Wij hebben de ruimtelijke basis

gecreëerd.” Of het gebouw in de toekomst

echt zo aanpasbaar blijkt als gepland, zal

nog moeten blijken. Maar één ding is zeker:

High Five heeft nu al een iconische status.

“We wilden een herkenbaar baken maken,

een plek waar studenten met trots kunnen

zeggen: daar woon ik.” ❚

De gevels zijn opgebouwd uit aluminium panelen met een subtiele borsteling die de dieptewerking versterkt.

Het gebouw is circulair ontworpen.

172 | STEDENBOUW.NL

High Five Utrecht


Beeld | Celdex

Luchtdichting en brandwerendheid

komen samen in High Five

High Five in Utrecht bestaat uit twee hoge woontorens en een commerciële middenbouw, die in korte tijd gerealiseerd worden.

Bijvoorbeeld door zoveel mogelijk onderdelen te prefabriceren. Een mooi voorbeeld zijn de HSB-gevelelementen, die al

in de fabriek worden voorzien van een luchtdichting van Celdex. Bijzonder is dat deze luchtdichting ook de brandwerendheid

tussen de gevelelementen vergroot.

VERHOOGDE BRANDVEILIGHEID

De producten van Celdex kunnen bovendien bijdragen aan de brandveiligheid

van gebouwen. Bijvoorbeeld door de Pre-Seal, Pre-Seal

M of EPDM Soft opschuimend te maken, kan een WBDBO (weerstand

tegen branddoorslag en brandoverslag) van 60 minuten worden

gehaald, zo bewijst een full-scale test in een brandlaboratorium

met voegen van 10 tot 30 mm. Hierdoor levert de luchtdichting of

regendichting ineens een significante bijdrage aan een verhoging van

de brandweerstand van een gevel! In navolging van de aansluitingen,

krijgen ook alle kruisingen van de gevelelementen in High Five een

opschuimende luchtdichting. Hiermee draagt Celdex niet alleen bij aan

de slagregendichtheid, maar ook een verhoogde brandveiligheid. ❚

Op de hoekpunten worden kruismanchetten toegepast.

High Five maakt straks gebruik van de gemeenschappelijke warmte-/

koudevoorziening (WKO) van Utrecht Science Park. In het gehele gebouw

komt lage temperatuurverwarming, wat betekent dat extra goed

geïsoleerd en luchtdicht gebouwd moet worden om warmteverlies te

beperken. Het Seal4Prefab afdichtingssysteem van Celdex gaat hierin

mee en biedt de optimale oplossing voor industrieel bouwen.

ESSENTIËLE BOUWSTENEN

Met Seal4Prefab beschikken stakeholders in de bouw over alle essentiële

bouwstenen om de gewenste luchtdichting en slagregendichting

te halen én aan te tonen. Het afdichtingssysteem geeft

antwoord op actuele uitdagingen en omstandigheden in hoogbouw

en omvat zowel de luchtdichting aan de binnenzijde, isolerende middendichting

als slagregendichting aan de buitenzijde. Bovendien omvat

Seal4Prefab alle stappen van detailleren, adviseren, ontwikkelen,

produceren, begeleiden én kwaliteitswaarborging.

EXCELLENTE LUCHTDICHTING

De luchtdichting en isolatie in de aansluitingen tussen de gevelelementen

wordt in High Five verzorgd door Celdex Pre-Seal M LF.

Dit product is speciaal ontwikkeld voor prefab hoogbouw en grote

voegtoleranties en heeft uitstekende luchtdichte en isolerende eigenschappen.

Bovendien is de schuimband standaard uitgerust met

een low-friction toplaag, waardoor het uitstekend bestand is tegen

de krachten die tijdens de montage op de schuimband worden uitgevoerd.

Aan de buitenzijde voorkomt Celdex EPDM Soft dat regen,

wind, ongedierte en vuil kunnen binnendringen.

Luchtdicht

bouwen

begint met

Celdex

De afdichtingspecialist voor de

prefab bouw & industrie.

Laat je inspireren op

celdex.nl

STEDENBOUW.NL | 173

AnnoNu Amsterdam


Beeld | Hillen & Roosen

Wonen en werken aan de Holterbergweg

268 sociale huurwoningen en

voorzieningen krijgen vorm in vier

torens in Amsterdam-Zuidoost

Aan de Holterbergweg in Amsterdam-Zuidoost bouwt Hillen & Roosen aan vier woontorens met in totaal 268 woningen. Het

project combineert sociale huur met ruimte voor buurtvoorzieningen en lokale ondernemers. Projectleider Ronald Brink ziet

hoe een strak georganiseerd bouwproces zorgt voor voortgang én rust op de bouwplaats.

Hillen & Roosen, onderdeel van HEMUBO,

richt zich op nieuwbouw voor woningcorporaties.

De kracht van het bedrijf ligt in

het maken van een uitvoerbaar technisch

ontwerp. “Wij zorgen dat een ontwerp niet

alleen klopt op papier, maar ook maakbaar

is op de bouwplaats”, zegt projectleider Ronald

Brink. Eén van de projecten waar Hillen

& Roosen nu aan werkt, is de woontoren

aan de Holterbergweg in Amsterdam. Dat

project komt voort uit een vijfjarige ketensa-

Bijna het hoogste punt bereikt.

Het project van bovenaf.

174 | STEDENBOUW.NL

AnnoNu Amsterdam

menwerking met woningcorporatie Eigen Haard. Die samenwerking

maakt het mogelijk om al snel mee te denken. “We krijgen het project

in een vroeg stadium toegewezen en werken het samen verder uit.

Daardoor kunnen we keuzes maken die helpen bij de uitvoering.”

EFFICIËNT BOUWEN IN DE HOOGTE

De bouw is inmiddels gevorderd tot de 21e verdieping, waar binnenkort

het hoogste punt wordt bereikt. Uiteindelijk komen op een

voormalig parkeerterrein langs de Hettenheuvelweg twee nieuwbouwcomplexen

met in totaal 268 maisonnettes en twee-, drie- en

vierkamerappartementen in vier woontorens. Om het tempo hoog

te houden, is gekozen voor een tunnelbouwmethode. Die aanpak

is ver doorgevoerd in het proces. “We hebben het zo ingericht dat

we direct na het storten de hsb-elementen met aluminium kozijnen

plaatsen. Daardoor is het gebouw meteen wind- en waterdicht”, legt

Brink uit. Dit vraagt om een strakke planning en goede afstemming

tussen de verschillende bouwfasen. Ook de logistiek speelt een grote

rol, zeker op een krappe bouwlocatie in Amsterdam. “Je moet

vooraf goed nadenken over hoe je alles organiseert, zodat het op de

bouwplaats soepel blijft lopen.”

COMPLEXE GEVEL VRAAGT AANDACHT

Naast het bouwtempo vraagt ook de gevel om extra aandacht. Die

bestaat uit metselwerk met doorlopende spekbanden en traditionele

gebakken raamdorpelstenen. Deze lopen per verdieping door in de

balkonafwerking. “Dat zijn details waar je rekening mee moet houden

in je uitvoering”, legt Brink uit. “Zeker op hoogte en in combinatie met

steigers en beperkte ruimte vraagt dat om een goede voorbereiding.”

RUST ALS GRAADMETER

Wat Brink het meest opvalt, is de rust op de bouwplaats. “Het is een groot

project, maar het verloopt heel beheerst. Alles ligt netjes en opgeruimd.

En dat werkt heel fijn.” Die rust wil het team vasthouden in de tweede helft

van het project. “We zijn halverwege, dus het is belangrijk om scherp te

blijven. Als we dit tempo en deze werkwijze vasthouden, kunnen we het

project volgens planning opleveren in het voorjaar van 2027.” ❚

'Het project verloopt

heel beheerst'

Op de bouwplaats.

STEDENBOUW.NL | 175

AnnoNu Amsterdam


Beeld | Mart Stevens Fotografie

Vroeg samenwerken loont

Wandadvies voorkomt

verrassingen op de bouw

In Amsterdam-Zuidoost bouwt Hillen & Roosen vier woontorens met 268 sociale huurwoningen voor woningcorporatie Eigen

Haard. Het project AnnoNu is onderdeel van de transformatie van kantorengebied Amstel III tot stadswijk. Bij de droge binnenafbouw

werken materiaalleverancier Knauf en afbouwer GDS Bouwsystemen nauw samen. Die samenwerking begon al

ver voor de eerste wand werd geplaatst.

Hillen & Roosen vroeg Knauf om projectadvies voor de binnenwanden.

