bladerexemplaar spectaculaire nationale parken

8
9
Murchison Falls
National Park
Queen Elizabeth
National Park
Mutandameer
Kampala
OEGANDA
De schatkamer
van Afrika
Actieve vulkanen, bulderende watervallen, uitgestrekte
savannes met leeuwen die in bomen klimmen en dichte jungles
vol chimpansees en gorilla’s. Oeganda bezit het beste van
natuurlijk Afrika.

19
Oeganda
terwijl een ander juist stoer in onze richting loopt.
Alleen het mannetje draagt een halsband. Het voordeel
van zo’n halsband is dat je meteen een hele
groep kunt lokaliseren. Bij luipaarden is dat anders,
omdat zij solitair leven. De roofdiertracking met James
valt niet bij iedereen in de smaak. James: ‘Sommige
mensen vragen zich af of het niet leuker is om
de dieren ‘op te sporen’. Ik snap het verschil niet zo
goed. Elders staan rangers en chauffeurs continu
met elkaar in contact. Als een dier is gespot, rijden
ze er direct naartoe. Eigenlijk is dit hetzelfde. Maar
dan zonder andere safariauto’s om ons heen.’
LEEUWEN EN LUIPAARDEN
Ook in het noordelijker gelegen Murchison Falls
National Park is het mogelijk om unieke ervaringen
op te doen. Het park dankt zijn naam aan de
gelijknamige waterval in de Nijl. In het hart van het
natuurgebied persen de Murchisonwatervallen zich
door een spleet van slechts zeven meter. De kracht
die daarbij vrijkomt is ongekend. De grond trilt als
we de top van de waterval naderen. Een vierkant
betonblok, dat ooit als fundament diende voor een
loopbrug, herinnert aan de tijd waarin het Engeland
van Winston Churchill nog de dienst uitmaakte
in Oeganda. Een prestigekwestie. ‘Wij kunnen de
eerste natie worden die een brug bouwt over de
Nijl’, schreef Churchill in een brief aan de koningin,
waarin hij om toestemming vroeg. En zo geschiedde.
Het nieuws over de brug werd met ontzag ontvangen.
Dat er bouwtechnisch nog wel wat op aan
te merken was, was voor niemand een probleem.
De Ten Pound Bridge − zoveel zou de aanleg hebben
gekost − werd na enkele jaren al weggevaagd door
het hoge water en nooit meer opgebouwd.

29
Kenia
KENIA
Dansend over
de savanne
Masai Mara
nairobi
Loita Hills
Mombassa
Wanneer aan het eind van het jaar de korte regens losbarsten, is
de wereldberoemde Masai Mara prachtig én drachtig. De neerslag
luidt een ongekende babyboom in het dierenrijk in en wordt
met een regendans onthaald door de Masai-boeren.

43
Kenia
zich groot en bijt hij teder in haar onderrug. Een
halve minuut duurt de daad, waarna de leeuwin er
klaar mee is en vinnig naar hem uithaalt. Mocht de
leeuwin werkelijk zwanger raken, dan mag de troep
al na drie maanden nieuwe welpen verwelkomen.
Eigenlijk is er geen beter moment om de Masai
Mara te bezoeken dan vlak na de babyboom. Het
gebied telt twee regenseizoenen: in november en
december vallen de korte regens, gevolgd door
langere regens tussen maart en mei. De meeste
dieren bevallen vlak voor of tijdens de korte regens.
Een slimme en evolutionaire zet die ervoor zorgt
dat de jongen groot en sterk genoeg zijn om te overleven
tegen de tijd dat de langere buien losbarsten.
Alleen de Masai weten op welke datum de savanne
precies is uitgerekend. Terwijl de welpen van de
cheeta en het luipaard, de nekvacht zwart en donzig,
profiteren van de overvloed aan prooidieren, bruist
het ook elders op de savanne van het leven. Van
het gazellekalfje dat nauwelijks op eigen benen kan
staan tot het wrattenzwijntje, de kop en romp nog
niet in verhouding tot de poten. Van het nijlpaardkalf
dat bij de minste rimpeling in het water door
meerdere volwassenen wordt afgeschermd, tot de
babybaviaan die zich vastklampt rond de taille van
zijn moeder. Van de jonge giraffen met hun bruine
Elviskuiven tot het dikdikkalfje, dat zelfs als het
volwassen is tot de kleinste antilopesoort behoort.
Ieder jaar tijdens de korte regens vinden de jagers
en gejaagden elkaar in een oerverbintenis: allemaal
begeleiden ze hun nakomelingen bij hun eerste
stappen op Afrikaanse bodem.
Ook voor de drachtige wilde dieren is de toenemende
regen een zegen. Een positieve uitwas van
klimaatverandering. Al is het niet uit te sluiten dat
Enkai, de Masai-schepper, de savanne van boven
influistert. «

