2026 05 21 Steve Reich: Six Pianos - Amaral, Croene, Van Houdt, Oya, PIcavet + Shichijo

Do 21 mei 2026
Grote Zaal
20.15 uur
Donderdag
avondserie
Steve Reich: Six Pianos
Amaral, Croene, Van Houdt,
Oya, Picavet + Shichijo
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Steve Reich: Six Pianos
Amaral, Croene, Van Houdt,
Oya, Picavet + Shichijo
Frederik Croene piano 1
Sara Picavet piano 2
Keiko Shichijo piano 3
Heloisa Amaral piano 4 (Eastman/Reich)
Reinier van Houdt piano 5
Saori Oya piano 6 (Eastman/Reich)
Donderdag
avondserie
Do 21 mei 2026
Grote Zaal
20.15 – 21.30 uur
ca. 75 minuten zonder pauze
Inleiding
Foyerdeck 1
19.15 – 19.45 uur
Thea Derks in gesprek met
pianist Frederik Croene
Julia Wolfe (1958)
my lips from speaking (1993)
Steve Reich (1936)
Six piano’s (1973)
Julius Eastman (1940 - 1990)
Gay Guerilla (1979)
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Toelichting
Dit concert vloeit voort uit een optreden twaalf jaar geleden tijdens een filmfestival
in Gent. Pianist Frederik Croene werd gevraagd om op één avond de drie werken voor
meerdere piano’s van de postminimalistische Amerikaanse componist Julius Eastman
uit te voeren. Hij vroeg drie andere pianisten, onder wie Reinier van Houdt, om samen dit
optreden te verzorgen. ‘Dat was voor iedereen de eerste kennismaking met die muziek’,
herinnert hij zich. ‘Daarvoor had ik echt nog niemand gehoord die van die muziek gehoord
had. Het was een heel speciale belevenis.’
‘Voor ons alle vier én voor het publiek
voelde het aan als een ontdekking. In
2021 kon ik in een festival voor minimal
music in Brugge Six Pianos van Steve
Reich uitvoeren. Daar heb ik toen een paar
stukken van Eastman aan toegevoegd.
Met zes piano’s op het podium was dat
een episch concert. Later vroeg Bozar of
ik opnieuw een concert met zes piano’s
op touw kon zetten. Uitgangspunt was Six
pianos van Steve Reich. Ze vroegen ook
om my lips from speaking van Julia Wolfe.
Ik heb daarnaast voor Gay Guerilla van
Julius Eastman gekozen, omdat het van
zijn drie werken voor meerdere piano’s qua
lengte en intensiteit het meest geschikt is
in combinatie met de stukken van Wolfe en
Reich.’
Croene benoemt overeenkomsten en
verschillen tussen deze drie werken. ‘Julia
Wolfe en Julius Eastman drukken een
zekere emancipatorische betrokkenheid uit.
Eastman, gay en Afro-Amerikaans, gaf zijn
pianowerken controversiële, confronterende
titels. My lips from speaking van Wolfe is
gebaseerd op het nummer Think van Aretha
Franklin, waarin het woord ‘freedom’ steeds
terugkeert. Wolfe gebruikt de zes piano’s
om de uitgelaten energie tot zijn recht te
laten komen. De piano’s geven de muziek
het jubelende karakter van de soul uit de
late jaren zestig. Je krijgt de volheid van
de piano’s die in een halve cirkel opgesteld
staan, waarmee ze bijna een surround sound
creëren in de zaal.’
‘Het enthousiasme van hun muziek
contrasteert hevig met het vrij rigide
‘naaimachinewerk’ van Reich. Net als
Reich schrijft Wolfe haar werk helemaal
uit, maar haar compositietechniek is veel
vrijer. Reich werkt een algoritmisch idee
met mathematische precisie uit, en komt
zo tot een grote vorm, zoals hij dat later
ook heeft gedaan in Music for 18 musicians.
Daarmee legt hij een verband met Op-Art,
een visueel spel met patronen. Bij Reich
wordt dat een spel voor de oren. Hij laat
dingen verschuiven zonder dat je er erg
in hebt, zonder dat je begrijpt hoe hij dat
precies doet. Hij reduceert de musici tot
mechaniekjes, muziekdoosjes. En toch zit
in de muziek vreemd genoeg een bepaalde
schoonheid. Julius Eastman zit meer in
de traditie van Terry Riley. Binnen een
bepaalde tijd kun je als pianist kiezen uit
elementen in de partituur op een pagina. Als
die tijd verstreken is ga je naar de volgende
bladzijde en herhaalt de procedure zich.’
3