Jacco van ‘t Hof, senior projectadviseur bij Knauf, pakte dat

op. “We zijn gevraagd om advies te geven over de corridorwanden,

woningscheidende wanden en wanden in de woningen. We hebben

alles uitgewerkt en een demarcatie gemaakt.”

VROEGE BETROKKENHEID

Het eerste advies dateert uit 2024. Daarna volgde een tweede versie,

die werd doorgestuurd naar GDS Bouwsystemen voor offerte. Danny

Vink, projectleider bij GDS, merkt dat zulke vroege betrokkenheid

verschil maakt. “We zien steeds meer dat opdrachtgevers een projectadvies

laten opstellen. Voor ons is het fijn dat er in de voorbereiding extra

over wordt nagedacht. Knauf als specialist checkt vooraf alle plannen:

is het haalbaar? Is het goed geëngineerd? Is er rekening gehouden met

alle brandeisen? En niet onbelangrijk: is het praktisch uitvoerbaar?”

Dat advies draait bij AnnoNu onder meer om wanddiktes, bijvoorbeeld

in het kader van thermische normen. Van ‘t Hof: “Zo’n wand

moet best dik worden. We zijn van 280 naar 270 millimeter gegaan.

Dat blijft een flinke wand, die veel ruimte inneemt. Als die ruimte er

niet is, moet je met andere isolatie gaan werken dan met glaswol.

Maar PIR-isolatie heeft een ander prijskaartje.” Afwegingen zoals

'We zien steeds meer dat opdrachtgevers

een projectadvies laten opstellen'

Knauf gaf advies over de binnenwanden.

Advies gaat onder meer over wanddiktes.

176 | STEDENBOUW.NL

AnnoNu Amsterdam

'We staan samen voor kwaliteit’.

deze maakt Knauf zo vroeg mogelijk, samen met de opdrachtgever

en architect. “Een architect bedenkt bijvoorbeeld een wand van 100

millimeter dik, maar dat is met bepaalde hoogtes of thermische eisen

niet altijd mogelijk.”

VAN TEKENING NAAR PRAKTIJK

Van ’t Hof en Vink gingen al vroeg in het project samen de bouw op

om te kijken. “Je wilt weten: komt alles wat we bedacht hebben ook

uit? Lopen we nog ergens tegenaan?” Zelfs na een zorgvuldig advies

blijkt de werkelijkheid soms weerbarstig. Dat bleek bijvoorbeeld bij

de schachten. Vink: “Daar zaten zoveel leidingen dat we de plaat

niet konden bevestigen zoals gepland. We hebben de opbouw anders

moeten doen. Dat is puur praktijk: dit kan niet vooraf bedacht

worden.” Vragen vanuit de bouw gaan via Knauf. Vink: “Dan koppel

ik terug naar Jacco: ‘we willen het zo doen, staan jullie daar ook

achter?’ We staan samen voor kwaliteit.”

BOUWEN IN DE STAD

De beperkte bouwlocatie vroeg ook logistiek om aandacht. Vink: “Je

bouwt binnenstedelijk in Amsterdam. Je moet goed afstemmen met

de uitvoering van Hillen & Roosen over aanlevering, transport met

de lift, dat soort zaken. Voor de eerste verdiepingen was het even

zoeken. Daarna werd het repeterend, dan wordt het een treintje.”

Het pand in de steigers.

Slecht weer zorgde voor extra druk. GDS besloot op bepaalde momenten

te wachten met bouwen om de kwaliteit te borgen. Maar op

detailniveau was er door het voorwerk van Knauf weinig discussie,

zegt Vink. “Er is over veel nagedacht, dus dan zijn er weinig hordes.

Het zat hem vooral in de uitvoering, het transport en het weer.”

De samenwerking tussen Knauf en GDS is niet nieuw. Bij het project

Groenehuyzen werkten beide partijen al samen. Van ‘t Hof: “Dit is

een mooi vervolg op Groenehuyzen.” Dat vindt Vink ook: “We zijn

tevreden met de samenwerking met Knauf.” ❚

STEDENBOUW.NL | 177

AnnoNu Amsterdam


Beeld | SIW Steigerwerken

Steigerwerk bij woningbouw in Amsterdam-Zuidoost

Steigers tot 65 meter hoog met

verspringende gevels

In Amsterdam-Zuidoost bouwt Hillen & Roosen vier woongebouwen met 268 sociale huurwoningen voor woningcorporatie

Eigen Haard. Het complex heeft een toren van 21 verdiepingen en verspringende gevels van gekleurd prefab beton en

metselwerk. SIW Steigerwerken uit Numansdorp verzorgt het steigerwerk en de balkonondersteuning.

Het project AnnoNu is geen standaard steigerklus, vertelt Han Boender,

VMG-coördinator bij SIW Steigerwerken. “De gevel verspringt op

meerdere plaatsen. Dat is veel intensiever dan een rechttoe rechtaan

steiger.” De toren reikt tot zestig meter hoogte. In combinatie met de

lagere bouwvolumes vraagt dat om sterk afwisselend steigerwerk.

ONDERSTEUNING VAN BALKONS

Bijzonder aan dit project is dat de balkonondersteuning in de steiger

is opgenomen, vertelt Boender. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. “Je

bouwt een steiger met extra materiaal erin voor de ondersteuning.

Zodra bijvoorbeeld het beton is uitgehard, haal je bepaalde delen

Ruimte is er nauwelijks op de bouwplaats in hartje Amsterdam.


alle

SIW

stappen

Steigerwerken

in de steigerbouw.

verzorgt




SIW Steigerwerken ontwerpt, monteert en demonteert

al SIW zo'n Steigerwerken dertig jaar steigers ontwerpt, voor monteert grote bouwbedrijven.

en demonteert

Wij al SIWzo'n waren Steigerwerken dertig in het jaar verleden steigers ontwerpt, voor betrokken monteert grote bouwbedrijven.

bij en de demonteert

realisatie van

unieke al Wij zo'n waren dertig bouwprojecten in het jaar verleden steigers zoals voor betrokken De grote Markthal, bouwbedrijven.

bij de KPN realisatie Zendmast, van

100 Wij unieke waren hoog, bouwprojecten De in het Groene verleden Kaap, zoals betrokken De Zaanse Markthal, bij Helden, KPN realisatie Zendmast, De van

Moskee unieke 100 hoog, bouwprojecten in De Rotterdam, Groene Kaap, en zoals velen De De Zaanse meer. Markthal, Helden, KPN Zendmast, De

Door 100 Moskee hoog, jarenlange in De Rotterdam, Groene ervaring Kaap, en in velen de De steigerbouw Zaanse meer. Helden, is SIW De in

staat Moskee Door jarenlange alle in mogelijke Rotterdam, ervaring steigerconstructies en in velen de steigerbouw meer.

verzorgen. is SIW in

Door staat jarenlange alle mogelijke ervaring steigerconstructies in de steigerbouw verzorgen. is SIW in

staat alle mogelijke steigerconstructies te verzorgen.

weer weg om ruimte te maken voor andere gebruikers.” Dagelijks

zijn er mensen bezig met de steigers. “Je moet dat zo inbouwen dat

de ondersteuning zijn werk doet, maar dat anderen er geen last van

hebben. Dat botst wel eens.”

TEKENWERK EN VAKMANSCHAP

De gevelverspringingen vragen om nauwkeurig tekenwerk vooraf.

SIW schakelde hiervoor een constructeur/tekenaar in. “En dan moet

je op de bouw iemand hebben die de tekening kan lezen en het leuk

vindt om het helemaal uit te zoeken.” De juiste mensen op de juiste

plek, noemt Boender dat. “Het is een vak apart.”

KRAPPE BOUWPLAATS

Ruimte is er nauwelijks op de bouwplaats in hartje Amsterdam. “En

iedereen heeft die ruimte nodig. Wij kunnen in dit geval dus alleen

met een voorwagen materiaal brengen. Dus moet je meerdere keren

op en neer.” Dat maakt vooruitdenken noodzakelijk en ook daar zet

SIW een specialist op. “We zorgen dat we aan de voorkant zorgvuldig

zijn, zodat je niet extra hoeft te rijden.”

Elke twee weken keurt Boender de steigers persoonlijk. “Dat is

noodzakelijk. Er worden soms planken weggehaald of een anker losgemaakt

voor het werk. Begrijpelijk, maar die moeten wel worden

teruggelegd. De steiger moet veilig zijn voor iedereen.” ❚

178 | STEDENBOUW.NL

253 Prefab Energie Skids

Project AnnoNu

Amsterdam

Prefab op topsnelheid

253 energie skids voor AnnoNu Amsterdam

Engineering · Prefabricage · Montage

Van Weerden Poelmanweg 1a

NL-7602 PC Almelo

AnnoNu Amsterdam

De skids worden het hele jaar door onder de beste arbeids- en klimaatomstandigheden samengebouwd in de fabriek van ERA Prefab Systems in Almelo.