44 45
5× de hoogte in
Van het absolute dak van de wereld tot de ijle lucht van de Andes:
deze vijf nationale parken op hoogte zijn adembenemend. En niet
alleen omdat het landschap er zo bijzonder is.
De hoogte in
2
Makalu Barun – Nepal
Nergens zijn de hoogteverschillen zo duizelingwekkend
als in nationaal park Makalu Barun in
Nepal, dat zich uitstrekt van de eeuwige sneeuw
op de top van de Makalu – met 8463 meter de
dwergrhododendrons plukken om wierook van
te maken. Met die verschillende ecosystemen
komt ook een bonte verzameling aan flora en
fauna. Er leven 315 soorten vlinders, en zeldzame
zoogdieren zoals kleine panda’s, vliegende
op vier na hoogste berg ter wereld – tot de ruim
eekhoorns en Aziatische zwarte beren. Toch
acht kilometer lagergelegen Arunvallei. De
is het park, dat in het oosten van Nepal ten
soortenrijkdom in ecosystemen is dan ook ge-
zuiden van de grens met Tibet ligt, een van de
varieerd. Er zijn subtropische moessonwouden,
minst bezochte nationale parken van het land.
subalpiene naaldwouden, en barre bergweiden
De reden? Er zijn geen wegen. Toegang gaat te
waar boeddhis tische monniken bladeren van
voet of met een klein vliegtuigje.
1
Tusheti – Georgië
Hoog in de Kaukasus, tegen de grens met Dagestan
en Tsjetsjenië, ligt Tusheti, een ruige bergstreek
die zo geïsoleerd is dat het handjevol dorpen alleen
tussen juni en oktober bereikbaar is. Het landschap
bestaat uit steile groene hellingen, diepe kloven,
rivieren en scherpe bergkammen. En op die bergen
herinneren eeuwenoude verdedigingstorens aan
de dagen dat Tusheti in alles behalve naam een
onafhankelijk staatje was. De Anatolische luipaard,
wilde bezoargeit, lammergier en Kaukasisch korhoen
maken dankbaar gebruik van deze eenzame afzondering.
Bezoekers hebben stalen zenuwen nodig: de
70 kilometer lange kronkelweg over de 2927 meter
hoge Abanopas is geen geintje. De weg kreeg zelfs
een eigen aflevering in BBC’s televisieprogramma
World’s Most Dangerous Roads.

48
Nationaal park
Tanjung Puting
Meratusgebergte
INDONESIË
Op zoek naar het
oude Borneo
Op het eiland Borneo lonken tropisch regenwoud en mystieke
culturen. Tegelijkertijd staat de plek onder druk van de moderniteit.
Kun je nog op avontuur in wat ooit een van de grootste oerbossen
van deze planeet was?

50
51
Indonesië
Onze boot vaart stroomafwaarts over de brede monding
van de Kumai-rivier. Het tuffen van de motor
galmt over het water en maakt een vijftal Irrawaddydolfijnen
nieuwsgierig. Hun ruggen verschijnen onregelmatig
aan onze voorsteven. Achter hen, aan de
heiige horizon, zien we de Javazee liggen. Niet dat we
daarnaartoe varen. Wij slaan linksaf, bij een immens
standbeeld van een orang-oetan. In zijn linkerhand
houdt hij een grote stok vast, rechts een tros bananen.
Op z’n sokkel staat in grote letters: Welcome to
Tanjung Puting National Park.
Borneo is de definitie van buiten de gebaande paden.
Bekijk een kaart en het land kleurt tot de kusten
groen. Alsof de oerwouden hier nog ongerept zijn en
de nobele wilde nog onbedreigd tussen de bomen
leeft. Maar wat is er nog over van dit mythische
Borneo?
We gaan ernaar op zoek in het zuiden van het eiland.
In het Meratusgebergte in Zuid-Kalimantan en
Nationaal park Tanjung Puting in Centraal-Kalimantan.
Twee plekken die hemelsbreed ongeveer 450
kilometer uit elkaar liggen. Allebei in het Indonesische
deel van Borneo (Kalimantan), het noordelijke
Maleisische gedeelte en Brunei slaan we over. Dat
moet ook wel, want het eiland is na Groenland en
Nieuw-Guinea het grootste ter wereld.