Toelichting
Julia Wolfe
my lips from speaking
Julia Wolfe liet zich voor my lips from
speaking inspireren door de jazzy
openingsakkoorden die Aretha Franklin
speelde in Think, een nummer dat in 1968
een grote hit was.
Wolfe omschrijft dat begin als een
fantastisch muzikaal moment. In drie
ongetitelde delen rafelt ze de akkoorden
uiteen, rekt die op, om ze uiteindelijk te laten
rondtollen in een woeste extase. De titel
is afgeleid van een bijbelcitaat: ‘Guard my
tongue from evil and my lips from speaking
deceit’, een eerbetoon aan de zangeres
met haar achtergrond in de diepreligieuze
gospel. In de muziek is van tijd tot tijd het
snelle vraag-en-antwoordspel te horen dat
karakteristiek is voor gospel, en zijn wortels
heeft in Afrikaanse zang.
Steve Reich
Six Pianos
Six Pianos markeert de overgang van het
nogal spartaans klinkende Drumming
naar de overvloed van Music for 18
Musicians. In Drumming had Reich de
geleidelijke faseverschuiving definitief
achter zich gelaten. In plaats daarvan
ging hij overlappende, in elkaar grijpende
ritmepatronen gebruiken.
Reich kreeg het idee voor Six Pianos toen hij
gevraagd werd om een stuk te schrijven dat
uitgevoerd moest worden in een pianowinkel.
Aan het begin van het stuk spelen vier
pianisten hetzelfde achtdelige ritmepatroon,
maar met verschillende tonen. De overige
twee pianisten bouwen hetzelfde patroon
op, maar met een latere tel in de maat als
startpunt. Zo creëert hij patronen die ten
opzichte van elkaar uit fase zijn. Door het
volume van de verschillende spelers in
golven te verhogen en te verlagen ontstaan
verbanden tussen de piano’s, en worden
nieuwe patronen hoorbaar.
Julius Eastman
Gay Guerilla
De militante titel van dit werk
correspondeert met het Lutherse
kerkgezang Ein feste Burg ist unser Gott,
dat Eastman citeert in het laatste deel. De
tekst van de hymne werkte als een oproep
tot verzet in een tijd dat Luther en zijn
volgelingen zich teweer moesten stellen
tegen het rooms-katholicisme en zijn
machthebbers.
Met zijn verwijzing naar deze hymne gaf
Eastman blijkbaar te kennen dat hij zich
wilde verweren tegen de onderdrukking
die hij ervoer als gay Afro-Amerikaan. In
de zestien pagina’s die de partituur omvat
stapelt hij akkoord op akkoord in golven van
groeiende en afnemende intensiteit, bijna
als het rijzen en dalen van de borstkas bij
4

Toelichting
de ademhaling. Het ritme van de muziek
beweegt in een vast driedelig patroon,
waarbij het accent steeds op de laatste noot
valt. Uit de hamerende akkoorden ontstaat
een melodie die er in afgemeten passen
doorheen loopt en weer verdwijnt, waarna de
muziek opstijgt en oplost in stilte.
René van Peer
5