Beeld | ERA Prefab Systems

Prefab WKO-skids geven antwoord

op actuele bouwuitdagingen

Amstel III, voorheen een groot kantorengebied, wordt getransformeerd tot een woon/werkgebied voor duizenden Amsterdammers.

Onderdeel van de gebiedsontwikkeling is het project AnnoNu, dat bestaat uit vier nieuwe woongebouwen met in

totaal 268 sociale huurwoningen, een buurtcentrum, een ruimte voor een sociaal buurtteam en vier bedrijfsruimtes. De gebouwen

zijn aardgasvrij ontworpen en worden straks duurzaam verwarmd en gekoeld door een collectieve WKO-installatie,

die gekoppeld wordt aan de verticale prefab WKO-woningskids van ERA Prefab Systems. In navolging van een efficiënte

verwarming, koeling en tapwaterbereiding dragen de 268 skids bij aan een snelle en efficiënte bouw, een lage CO 2

-uitstoot

én meer werkgelegenheid in de regio.

ERA Prefab Systems engineert, produceert

en monteert al twintig jaar prefab installatieschachten

en installatiewanden op basis

van stalen frames, waarin het leidingwerk

voor verwarming, ventilatie, afvoer, elektra,

(drink)water en/of sanitaire voorzieningen

alvast geïntegreerd kan worden. “Voor de

assemblage en montage van onze skids is

geen hooggeschoold personeel nodig”, vertelt

Eduard Aubri, oprichter van ERA Prefab

Systems. “Mensen met twee rechterhanden

zijn voldoende, waardoor we lokaal monteurs

kunnen werven. Ook mensen met een

afstand tot de arbeidsmarkt, die onder onze

begeleiding de montage verzorgen. Zo dragen

wij bij aan de lokale werkgelegenheid én

wordt de kwaliteit van onze systemen van

begin tot eind geborgd.”

IN ÉÉN KEER GOED

De skids worden het hele jaar door onder de

180 | STEDENBOUW.NL

AnnoNu Amsterdam

'Alle 268 WKO-skids worden voorzien van

een materialenpaspoort, die alle geodata en

productinformatie bevat om de skids in de

toekomst te kunnen hergebruiken of recyclen'

met maatvoering van de installatieschacht

en bovendien aan alle wettelijke normen

voor WKO-installaties voldoet. In het frame

worden de leidingen voor warmte- en koudetransport

en benodigde appendages

(afsluiters en aansluitkoppelingen) voor de

afnamesets alvast voorgemonteerd. Hierdoor

kunnen we de installatietijd met circa

80% reduceren. Omdat we niet afhankelijk

zijn van wandjes en andere bouwkundige

voorzieningen, kunnen we in ons eigen

tempo monteren.” De WKO-skids worden

hierbij als legostenen in de woningen gemonteerd.

“Perfect waterpas en zoveel

mogelijk loodrecht boven elkaar, waarbij we

de opbouw van de schacht volgen. Ook dit

komt de kwaliteit, snelheid en efficiëntie van

de bouw ten goede.” ❚

Inhijsen van de skids.

beste arbeids- en klimaatomstandigheden

samengebouwd in de fabriek van ERA Prefab

Systems in Almelo, waar de monteurs

beschikken over exact de juiste en zeer

nauwkeurige machines en gereedschappen.

“Hierdoor kunnen we alle componenten in

één keer goed en tot op de millimeter nauwkeurig

maatvoeren en afwerken en wordt

een hoge kwaliteit geborgd.”

BINNEN ÉÉN DAG

GEÏNSTALLEERD

Voor de montage zijn vier gaatjes in de vloer

en het plafond vaak voldoende, waarna de

prefab skids eenvoud geplaatst en gekoppeld

kunnen worden. “Logistieke voorzieningen

zoals afval- en opslagcontainers op

de bouwplaats zijn niet nodig”, aldus Aubri.

“In plaats hiervan worden de skids just-intime

door ons geleverd, waarna ze binnen

één dag en door slechts een handjevol

medewerkers geïnstalleerd kunnen worden.

Hiermee bieden we een stevig antwoord

op diverse uitdagingen in de bouw,

zoals het tekort aan vakmensen, de korte

bouwtijden én de krappe binnenstedelijke

bouwlocaties. Doordat slechts minimale

vervoersbewegingen nodig zijn, is de CO 2

-

uitstoot minimaal en wordt het milieu ontlast.”

MATERIALENPASPOORT

Het prefab bouwen van de installatieschachten

en installatiewanden heeft daarnaast als

voordeel dat je ze kunt coderen en verrijken

met relevante data, aldus Aubri. “In project

AnnoNu worden alle 268 WKO-skids voorzien

van een materialenpaspoort, die alle

geodata en productinformatie bevat om de

skids in de toekomst te kunnen hergebruiken

of recyclen. Hiermee sluiten we tevens

aan op de circulair bouwen principes.”

VEEL WERK UIT HANDEN

De prefab WKO-skids in AnnoNu worden

geëngineerd, geproduceerd en gemonteerd

in opdracht van Croonwolter&dros.

De montage van de prefab skids is medio

april gestart en loopt nog door tot eind

2026. “Vanaf dat moment voorzien de

WKO-skids in het verticale transport van

warmte, koude en warmtapwater”, vertelt

Aubri. “Aan de basis van de skids ligt

een zelf geproduceerd stalen frame van

700 x 2.500 mm, die exact overeenkomt

Dankzij de prefab skids kan ERA Prefab Systems

de installatietijd met circa 80% reduceren.

STEDENBOUW.NL | 181

Drive en Live Tower Amsterdam


Beeld | BeemFlights

Van monofunctioneel gebied

naar levendige stadswijk

De herontwikkeling van de Dreeftoren in Amsterdam markeert een kantelpunt in de transformatie van de omgeving

rondom de Johan Cruijff ArenA. Waar het gebied lange tijd werd gedomineerd door kantoorgebouwen en een sterke

scheiding van functies, ontstaat straks met de Drive en Live Tower een nieuwe stedelijke dynamiek waarin wonen,

werken en verblijven samenkomen.

De bestaande Dreeftoren vormt het vertrekpunt

van deze ontwikkeling. Het pand is in

1991 ontworpen door ZZOP Architecten

(het huidige ZZDP) en werd later aangekocht

door First Sponsor Group. “Het gebouw

was technisch aan vernieuwing toe. De gevel

voldeed niet meer en moest vervangen

worden”, vertelt Adam Smit, partner van

ZZDP. “Het vormde de eerste aanleiding om

breder na te denken over de toekomst van

het gebouw én de omgeving. Projectontwikkelaar

Provast zag hierin een kans en introduceerde

het idee om naast de bestaande

toren een woontoren te realiseren.”

VERDICHTEN MET WONINGEN

Hoewel dergelijke plannen niet altijd direct

enthousiast worden ontvangen, bleek de gemeente

ontvankelijk voor het voorstel, zegt

Smit. “De gedachte om te verdichten en

meer woningen toe te voegen, sloot aan bij

de potentie van het gebied. De omgeving beschikt

immers al over een combinatie van infrastructuur,

mobiliteit en voorzieningen met

een station, winkelcentrum en stadion op

steenworp afstand.” Toch ontbrak het aan

een fijnmazige, levendige structuur. Buiten

kantoortijden en evenementen voelt het gebied

leeg en monofunctioneel, vult collega en

partner van ZZDP Joris Deur aan. De toevoeging

van woningen moet daar verandering in

brengen. “Leuk detail is dat wij als bureau

met dit project niet alleen de hoogste kantoortoren,

maar nu ook de hoogste woontoren

van Amsterdam hebben getekend.”

SAMENHANG

Door bewoners toe te voegen, ontstaat

er 24 uur per dag activiteit, wat de sociale

veiligheid en levendigheid ten goede komt,

volgens Smit. “Hoogbouw blijkt hier een logische

keuze: de ruimte is aanwezig en de

impact op de omgeving blijft beperkt. De

nieuwe woontoren heeft dan ook een serieuze

hoogte van circa 140 meter.” In het

ontwerp is bewust gezocht naar samenhang

tussen de bestaande (Drive) kantoortoren en

de nieuwe (Live) woontoren. “De oorspronkelijke

kantoortoren had een relatief smalle

opzet met twee vleugels. Door het gebouw

rondom uit te breiden, ontstaat een efficiëntere

plattegrond. Tegelijk bood dit de mogelijkheid

om de gevel te openen en transparanter

te maken.”

