Columbus Travel editie 150-151 bladerboek

MUSEA / TEMPELS / PIRAMIDES / KERKEN / PALEIZEN / KASTELEN / NIEUWE ICONEN
DE MOOISTE REIZEN WEG VAN DE MASSA
66
spectaculairste
gebouwen
die je eens in je leven
gezien moet hebben
172
PAGINA’S
REIS-
INSPIRATIE
Mexico Duik in de ruige schoonheid van de Sierra Gorda
Cambodja Doordring de jungle van de Cardamom Mountains
Italië Ontdek de Vallei van de Eeuwige Jeugd
Zuid-Afrika Onthaast op het platteland van de Karoo

DE MOOISTE REIZEN WEG VAN DE MASSA
Reisverhalen
008 Cambodja
Vechten voor de jungle
Wie aan Cambodja denkt, denkt direct aan de littekens
van het recente verleden. In dit getraumatiseerde en snel
veranderende stukje wereld vormt het magistrale regenwoud
in de Cardamom Mountains een baken van hoop.
030 Italië
Vallei van de eeuwige jeugd
Door de afgelegen ligging heeft Valchiavenna, in
de Zuidelijke Alpen tegen de grens met Zwitserland,
zijn tradities weten te behouden. Oude bergpaden
leiden naar authentieke boerderijen, kenmerkende
grotten en wilde bossen vol eetbare schatten.
048 Mexico
De magie van Mexico
Van koloniale zilvermijnstadjes omringd door woestijnlandschappen
tot bergketens bedekt met nevelwouden
en kleurrijke ‘magische dorpen’ waar altijd iets gevierd
wordt: een betoverende roadtrip door de centrale hooglanden
brengt ons dichter tot de ziel van Mexico.
108 Duitsand
Het complete Duitse bouwpakket
Terwijl de schijnwerpers op bekende steden zijn gericht,
blijft het midden van Duitsland grotendeels onderbelicht.
Wij nemen je mee langs vier boeiende steden die samen
een dwarsdoorsnede vormen van de Duitse bouwkunst.
128 Libanon
De tuin die God verliet
Libanon zit vol van potentiële energie. Eén klein zetje
en je hebt er totale chaos − of volmaakte harmonie.
Als tegenwicht voor alle ellende in het nieuws tonen we
de schoonheid van Libanon, en spreken we de hoop uit
dit prachtige land ooit weer in vrede te kunnen bezoeken.
144 Zuid-Afrika
In het land van de dorst
In het binnenland van de West­Kaap wacht de Karoo.
Deze immense, zonovergoten leegte tart je zintuigen
en dwingt je tot stilstand. Ga mee op een roadtrip
waar slechts één ding telt: de wet van de horizon.
067 Wereldwijd
De ultieme stijlgids voor wereldreizigers
In deze stijlgids reizen we door de eeuwen − van de piramides
tot wolkenkrabbers − en presenteren we de grootste
stijliconen en hun minder bewierookte alternatieven.
6

MUSEA / TEMPELS / PIRAMIDES / KERKEN / PALEIZEN / KASTELEN / NIEUWE ICONEN
DE MOOISTE REIZEN WEG VAN DE MASSA
Mexico Duik in de ruige schoonheid van de Sierra Gorda
Cambodja Doordring de jungle van de Cardamom Mountains
Italië Ontdek de Vallei van de Eeuwige Jeugd
Zuid-Afrika Onthaast op het platteland van de Karoo
Inhoud
127
121
049
034
095 België
108 Duitsland
128 Libanon
048 Mexico
030 Italië
008 Cambodja
155
083 Ghana
107 Singapore
073 Peru
144 Zuid-Afrika
137
Nog meer
reisinspiratie
028 Het ei van Columbus:
diefstal voorkomen
Waar toeristen zijn, zijn helaas ook
zwendelaars, dieven en hackers
actief. Wij zetten de bekendste
scenario’s op een rij en tippen
hoe je ze voorkomt.
162 De wereld door de ogen van
Columbus-lezers
De mooiste architectuur ter wereld
volgens medereizigers.
66
spectaculairste
gebouwen
die je eens in je leven
gezien moet hebben
Op de cover National Museum of Qatar
Foto Chalffy
Columbus Travel en 25 andere tijdschriften
lees je ook op je smartphone of tablet via
de Mijn Magazines-app.
129
166 Maak kans op reisaccessoires
Ding mee naar oordopjes van Sony,
een LEGO architectuur set en een
boek over kunst in de buitenlucht.
169 Test je reiskennis
Elke editie testen we jouw Columbus
Quotiënt: hoeveel weet jij écht van de
wereld af?
7

Vechten voor
de
jungle
8

Cambodja
Wie aan Cambodja denkt, denkt vrijwel direct aan de littekens van het
recente verleden: van de onderdrukking onder het Frans-koloniale bewind en
de overslaande vlammen van de Vietnamoorlog tot de gruwelijke genocide
door de Rode Khmer. Tegenwoordig ontwikkelt Cambodja zich − ten goede
en ten kwade − rap onder de vleugels van China. In dit getraumatiseerde
en snel veranderende stukje wereld vormt het magistrale regenwoud in de
Cardamom Mountains een baken van hoop.
SCHRIJVER AUKE HULST FOTOGRAAF SABRINA GAUDIO