Biografieën
Julia Wolfe
Julia Wolfe (1958) is een
Amerikaanse componist
en Pulitzer Prize-winnaar.
Ze studeerde aan de
University of Michigan, Yale
en Princeton en is professor
compositie aan de New
York University (NYU)
Steinhardt School, waar zij
in 2026 werd benoemd tot
Artistic Director of Music
Compostion.
Haar muziek kenmerkt zich
door fysieke intensiteit
en ongeremde energie,
die zowel uitvoerders als
publiek tot het uiterste
drijven. Wolfe schrijft voor
diverse bezettingen, van
strijkkwartet tot orkest, en is
medeoprichter en artistiek
leider van het invloedrijke
muziekcollectief Bang
on a Can. Haar oratorium
Anthracite Fields won in
2015 de Pulitzer Prize en
werd genomineerd voor
een Grammy. Tot haar
latere grootschalige werken
behoren onder meer Fire in
my mouth en Her Story. Haar
muziek wordt wereldwijd
uitgevoerd op prestigieuze
podia zoals Carnegie Hall,
6
Lincoln Center en
Tanglewood. Wolfe ontving
talrijke onderscheidingen,
waaronder een MacArthur
Fellowship.
foto: Peter Serling

Biografieën
Steve Reich
De Amerikaanse componist
Steve Reich (1936) is een
van de grondleggers van de
minimal music en geldt als
een van de invloedrijkste
componisten van de late
20e en vroege 21e eeuw.
Zijn werk kenmerkt zich
door een heldere structuur,
pulserende ritmiek en
geleidelijke muzikale
processen, en speelde
een belangrijke rol in
de vernieuwing van het
muzikale denken.
Na zijn studie bij onder
anderen Vincent Persichetti,
Luciano Berio en Darius
Milhaud experimenteerde
hij aanvankelijk met
twaalftoonsmuziek. Zijn
vroege werk met tapeloops
van gesproken
woord (zoals It’s Gonna
Rain en Come Out) leidde
tot zijn ontwikkeling
van faseverschuivingen
(phasing). Beïnvloed
door West-Afrikaanse
slagwerktechnieken schreef
hij in 1971 het baanbrekende
Drumming. In latere werken
speelt ook zijn culturele
en religieuze achtergrond
een rol: in Tehillim (1981)
reflecteert hij zijn Joodse
afkomst via Hebreeuwse
psalmen. De aanslagen op
de Twin Towers vormden
de inspiratie voor WTC
9/11 (2009/10), waarin
spraakopnamen een
belangrijke rol spelen. Een
van zijn meest recente
composities is Jacob’s
Ladder voor 17 musici en 4
zangers uit 2023.
foto: Jay Blakesberg
7

Biografieën
Componisten
Julius Eastman
Julius Eastman (1940 –
1990) was een Amerikaanse
componist, pianist
en performer, en een
eigenzinnige figuur binnen
de experimentele muziek
van de jaren 70 en 80. Hij
studeerde aan het Curtis
Institute of Music in
Philadelphia en maakte in
1966 zijn debuut als pianist
in New York.
Als uitvoerend musicus
werkte Eastman samen met
onder anderen Meredith
Monk en Pierre Boulez en
was hij actief in de New
Yorkse avant-gardescene.
Eastmans muziek wordt vaak
in verband gebracht met het
minimalisme, maar kenmerkt
zich door een persoonlijke
mengvorm van repetitieve
structuren, improvisatie en
invloeden uit jazz en pop, die
hij zelf omschreef als ‘organic
music’. Zijn composities,
waaronder Stay On It en Gay
Guerrilla, staan bekend om
hun uitgesproken karakter
en maatschappijkritische
8
lading. Hoewel hij in de
jaren 70 succes kende,
raakte Eastman later in de
vergetelheid en kampte hij
met persoonlijke problemen.
Na zijn vroege dood in 1990
werd zijn muziek lange tijd
nauwelijks uitgevoerd. Sinds
het begin van de 21e eeuw
is er echter sprake van een
herwaardering, en geldt hij
opnieuw als een belangrijke
en invloedrijke stem in de
hedendaagse muziek.
foto: Chris Rusiniak

