16.01.2013 Views

4 - academisch ziekenhuis Maastricht

4 - academisch ziekenhuis Maastricht

4 - academisch ziekenhuis Maastricht

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

magazine voor het azM en de UM-faculteiten geneeskunde en gezondheidswetenschappen<br />

jaargang 1 / nummer 1 / september 2005<br />

De asbak de deur uit<br />

Het lichaam uit de computer<br />

Goh, ik bloos ervan<br />

Zelf bakken is veel lekkerder<br />

1<br />

summum ©<br />

nr 1 / 09.05


colofon<br />

2<br />

SUMMUM is een gemeenschappelijke uitgave<br />

voor de medewerkers en externe relaties van het<br />

<strong>academisch</strong> <strong>ziekenhuis</strong> <strong>Maastricht</strong> en de faculteiten<br />

der geneeskunde en gezondheidswetenschappen<br />

van de Universiteit <strong>Maastricht</strong>.<br />

Kijk ook op www.summum.azm.nl<br />

Uitgever stafdienst communicatie azM<br />

Wnd. hoofdredacteur Peter Elbers<br />

Eindredactie Ellen Kennes / Lidwien de Wit<br />

De redactie is gevestigd bij de stafdienst communicatie<br />

azM op niveau 1, voorbij de Guddezaal.<br />

Postbus 5800, 6202 AZ <strong>Maastricht</strong><br />

T 043 387 51 12, F 043 387 51 14<br />

E summum@azm.nl<br />

Deze keer werkte mee Willy Janssen<br />

Foto’s Appie Derks / Universitätsklinikum<br />

Aachen / Reuters, Mike Blake<br />

Illustraties Ruben L. Oppenheimer / Aad<br />

Goudappel<br />

Basisvormgeving Zuiderlicht, <strong>Maastricht</strong><br />

Grafisch design Geertjan van Zonneveld /<br />

Zuiderlicht, <strong>Maastricht</strong><br />

Druk Drukkerij Rosbeek BV, Nuth<br />

ISSN: 1871-1758<br />

SUMMUM wordt gedrukt op EMAS milieugecertificeerd<br />

papier.<br />

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen<br />

of vermenigvuldigd zonder schriftelijke toestemming<br />

van de Stafdienst Communicatie van het<br />

azM. De uitgever ervaart geen aansprakelijkheid<br />

voor schade, mogelijk geleden door informatie uit<br />

dit blad, dat met de grootst mogelijke zorgvuldigheid<br />

wordt samengesteld.<br />

inhoud<br />

nr 1<br />

09.05<br />

De asbak de deur uit<br />

Goed nieuws voor alle rokers: de<br />

asbak kan de deur uit. Een klein<br />

spuitje en de rookverslaving lost op.<br />

Tenminste… als het eerste antirookvaccin<br />

ter wereld van onderzoeksinstituut<br />

Caphri werkt.<br />

4<br />

Grenzeloos<br />

Opereren over de grenzen heen.<br />

Dat gebeurt in het gezamenlijke, vaatchirurgisch<br />

center of reference van<br />

het azM en het Universitätsklinikum<br />

Aken. Een voor Europa unieke<br />

samenwerking.<br />

6<br />

Zelf bakken is veel lekkerder<br />

Hmmmmm… een zelfgebakken taart<br />

smaakt het allerlekkerst. Daarom<br />

bakken de patiëntjes van de kinderafdeling<br />

iedere week zelf poffertjes,<br />

frietjes en pizza. Maar voor sommige<br />

kinderen is bakken méér dan een<br />

leuke bezigheid.<br />

8<br />

Proefschrift<br />

Afgezette tenen voorkomen en voetwonden<br />

genezen door de voeten van<br />

suikerpatiënten in te gipsen? Het lijkt<br />

te eenvoudig om waar te zijn. Toch<br />

is het een uiterst effectieve methode<br />

die helaas nog te weinig wordt toegepast.<br />

15 16 18 20 24<br />

Ik ga gewoon naar Las Palmas<br />

Met een lekkere cocktail en een goed<br />

boek onder de wuivende palmen van<br />

zonnig Las Palmas in plaats van werken<br />

tot je vijfenzestigste. Voor velen<br />

een dagdroom, voor Paul Knipschild<br />

sinds kort werkelijkheid. Hij ging met<br />

vervroegd pensioen.<br />

Wensen<br />

vervuld<br />

Van kijken naar doen<br />

Geneeskundestudenten willen een<br />

actievere rol spelen in de patiëntenzorg.<br />

Met het nieuwe jaar zes wordt<br />

deze wens vervuld.<br />

Ik en mijn ...<br />

Bioloog Ronald Deumens gebruikt<br />

ratten in zijn onderzoek naar verlammingen.<br />

Maar voor hem zijn proefdieren<br />

meer dan een gebruiksvoorwerp.<br />

Hij waakt dan ook streng over hun<br />

welbevinden.<br />

10<br />

Het lichaam uit de computer<br />

Een druk op de computer en uit de<br />

printer rolt een arm-, oog- of beenprothese.<br />

Science fiction of werkelijkheid?<br />

Het is mogelijk met de 3Dlichaamsscanner.<br />

Goh, ik bloos ervan<br />

Nooit naar feestjes of de bakker.<br />

Stotteren, zweten, blozen en trillen<br />

als je vreemden ontmoet. Voor<br />

mensen met een sociale fobie zijn<br />

sociale contacten een nachtmerrie.<br />

12<br />

Nooit naar<br />

de bakker<br />

3<br />

summum ©<br />

nr 1 / 09.05<br />

Aan de ene kant<br />

Echte mannen eten geen honing,<br />

maar kauwen op bijen. Of bioloog/imker<br />

Klaas Westerterp op<br />

bijen kauwt, is de vraag. Wel heeft<br />

hij dit jaar een van zijn grootste<br />

honingoogsten ooit: meer dan<br />

vierhonderd kilo.


4<br />

5<br />

Vocificat cathedras, semper<br />

fiducia suis fortiter iocari<br />

optimus saetosus matrimonii,<br />

etiam quinquennalis oratori<br />

praemuniet quadrupei.<br />

Pessimus adfabilis rures<br />

vocificat tremulus cathedras.<br />

Tabaksindustrie straks failliet?<br />

Voor mensen die maar niet van hun rookverslaving afkomen, is er hoop. Onderzoeksinstituut Caphri doet onderzoek<br />

naar een antirookvaccin en stelde vast dat het mechanisme werkt. Als het nu ook nog het rookgedrag beïnvloedt, is<br />

dit het eerste vaccin ter wereld dat zich niet direct tegen een ziekte richt, maar invloed heeft op het gedrag.<br />