KWALITEIT OP STRAATNIVEAU

De lagere kantoortoren wordt optisch benadrukt

in de hoogte door verticale elementen,

terwijl de hogere woontoren juist meer horizontaliteit

krijgt. “Zo ontstaat een subtiel spel

De woontoren heeft alleen appartementen voor de verhuur.

De lagere kantoortoren wordt optisch benadrukt in de hoogte door verticale

elementen, terwijl de hogere woontoren juist meer horizontaliteit krijgt.

182 | STEDENBOUW.NL


Met de Drive en Live Tower wordt een nieuwe fase ingeluid voor het gebied rondom de Johan Cruijff ArenA.

‘Leuk detail is dat wij als bureau met dit project niet

alleen de hoogste kantoortoren, maar nu ook de hoogste

woontoren van Amsterdam hebben getekend'

tussen beide volumes, waarbij ze elkaar versterken

in plaats van beconcurreren”, zegt

Smit, die eraan toevoegt dat ook op maaiveldniveau

veel aandacht is besteed aan

kwaliteit. “Grote gebouwen vragen om een

zorgvuldige landing in diens omgeving. Een

nieuw voorplein en een gezamenlijke plint

met functies zoals horeca en vergaderruimtes

zorgen voor levendigheid en een prettige

overgang tussen gebouw en straat. Tegelijk

elimineert de gezamenlijke luifel windhinder,

een belangrijk aandachtspunt bij hoogbouw.”

PROGRAMMERING

De woontoren heeft alleen appartementen

voor de verhuur. Onderin de toren zijn zelfs

12 appartementen per laag voorzien, hoger

in de toren loopt dat terug van 8 per laag

naar 4 per laag. De grotere appartementen

zijn voor de vrije sector. “De realisatie van het

totale project heeft van schets tot oplevering

10 jaar geduurd! Dat had natuurlijk sneller gekund”,

volgens Deur, “maar de tussentijdse

wijziging in het programma in 2018 met 40

procent middenhuur, 40 procent sociale huur

en slechts 20 procent vrije sector maakt dit

soort projecten financieel zeer kritisch. De toren

moest daarom programmatisch worden

omgebouwd. Hoog bouwen is voor intensieve

verdichting erg goed, maar kostbaar.

Omdat er grote uitdagingen zijn aan de opbrengstenkant,

duurt het lang voordat er uiteindelijk

prijsovereenstemming is bereikt tussen

opdrachtgever en uitvoerende partijen.”

De transformatie gaat overigens verder dan

alleen de gebouwen zelf. “Parkeren wordt

grotendeels ondergronds opgelost, waarbij

een doorgang wordt gecreëerd vanuit

de bestaande openbare parkeergarage.

Hierdoor blijft het maaiveld vrij van storende

elementen en ontstaat ruimte voor

verblijfskwaliteit”, legt Smit uit. “In de plint

van de woontoren komt wel een grote fietsenstalling.”

Met de Drive en Live Tower

wordt een nieuwe fase ingeluid voor het

gebied rondom de Johan Cruijff ArenA.

“Het vormt het startschot van een nieuwe

golf waarin woningbouw centraal staat.

Het is een van de weinige plekken in Amsterdam

waar je letterlijk kunt uitpakken in

de hoogte.” ❚

STEDENBOUW.NL | 183



Beeld | Buiting Staalbouw

Lichtgewicht staaloplossingen

voor complexe herontwikkeling

De Dreeftoren in Amsterdam ondergaat een complete metamorfose en wordt op iedere etage uitgebreid. Buiting Staalbouw

realiseert de ‘lichtgewicht’ staalconstructie voor deze bijzondere uitbreiding, de optopping én de nieuwbouw van het plintgebouw

die de bestaande kantoortoren (Drive Tower) verbindt met de nieuwe woontoren (Live Tower).

Elke verdieping wordt rondom uitgebreid met circa 230 m 2 extra vloeroppervlakte.

De werkzaamheden zijn gestart met de renovatie

van de 65 meter hoge Drive-kantoortoren.

“Elke verdieping wordt rondom

uitgebreid met circa 230 m 2 extra vloeroppervlakte”,

zegt Peter Hoff, projectleider bij

Buiting Staalbouw. “De uitbreiding wordt gerealiseerd

met een volledig geprefabriceerde

staalconstructie, die onder de bestaande

betonvloeren wordt bevestigd op speciaal

daarvoor verankerde uithouders. Door gebruik

te maken van lichtgewicht Comflor

staalplaatbetonvloeren van Dutch Engineering

blijft het extra gewicht beperkt terwijl de

vloeroppervlakte aanzienlijk toeneemt.”

EXTRA BRUIKBARE RUIMTE

Buiting Staalbouw verzorgt het volledige

traject: van engineering en constructieve

berekeningen tot productie, conservering

en montage. “De staalconstructies zijn

in grote secties in onze fabriek in Almelo

geprefabriceerd en vervolgens naar de

'In tegenstelling tot de verregaande prefabricage

van de kantoortoren, wordt bij het plintgebouw

alles ter plaatse opgebouwd en gemonteerd'

184 | STEDENBOUW.NL


bouwplaats vervoerd”, legt Hoff uit. “Daar

worden ze direct gemonteerd, wat essentieel

is gezien de beperkte ruimte op de

bouwlocatie. In totaal wordt circa 250 ton

staal verwerkt in de torenuitbreiding.” Naast

de uitbreiding wordt er ook een optopping

gerealiseerd, waarmee de kantoortoren

twee extra verdiepingen krijgt. “Deze dakopbouw,

goed voor circa 100 ton staal, bestaat

uit een tweelaagse constructie met deels

staalplaatbetonvloeren en deels kanaalplaatvloeren

onder het dak. Tot slot zetten we in

de toren diverse vides dicht met staalconstructies

en nieuwe vloeren, waardoor extra

bruikbare ruimte ontstaat.”

Parallel aan de torenrenovatie bouwt Buiting

aan het plintgebouw van drie lagen en circa

1.600 m 2 vloeroppervlakte. “Hierin wordt

ongeveer 400 ton staal verwerkt en worden

ook weer Comflor staalplaatbetonvloeren

toegepast”, zegt Hoff. “In tegenstelling tot

de verregaande prefabricage van de kantoortoren,

wordt bij het plintgebouw alles

In totaal wordt circa 250 ton staal

verwerkt in de torenuitbreiding.

Parallel aan de torenrenovatie bouwt Buiting aan het plintgebouw

van drie lagen en circa 1.600 m 2 vloeroppervlakte.

ter plaatse opgebouwd en gemonteerd.”

Het project omvat daarnaast nog de bouw

van de Live-woontoren. Hoewel het aandeel

staal hierin beperkter is, realiseert Buiting

onder meer een stalen luifel die doorloopt

vanaf het plintgebouw, evenals diverse constructieve

elementen zoals kolommen voor

de kroon van de woontoren. ❚

Buiting is een jong, snelgroeiend en modern

ingericht staalbouwbedrijf.

Vanuit onze vestigingen in Broekland, Almelo en Schagen

werken ruim 100 goed opgeleide medewerkers aan de

engineering, productie en montage van staalconstructies

voor de utiliteitsbouw, bruggen, railinfra, reclamemasten

en de industrie

buitingstaalbouw.nl

T 0570-531010

E info@buitingstaalbouw.nl

VESTIGING BROEKLAND VESTIGING ALMELO

Van Dongenstraat 42 Darwin 13

8107 AG Broekland 7609 RL Almelo

Gecertificeerd

VCA*

MVO

CE: EN1090 t/m EXC4

Veiligheidsladder niveau 3

CO 2

-prestatieladder niveau 3

STEDENBOUW.NL

26-09-2025 10:45 | 185

Naamloos-5 1 26-09-2025 10:45

Van Acht Logistics Veghel


Beeld | Hooft Architecten

Lokaal bureau ontwerpt tweede distributiecentrum voor Van Acht

MAATWERK OP DE SCHAAL

VAN NEGEN VOETBALVELDEN

Op Foodpark De Kempkens in Veghel bouwt Van Acht Koel- & Vriesopslag aan een tweede distributiecentrum. Het ontwerp

komt van Hooft Architecten uit Eerde. De samenwerking tussen beide familiebedrijven gaat terug tot de jaren zeventig. Uit

vertrouwen en menselijke gesprekken ontstond het ontwerp voor alle fasen van het project.

De schaal is fors: fase 1 werd in 2022 opgeleverd

en bestaat uit een warehouse van

ruim 43.000 m² met mezzanine en kantoorruimte,

goed voor het eerste BREEAM-NL

Outstanding certificaat voor een distributiecentrum

in Nederland. Fase 2, nu in aanbouw,

voegt daar ruim 22.000 m² aan toe.