62
7× buitenaards mooi
Sneeuwwitte rotsformaties in de meest bijzondere vormen, water in de
gekste kleuren en landschappen die gebruikt worden voor fantasie werelden.
De natuur in deze zeven nationale parken is bijna buitenaards mooi.
1
Bromo Tengger
Semeru – Indonesië
Bromo behoort tot de grootse
attracties van Java. En terecht: de
actieve vulkaan ligt in een betoverend
maanlandschap. Het nationaal park
beschermt de Bromo-Tengger-caldera,
een enorme ingestorte krater met een
doorsnede van tien kilometer. In die
caldera liggen meerdere vulkanen:
naast Mount Bromo ook onder meer
Mount Batok en Mount Semeru. Die
laatste is met 3676 meter de hoogste
berg van Java en een van de actiefste
vulkanen van heel Indonesië. Uitbarstingen
zijn er regelmatig, vaak
gepaard met as- en rookpluimen. De
zon zien opkomen met zicht op de
v ulkaan is een magisch gezicht, maar
dat ervaar je niet alleen. Een karavaan
van jeeps rijdt elke ochtend voor dag
en dauw toeristen naar het uitzichtpunt.
Omdat iedereen wel een keer het
gevoel wil hebben op de maan te staan.
63
Buitenaards mooi
2
White Desert – Egypte
Stommel slaapdronken uit je tent in een
maanovergoten nacht of het vroegroze
ochtendlicht en je zou zweren in een ijzingwekkend
poollandschap te zijn beland.
Een wegvluchtende woestijnvos, of een
zacht briesje in plaats van een arctische
wind, biedt duidelijkheid. De sneeuwwitte
rotsformaties zijn onderdeel van
Sahara el Beyda, oftewel White Desert
National Park. En het is geen ijs dat hier
uit het aardoppervlak steekt, maar kalksteen
dat door wind en zand in de mooiste
vormen is uitgesleten. Het contrast
met de gele zandduinen zorgt ervoor dat
het landschap nauwelijks te plaatsen is.
Wat ook meespeelt: het nationaal park
dat een kilometer of vijfhonderd ten
zuidwesten van hoofdstad Caïro ligt, is
stil en leeg. Zodat je uiteindelijk toch gaat
twijfelen of je je wel op de juiste planeet
bevindt.
3
Hawaii Volcanoes – Hawaï
In Hawaii Volcanoes National Park wordt nieuw land
gecreëerd waar je bij staat. Het park strekt zich uit
van zeeniveau tot de 4170 meter hoge top van een
van de grootste vulkanen op onze planeet, de Mauna
Loa. De andere enorme vulkaan in het nationaal park
is Kilauea, een van de actiefste vulkanen ter wereld
en bekend om langdurige uitbarstingen. Aan deze
twee vulkanen heb je genoeg om alle stadia van het
vulkanisme te zien: van gloeiende lava tot versteende
lavavelden die er al eeuwen liggen. Vanwege het grote
hoogteverschil binnen de grenzen van het nationale
park komen alle denkbare ecosystemen voorbij. Van
tropisch regenwoud tot droge lavavelden, en van
mistige hooglanden tot alpiene zones waar het bar
koud is.

68
69
MONGOLIË
Het midden van alles
Tsagaan Nuur
Ulaanbaatar
De uitlopers van de taiga, het grootste bosgebied ter wereld,
gaan in Mongolië nog een paar stappen verder dan avontuurlijk
en ongerept. Waar de onverharde wegen van de provincie
Hövsgöl ophouden, kun je te paard de Dukha bezoeken. Zij
horen bij de laatste rendierherders ter wereld.

82
83
Mongolië
honderd rendieren, waarmee ze regelmatig van
woonplek wisselt. ’s Zomers verblijven de families
bij de steppe, ’s winters trekken ze dieper de bergen
in, waar minder wolven zijn. ‘We laten de rendieren
bij elkaar grazen in een dal, en gaan er zo min
mogelijk naartoe. Op die manier maken we geen
sporen in de sneeuw, die de wolven zouden kunnen
volgen’, zegt Delgermagnai. ‘Als stamhoofd moet ik
de beste plek voor de rendieren kiezen. Dat is een
belangrijke taak.’ Alle alarmerende berichten over
het slinken van de groep ten spijt, is Delgermagnai
optimistisch. Hij schat hun aantal in de Mongoolse
taiga vier keer zo hoog in als wat websites van
mensenrechtenorganisaties melden. Hoewel steeds
meer kinderen gaan studeren en blijven hangen in
de hoofdstad, vooral meisjes, denkt hij niet dat hun
cultuur zal verdwijnen. Ulziitsetseg valt hem bij: ‘We
zijn gelukkig als we gezond zijn. We verlangen niet
naar iets anders.’
VRAGEN ZONDER ANTWOORDEN
Om elf uur ’s avonds hebben we afgesproken bij de
sjamaan. Bij binnenkomst blijkt dat de hele clan
er is, plus nog een aantal bezoekers die overdag
pijnboompitten hebben verzameld in de omgeving.
Zestien mensen, die gezellig zitten te keuvelen,
terwijl gids Ganbold onze persoonlijke, prangende
vraag vertaalt voor de sjamaan. Hij leunt in stilte
achterover voor zijn altaar, dat versierd is met
stroken kleurige stof en schalen zoetigheid als
offer. Gespannen wachten we in een hoekje op wat
komen gaat. Eerst gebeurt er niets. Dan, na een uur
ogenschijnlijk relaxen van de sjamaan en socializen
van de rest van de groep, deelt de sjamaan kleine
offerschaaltjes wodka uit. Iedereen drinkt, of steekt
zijn vingers in het vocht en schiet het in de lucht
als offering. Dan trekt de sjamaan zijn speciale,
zware leren jas met stroken en zijn bonten laarzen
aan. Zijn masker heeft grote veren en slierten die
voor zijn ogen hangen. De lichten gaan uit en het
geluid verstomt. Twee mannen posteren zich, in
de toch al krappe ruimte, tussen de sjamaan en de
gloeiendhete houtkachel, om hem te beschermen
tegen vallen als hij in trance raakt. De vrouw van
sjamaan Galaa Zairan zuivert de lucht met de rook
van een gloeiende jeneverbestak. Galaa pakt zijn
gigantische trommel en slaat. Wat dan volgt is een
duizelingwekkend, twee uur durend ritueel, waarin
Galaa zacht slaat en hard slaat, zacht zingt en hard
zingt, danst, stampt en wankelt. Meerdere malen
vangen de mannen naast de houtkachel hem op,
als hij vervaarlijk achterover helt boven het vuur.
Dan slaakt hij kreten met een vervormde stem die
uit een andere wereld lijkt te komen. De kachel
dooft langzaam uit. Zou dit ooit eindigen? Tot de
sjamaan, ineens, neerzijgt. Hij dooft een gloeiende