vVandaag in mijn tent bij het eerste licht
word ik gewekt door een bombardement.
In mijn halfslaap zie ik schaduwen
overtrekken van Amerikaanse
B-52-bommenwerpers die restladingen
droppen in de Cambodjaanse jungle,
gevolgd door het traag indalende besef
dat m’n brein spelletjes met me speelde.
Het kan niet losstaan van de gids die
gisteren tijdens een hike vertelde over
de tijd dat de Vietnamoorlog over de
rand van het land was geklotst. Daar
in het woud stuitten we op een oude
bomkrater, een wond die symbool leek
te staan voor alles wat Cambodjanen in
de twintigste eeuw is aangedaan door
de Fransen, de Amerikanen en door
de Rode Khmer, die een derde van de
eigen bevolking over de kling joeg. De
krater was deels overwoekerd, verzacht
door de tijd, maar nooit verdwenen.
Boem!
Wat zijn deze geluiden dan? De Thaise
luchtmacht? Een oplaaien van het
conflict dat de grensstrook enkele
maanden terug op de kaart nog rood
had gekleurd?
Boem!
Iets ketst af op het canvas van de tent.
Ik hoor makaken foeteren in het loof.
Ik spreek hun taal niet, maar het is
duidelijk dat ze de tent aan het
bekogelen zijn, met fruit of − ja, dat
doen ze − hun eigen stront. Ik glijd in
mijn blote kont uit bed om buiten voorzichtig
een kijkje te nemen. Mist rust als
engelen haar op de boomkruinen en op
de Tachan-rivier. In Cambodja is het
gebruikelijk dat geografische locaties
worden vernoemd naar de eerste
bewoners of markante figuren. Volgens
de lokale overlevering was Ta Chan een
gerespecteerde man of dorps oudste
die zich als een van de eersten aan
deze levensader vestigde. Sindsdien
wordt Grootvader Chan gezien als de
spirituele beschermheer van de rivier.
Zodra de makaken me opmerken,
schieten ze weg, van tak naar tak,
stuk voor stuk bosacrobaten, zelfs de
kleintjes, die ondanks geringe ervaring
nooit misgrijpen. Wat moeten ze wel
niet denken van deze vrijwel haarloze
stumper? Te lomp om over het bladerdak
te lopen en altijd aangewezen op
een imitatievacht van kleren. Verderop
ritst fotografe Sabrina haar tent
open, evengoed gewekt door de apen.
Misschien moet ik maar eens wat van
die imitatievacht gaan aantrekken.
Druk van buitenaf
Er is iets tijdloos aan de jungle. Dit is
de wereld zoals die altijd is geweest:
barstend van leven en dood, van groei
en verrotting, vol wilde dieren en bijna
seksueel in haar vochtige hitte. Meermaal
daags moet ik er mijn kleren uitwringen.
Wat prima is. Ik ben hier niet
voor comfort, hoeveel comfort het kamp
waar we nu verblijven ook schenkt −
de tent waarin ik dit noteer beschikt
over elektriciteit, een toilet én warme
douche. Ik ben hier om even verlost te
zijn van het moderne leven, en omdat ik
bevattelijk ben voor de dubieuze romantiek
van de negentiende-eeuwse ontdekkingsreis.
Maar vooral om te zien hoe
ecotoerisme in de westelijke Cardamom
Mountains bijdraagt aan natuurbehoud.
Want de Cambodjaanse jungle staat
onder druk. Klimaatverandering tast
de biodiversiteit aan. De overheid heeft
grote stukken nationaal park verpatst
aan de hoogste bieder. Door legale én
illegale houtkap is zo’n twee miljoen
hectare bos verdwenen. Stropers
hebben het ondertussen op de dieren
voorzien. Makaken worden verkocht
aan Chinese farmaceuten en civet katten
worden naar Indonesië verscheept voor
de productie van exclusieve koffe,
gemaakt van bonen die door de arme
beesten zijn opgepeuzeld en weer
uitgepoept. En wat te denken van de
moord op natuurbeschermer Chut
Wutty, die in 2012 werd doodgeschoten
toen hij twee journalistes meenam naar
een gebied waar militairen betrokken
waren bij illegale kap van teak- en
palissanderbomen?
Dit alles staat niet los van de
immense Chinese invloed die zich direct
bij aankomst in Cambodja verraadt. Het
nieuwe vliegveld van Phnom Penh is
van Chinese makelij, net als de welig
tierende skyline van de ooit gemoedelijke
hoofdstad. Al in 1951 schreef
Norman Lewis dat het centrum van
Phnom Penh was overgenomen door
Chinezen ‘die er hun liefde voor neonlicht
uitleven, die cinema’s hebben
geopend, een overvloed aan elektronicawinkels
met loeiende luidsprekers
in de deur openingen, en een casino
waar de helft van de Cambodjanen in
de stad al failliet aan is gegaan.’
Tegenwoordig reikt de invloed ver
voorbij Phnom Penh. Het ooit slaperige
vissersdorp Sihanoukville is een
Chinees gokparadijs geworden, met
een niet gering aantal scam centers, en
er worden snelwegen en hydrodammen
aangelegd. In 2014 kon ternauwernood
worden voorkomen dat zo’n dam in de
Cardamom Mountains het beschermde
Met de klok mee vanaf linksboven Een van de goed uitgeruste tenten van Cardamom Tented Camp. / Bewoner van een afgelegen vissersdorp
Koh Kapi. / Onderweg op de Tatai-rivier. Vorige pagina’s In vogelvlucht: Cardamom Tented Camp aan de Tachan-rivier onder een dikke laag mist.
10

Cambodja
11

Vallei
eeuwige
jeugd
van de
30

Italië
Door de afgelegen ligging heeft Valchiavenna, in de Zuidelijke Alpen
tegen de grens met Zwitserland, zijn tradities weten te behouden. De oude
bergpaden zijn nog volop in gebruik en leiden naar authentieke boerderijen,
kenmerkende grotten en wilde bossen vol eetbare schatten. Wat vooral
opvalt zijn de kwieke mensen, die er verrassend jong uitzien voor hun
vaak respectabele leeftijden. Al rondreizend vragen we ons af: hebben de
bewoners van de vallei de code van de eeuwige jeugd gekraakt?
SCHRIJVER ROMAN HELINSKI FOTOGRAAF SABRINA GAUDIO

Italië
Met de klok mee vanaf linksboven Chef Gianluca laat de wilde hop
zien die hij net heeft geplukt in het bos. / Het interieur van het Palazzo
Vertemate Franchi, gelegen net buiten Chiavenna. / Chef Gianluca in
actie tijdens het plukken in het bos. Het uitzicht op mistige bergen vanuit
de werkkamer in Palazzo Vertemate Franchi. Rechts Elk hoekje van
Chiavenna herbergt architectonische schoonheid.