Samen met mogelijke toekomstige fases

beslaat het complex straks een groot deel

van het terrein langs de A50.

Hooft Architecten is opgericht door Henk

van Hooft in 1973. Zijn zonen Aldwin en Anton

zijn nu de tweede generatie. De oprichter

van Van Acht Logistics was een van de

eerste klanten van het architectenbureau.

we sparren graag met de eindgebruiker en

bedenken samen oplossingen.” Zijn broer

Anton van Hooft vult aan: “Wij pakken het

heel persoonlijk aan. We kijken meer naar de

mensen binnen het bedrijf, niet alleen naar

het gebouw.”

Die aanpak werkt ook bij een pand van 363

meter lang en 123 meter breed. Bij distributiecentra

wordt veel gewerkt in processen,

vertelt Anton van Hooft. “In die branche

draait het veel om structuren en stramie-

MAATWERK VOOR DE

EINDGEBRUIKER

Het bureau ontwerpt geen standaardoplossingen.

Aldwin van Hooft: “Wij maken graag

maatwerk voor opdrachtgevers die ook

eindgebruiker zijn. Of het nou een boerderijsplitsing

is, een woonhuis of een warehouse:

De hoeken in fase 1 zijn hoog en

prominent vormgegeven.

‘We kijken meer naar de mensen binnen het bedrijf, niet alleen naar het gebouw’

De kantoren in fase 2 worden minder prominent.

186 | STEDENBOUW.NL

Van Acht Logistics Veghel

nen. Wat voor systeem komt erin? En wat

voor reachtrucks? De vraag aan de voorkant

is heel direct en georganiseerd.” Van Acht

werkt met mezzanines waar reachtrucks onder

moeten passen. Van daaruit ontwikkelt

het ontwerp zich stap voor stap.

KLEUR EN KARAKTER

Op de gevel van fase 1 ontwierp Van Hooft

een lijnenspel met kokerprofielen in bronsen

goudtinten. Het beeldkwaliteitsplan

schreef andere kleuren voor. Anton van

Hooft: “Het was de bedoeling om te kiezen

voor een primaire kleur in de gevel, maar wij

hebben juist bruin en natuurlijke tinten gekozen

zodat het minder opvalt. Het maakt het

geheel minder schreeuwerig.” Het bureau

koos bewust voor een duurdere, metallic

kleur, die zowel bij de opdrachtgever als bezoekers

in de smaak valt.

Fase 2 ligt minder in het zicht. Hier zijn de

kantoorblokken op de hoeken aangepast.

Aldwin van Hooft: “Voor de rest is de strategie

en methodiek hetzelfde. Dat heeft zich

bewezen in fase 1. Iedereen was dik tevreden,

dus dat zetten we door.”

3D-impressie van fase 1.

LOYALITEIT ALS WERKWIJZE

Het bouwteam rond Aan de Stegge Twello

is grotendeels hetzelfde als bij fase 1. Aldwin

van Hooft: “Van Acht is heel loyaal aan diens

partners. We weten wat we aan elkaar hebben.

Goed werk wordt beloond.”

Het terrein is voorbereid op verdere

uitbreiding: fase 2b en 3 zijn al voorzien,

inclusief een toekomstig hoofdkantoor

aan de A50 met laadstations

voor vrachtwagens, gevoed door eigen

zonnepanelen. ❚

Dak 22.600 m² | Gevel 6.400 m² | Aluminium composiet 350 m²

Binnenwand | 860 m²

Dak- en wandbeplating bij

Van Acht Logistics

Koel- & Vriesopslag

In opdracht van Aan de Stegge Twello



STEDENBOUW.NL | 187

Bernini Rotterdam


Beeld | MIX architectuur

EEN TOREN

DIE TERUGGEEFT

Aan de rand van het water in Rotterdam-Prinsenland is een

nieuwe blikvanger verrezen die meer doet dan alleen de

skyline verrijken. Bernini, onlangs uit de steigers gekomen,

staat niet alleen op een bijzondere plek (het laagste punt

van Nederland), maar heeft ook een bijzondere insteek: het

ontwerp zet nadrukkelijk in op ‘teruggeven’.

Zelfs nog in de steigers ontving de toren de award

voor Meest Markante Vastgoedproject Rotterdam 2025.

Bernini maakt deel uit van een bredere gebiedsstrategie voor de wijk

Prinsenland, die is opgebouwd volgens de principes van stempelverkaveling:

een herkenbaar patroon van flats met veel herhaling.

“In de afgelopen jaren zijn veel van deze flats getransformeerd, waarbij

gesloten plinten met bergingen plaatsmaakten voor woningen en

levendige functies”, vertelt architect Silvester Klomp van MIX architectuur.

“De Berninitoren en de eerder gerealiseerde Bramantetoren

geven deze ontwikkeling een nieuwe impuls, door in te spelen op

de bestaande structuur én nieuwe kwaliteiten toe te voegen.” MIX

verkreeg de opdracht voor de Bernini- en Bramantetoren door het

winnen van een tender van de gemeente Rotterdam en ontwierp

Bernini in opdracht van Nederlandse Bouw Unie.

HOOG SOCIAAL KARAKTER

De locatie van de toren is bijzonder. “Behalve op het laagste punt van

Nederland, staat hij ook op de kop van een bestaande flat, waarvan

de zijkanten gesloten zijn. Door de toren juist hier te plaatsen, deels

boven het water, ontstaat een interessante vorm van verdichting

die nauwelijks ten koste gaat van de bestaande ruimte”, legt Klomp

uit. “Het ontwerp zet nadrukkelijk in op ‘teruggeven’ aan de buurt.

In plaats van alleen ruimte in te nemen, creëert de toren juist een

De gevel is voorzien van geïntegreerde glas-glas

zonnepanelen aan de oost-, zuiden westzijde.

188 | STEDENBOUW.NL

Bernini Rotterdam

‘In plaats van alleen ruimte

in te nemen, creëert de

toren juist een nieuwe

plek voor ontmoeting'

nieuwe plek voor ontmoeting. Hij staat op poten, waardoor er onder

het gebouw ruimte ontstaat voor een publieke functie met een sociaal

karakter, zoals daghoreca met een terras aan het water.”

HOGE VERBLIJFSKWALITEIT

Het landschappelijke ontwerp speelt hierin een belangrijke rol. “Het

dek van de onderliggende parkeergarage is trapsgewijs vormgegeven,

waardoor bezoekers geleidelijk naar het water worden geleid. Zo blijft

de relatie met het water voelbaar en wordt de druk op het maaiveld

verminderd. Ondergronds parkeren draagt ook bij aan die hoge verblijfskwaliteit.

De plint is bovendien opvallend hoog en transparant, met een

horecaruimte van 4,5 meter aan de waterzijde”, zegt Klomp en vervolgt:

“De toren telt 21 verdiepingen en 72 woningen, variërend van vier per

laag onderin en drie appartementen in het middenbereik tot twee royale

appartementen op de bovenste verdiepingen. Daar genieten bewoners

van spectaculaire uitzichten over de skyline van Rotterdam.”

Duurzaamheid is integraal onderdeel van het ontwerp. “De gevel is

voorzien van geïntegreerde glas-glas zonnepanelen aan de oost-,

zuiden westzijde”, vertelt Klomp. “Door deze spreiding wordt energieopwekking

over de dag verdeeld, een oplossing die vandaag de

dag extra relevant is door netcongestie. De PV-panelen zijn subtiel opgenomen

in de gevel, waardoor schaduwwerking wordt voorkomen

en een rijk spel van licht en reflectie ontstaat. Op de noordgevel zijn

nestkasten geïntegreerd in de gevel. Met horizontale lijnen die verwijzen

naar de strokenbouw en verticale accenten die zorgen voor een

menselijke maat is de toren een moderne interpretatie van de bestaande

wijk. Bernini is niet alleen een toren die opvalt, maar die ook iets

toevoegt aan zijn omgeving.” Zelfs nog in de steigers ontving de toren

de award voor Meest Markante Vastgoedproject Rotterdam 2025. ❚

Op de noordgevel zijn nestkasten in de gevel geïntegreerd.

De toren telt 21 verdiepingen en 72 woningen.

STEDENBOUW.NL | 189

SORBA.

THE

PERFECT

FINISH

Bernini Rotterdam


Beeld | Sorba Projects

Nauwkeurige afstemming tussen esthetiek en techniek

Gevel als blikvanger én energiebron

Bij Bernini staat de gevel niet langer

los van de gebouwinstallaties, maar

vormt zij een integraal geheel. Het

project laat zien hoe architectuur en

energieopwekking samenkomen in

één doordacht gevelconcept, waarbij

PV-panelen vanaf het begin onderdeel

zijn van het ontwerp. Het resulteert in

een gevel die niet alleen beschermt en

verfraait, maar ook actief bijdraagt aan

de energieprestatie van het gebouw.