5× roadtrips
Van een stoere 4x4 met daktent tot de mooiste weg van Canada, en van het
oneindige steppelandschap van Kazachstan tot de Australische outback.
Sommige nationale parken zijn gemaakt voor een onvergetelijke roadtrip.
87
Roadtrips
2
Altyn-Emel – Kazachstan
In Kazachstan kun je dagen rijden zonder dat
je het steppelandschap ziet veranderen. Maar
er zijn ook plekken in het land waar je binnen
een paar uur van de ene in de andere verbazing
valt. Nationaal Park Altyn-Emel is zo’n plek.
Hier verruil je woestijn en steppe voor de Aktau
Mountains; rood, oranje en wit gestreepte
bergen. Je vindt er zingende duinen, die als de
wind uit de juiste richting blaast, het geluid van
een kerkorgel nabootsen. De oevers van de
Ili-rivier zijn groen en staan vol met populieren
en andere rivierplanten. De rijke biodiversiteit
binnen de grenzen van het nationaal park is
cruciaal voor de planten en dieren die hierdoor
in een extreem klimaat kunnen overleven.
Genoeg reizigers gingen je hier al voor. Van
hande laren op de Zijderoute tot de grote heerser
en ver overaar Dzjengis Khan.
1
Skeleton Coast
– Namibië
Als er één land zich leent voor een magische roadtrip
dan is het wel Namibië. De uitgestrekte wildernis is
een speeltuin voor 4x4 auto’s met een daktent. Het
land telt honderden omheinde campings, zelfs op
afgelegen plekken aan de Skeleton Coast (ooit zo
genoemd vanwege de vele walvisskeletten langs
de kust, maar ook vanwege vele scheepswrakken).
Omheind, want zo blijven leeuwen en olifanten
’s nachts op afstand. Hier rijd je op de grens waar de
Namib-woestijn en de Atlantische Oceaan elkaar
ontmoeten, door een landschap van zandduinen
en rotsformaties. En ga je zuidelijker, dan wacht er
méér beschermde natuur. Namib-Naukluft is het
grootste wildpark in Afrika, met een oppervlakte
van 50.000 vierkante kilometer. Ook onderdeel van
het nationaal park: een van de meest bijzon dere
landschappen die je op deze planeet kunt vinden,
de wereldberoemde Sossusvlei.

90
91
Nationaal park
Picos de Europa
NATIONAAL PARK PICOS DE EUROPA, SPANJE
Op de toppen
van Europa
Door hoge bergen afgeschermd van de rest van Spanje ligt het
eigenzinnige Asturië. Een land binnen een land. Ruig en groen,
vol beren en moderne cowboys. En het enige nationale park van
Spanje waar mensen wonen.