Ten zuiden van Chiavenna
ligt het Lago di Mezzola,
een spectaculair meer.
Rechts met de klok mee
vanaf linksboven Oude
muurschilderingen (en zwarte
schorpioenen) sieren de
wanden van de kleine tempel
die verborgen ligt in de
bossen rondom het Lago di
Mezzola. / Een boottocht op
het Lago di Mezzola is nooit
een slecht idee. / Een vogelperspectief
op de boot in het
prachtige meer. / Midden in
het bos ligt de verborgen
Tempietto di San Fedelino.
38

De
magie
vanMexico
Van koloniale zilvermijnstadjes omringd door woestijnlandschappen
tot bergketens bedekt met nevelwouden en kleurrijke ‘magische
dorpen’ waar altijd wel iets gevierd wordt: een betoverende roadtrip
door de Centraal-Mexicaanse hooglanden brengt ons dichter tot
de ziel van Mexico.
SCHRIJVER YNSKE BOERSMA FOTOGRAAF MANON VAN DER ZWAAL

Mexico
49

eEen
zaterdag in Bernal. Mexicaanse
families gewapend met literbekers
michelada, een mengsel van bier met
limoen, zout en ladingen chilipeper,
zwoegen over het steile pad naar de top
van de 433 meter hoge monoliet die
boven het snoepkleurige dorp uittorent.
Aan de voet van de vulkanische rotsformatie
prijzen kokkinnen hun gorditas
− letterlijk ‘dikkerdjes’ − aan: gevulde
maistortilla’s gebakken op een gloeiendhete
plaat. Van alle kanten klinkt
muziek. Een kakofonie van foute jarennegentighits,
cumbia en Mexicaanse
smartlappen. Het is weekend en dat vieren
de Mexicanen graag in hun pueblos
mágicos of ‘magische dorpen’, een benaming
die is uitgevonden door het Ministerie
van Toerisme en voorbehouden is
aan de mooiste dorpen van het land.
Dan klinkt tromgeroffel. Een
menigte van inheemse Otomíes en
Chichimecas, uitgedost met verentooien,
vlaggen en stokken, trekt
dansend door de keistraten van het
dorp, aangevoerd door een orkest van
trommels en violen. Ook zij zijn op weg
naar de miljoenen jaren oude monoliet,
ontstaan uit de lavastroom van een
uitgedoofde vulkaan. Anders dan de
dagjesmensen torsen ze geen bekers
michelada maar houten kruizen naar de
immense rots, sinds precolumbiaanse
tijden een heilige plek voor de inheemse
bevolking. Elk jaar in mei offeren ze de
kruizen − het inheemse symbool voor
de vier windrichtingen − in de kapel op
de top, om hun goden om regen en een
voorspoedige oogst te vragen.
Het contrast tussen de feestvierende
Mexicanen en de offerbrengende
inheemsen kan haast niet groter en
biedt een inkijkje in het menselijke
mozaïek van Mexico. De overheid kijkt
niet naar biologische afkomst, maar
definieert Mexicanos nativos op basis
van hun cultuur en de instandhouding
ervan. Ruim 23 miljoen inwoners spannen
zich actief in om hun taal, tradities
en geloof te bewaren. Zij identificeren
zich allereerst als inheems, pas in de
tweede plaats als Mexicaans. Ongeveer
de helft van hen groeide op in een huishouden
waar een van de 68 oorspronkelijke
talen wordt gesproken. Hoewel
deze groepen verspreid over het land
wonen, is de concentratie het hoogst
in de ruige bergketens van Centraal­
Mexico. Tijdens onze roadtrip door de
staten Querétaro en Guanajuato, in het
centrale hooggebergte ten noordwesten
van Mexico­Stad, gaan we op bezoek bij
meerdere inheemse gemeenschappen
en onderzoeken we hoe hun eeuwenoude
erfgoed versmelt met het moderne
leven van alledag.
Poppentheater
Een dag eerder zijn we onze rondreis
begonnen in Amealco de Bonfil, een
al even charmant pueblo mágico met
een koloniale kern. Het dorp viert zijn
488ste verjaardag met een feest op het
dorpsplein, waar lokale artiesten vol
verve (en tamelijk vals) hun Radioheaden
Nirvana­vertolkingen zingen op
een podium zo groot dat het niet zou
misstaan in een stadion.
Al even disproportioneel zijn de felgekleurde
poppen die de zuilen galerij
rond het dorpsplein sieren, gemaakt
door Otomí­vrouwen uit de omliggende
gemeenschappen. De kinder pop
genaamd Lele, ‘baby’ in de inheemse
taal, draagt een muts van linten,
vlechten en een geborduurde jurk, en is
een van de meest verkochte souvenirs
van het land. Het verhaal achter de
poppen, verklaard tot historisch erfgoed
van Amealco, is in essentie een ode
aan het leven, vertelt poppen maakster
María Isabel in haar atelier net buiten
het dorp. ‘De oorsprong van onze
döntxu − ‘pop’ in Otomí − gaat terug
tot voor de komst van de Spanjaarden.
We maakten de poppen van planten.
Om te spelen maar ook uit dankbaarheid
voor het leven. De poppen lieten
we achter in de milpa, onze traditionele
moestuin, om de volgende dag weer
een nieuwe te maken. Omdat geen dag
hetzelfde is en ook jij de volgende dag
weer anders bent,’ zegt ze wijzend naar
mij. ‘Daarom staat de pop ook altijd
rechtop; het maakt niet uit hoe je je
voelt, zolang je maar overeind blijft.’
Groene doorstart
Met deze levensles in onze achterhoofden
vervolgen we onze weg door
het hooggebergte. Voorbij Bernal laten
we de vierbaanssnelweg door de vallei
met wijngaarden achter ons en nemen
we de afslag naar de bergen die in de
verte opdoemen. Prompt wanen we ons
in het Wilde Westen. De weg slingert
door desolate woestijnlandschappen
Met de klok mee vanaf linksboven Het centrale plein van Bernal is dé ontmoetingsplaats voor de lokale bevolking. / Deze ijscofietsen zie je overal
in het land. / Het legendarische Callejón del Beso in Guanajuanto is zó smal dat de balkons elkaar bijna raken. / De geschiedenis van de döntxu, ‘pop’
in het Otomí, gaat terug tot voor de komst van de Spanjaarden in Mexico. Vorige pagina’s Mirador Cuatro Palos is met 2700 meter een van de
hoogste uitzichtpunten van het Sierra Gorda-gebergte. / Elk jaar in mei viert de inheemse bevolking van Bernal het Santa Cruz-festival.
50