Biografieën
Uitvoerenden
en het Norwegian Chamber
Orchestra. Daarnaast is
zij actief als curator en
onderzoeker. Zij is Head of
Education bij het Ultima Oslo
Contemporary Music Festival
en promoveerde in 2022 aan
de Universiteit Leiden.
Croene presenteert een breed
repertoire en werkt samen met
uiteenlopende componisten
en kunstenaars. Hij oogstte
als componist internationaal
succes met zijn drie piano
solo albums Cul de Sac,
Solastalgia en Sans Retour
en initieert vernieuwende
recitalformats waarin ook
beeld en performance
een rol spelen. Daarnaast
is hij actief als docent en
curator van experimentele
muziekprojecten.
De in Brazilië geboren
pianiste Heloisa Amaral
studeerde piano, historische
toetsinstrumenten en
directie in Freiburg en Oslo.
Haar vroege interesse in
hedendaagse muziek leidde
tot samenwerkingen met
componisten als Helmut
Lachenmann, Matthias
Spahlinger en Simon Steen-
Andersen. Van 2003 tot 2009
was zij lid van het ensemble
asamisimasa. Tegenwoordig
werkt Amaral als freelance
pianiste en klaveciniste
en treedt zij op als soliste,
met Karin Hellqvist en met
onder meer Ensemble neoN
De Belgische pianist en
componist Frederik Croene
(1973) ontwikkelde een
eigenzinnige artistieke
praktijk waarin uitvoering,
improvisatie en conceptueel
onderzoek samenkomen.
Vanuit een achtergrond als
deels autodidact verkent hij
nieuwe uitvoeringsvormen
en de grenzen van zijn
instrument, onder meer in zijn
project Le Piano Démécanisé.
foto: Michelle V. Agins
Reinier van Houdt is een
Nederlandse pianist en
performer die zich beweegt op
het snijvlak van experimentele
muziek, performance en
9

Biografieën
geluidskunst. Hij studeerde
piano in Boedapest en
Den Haag en ontwikkelde
een eigenzinnig repertoire
vanuit langdurig onderzoek
naar klank, tijd, ruimte en
geheugen. Hij werkte samen
met componisten als John
Cage, Alvin Lucier en Christian
Marclay en bracht werk van
onder anderen Kaikhosru
Sorabji en Alvin Curran tot
uitvoering. Van Houdt is actief
in ensembles en projecten
als Current 93, Ives Ensemble
en MAZE en trad op bij
internationale festivals en
podia wereldwijd.
De Japanse pianiste Saori
Oya studeerde aan de
Toho Gakuen School of
10
Music en vervolmaakte
haar opleiding aan het
Koninklijk Conservatorium
Brussel, waar zij met hoogste
onderscheiding afstudeerde
in piano, kamermuziek en
hedendaagse muziek. Zij
was te horen op talrijke
internationale festivals en
werkte samen met ensembles
voor nieuwe muziek zoals
Champ d’Action en Musiques
Nouvelles.
Naast haar solocarrière is
zij actief in kamermuziekverband
en vormt zij een
pianoduo met haar broer.
Oya was verbonden als
assistent aan het Brusselse
conservatorium en is actief
als docent en jurylid. Zij
ontving onder meer de Fukui
Prefecture Cultural Award.
De pianiste Sara Picavet
treedt op als soliste, maar ook
in kamermuziek-ensembles
en orkesten, in repertoire dat
reikt van barokmuziek tot
hedendaagse componisten.
Haar vroege kennismaking
met componisten als Karlheinz
Stockhausen en Jacqueline
Fontyn vormde haar artistieke
visie. Na haar studies aan
het Conservatorium van
Brussel specialiseerde zij
zich verder in hedendaagse
muziek. Zij werkte samen
met componisten als Heinz
Holliger, Jean-Luc Fafchamps,
Martin Matalon, Benoît
Mernier en Daan Janssens,
naast vele anderen.
Sinds november 2020 is
Sara Picavet werkzaam
als begeleider aan het
Conservatoire Royal
Supérieur de Liège (cello- en
fluitklassen) en sinds 2004
is zij docent piano aan de
Academie van Ottignies-
Louvain-la-Neuve.
De Japanse pianiste en
fortepianiste Keiko Shichijo
is internationaal actief als
solist en kamermusicus.
Zij combineert een grote
affiniteit met historische