100
101
Spanje
men tegen de beukende golfslag van de Cantabrische
Zee. Voor de kust bij Portizuelo balanceren we
bij laag water over van kokkels en zeewier vergeven
stenen naar een rotsformatie met de bijnaam
Sauron’s Mask – filmreferenties mogen blijkbaar
wel – terwijl krabben een veilig heenkomen zoeken
in de getijdenpoelen. Bijna net zo mooi is het geheime
Playa de Oleiros. ‘Nou, helemaal geheim is het
strand niet hoor’, relativeert een voorbijganger. ‘In
de zomer komt er elke week een man met een verrekijker
naar een goed verstopt uitzichtpunt hoog
boven het strand om vrijende stelletjes en iedereen
die topless zont te begluren.’ Ik kan de stelletjes
moeilijk ongelijk geven. Wie zijn auto aan het einde
van de ruwe gravelweg parkeert en de stenen trap
in het bos ontdekt, daalt af naar een breed en afgeschermd
zandstrand waar je je moederziel alleen
waant.
BEREN OP DE WEG
Terug in de bergen willen we niet langer alleen zijn.
Parque Natural de Somiedo staat namelijk bekend
om zijn beren. En die willen we zien. Lange tijd ging
het bergafwaarts met de Cantabrische bruine beer,
waarvan de mannetjes tot wel 200 kilo kunnen
wegen. Tegenwoordig telt Spanje er weer een stuk
of 300. Veruit de meeste daarvan leven hier in
Somiedo. ‘Ja hoor, ik zie ze hier regelmatig’, vertelt
Jairo in het dorp Valle de Lago. Hij pakt zijn telefoon
en toont me een vrij overtuigend en van verrassend
dichtbij opgenomen filmpje. ‘Vorige week is hier in
de buurt een oude vrouw door een beer aangevallen’,
vertelt hij. Over het algemeen zijn beren erg
schuw, maar het tweetal had elkaar niet gehoord en
stond plotsklaps oog in oog met elkaar. De paniek
was wederzijds, waarop de beer met zijn klauw
uithaalde, dwars over het gezicht van de vrouw.

105
Duitsland
DUITSLAND
Hogerop in de
Duitse Alpen
Nationaal Park
Berchtesgaden
In de herfst zijn de Alpen op hun kalmst en is de kleurenpracht
ongekend. Met de beroemde Königssee als blikvanger is
Nationaal Park Berchtesgaden bij uitstek geschikt voor een
meerdaagse wandeling. Van berghut naar berghut. Van de ene
verbazing in de andere.

108
109
Duitsland
klommen heb.’ Aan het woord is Suitbert Kastner,
net over de negentig jaar oud. Decennialang was
hij werkzaam als Bergführer. En nog steeds heeft
hij zijn klimgereedschappen niet opgeborgen.
We zitten in een koffiezaak in het marktstadje
Berchtes gaden. Met een recht postuur, scherpe blik
en opvallende nauwkeurigheid doet hij zijn verhaal.
‘Berti’, zoals hij liefkozend wordt genoemd, is het
levende geheugen van de streek. ‘Mijn voorouders
van vaderskant kennen hun oorsprong in Berchtesgadener
Land. Zelf groeide ik op in een bergboerderij,
een voormalige Lehen’, vertelt hij. Nog altijd vind
je in dit gebied meer dan tweehonderd van deze
leenboerderijen. In de twaalfde eeuw begonnen de
Fürstpröpste stukken grond met eenvoudige huizen
te verpachten aan bergboeren. Zulke vorst-proosten
heersten over vorstendommen binnen het Roomse
Rijk en bezaten zowel de kerkelijke rang van een
proost, het hoofd van een klooster, als de leidinggevende
status van een vorst. Ook Berchtesgadener
Land was eeuwenlang een afgezonderd vorstendom.
Berti: ‘Meer dan driehonderd jaar waren de
bergboeren lijfeigenen van de Fürstpröpste. Als
pacht moesten ze een afgesproken hoeveelheid
zuivelproducten leveren. En ze dienden als knecht:
ze onderhielden de paden zodat de vorsten konden
jagen en droegen het afgeschoten wild, voornamelijk
▲ Berghut op de Priesbergalm

120
121
5× het hoge noorden
Van beren in Finland tot de Canadese Yukon waar niet eens wegen zijn
aangelegd: dicht bij de poolcirkel is de grootsheid van de natuur overal aanwezig.
In deze vijf nationale parken waait een arctische frisse wind, vind je gigantische
gletsjers en oneindige leegte.
Het hoge noorden
2
Vatnajökull – IJsland
Van alle nationale parken in IJsland, drie in totaal, is
Vatnajökull de grootste. Vernoemd naar de grootste
gletsjer van het land – en een van de grootste ijsmassa’s
in Europa. Die ijskap bestrijkt ongeveer
8 procent van het landoppervlak van IJsland, en
de grenzen van het nationaal park lopen van de
zuidkust tot bijna midden in het land. Het landschap
is niets minder dan spectaculair, gevormd door een
combinatie van vuur en ijs. Er zijn vulkanen, snel
evoluerende canyons en uitgestrekte zand- en grindvlakten.
De maanden mei en juni zorgen voor de beste
omstandig heden die je als reiziger kunt treffen. De
zon toont zich langer, op het gletsjermeer Jökulsárlón
aan de zuidkust van IJsland drijven nog ijsschotsen,
maar de toegangswegen naar de omliggende bergen
van het nationaal park zijn dan weer opengesteld.
1
Oulanka – Finland
Oulanka National Park dankt zijn bijnaam ‘Park
van het stromende water’ aan de Oulankajoki- en
Kitkajoki- rivier en de vele andere stroompjes en
riviertjes in het landschap. Ondanks de oppervlakte
van 270 vierkante kilometer kun je al in een
dag een goed beeld krijgen van het gebied. Zeker
als je de populaire Karhunkierros Hiking Trail volgt.
Langs de grens met Rusland komen veel beren
voor. Na een lange winter zijn de dieren naarstig
op zoek naar bessen, verse zalm en ander eten.
Tijdens een beren safari verschuil je je, samen
met een gids, in een hut in de wildernis. Die safari
is met een slagingskans van 99 procent om beren
te zien vrijwel altijd succesvol.
3
Hardangervidda – Noorwegen
Barre rotslandschappen, oorverdovend geraas van
watervallen en met sneeuw bedekte bergen: er is
niets lieflijks aan de ruige Hardangervidda, zelfs
niet midden in de korte zomers. Door het hooggebergteklimaat
is het grootste nationale park van
Noorwegen alleen in juli en augustus geschikt voor
lange trektochten die je diep het gebied in voeren.
Het park is groter dan de provincie Friesland, een
meerdaagse hike door de onafzienbare wildernis
duurt al gauw een week. Na flink wat hoogtemeters
laat je de boomgrens achter je en openbaart het
maanlandschap van de Hardangervidda zich in zijn
volle glorie. Een van de hoogtepunten: wildkamperen
bij de markante Trolltunga, een uitstekende rots
boven het meer Ringedalsvatnet.