Mexico

Mexico
63

VAN
PIRAMIDES
TOT PARTY
ARENA’S De Klassieke Oudheid
68

Architectuurgids
Piramiden van Meroë,
Soedan. Links Rode
Piramide in Dahshur,
Egypte. Vorige spread
Nationaal Museum
van Qatar.
ca. 3000 v.Chr. – 30 v.Chr.
Egyptisch
zo herken je het als leek Natuurlijk ben je bekend met de
massieve, schuin aflopende muren en de ingewikkelde
hiërogliefen die er een stenen stripverhaal van maken.
Minstens zo opvallend zijn de wouden van kolossale
zuilen met bovenkanten die lijken op gebundelde papyrus
of lotusbloemen.
icoon De Grote Piramide van Gizeh (Egypte), opgetrokken
als graftombe voor farao Cheops, is het enige van de
zeven klassieke wereldwonderen dat nog overeind staat.
Egyptische architecten zetten waarschijnlijk tienduizenden
arbeiders in om de 2,3 miljoen kalksteenblokken van
gemiddeld 2500 kilo per stuk te transporteren. Hoe het ze
lukte om deze loodzware blokken op elkaar te plaatsen,
blijft giswerk. Theorieën variëren van het gebruik van
kranen tot de tussenkomst van buitenaardse wezens.
De meest aannemelijke scenario’s gaan echter uit van
een hellingbaan. In 2017 werd een holte in de structuur
ontdekt van zeker dertig meter lang. Zou dit een interne
hellingbaan kunnen zijn geweest? Als bezoeker kun je de
Grote Piramide daadwerkelijk betreden via een nauwe
tunnel die leidt naar de Koningskamer. Helaas kun je de
opeengestapelde piramidewanden niet langer vanbuiten
beklimmen, egymonuments.gov.eg
bouwmeesters Voor zover bekend was Imhotep, uitvinder van
de piramide, de eerste bouwmeester die steen gebruikte
in plaats van riet. Hij werd later zelfs vereerd als god van
de architectuur. De favoriet van koningin Hatsjepsoet was
Senenmoet. Al is het nog maar de vraag of dat zo bleef.
Hij was zo brutaal om stiekem zijn eigen beeltenis achter
de deuren van haar tempel uit te laten hakken.
weg van de massa Direct na opening (8 uur) is het terrein
het rustigst. Voor een ander perspectief boek je een hotel in
Gizeh met dakterras om de piramides bij zonsondergang te
zien of maak je een paardentocht door de woestijn achter
het complex, ca. € 25 per uur, fbstablesgiza.co.uk
alternatief Nu de piramiden van Meroë (Soedan) − het
boeiendste alternatief weg van de massa − niet
toegankelijk zijn door het grootschalige gewapende conflict
in het land, ben je aangewezen op minder bezochte
piramiden rond Caïro. Dahshur (Egypte) is het stille juweel
van de regio. Omdat het verder van de hoofdstad ligt, slaan
veel dagjesmensen het over. Hier staan de Rode Piramide
en de Knikpiramide van farao Snofroe en kun je een
volledige piramidekamer voor jezelf hebben, € 3,
egymonuments.com
69