De asbak de deur uit<br />

summum © summum © summum ©<br />

Nicotine is een klein molecuul dat zich<br />

na het inhaleren razendsnel via het<br />

bloed naar de hersenen verplaatst,<br />

waar het in hetzelfde tempo wordt<br />

opgenomen. Doordat het binnen een<br />

fractie van een seconde in de hersenen<br />

is, voelt het lichaam onmiddellijk<br />

de beloning. Dat maakt nicotine zo<br />

verslavend. ‘‘Verslavender dan alle<br />

andere verslavende middelen zoals<br />

alcohol en heroïne’’, zegt onderzoeksleider<br />

prof.dr. Onno van Schayck,<br />

hoogleraar huisartsgeneeskunde aan<br />

de faculteit der geneeskunde van de UM.<br />

Door het nicotinemolecuul in het bloed<br />

te binden met een andere stof, kan<br />

het niet de barrière van bloed naar<br />

hersenen passeren en komt het niet<br />

in de hersenen terecht. De kick van<br />

het inhaleren blijft dan uit, want in de<br />

hersenen komen bijvoorbeeld geen<br />

dopamine- en serotoninestoffen vrij.<br />

Dertig jaar geleden werd al geopperd<br />

dat dit de oplossing zou zijn. Al die<br />

tijd probeerden onderzoekers een<br />

specifieke bindingsstof te vinden. Nu<br />

is dat dus gelukt met een vaccin dat<br />

het Amerikaanse bedrijf Nabi<br />

ontwikkelde.<br />

Caphri testte het vaccin op bijna<br />

honderd proefpersonen uit <strong>Maastricht</strong><br />

en directe omgeving. Het mechanisme<br />

werkte precies zoals de onderzoekers<br />

hoopten. Bovendien waren de bij-<br />

werkingen gering: geïrriteerde of rode<br />

huid door de injectiespuit en misselijkheid.<br />

Hogere doseringen gaven niet<br />

meer bijwerkingen. Frappant was<br />

dat er geen verschil bestond met de<br />

placebogroep. De misselijkheid is dus<br />

waarschijnlijk vooral te wijten aan de<br />

vloeistof waarmee het vaccin wordt<br />

ingespoten.<br />

Of gevaccineerde rokers ook écht<br />

stoppen met roken, wordt in het<br />

vervolgonderzoek (fase III) bekeken.<br />

‘‘We zijn wel hoopvol’’, zegt Van<br />

Schayck, ‘‘de meeste proefpersonen<br />

ervoeren nu al dat de smaak veranderde<br />

en de beloning uitbleef. Als<br />

mensen er werkelijk door stoppen<br />

met roken, is dit het eerste vaccin<br />

ter wereld dat het gedrag beïnvloedt.’’<br />

De proefpersonen werd gevraagd<br />

gedurende het onderzoek te blijven<br />

roken. ‘‘Wij wilden eerst zien wat er<br />

in het lichaam gebeurt als er nicotine<br />

aanwezig is in het bloed.’’<br />

Het vervolgonderzoek richt zich op<br />

verschillende elementen als preventie,<br />

public health, huisartsgeneeskunde en<br />

de bestudering van hersenfuncties<br />

met behulp van functionele MRI. Ook<br />

worden de ethische aspecten onderzocht,<br />

want het vaccin brengt de nodige<br />

ethische consequenties met zich mee.<br />

Zoals de vraag of je überhaupt wel<br />

een vaccin mag geven dat het gedrag<br />

beïnvloedt. Er is al gesuggereerd het<br />

op te nemen in het rijksvaccinatieprogramma<br />

voor kinderen. Een nadelig<br />

gevolg kan zijn dat mensen dan<br />

denken: ‘Als ik verslaafd raak, vraag ik<br />

de huisarts om een vaccin’. En ook<br />

fabrikanten kunnen er misbruik van<br />

maken, door te zeggen dat roken niet<br />

gevaarlijk is nu er een vaccin is.<br />

Voor het vervolgonderzoek, dat dit jaar<br />

of begin komend jaar start, ontving<br />

Caphri een subsidie van de Neder-<br />

landse Organisatie voor Wetenschappelijk<br />

Onderzoek (NWO). Het vindt<br />

plaats in de regio <strong>Maastricht</strong>, de euregio<br />

en de Verenigde Staten. De coördinatie<br />

blijft in handen van Caphri. •