124
125
Billings, Montana
Yellowstone
Big Sky Country
Amsterdam
Virginia City,
Glacier National Park
Coolidge
montana
MONTANA, VERENIGDE STATEN
Dwars door
Big Sky Country
Een roadtrip door Montana is een reis door een Amerika dat
verborgen blijft voor het grote publiek. Een land van spookdorpen,
excentriekelingen en beren op de weg. Met achter elke
bocht een verpletterend uitzicht.

126
‘The day is a woman who loves you’, dichtte Richard
Hugo in Driving Montana. ‘Open.’
Het is nog vroeg wanneer we de niet-lullen-maarpoetsen-stad
Billings, Montana uitrijden. De dag
ligt voor ons, uitnodigend als een schatkaart,
tegelijkertijd een uitdaging, belofte en mysterie. We
passeren het braakliggende terrein van Mossmain
– dat ‘The City of the Future’ had moeten worden –
een consumentenhangar van het alomtegenwoordige
Walmart en slaan bij Laurel linksaf naar de
212. Het land begint te golven, in gewezen frontierstadjes
lopen oude ranchers in ten-gallon hats en
aan de horizon doemen de Beartooth Mountains
op, waaruit de zwarte tand van Granite Peak steekt.
De banden verslinden de mijlen en de classic rock
blaast uit de boxen. We zijn asfaltcowboys en we
zijn onderweg.
RUIMTE
Het lijkt of Amerika speciaal is aangelegd voor de
auto, maar in een dunbevolkte staat als deze kom
je soms verder door te paard te gaan, wat we in
Red Lodge besluiten te doen. Met gids Brad Edward
en wrangler Heidi Stevens, die tot voor kort bij de
rechtbank werkte en geen dossiermap meer kon
zien, trekken we het achterland in. Gelukkig hebben
we gedweeë rijdieren toebedeeld gekregen: een
middenklasser met de naam Sabre en een palomino
die de naam Idaho draagt.
Brad oogt stug, zoals het een cowboy betaamt. Wat
hem zo aan Montana bevalt? Vanachter zijn zonnebril
overziet Brad de blakende vergezichten. ‘Ik hou
niet van mensen’, zegt hij. ‘Of nee, ik heb geen probleem
met mensen. Ik heb een hekel aan verkeer.’
Ontdooiend vertelt hij over de tijd dat hij als jonge
missionaris in Colombia woonde, en later in Utah.
Maar Montana, met zijn gevarieerde natuur, bleef
trekken. Vanwege de ruimte, die ook ruimte in je
hoofd maakt. Tot zijn mobiel het verhaal onderbreekt.
Hoofdschuddend: ‘Zo’n aandachtstrekker
in je broekzak verziekt toch alles?’
We steken een beekje over, gaan hellingen op en af.
Ik maak me zorgen over beren – dit is tenslotte Bear
Country. Moeten we geen belletjes aan onze rugzak
snoeren, of berenspray in onze holsters steken?
‘Ach’, zegt Brad, ‘tegen een grizzly richt dat weinig
uit. De stront van grizzly’s klingelt en ruikt naar
berenspray...’ Verderop houden we halt bij een cirkel
van stenen, die de plek markeert waar Crow-indianen
ooit hun tipi’s hadden. De kuil ernaast is een oude
vuurput. Zo herbergt deze dunbevolkte staat vele
eeuwen menselijke geschiedenis. Op díé verre piek
ondergingen jonge Crow initiatierituelen, en in dát
dal kwamen de stammen bijeen voor topoverleg.
Voor de Crow was dit een spirituele plek. En voor
de moderne mens? Brad: ‘Of je nu religieus bent of
niet, het landschap nodigt altijd uit tot contemplatie.’