GEHEIMEN
VAN DE NIEUWE
WERELD Precolumbiaans
& wereldse tradities
ca. 250 – 1521
Meso-Amerikaans
zo herken je het als leek Eenmaal ontdaan van de junglebegroeiing
zijn de getrapte piramides met extreem steile
trappen die naar de top leiden niet te missen. Let op
decoraties van angstaanjagende goden, zoals slangen met
veren, en ceremoniële plateaus voor bloedige rituelen.
icoon Naast de Tolteken en Azteken was er nog een beschaving
die zijn stempel drukte op Meso-Amerika, een historisch
en cultureel gebied dat zich uitstrekt van Centraal- Mexico
tot aan Costa Rica. Voor de Maya’s was Chichén Itzá
(Mexico) een religieus en politiek centrum. Hoewel je de
piramide van Kukulcán niet meer mag beklimmen, kun
je het balspelveld, de tempel van de duizend zuilen en de
heilige cenote bezoeken, € 32, inah.gob.mx
bouwmeesters In de tiende eeuw gaf de priester-koning
Topiltzin Cē Ācatl Quetzalcōatl opdracht tot de bouw van
de piramides van Tula (€ 10, inah.gob.mx), de hoofdstad
van de Tolteken. Hiermee legde hij het fundament voor
een bouwstijl die de hele regio zou domineren. Onder de
Azteekse heerser Ahuitzotl bereikte deze visie een hoogtepunt.
Templo Mayor (€ 5, templomayor.inah.gob.mx) in
Tenochtitlan − het huidige Mexico City − was een heilig
centrum waar hemel en onderwereld elkaar raakten.
weg van de massa Verblijf in een hotel direct naast Chichén
Itzá en sta als eerste in de rij voor dit wereldwonder.
Zodra de tourbussen uit Cancún rond 11 uur arriveren,
ben jij alweer onderweg naar een nabijgelegen cenote.
alternatief Diep verscholen in de jungle van Petén ligt de
pre-klassieke hoofdstad van de Maya-beschaving.
El Mirador (Guatemala) was het machtscentrum in een
uitgebreid netwerk van steden, met elkaar verbonden
door de allereerste ‘snelwegen’ oftewel sacbeob.
Het letterlijke hoogtepunt is La Danta, met een hoogte van
72 meter een van de meest voluptueuze piramides ter
wereld. El Mirador is alleen bereikbaar voor de echte
avonturier. Onder begeleiding van lokale gidsen en ezels
voor de bagage onderneem je een expeditie van vijf of
zes dagen (retour) vanuit het dorp Carmelita, € 332,
turismocooperativacarmelita.com
72

Architectuurgids
Machu Picchu, Peru.
Rechts met de klok
mee Waqrapukara, Peru.
/ Mayaruïnestad Labná,
Mexico. / Chichén Itzá,
Mexico.
Inca
ca. 1200 – 1533
zo herken je het als leek Enorme rotsblokken die zonder
cement op elkaar zijn geplaatst, zo perfect dat er geen
mes tussen past. De muren hellen vaak licht naar binnen
voor extra stevigheid tegen aardbevingen. Het ultieme
stenen puzzelwerk.
icoon Hoog boven de Urubamba-vallei, balancerend op een
smalle bergkam tussen de Andes-toppen, ligt Machu
Picchu (Peru). Waarschijnlijk functioneerde deze ‘Stad in
de Wolken’ als koninklijk buitenverblijf en astronomisch
observatorium. Eeuwenlang bleef de stad verborgen voor
de Spaanse veroveraars en de rest van de wereld, totdat
deze in 1911 door Hiram Bingham werd aangetroffen.
Nu wandel je op grote hoogte tussen de resten van
huizen, tempels en landbouwterrassen, € 38,
tuboleto.cultura.pe. Een gids is offcieel verplicht en kun
je vanaf € 34 inhuren bij de ingang.
bouwmeesters Pachacuti wordt gezien als het genie achter
de enorme expansie van de Inca’s. Hij vormde het kleine
koninkrijk Cusco in het huidige Peru om tot een machtig
rijk. Hij is waarschijnlijk ook de man die opdracht gaf
voor de bouw van Machu Picchu. De kleinzoon van
Pachacuti, Huayna Capac genaamd, bracht het rijk naar
zijn grootste geografische omvang. Zijn dood markeerde
het begin van het einde: na zijn overlijden brak er een
burgeroorlog uit die de Spanjaarden niet veel later in de
kaart speelde.
weg van de massa Neem de eerste bus vanuit Aguas
Calientes en boek specifiek de klim naar Huayna Picchu
(Circuit 3). Er worden vierhonderd tickets per dag
uitgegeven, dus reserveer op tijd. Als je fit en snel genoeg
bent, ben je als een van de eersten boven en zie je Machu
Picchu er stilletjes bij liggen.
alternatief Als je dacht dat Machu Picchu afgelegen was,
ken je Waqrapukara (Peru) nog niet. Dit archeologisch
complex (€ 5) is gebouwd rondom twee hoornvormige
rotsformaties op een kam boven de Apurímac-rivier.
De meest gangbare route start in het dorpje Sangarará.
Daarna volgt een wandeling van zo’n 8 tot 10 kilometer.
Je kunt zelfs kamperen aan de voet van de vesting. Omdat
Sangarará geen trein- of busverbinding heeft, kom je hier
weinig andere wandelaars tegen.

DE
GROTE
SCHOONMAAK
Modernisme & art nouveau
FOTO’S BJÖRN SNELDERS

Bosco Verticale, Italië.
Rechts The Interlace,
Singapore.
106

Architectuurgids
zo herken je het als leek Als verticale bossen, compleet met struiken en
bomen, steken ze boven de stad uit. Het doel? Gebouwen die geen
energie vreten, maar juist energie en zuurstof opleveren.
icoon De groene bouwrevolutie werd in gang gezet met Bosco Verticale
(Italië). Deze spectaculaire woontorens in Milaan herbergen samen
evenveel bomen en planten als een compleet bos van één hectare.
Elk seizoen veranderen ze van kleur. Omdat het om exclusieve privéappartementen
gaat, kun je de torens helaas niet vanbinnen bezoeken.
starchitects Voor zijn projecten berekent de Italiaanse Stefano Boeri minutieus
hoeveel ton CO zijn ‘verticale bossen’ jaarlijks filteren en omzetten
in pure zuurstof. De Maleisische Ken Yeang schiep de ‘bioklimatische’
wolkenkrabber, die mee-ademt met lokale windstromen en zonuren.
de massa omzeilen Voor het beste zicht op Bosco Verticale strijk je neer in
het stadspark aan de voet van de torens. Neem een picknick mee en zoek
een plekje op het gras. Als je geluk hebt, zie je een speciaal team van
abseilende boomverzorgers aan het werk.
alternatief The Interlace (Singapore) is het resultaat van een knap staaltje
Mikado. In plaats van saaie torens naast elkaar te zetten, werden 31
identieke flatgebouwen in een hexagonaal patroon op elkaar gestapeld.
Hierdoor is er volop ruimte voor dakterrassen met tropische tuinen.
Bovendien zorgt de slimme positionering ervoor dat de tropische wind
perfect door het complex wordt geleid voor natuurlijke koeling.
ca. 2000 – heden
Modern-ecologisch