De gevel bestaat uit een mix van afwisselend

vlakke aluminium panelen en PV-panelen,

keurig ingewerkt tussen geëxtrudeerde aluminium

kokers. Het geïntegreerde gevelconcept

komt van de hand van Sorba Projects,

die de complete gevel vanaf het betonnen

casco heeft geëngineerd, geproduceerd en

gemonteerd, met uitzondering van de puien.

De toepassing van geïntegreerde PV-panelen

vroeg om een nauwkeurige afstemming

tussen esthetiek en techniek.

In samenwerking met Saint-Gobain is een

systeem ontwikkeld waarbij de panelen volledig

in het gevelbeeld zijn opgenomen. “De

bevestiging en aansluiting van de PV-panelen

vereisen een andere aanpak dan standaard

gevelbekleding”, zegt projectmanager

Roeland Burgers. “Er is rekening gehouden

met ventilatie, kabelrouting en onderhoud,

en dat alles onder SCIOS Scope 12. De volledige

gevel, inclusief PV-panelen, is dan ook

uitgebreid gedocumenteerd met foto’s, keuringen

en testmomenten.” Sorba heeft alles

zodanig voorbereid dat het op locatie slechts

een kwestie was van de panelen monteren

en bij de PV-panelen de stekker erin klikken.

De gevel bestaat uit een mix van afwisselend vlakke aluminium panelen en

PV-panelen, keurig ingewerkt tussen geëxtrudeerde aluminium kokers.

Volgens Burgers schuilde juist in die integratie

de grootste uitdaging. “Het integreren van

zonnepanelen in de gevel, zonder afbreuk te

doen aan het ontwerp van de architect, was

complex. Maar als je het eindresultaat vergelijkt

met de oorspronkelijke renders, zie je

'Bij Bernini staat de gevel niet langer

los van de gebouwinstallaties, maar

vormt zij een integraal geheel'

dat we daar heel dicht bij zijn gebleven. De

speciaal ontwikkelde betonlook coating op

de aluminium panelen versterkt dit effect en

geeft het gebouw zijn karakteristieke uitstraling.”

Met projecten zoals Bernini groeit de

rol van de gevel: van bescherming en esthetiek

naar een actieve bijdrage aan energieopwekking.

De gevel is niet langer alleen

een blikvanger, maar ook een energiebron

met een verwachte jaarlijkse opbrengst van

124.000 kWh. ❚

STEDENBOUW.NL | 191

Noodinlaat Rondehoep Ouderkerk aan de Amstel


Beeld | Kleywegen

Unieke noodinlaat

versterkt waterveiligheid

in regio Amsterdam

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht werkt aan een bijzonder project dat de waterveiligheid van en rond Amsterdam naar een

hoger niveau tilt. De aanleg van een noodinlaat in de dijk langs de Amstel is een innovatieve maatregel die alleen in extreme

omstandigheden wordt ingezet, maar van cruciaal belang is voor de regio.

De opdracht voor dit project werd gegund

aan Kleywegen, na een aanbesteding van

het waterschap. “We hebben het definitief

ontwerp (DO) binnen het RAW-bestek uitgewerkt

tot een Integraal uitvoeringsontwerp

(UO)”, vertelt Krijn Wijland, projectleider bij

Kleywegen. “In samenwerking met onze

ontwerppartner Nepocon is het ontwerp tot

letterlijk op boutniveau uitgewerkt. De uitvoering

ging vervolgens van start op 1 april

2025 en de oplevering staat gepland voor de

zomer van dit jaar.”

De noodinlaat bestaat uit drie betonnen instroomkokers naast elkaar,

elk voorzien van een hefschuif- en een segmentdeur.

Bij volledige opening stroomt er tot 30 kubieke meter water per seconde de polder in.

EENS IN DE 100 JAAR

De noodinlaat is bedoeld voor uitzonderlijke

situaties die zich statistisch slechts

eens in de honderd jaar voordoen. “Door

klimaatverandering nemen de intensiteit en

frequentie van neerslag toe. In combinatie

met extreme factoren zoals langdurig harde

wind, springtij en veel neerslag, kan het

watersysteem rond Amsterdam onder druk

komen te staan. In zo’n scenario wordt polder

de Rondehoep ingezet als calamiteitenberging

om tijdelijk water op te vangen en

zo de druk op de 2,5 meter hoger gelegen

Amstel te verlichten”, legt Wijland uit. Met

de realisatie van de noodinlaat kan dit volledig

gecontroleerd gebeuren.

BEHEERSBARE OPLOSSING

De Rondehoep is met ruim 1.200 hectare

een enorme oppervlakte waar geen infrastructuur

of bewoning is. “In het verleden

zou bij nood simpelweg een gat in de dijk

worden gegraven. De noodinlaat is dus een

gecontroleerde en beheersbare oplossing”,

zegt Wijland. “En die bestaat uit drie beton-

192 | STEDENBOUW.NL


Om schade te voorkomen, wordt het water eerst opgevangen in een betonnen woelbak die tot 25 meter de polder in ligt.

'De noodinlaat is bedoeld voor uitzonderlijke situaties die

zich statistisch slechts eens in de honderd jaar voordoen'

nen instroomkokers naast elkaar, elk voorzien van een hefschuif- en

een segmentdeur. Deze dubbele kering zorgt ervoor dat water niet

alleen gecontroleerd kan instromen, maar de inlaat ook weer veilig

kan worden afgesloten wanneer de polder vol is.”

2,4 MILJOEN M 3 WATER

“Bij volledige opening stroomt er tot 30 kubieke meter water per

seconde de polder in”, zo schets Wijland de werking. “Om schade

te voorkomen, wordt het water eerst opgevangen in een betonnen

woelbak die tot 25 meter de polder in ligt. Daarachter zorgen een

woelkom en stortstenen bodembescherming ervoor dat erosie wordt

tegengegaan. In 24 uur tijd kan zo’n 2,4 miljoen kubieke meter water

worden ingelaten, wat neerkomt op een gemiddelde waterstand van

60 centimeter in de polder.”

ONTRUIMEN

Opvallend is dat de noodinlaat in principe nooit gebruikt hoeft te worden.

“In tegenstelling tot reguliere piekbergingen die vaker worden ingezet,

is dit echt een noodmaatregel”, benadrukt Wijland. “De beslissing

om de inlaat te openen ligt bovendien niet bij het waterschap, ❯

STEDENBOUW.NL | 193


maar bij de veiligheidsregio. Na een besluit

krijgen bewoners en ondernemers 24 uur de

tijd om maatregelen te treffen en de polder

te ontruimen.”

EMISSIELOOS BOUWEN

De uitvoering van het project kent een aantal

bijzondere aspecten. “Vanwege de beperkte

ruimte en aslastbeperking op de dijk is gekozen

voor aanvoer van zwaar materieel

en materialen via het water”, legt Wijland

uit. “Daarnaast zetten we sterk in op emissieloos

bouwen. We hebben daarin volledig

invulling kunnen geven aan de wensen van

het waterschap. Zo zijn er een elektrische

graafmachine, hijskraan en asfaltspreidmachine

ingezet. Ook de palen zijn emissieloos

geheid met een enorme elektrische heistelling,

de enige van dit kaliber in Nederland.”

Met dit project onderstreept het waterschap

de Nederlandse traditie van vooruitdenken

en waterbeheersing. Noodinlaat

Rondehoep is weliswaar een noodmaatregel,

maar wel cruciaal voor de veiligheid van

de regio Amsterdam. ❚ In 24 uur tijd kan zo’n 2,4 miljoen kubieke meter water worden ingelaten.

194 | STEDENBOUW.NL

Advertentie 1e editie.indd 2 16-06-2025 12:19



Beeld | Busker Hei- en waterwerken

Thuiswedstrijd aan de Amstel

Busker Hei- en waterwerken heeft de complete fundering van Noodinlaat Rondehoep gerealiseerd. Een belangrijk aspect

in het succes van het project aan de oevers van de Amstel was de strategische inzet van de werf van Busker in Woerdense

Verlaat, die als HUB een cruciale rol speelde in de uitvoering.

transport over de weg nauwelijks mogelijk, waardoor gekozen werd

voor volledige aanvoer over water. Deze aanpak maakte onze werf tot

een essentiële schakel binnen het project, ook voor de werkzaamheden

van Kleywegen. Met behulp van koppelpontons werd het materieel

over water aangevoerd en kon dit direct op locatie worden ingezet.”