Biografieën
uitvoeringspraktijk met een
sterke betrokkenheid bij
hedendaagse muziek. Na
haar opleiding in Japan en
Amsterdam bouwde zij een
internationale carrière op,
met optredens op talrijke
festivals en samenwerkingen
met componisten als Helmut
Lachenmann en Tom Johnson.
Shichijo is prijswinnaar van
verschillende internationale
concoursen en bracht diverse
cd’s uit met repertoire van
onder anderen Mozart,
Beethoven en Komitas. Zij is
docent piano en fortepiano
aan conservatoria in Tilburg
en Gent.
11

Verwacht
Donderdag
avondserie
Do 10 sep 2026
Grote Zaal
20.15 uur
HUSH: Saariaho en
Thorvaldsdottir
Het Muziek
Twee componisten, één gedeelde bron van inspiratie:
de verstilling én de ontembare kracht van de natuur.
Deze avond word je meegevoerd in de fluorescerende
klankwerelden van componisten Kaija Saariaho en Anna
Thorvaldsdottir.
HUSH, met de Finse jazz-trompettist Verneri Pohjola als
solist, toont een persoonlijke en ontroerende reis richting
stilte. De overweldigende première op het Saariaho Festival
maart 2025 in het Muziekgebouw werd bekroond met vijf
sterren in de Volkskrant en uitgeroepen tot een van de
muzikale hoogtepunten van 2025. Hrím – IJslands voor
rijp – van Anna Thorvaldsdottir laat een klankwereld
ontstaan waarin geluiden neerdwarrelen als ijskristallen,
samenklonteren, uiteenvallen en uiteindelijk langzaam
bevriezen in de wind. In Saariaho’s Graal Théâtre ontvouwt
zich een intens en meeslepend vioolconcert, uitgevoerd door
Joseph Puglia, waarin poëzie en scherpte elkaar voortdurend
raken.
Anna Thorvaldsdottir
foto: Saga Sigurdardottir
Programma: Kaija Saariaho Graal Théâtre / HUSH
Anna Thorvaldsdottir Hrím
12

Seizoen
Seizoen 26/27
26/27
Seizoen
26/27
Muziek Muziek Muziek die je raakt
die je raakt
die je raakt
13

Verwacht
Mei
za 23, zo 24 + ma 25 mei /
16.00 uur / Kleine Zaal
Over de Rivier en de Zee
Um Al Gaith Collectief +
World Opera Lab
za 23 mei / 20.15 uur
Messiaens
oorlogsmonument
Isabelle Faust,
Jörg Widmann, Jean-Guihen
Queyras + Pierre-Laurent
Aimard
ma 25 mei / 20.15 uur
The Legacy Tour
Marcel Khalife, Rami Khalife
+ Sary Khalife
do 28 mei / 20.15 uur
Milouska Meulens in
Calefax-land
Calefax + Milouska Meulens
vr 29 mei / 20.15 uur
Masters of Anatolia
Mercan & Erdal Erzincan +
Samiye & Zeynel Demir
za 30 mei / 20.15 uur
Impromptus van Schubert
Imogen Cooper
zo 31 mei / 16.00 uur
Black Sun
Nieuw Amsterdams Peil +
Katrien Baerts
Juni
wo 3 jun / 12.30 uur
João Snikkers +
Joséphine Aguerre-Zwart
Lunchconcert i.s.m. Het
Muziekinstrumentenfonds
wo 3 jun / 20.15 uur
If music...
Jakub Józef Orliński +
Michał Biel
vr 5 jun / 19.45 uur / Atrium
Sneakpreview De Schat van
Scharlaken Rackham
Studenten HKU Utrechts
Conservatorium
vr 5, za 6 + zo 7 jun
6.00-10.00 uur
Terras Muziekgebouw
Listening with the IJ
Eco Acoustics, Maaike van
der Linde + Dario Calderone
zo 7 jun / 20.30 uur
Split Tooth: Saputjiji
Tanya Tagaq
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen.
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van de
Wolff van Martijn Padding ter
herinnering aan oprichter van
het Muziekgebouw Jan Wolff
(1941 - 2012).
muziekgebouw.nl/
huilvandewolff
Muziekgebouw 20!
Selectie van concerten
die klinkt als een
prachtige staalkaart.
muziekgebouw.nl/concerten20
14

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
Dudok aan ‘t IJ
Kom voor of na het concert eten
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl.
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend.
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
15