Het
complete
bouwpakket
Verzamel een millennium aan Duitse bouwkunst
Terwijl de schijnwerpers op bekende steden zijn gericht, blijft het
midden van Duitsland grotendeels onderbelicht. Wij nemen je mee
langs vier boeiende steden die samen een dwarsdoorsnede vormen
van de Duitse bouwkunst: van de legendarische burcht van Eisenach
en middeleeuwse pracht van Erfurt tot de Bauhaus-beweging in
Weimar en industriële revolutie in Essen. Verzamel ze alle vier!
SCHRIJVER BART GIEPMANS FOTOGRAAF SABRINA GAUDIO

Duitsland
109

Met de klok mee vanaf
linksboven De met
fresco’s versierde Elisabethgang.
/ Portret van
de moeder van Maarten
Luther: Margarethe. /
De Luther stube is de
houten kamer waar
Maarten Luther ondergedoken
zat. / Uithangbord
van het Burgcafé,
op het terrein van de
Wartburg. Vorige
pagina’s De Wartburg
vanuit de lucht.
De geboorteplek van duitsland in Eisenach
Idyllisch gelegen aan de voet van het Thüringer Woud ademt
Eisenach wereldgeschiedenis: het is de geboorteplaats van
Johann Sebastian Bach en de plek waar Maarten Luther op
de indrukwekkende, boven de stad torende Wartburg het
Nieuwe Testament vertaalde. Een sfeervolle bestemming
vol vakwerkhuizen, muziek en monumentaal erfgoed.
Voel je een kasteelheer of -vrouw in een
van de mooiste kastelen van het land
Even voor aankomst met de trein in Eisenach zie je het
bouwwerk als een baken op de heuvel liggen: de Wartburg
(€ 13) werd rond 1067 gesticht en groeide uit tot een van de
belangrijkste kastelen van Duitsland. Eeuwen geschiedenis
komen hier samen tussen de dikke stenen muren. Vanuit het
bijna sprookjesachtige negentiende-eeuwse stations gebouw
neem je de bus of loop je er in zo’n 45 minuten naartoe,
gedeeltelijk via de route die Maarten Luther met de postkoets
moet hebben afgelegd toen hij hier in 1521 onderdook.
Om hem te beschermen tegen arrestatie door de keizerlijke
autoriteiten, nadat hij door de paus in de ban was gedaan en
door keizer Karel V vogelvrij was verklaard, liet de bevriende
keurvorst Frederik de Wijze hem in het geheim ontvoeren
en verbergen op de Wartburg. Onder het pseudoniem Junker
Jörg verbleef Luther hier in afzondering. In slechts tien weken
vertaalde hij het Nieuwe Testament van het Grieks naar het
Duits. Deze ver taling bracht voor het eerst eenheid in een
versnipperd land van dialecten en vorstendommen. Of zoals
Johann Wolfgang von Goethe het later zei: ‘Door Luther zijn
wij Duitsers één volk geworden.’ De sobere houten Lutherstube,
waar Luther de wereldberoemde vertaling schreef, is nog steeds
in originele staat te bewonderen tijdens een rondleiding.
Naast de historische kamer van Luther vind je in de
Wartburg nog meer ruimtes met bijzondere verhalen.
Zoals de indrukwekkende mozaïekkamer van Elisabeth
van Thüringen. Zij verruilde als jonge landgravin haar
luxe bestaan om zorg te verlenen aan armen en zieken.
Ze stichtte in 1226 het allereerste Siechenhaus – een vroege
vorm van het ziekenhuis – en werd om die reden al vier
jaar na haar dood heilig verklaard. Zes ambachtslieden van
de Berlijnse firma Puhl & Wagner werkten vijf jaar om de
ruimte, ter nagedachtenis aan de weldoener, met zo’n vier
miljoen steentjes van bladgoud, glaskeramiek en parelmoer
te bedekken.
De Sängerkriegzaal herinnert aan de legendarische
zangwedstrijd tussen minstrelen die op de Wartburg zou
hebben plaatsgevonden. Een middeleeuws Songfestival,
maar dan met eer, status en het leven als inzet. Middels
een indrukwekkend fresco uit de negentiende eeuw wordt
deze historische gebeurtenis in de zaal tot leven gemaakt.
Eeuwen later gebruikte Richard Wagner dit verhaal als
basis voor zijn opera Tannhäuser, waarmee de Wartburg
definitief een plek kreeg in de Duitse mythologie. Die theatrale
sfeer voel je nog steeds in de Festsaal, waar bezoekers
worden ontvangen terwijl de muziek van Tannhäuser door
de zaal klinkt. Toen Ludwig II van Beieren hier in 1867 op
bezoek kwam, was hij zo onder de indruk dat hij de Wartburg
het liefst mee naar Beieren had genomen. Dat lukte
niet, maar hij liet zich wel inspireren: in zijn beroemde
Slot Neuschwanstein liet hij een vergelijkbare zaal bouwen,
de Sängersaal, als een directe ode aan de Wartburg.
wartburg.de
110