Busker Hei- en waterwerken heeft de complete fundering

van Noodinlaat Rondehoep gerealiseerd.

Voor Busker begon dit project als een ogenschijnlijk gemiste kans. “In

het voortraject hebben we voor een goede vaste klant een aanbieding

mogen maken”, vertelt Paulus van den Berg van Busker Hei- en

waterwerken. “Op het moment dat het project aan Kleywegen werd

gegund, hebben wij contact opgenomen met Kleywegen en nogmaals

onze offerte mogen toesturen. Na een eerste kennismaking

en verschillende gesprekken mochten wij aan de slag voor dit mooie

project. Onze werkzaamheden bestonden uit het aanbrengen van definitieve

en tijdelijke stalen damwanden, het voorzien in een stempelconstructie

en het leveren en aanbrengen van remmingwerk. Daarbij

hebben wij mogen faciliteren bij het heiwerk van de betonpalen.”

EFFICIËNTE AANVOER OVER WATER

“Met ondersteuning vanuit onze werf in Woerdense Verlaat, aan de

Kromme Meije, konden materialen en materieel efficiënt worden aangevoerd”,

vervolgt Van den Berg. “Door aslastbeperkingen op de dijk was

In totaal heeft Busker circa 230 ton aan definitieve damwand gerealiseerd,

aangevuld met tijdelijke damwanden, stempelmateriaal en

stalen buispalen. “Op die posities waar betonpalen door de fasering

niet meer toepasbaar waren, hebben we een alternatief voorgesteld

in de vorm van stalen buispalen. Tien stuks om precies te zijn, in een

diameter van 457 en goed voor 18 ton staal. Aan tijdelijke damwand

is er ongeveer 100 ton toegepast en nog eens 27,5 ton staal aan

stempelmateriaal.” Momenteel wordt gewerkt aan het remmingwerk.

“Door levertijdproblemen van houten palen is gekozen voor een hybride

oplossing bestaande uit een combinatie van hout en staal. Een

praktisch en doeltreffend alternatief.” ❚

Word jij onze

nieuwe collega?

Heier?

Machinist?

Lasser?

In totaal heeft Busker circa 230 ton aan definitieve damwand gerealiseerd,

aangevuld met tijdelijke damwanden, stempelmateriaal en stalen buispalen.

Bekijk de vacatures via de

QR-code op onze website.

STEDENBOUW.NL | 195

Naamloos-4 1 24-04-2026 14:21

Sportcomplex Hoornse Vaart Alkmaar


Beeld | Wind Design + Build

Een indrukwekkende schaal en uniek zwembadprogramma

Zó komt het nieuwe Sportcomplex

Hoornse Vaart eruit te zien

“Sportcomplex Hoornse Vaart in Alkmaar is een project dat ons hart direct sneller deed kloppen. Onder andere vanwege de

indrukwekkende schaal, met 19.000 m 2 sportvoorzieningen”, vertelt Roelof Wind, directeur van Wind Design + Build. “In

het gebouw komt een uniek zwemprogramma met een Olympisch 50-meterbad met tien banen, een 25-meterbad met zes

banen, een golfslagbad, een doelgroepenbad en een waterspeeltuin. Ook zijn in het plan een jacuzzi, een 78 meter lange

tubeglijbaan, een duikplank én een buitenzwembad opgenomen. In januari 2027 starten we met de realisatie van het zwembad,

die begin 2029 gereed moet zijn. Vervolgens wordt het bestaande zwembad circulair gesloopt om ruimte te maken voor

een dubbele sporthal en tal van ondersteunende ruimten.”

Impressie van het golfslagbad.

Impressie van het 25-meterbad.

De betrokken en vakbekwame bouwkundig ingenieurs, engineers,

projectmanagers en projectleiders van Wind Design + Build realiseren

turnkey/general contracting projecten in heel Nederland. “Wij zijn

verantwoordelijk vanaf de eerste schets tot de exploitatie, waarbij

opdrachtgevers volledig worden ontzorgd”, vertelt Wind. “Onze specialiteit

is de Design & Build realisatie van multifunctionele centra,

scholen, zwembaden en sportcomplexen, waarvan Sportcomplex

Hoornse Vaart een mooi voorbeeld is.”

EYECATCHER VOOR STATION-NOORD

In haar uitvraag voor Hoornse Vaart daagde de gemeente Alkmaar

partijen uit om een eyecatcher voor ontwikkelgebied Station-Noord

te ontwerpen, met aandacht voor duurzaamheid, groen én de actuele

BENG-eisen. “Om deze thema’s op hoog niveau te combineren,

hebben wij VenhoevenCS gevraagd om het geheel te ontwerpen”, aldus

Wind. “Dit Amsterdamse architectenbureau heeft internationaal

naam gemaakt met haar zwembadontwerpen. Zo was zij mede verantwoordelijk

voor het ontwerp van het duurzame olympische Aquatics

Centre in Parijs. Bovendien staat onze gezamenlijk handtekening

onder het ontwerp van het nieuwe zwembad aan de Vlijtseweg in

Apeldoorn-Noord.”

LOGISCHE OVERGANG

“Samen hebben wij kans gezien om de gevraagde configuratie van

Sportcomplex Hoornse Vaart mogelijk te maken”, aldus Wind. “Wat

de gemeente bovendien aansprak, is dat wij alle zwembadvoorzieningen

in één fase kunnen realiseren. Hierdoor kan heel logisch overgeschakeld

worden van bestaande bouw naar nieuwbouw. Dit levert

niet alleen exploitatievoordelen op, maar zorgt ook voor duidelijkheid

bij bezoekers, die in één keer kunnen overstappen op een compleet

nieuw zwemaanbod.”

BIJZONDERE BINNEN-/BUITENSFEER

Inmiddels is het voorlopig ontwerp van Sportcomplex Hoornse Vaart

afgerond, vertelt Gjetsje Feenstra, projectmanager bij Wind Design

+ Build. “De rest van het jaar gaan we benutten om het definitief

196 | STEDENBOUW.NL

Sportcomplex Hoornse Vaart Alkmaar

Door de alzijdige opzet van het gebouw ontstaat een mooie relatie

tussen zwembaden, groene zonneweide én omgeving.

Impressie van het Olympisch 50-meterbad.

ontwerp en uitvoeringsontwerp te realiseren, zodat we begin 2027

voortvarend met de nieuwbouw aan de slag kunnen.” Bijzonder aan

deze nieuwbouw is allereerst de locatie, vertelt Wind. “Om het gebouw

ligt een mooie groene zonneweide, die het geheel een bijzondere

kwaliteit geeft. Een kwaliteit die we benut hebben, door op de

aansluiting van gebouw en buitenruimte een tweede gevel te introduceren.

Op deze manier ontstaat een open en ritmische architectuur

waarin sport en omgeving met elkaar verbonden zijn.”

VRIENDELIJKE VERSCHIJNINGSVORM

Het imposante gebouw van honderd bij honderd meter heeft een

vriendelijke verschijningsvorm gekregen, met grote glaspartijen die

wederom binnen en buiten verbinden. Wind: “Alle materialen zijn

duurzaam gekozen, waardoor een lange levensduur en minimale

onderhoudsbehoefte integraal zijn geborgd.” Feenstra: “Door de

alzijdige opzet van het gebouw ontstaat een mooie relatie tussen

zwembaden, groene zonneweide én omgeving. Door de fitness op

de begane grond te projecteren, wordt bovendien de noordgevel van

het gebouw geactiveerd en is er sprake van alzijdigheid.”

De waterspeeltuin wordt verrijkt met een aantal

molentjes en typisch Hollandse huisjes.

Op de aansluiting van gebouw en buitenruimte komt een tweede

gevel. Op deze manier ontstaat een open en ritmische architectuur

waarin sport en omgeving met elkaar verbonden zijn.

Het imposante gebouw heeft een vriendelijke verschijningsvorm

gekregen, met grote glaspartijen die binnen en buiten verbinden.

CALEIDOSCOOP VAN KLEUREN

“Een opvallend beeldkenmerk aan de binnenzijde is de passerelle

als functionele ruggengraat in het 50-meterbad, die de

hoofdentree verbindt met de tribunes van de sporthallen”, vertelt

Feenstra. “Hierdoor worden lange looplijnen voorkomen.” Typerend

is bovendien de caleidoscoop van kleuren, waarbij elke

zaal zijn eigen identiteit heeft gekregen. “In de zwemzaal hebben

wij het Hollandse thema omarmd. Zo wordt de waterspeeltuin

verrijkt met een aantal molentjes en typisch Hollandse huisjes.