Billings, Montana
Yellowstone
Big Sky Country
Amsterdam
Virginia City,
Glacier National Park
Coolidge
utah
UTAH, VERENIGDE STATEN
Dichter bij de rode
planeet
Droog, kaal, rood, rotsachtig en bovenal groots. Utah heeft
het meest adembenemende en onwerkelijke landschap dat de
Verenigde Staten in de aanbieding heeft. Niet voor niets telt de
staat vele nationale parken, waaronder het wereldberoemde
Zion en Bryce Canyon. Maar vergeet ook de minder bekende
natuurgebieden niet.

140
141
Utah, Verenigde Staten
Er zijn plekken die het buitenaardse benaderen. De
Amerikaanse staat Utah is zo’n plek. Een stokoude
en tegelijk fonkelnieuwe wereld. Even buiten de
groeikern St. George, in het uiterste zuidwesten
van de staat, ontbreekt een natuurlijke vacht aan
begroeiing. De roestende mesas (tafelbergen) en
canyons maken ons direct bewust van de kosmische
schaal van tijd en ruimte. Maar architectonisch
ademt alles ‘nieuwbouw’. Er wonen ‘pas’ 10.000
jaar mensen in deze streek: nomaden uit de oude
steentijd maakten plaats voor de Anasazi, een in
kuilwoningen levend volk dat rond 1400 verdween,
mogelijk door een combinatie van klimaatverslechtering,
hongersnood en etnisch geweld. De Navajo
en Paiute die het gebied introkken, raakten op hun
beurt weer in de verdrukking door mormonen van
de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der
Laatste Dagen, die halverwege de negentiende eeuw
een uithoek zochten waar ze vrij van vervolging hun
geloof konden belijden. Zij vormen nu de overgrote
meerderheid van Utahs bevolking. Verreweg de
meesten van hen zijn gematigd, maar in het zuidwesten
vind je nog steeds fundamentalisten die op
afgelegen compounds illegaal polygamie bedrijven.
Als ruimtereizigers die een planeet hebben gekoloniseerd
waar ze naar eigen inzicht kunnen bestaan.

155
19× hikes
De beste manier om veel nationale parken te ontdekken? Dat is
gewoon te voet. Dus trek je wandelschoenen aan en kies een trail.
Dan wandel je door de mooiste natuurgebieden ter wereld.
1
Snowdonia
– Verenigd Koninkrijk
Hoe noordelijker je in Wales komt, hoe Welsher het
wordt. Met elke kilometer die in je achteruitkijkspiegel
verdwijnt, wordt het landschap ruiger, hoger en
kaler. Het letterlijke hoogtepunt: de 1085 meter
hoge Mount Snowdon in Snowdonia National Park.
Vanuit het dorpje Penmachno beginnen prachtige
wandeltochten. Je borst ervoor nat maken is niet
nodig, dat gebeurt vanzelf. Snowdonia is het meest
regenachtige stukje van Wales. Dat zorgt wel voor
een spectaculair landschap, waarvoor hikers het
slechte weer voor lief nemen. De berg zelf kan best
druk zijn, maar gelukkig zijn er rustigere maar net zo
indrukwekkende wandelmogelijkheden in de buurt.
De iets minder hoge bergen Y Garn, Elidir Fawr en
Moelwyn Mawr doen in schoonheid nauwelijks onder
voor hun bekendere en grotere broer.
Hikes
3
Nordkalottleden – Noorwegen,
Zweden en Finland
De noordelijkste langeafstandswandeling van Europa voert
door weidse landschappen met heidevelden, moerassen,
gletsjermeren en berkenbossen en dat allemaal ver boven
de poolcirkel. De volledige route beslaat 800 kilo meter en
is verdeeld over 40 etappes, maar plan extra dagen in als je
die allemaal wilt lopen. Het weer kan snel omslaan en met
verse kruipbramen, water dat zo schoon is dat je het rechtstreeks
uit de rivier kunt drinken en natuurfenomenen als
het noorderlicht of juist de middernachtzon, is de verleiding
groot om je tent vroeg op te zetten. Dankzij het allemansrecht
mag dit overal in Lapland, of je nu in het Noorse,
Zweedse of Finse deel loopt. Je doorkruist ondertussen
vier nationale parken: Øvre Dividal en Reisa in Noorwegen,
en Padjelanta en Abisko in Zweden.
2
Pyrénées – Frankrijk
Het Nationaal Park van de Pyreneeën
is door zijn talloze watervallen en bergrivieren,
meer dan tweehonderd bergmeren,
enorme bossen en bergtoppen
tot ver boven de 3000 meter hoog
dé trekpleister van de gelijk namige
bergketen. Dit nationale park, een van
de oudste van Frankrijk, gelegen op
de grens met Spanje, is een paradijs
voor wandelaars. Geschikt voor ieder
niveau, met routes door lage valleien
en paden naar hoge bergtoppen. Je
kunt hier een wandeling van een paar
uur uitstippelen of trektochten van
meerdere dagen. Met onderweg kans
op het spotten van gemzen, en door
de verschillende hoogteniveaus in het
park een grote variatie aan flora en
fauna.