Duitsland

De monumentale Wartburg,
gezien vanaf een
van de omliggende,
groene heuvels.
Rechts In het station
van Eisenach word je
verwelkomd door een
glas-in-loodraam dat de
lokale geschiedenis en
industrie van de regio
Thüringen uitbeeldt.
112

Duitsland
113

De tuin die
God verliet
Libanon zit vol van wat je in de natuurkunde potentiële energie
noemt. Eén klein zetje en je hebt er totale chaos − of volmaakte
harmonie. Kort na onze reis in 2023 gaat het mis, en het is meer dan
een klein zetje. Als tegenwicht voor alle ellende in het nieuws willen
we de schoonheid van Libanon tonen, en de hoop uitspreken dit
prachtige land ooit weer in vrede te kunnen bezoeken.
SCHRIJVER JOOST SMETS FOTOGRAAF BJÖRN SNELDERS
128

Libanon
129

Betere tijden
In mei 2023 reisde Columbus door Syrië. Bezoekers waren weer welkom in een
land dat langzaam leek op te krabbelen uit een uitzichtloos conflict. Het vertrouwen
tussen de Syrische bevolkingsgroepen was diep geschaad, maar over één ding waren
ze het eens: iedereen smachtte naar een normaal leven. Oorlog hoorde daar niet bij,
de terugkeer van toeristen wel. Wie weet konden die zelfs een steentje bijdragen aan
de wederopbouw van wat lang het drukst bezochte land van het Midden-Oosten was.
Aansluitend op onze reis door Syrië trokken we door Libanon. Met kleurcode
geel − U kunt reizen naar het land, maar er zijn bijzondere veiligheidsrisico’s − was
het reisadvies positiever. Transavia vloog rechtstreeks van Amsterdam naar Beiroet.
Libanon voelde als het beloofde land, met weelderig groene landschappen, een
wereld beroemde keuken en een bevolking die weet hoe je een feestje viert.
Enkele maanden na ons bezoek ging het mis. Libanon werd meegesleurd in een
bredere regionale oorlog, die recent een nieuw dieptepunt heeft bereikt. Met deze
reportage willen we een tijdsbeeld schetsen en tonen wat niet alleen Libanon, maar
de hele wereld door geweld dreigt te verliezen. Met meer dan een miljoen mensen op
de vlucht voor het Israëlische leger is dit niet het moment om een reis te plannen, maar
wél om Libanon in je hart te sluiten.
130

Libanon
De ruïnes van
Baalbek in de
Bekaavallei.
Vorige pagina's
Vijgenbladeren en
laaghangende wolken
in de Qadisha-vallei. /
De Tempel van Jupiter
in Baalbek.
131

k
‘Kijk naar je voeten, naar de grond
waarop je staat,’ zegt Zuster Dominique.
Na een wandeling door de diep uitgesleten
Qadisha-vallei in het noorden
van het land hebben we klooster Deir
Qannoubine bereikt. ‘Dit is ons stukje
van de aarde. Het is het waard om hier
te blijven, om hier te leven, om alles
voor te doen.’ Dat ben ik direct met
haar eens. Nooit heb ik geweten dat het
Midden-Oosten zó weelderig groen kan
zijn. Overal storten watervallen omlaag
langs dicht begroeide berghellingen.
Wilde bloemen zijn alomtegenwoordig.
Over vruchtbare terrassen lopen irrigatiekanaaltjes
naar boomgaarden waar
abrikozen, appels en perziken groeien.
‘Alleen internet is er niet, maar in plaats
daarvan hebben we een directe verticale
verbinding.’ Zuster Dominique richt
de ondanks haar vergevorderde leeftijd
nog altijd guitige ogen naar boven.
Zuster Dominique was haar leven
lang leidinggevende en wiskundedocent
op verschillende scholen. ‘Alle
met drie talig onderwijs: Arabisch,
Frans en Engels,’ merkt ze trots op.
Pas kort geleden, op 84-jarige leeftijd,
trok ze zich terug in deze Heilige
Vallei. ‘Hier vond ik het essentiële.’
Opvallend genoeg is ze de tweede
overtuigd religieuze wiskundedocent
die ik binnen een maand tijd ontmoet.
Als ik minder eigenwijs was, zou ik me
afvragen of ik misschien iets over het
hoofd zie.
In een grot binnen het klooster
hangen iconen van de patriarchen die
hier tijdens de Ottomaanse tijd werden
vervolgd. De maronieten, oosterskatholieke
christenen die in het Syrisch
bidden, zochten hun toevlucht tot in
rotsen uitgehakte kluizenaarswoningen
en kloosters in de bergen. De geloofssituatie
is er vandaag de dag niet
overzichtelijker op geworden. ‘Libanon
telt achttien religieuze stromingen,
waaronder de maronieten, sjiieten,
soennieten, katholieken, alawieten,
en dan heb je de druzen nog, al weet
niemand precies wat hun geloof
inhoudt,’ somt onze gids Abdallah op.
‘Volgens mij weten ze het zelf niet eens.’
De economische situatie is in
Libanon mogelijk nog onoverzichtelijker.
Eén op de drie inwoners is
vluchteling uit Syrië of Palestina, er is
een tekort aan brandstof, elektriciteit
en medicijnen en de inflatie is gierend.
Voor één dollar betaalde je in 2019 nog
1500 Libanese lira. Dat is opgelopen tot
94.500 lira, waardoor ieders spaargeld
is verdampt. ‘Maar emigreren?’ vraagt
Zuster Dominique. Geen zilveren haar
op haar hoofd die daaraan denkt.
‘Moeilijker dan nu wordt het niet!’
Bijbelse bomen
Hoog boven de Heilige Vallei, ergens
tussen het klooster van Zuster Dominique
en degene met wie ze rechtstreeks
contact heeft, groeien de ceders. Deze
machtige naaldreuzen van soms wel
veertig meter hoog zijn het symbool van
Libanon, tot op de nationale vlag aan
toe. ‘De sterke takken kunnen hier op
twee kilometer boven zeeniveau maandenlang
onder meters sneeuw bedolven
liggen,’ vertelt Abdallah. ‘Sommige van
deze ceders zijn meer dan tweeduizend
jaar oud. Ze stonden er dus al in de tijd
dat de Bijbel werd geschreven. In dat
boek worden de ceders van Libanon
72 keer vermeld.’ Sterker nog, al in
het Gilgamesj-epos van de Sumeriërs,
een van de oudste literaire werken ter
wereld, wordt het cederwoud genoemd
als rijk van de Mesopotamische goden.
Tegenwoordig zijn de achttien
religieuze stromingen in Libanon het
erover eens dat één god volstaat. Toch,
bij het horen van namen als Heilige
Vallei, Ceders van God en referenties
aan ik-weet-niet-hoeveel vermeldingen
in de Bijbel gaan in het Midden- Oosten
alle alarmbellen af. In deze licht
ontvlambare regio blijft het zelden bij
één geloofsgroep wanneer er aanspraak
wordt gemaakt op het goddelijke recht
je een plaats of geschiedenis toe te
eigenen. Zelfs om een gerecht als hummus
voerden de Libanezen en Israëliërs
strijd, al bleef het in de Hummus oorlog
bij het bereiden van ridicuul grote
porties kikkererwtenpuree, om zo de
aandacht van het Guinness Book of
World Records te trekken.
In dit land lijkt men zich liever op
te winden over lekker eten dan over
religie. Gids Abdallah is een maroniet,
chauffeur Hussein een sjiiet. Samen
hebben ze de grootste lol. De culturele
verschillen zijn interessant − zo is het
burgerlijk huwelijk in Libanon taboe, al
kennen de sjiieten verrassend genoeg
wel het zawej motaa, een plezierhuwelijk
dat een uur, een nacht, een
Met de klok mee vanaf linksboven De Libanese ceder is het nationale symbool van Libanon. / Maronietenklooster van Sint Antonius van
Qozhaya. / De Qozhaya-vallei vormt samen met de Qadisha-vallei de 'Heilige Vallei'. / Zuster Dominique voor het klooster Deir Qannoubine.
132