Kenmerkend zijn bovendien de prints, die niet alleen gebaseerd

zijn op het Hollandse thema, maar ook geïnspireerd zijn door het

kunstwerk in het bestaande zwembad.” Wind: “In samenwerking

met Kunstwacht wordt dit bestaande kunstwerk gedemonteerd,

veilig gesteld en opnieuw gemonteerd in het nieuwe zwembad.

Daarmee krijgt dit unieke project straks een mooie, herkenbare

finishing touch.” ❚

STEDENBOUW.NL | 197

WAAROM DUURZAAM EN MODERN BOUWEN

EN TOCH TRADITIONEEL FUNDEREN

DUURZAAM ONDERGRONDS BOUWEN

GRONDKERING WATERKERING FUNDERING

BINNENSTEDELIJK TRILLINGSVRIJ ZETTINGSVRIJ

BOUWKUIP ONDERAFDICHTING GRONDWERK BEMALING

HulstFlier Installatietechniek

Samen maken

we techniek

mogelijk

HulstFlier Installatietechniek

Onze kracht zit in de mensen die techniek tot leven brengen. Mensen die

samenwerken, vooruitdenken en trots zijn op wat ze maken. Want samen

creëer je duurzame installaties die gebouwen comfortabeler, veiliger en

SAMEN MAKEN WE

TECHNIEK

vandaag werkt en klaar is voor de

MOGELIJK

toekomst.

efficiënter maken. Met elkaar bouwen we aan betrouwbare techniek die

Robbertsmatenstraat 15

8081 HL Elburg

T: (0525) 68 12 10

E: info@hulstflier.nl

Gasthuisdijk 13

8041 AE Zwolle

T: (038) 421 10 31

E: zwolle@hulstflier.nl www.hulstflier.nl

Bouwpartners

Voor uitgebreide informatie over de

Bouwpartners, scan deze QR code

met uw smartphone

stedenbouw.nl/bedrijven

HOOGENDOORN SANITAIRE INSTALLATIES

ABOMA

Maxwellstraat 49a

6716 BX Ede

Postbus 141

6710 BC Ede

T +31 318 69 19 20

FACÉDO BV

Gildestraat 13

6883 DB Velp

Postbus 3025

6802 DA Arnhem

T +31 26 370 13 60

Jan Kriegestraat 7

3443 TJ Woerden

T +31 348 413 444

E info@hoogendoornbv.nl

W www.hoogendoornbv.nl

KLIMAATSERVICE HOLLAND BV

Nijverheidsstraat 31

3371 XE Hardinxveld-Giessendam

Postbus 118

E info@aboma.nl

W www.aboma.nl

E info@facedo.nl

W www.facedo.nl

3370 AC Hardinxveld-Giessendam

INTAL BV

T +31 184 61 39 11

De Veken 103

E post@klimaatservice.nl

BOUWBEDRIJF VAN DE VEN BV

Erpseweg 3

5463 PG Veghel

HARDEMAN | VAN HARTEN

Lage Veldweg 10

1716 KG Opmeer

T +31 226 34 15 25

E info@intal.nl

W www.klimaatservice.nl

Postbus 184

6741 JL Lunteren

W www.intal.nl

5460 AD Veghel

T +31 31 846 15 51

T +31 413 36 69 33

E info@hardeman-vanharten.nl

E algemeen@bouwbedrijfvandeven.nl

W www.hardeman-vanharten.nl

KNAUF BV

W www.bouwbedrijfvandeven.nl

Mesonweg 8-10

INTERIOR GLASSOLUTIONS B.V.

Wageningselaan 42

3542 AL UTRECHT

HEEMBOUW

3903 LA Veenendaal

T +31 30 247 33 11

DEKKER KOZIJNPROJECTEN

Laantje 3

De Lasso Zuid 22

2371 EW Roelofarendsveen

T +31 318 24 60 00

E info@sgg-igs.com

E info-nl@knauf.com

4225 PC Noordeloos

T +31 71 332 00 50

W www.interiorglassolutions.com

W www.knauf.com/nl-nl/

T +31 183 58 16 26

E info@heembouw.nl

E info@dekkerkozijnprojecten.nl

W www.heembouw.nl

W www.dekkerkozijnprojecten.nl

JM VAN DELFT & ZN

LIEFTINK GEVELTECHNIEK BV

James Wattlaan 21

DORP PROJECTEN B.V., VAN

Fasciantio Boulevard 602

HEES ELEKTROTECHNIEK & ICT, VAN

Jules Verneweg 41

5151 DP Drunen

Postbus 232

Produktieweg 17

2404 CC Alphen a/d Rijn

2909 VA Capelle Aan Den IJssel

5051 BG Tilburg

5150 AE Drunen

T +31 172 46 96 70

T +31 10 487 88 00

T +31 13 543 33 75

T +31 416 37 49 25

E projecten@vandorp.eu

E info@vanhees.com

E info@jmvandelft.nl

E info@lieftink.nl

W www.vandorp.eu

W www.vanhees.com

W www.jmvandelft.nl

W www.lieftink.nl

200 | STEDENBOUW.NL

Bouwpartners

Voor uitgebreide informatie over de

Bouwpartners, scan deze QR code

met uw smartphone

stedenbouw.nl/bedrijven

VINK INSTALLATIE GROEP

Veenderveld 34

2371 TS Roelofarendsveen

T +31 71 332 01 10

VAN DEN POL ELEKTROTECHNIEK BV

Aardvletterweg 14

3417 XL Montfoort

T +31 348 47 34 34

E info@vandenpol.com

STABIEL MANAGEMENT

Nijverheidslaan 155

5506 EC Veldhoven

T +31 40 208 52 63

VORSSELMANS

Wuustwezelseweg 95

B-2990 Loenhout

T +32 3 690 04 40

E info@vorsselmans.be

E info@vinkinstallatiegroep.nl

W www.vandenpol.com

E info@stabielmanagement.nl

W www.vorsselmans.be

W www.vinkinstallatiegroep.nl

W www.stabielmanagement.nl

THERMO KONSTRUKTIES BV

DE VRIES EN VERBURG

MVIEWPLUS

Het Eek 5B

4004 LM TIEL

T +31 344 446 000

E info@mviewplus.nl

W www.mviewplus.nl

RUITER DAKKAPELLEN PROJECTEN BV

Nijverheidsterrein 19

1645 VX Ursem

T +31 88 43 21 000

E projecten@ruiterdakkapellen.nl

W www.ruiterdakkapellen.nl/projecten

Van Galenweg 23

5431 LG Cuijk

T +31 485 36 30 36

E info@thermobv.nl

W www.thermobv.nl

't Vaartland 8

2821 LH Stolwijk

Postbus 59

2820 AB Stolwijk

T +31 182 34 17 41

E info@devriesverburg.nl

W www.devriesverburg.n

PARTNER WORDEN

VAN STEDENBOUW?

Zowel op de website als in de gedrukte versie bieden we u de

mogelijkheid om onderdeel uit te maken van het overzicht met de meest

gerenommeerde fabrikanten en toeleverancieres in de branche.

Zo kunt u onder andere:

• Toegevoegd worden als

partner op de servicepagina’s

van het vaktijdschrift

• Een kosteloze vermelding krijgen in

de geheel vernieuwde bedrijvenindex

op stedenbouw.nl

• Een gesponsorde positie met persoonlijke profielpagina op stedenbouw.nl verkrijgen

• Uw eigen profielwidget inzetten,

gekoppeld aan de redactionele content, nieuwsberichten en overige

relevante marketingtools

SCAN DE

QR CODE

Ook geïnteresseerd?

• Bel naar +31 495 45 00 95

• Ga naar stedenbouw.nl/adverteren

• Scan de QR code

Onze projectmanagers vertellen u graag meer over onze samenwerkingspakketten

STEDENBOUW.NL | 201

SLIM & DUURZAAM

vandenpol.com

Maak de impact van

groen al zichtbaar

vóór de eerste schets

Van ambitie naar onderbouwde keuzes in ontwerp en beleid

Groen is geen sluitpost meer, maar een bepalende factor voor gezondheid,

klimaatadaptatie en leefkwaliteit. Toch wordt de impact ervan nog te vaak

pas achteraf zichtbaar. Met Green Impact Modelling maakt idverde NL de

effecten van groen vooraf meetbaar. Zo worden ambities geen aannames,

maar onderbouwde keuzes in ontwerp en beleid.

Meer weten? www.idverde.nl


DC Evolution gebouw B te Weert

Ruim 97.000 m² aan daken gevelbeplating en 2365 m²

aluminium composiet in opdracht van Goldbeck Nederland BV.

Stedenbouw_2026-797

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?