164
NATIONAAL PARK HUASCARÁN, PERU
Billings, Montana
Yellowstone
Big Sky Country
Amsterdam
Virginia City,
Glacier National Park
Coolidge
Trektocht door
de Andes
Lima
Nationaal Park
Huascarán
Wie zich laat leiden door de Quechua, wordt gegarandeerd
ondergedompeld in het traditionele Andesleven. Met een
trektocht door Nationaal Park Huascarán dring je door tot
de ziel van de Peruaanse Andes.

166
167
Peru
‘Dan verklaar ik jullie nu tot man en vrouw.’ Het
jonge Quechuastel besluit de ceremonie met een
klungelige omhelzing, omringd door een handvol
familieleden die op rode plastic tuinstoelen zitten.
Burgemeester Pablo Tadeo slaat zijn burgerlijk wetboek
dicht en geeft de aanwezigen een hand. ‘Listo’,
zegt hij kordaat, en dan, naar zijn twee buitenlandse
gasten die deze spontane huwelijksvoltrekking
geamuseerd gadeslaan, ‘zijn jullie klaar om te
gaan?’ We stapelen de stoelen weer op en nemen
afscheid van de familie, die we een halfuur daarvoor
tegenkwamen tijdens een wandeling door Vicos,
een bergdorp met zo’n vijfduizend inwoners in de
Peruaanse Andes. ‘Ik was het huwelijk totáál vergeten’,
bekent Pablo. Zijn gezicht, dat deels schuilgaat
onder een zwarte wollen hoed, breekt open in een
ontwapenende jongenslach. Vicos wordt ingeklemd
door de Cordillera Blanca, de Witte Bergketen, in
het noorden van Peru. De keten doet zijn naam eer
aan: over een lengte van 180 kilometer wachten
ruim 700 gletsjers en enorme bergtoppen, waarvan
er 17 de 6000 meter overstijgen. En dat vlak onder
de evenaar. Het is de grootste besneeuwde bergketen
in de tropische zone. Ook in Vicos kijken we uit

183
Ecuador
ECUADOR
Door lagen van
de aarde
Galápagoseilanden
Quito
Chimborazo
Yasuní
National Park
Een reis door Ecuador is er een met grote hoogteverschillen.
Je gaat van zeeniveau tot de plek op aarde waar je het dichtst
bij de zon staat. Dwars door de Amazone, in bossen waar het
altijd regent en op bergen waar je de wolken kunt aanraken.

185
Ecuador
‘Anaconda’s, kaaimannen, piranha’s en sidderalen’,
somt Fausto op, terwijl hij met krachtige slagen de
kano voorwaarts peddelt. Het water in de lagune
is rijk aan tannines en inktzwart. Grijnzend voegt
hij toe: ‘Geen zorgen, ze houden niet van wit vlees.’
Op palen in het water aan de rand van de lagune
komt onze bestemming dichterbij. Sacha Lodge
vormt het middelpunt van een privéreservaat van
2000 hectare in de bufferzone van Yasuní National
Park ten noorden van de Napo-rivier. Het westelijke
Amazonebekken, waartoe het gebied behoort,
wordt gezien als het rijkste ecosysteem op aarde.
Grotendeels is dit te danken aan de Andes. Wolken
vanuit het oosten blijven hier hangen en lossen
hun lading. De regenval leidt tot een explosie van
leven, een voortdurende superbloei. Alleen al in het
nationaal park groeien meer dan 1100 boomsoorten
− meer dan in de hele VS en Canada bij elkaar. Het
dierenleven is al even indrukwekkend. In een gebied
ter grootte van enkele voetbalvelden werden meer
dan vijfhonderd vogel- en honderden amfibie- en
reptielsoorten geteld. ‘Wat deze plek extra bijzonder
maakt’, weet Fausto, ‘is de toegankelijkheid. Na een
korte vlucht vanuit de hoofdstad en een kanotocht
van twee uur sta je voor je gevoel in het hart van de
Amazone.’
Het glas met ons welkomstdrankje is nog niet eens
halfleeg als de lagune tot leven komt. Midden in
het meer, waar we net nog kanovoeren, steekt een
zwarte kaaiman zijn prehistorische kop boven
water. ‘Het gebeurt niet vaak dat zo’n groot exemplaar
zich in open water begeeft’, zegt Fausto, die de
lengte van het dier op vier meter schat. Alleen de
oogkassen en het topje van de knokige rug verraden
zijn locatie.
‘We zijn omringd door apen. Ze lopen over gevallen boomstammen,
zetten zich af en maken acrobatische sprongen.’