Libanon

land
In het
dedorst
van
In het binnenland van de West-Kaap wacht de Karoo.
Deze immense, zonovergoten leegte tart je zintuigen
en dwingt je tot stilstand. Ga mee op een roadtrip
waar slechts één ding telt: de wet van de horizon.
SCHRIJVER MARK MACKINTOSH FOTOGRAAF TIM BILMAN

Zuid-Afrika
145

d
De West-Kaap is een echte drama
queen, constateert Annette, de eigenaar
van de woning in Kaapstad waar
ik elk jaar kom overwinteren. Ik ben
amper aangekomen van het vliegveld
of ik krijg een glas witte wijn overhandigd.
De dagelijkse matineevoorstelling
van de Mother City is net begonnen.
Vanaf het dakterras dat ik met Annette
deel kijken we toe hoe een majestueus
wolkentapijt over de Tafelberg kruipt
terwijl de laatste zon van de dag de
bontgekleurde huisjes van de binnenstad
in een gouden gloed steekt.
Flair voor drama kan Kaapstad en
de omliggende provincie West-Kaap
inderdaad niet worden ontzegd.
‘Het ene moment lig je op een strand
in de blakende zon en het andere sta je
op een berg en word je gegeseld door
wind en regen,’ zet Annette haar argument
kracht bij. ‘En in de ochtend loop
je door wijngaarden maar een paar uur
later rijd je midden door de woestijn.’
Ik knik, want kan inmiddels volop
over de vele gezichten van dit deel van
Zuid-Afrika meepraten. Buiten Kaapstad
en de gebaande paden van de Tuinroute
wacht een wondere wereld vol reisverrassingen.
Maar er is één gebied
dat ik nog niet heb verkend: de Karoo.
Deze enorme halfwoestijn in het
binnen land, waar Nederland met
gemak tien keer in past, laten de meeste
buitenlandse reizigers links liggen.
Inwoners van de West-Kaap weten
echter beter; de uitgestrekte leegte
behoort tot hun favoriete plekken als
ze echt even willen ontsnappen en ontladen.
Ook Annette reist er geregeld
naartoe – voor haar werk als bioloog
en om zich even alleen op de wereld
te wanen. ‘De Karoo dwingt je tot stilstand.
Het stript alles wat overbodig is
van je af.’
Additionele argumenten heb ik niet
nodig. Met Columbus-fotograaf Tim
zet ik de volgende dag koers naar het
binnenland. In de Cogmanskloof verdwijnen
de groene bossen en wijngaarden
ten oosten van Kaapstad definitief
in onze achteruitkijkspiegel en maken
plaats voor een droog, roestkleurig
rotslandschap. Tim manoeuvreert onze

Met de klok mee Achter de witgekalkte muren van de piekfijn gerestaureerde
Kaaps-Hollandse boerderij Buffelsdrift Farm gaat een verrassend modern interieur
schuil. Links Het monumentale KWV-gebouw in Montagu deed vroeger dienst
als depot en distilleerderij voor de productie van brandewijn. Nu vind je achter de
Kaaps-Hollandse gevel een culturele ontmoetingsplek en kunstgalerie. Vorige
pagina’s Dit afgelegen natuurhuisje in Touwberg biedt de ultieme ontsnapping
aan de bewoonde wereld. / De indrukwekkende Swartbergpas vormt de natuurlijke
grens tussen de Kleine en Grote Karoo.