grenzeloos<br />

Een eerste gastcolumn in<br />

SUMMUM, het nieuwe gezamenlijke<br />

blad van het <strong>academisch</strong><br />

<strong>ziekenhuis</strong> <strong>Maastricht</strong> en de<br />

Faculteiten der Geneeskunde en<br />

Gezondheidswetenschappen van<br />

de Universiteit <strong>Maastricht</strong>. Wie<br />

kan die verleiding weerstaan?<br />

Te meer daar dit mij in de gelegen-<br />

heid stelt, om het belang van een<br />

Universitair Medisch Centrum<br />

Plus, waar beide zorginstellingen<br />

aan werken, te benadrukken.<br />

Curatieve en preventieve gezondheidszorg<br />

worden hiermee over-<br />

6 duidelijk gediend en bovendien<br />

7<br />

summum ©<br />

Vaatchirurgie van het<br />

azM in Aken<br />

Vooruitlopend op de vorming van het gezamenlijke vaatchirurgische<br />

center of reference is prof.dr. Michael Jacobs, hoofd chirurgie en<br />

directeur van het hart- en vaatcentrum <strong>Maastricht</strong>, per oktober<br />

benoemd tot hoofd van de ‘Klinik für Gefäßchirurgie’ in het<br />

Universitätsklinikum Aachen (UKA). Jacobs zal de vaatchirurgie gaan<br />

transformeren tot een zelfstandige en <strong>academisch</strong>e afdeling.<br />

Daarbij zullen zowel het klinische als basale onderzoek binnen de<br />

<strong>Maastricht</strong>se en Duitse afdelingen op elkaar worden afgestemd.<br />

Een jaar geleden sloten het azM en het Klinikum in Aken een<br />

samenwerkingsverdrag. Dit vormt de basis voor een intensieve<br />

samenwerking op het gebied van topklinische patiëntenzorg,<br />

onderzoek en onderwijs. Eén van de manieren waarop de samen-<br />

werking concreet vorm krijgt, is de oprichting van een gezamenlijk<br />

center of reference op het gebied van de vaatchirurgie. Dit is een<br />

voor Europa uniek proces waarbij grensoverschrijdende samen-<br />

werking niet alleen in woord, maar ook in daad vorm krijgt.<br />

De vaatchirurgische staf van het UKA zal vooralsnog uitsluitend uit<br />

Duitsers medici bestaan. Dit onder meer vanwege het feit dat zij<br />

bekend zijn met het Duitse zorgstelsel dat nogal verschilt van het<br />

Nederlandse systeem. Maar op termijn zullen hoogstwaarschijnlijk<br />

<strong>Maastricht</strong>se collega’s aan het Akense team worden toegevoegd, en<br />

vice versa. Volgens Jacobs is het ook niet ondenkbaar dat na verloop<br />

van tijd patiënten over de grens behandeld zullen worden. •<br />

Kijk ook op http://www.klinikum.rwth-aachen.de<br />

Onderzoekstipendia<br />

In Düsseldorf zijn de Hendrik Casimir-<br />

Ziegler Onderzoekstipendia uitgereikt.<br />

Medisch onderzoeker en chirurg<br />

Steven Olde Damink is een van<br />

de gelukkigen die een onderzoekstipendium<br />

in ontvangst mocht nemen.<br />

De Koninklijke Nederlandse Akademie<br />

van Wetenschappen (KNAW) en de<br />

Nordrhein-Westfälische Akademie der<br />

Wissenschaften stellen de stipendia<br />

beschikbaar. De beurzen van 50.000<br />

euro zijn bestemd voor een gastonderzoekschap<br />

van een jaar in het buurland.<br />

Vidi-subsidies voor <strong>Maastricht</strong><br />

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)<br />

heeft aan vijf UM-onderzoekers een Vidi-subsidie toegekend. Het gaat om<br />

Susan Bögels, Peter Heeringa, Matthijs Hesselink, Ferdinand le Noble en<br />

Menno de Winther. Vidi-subsidies zijn bestemd voor jonge, excellente<br />

wetenschappers die na hun promotie een aantal jaren onderzoek op postdocniveau<br />

hebben verricht waarbij zij vernieuwende ideeën hebben<br />

bedacht en deze succesvol zelfstandig tot ontwikkeling brachten.<br />

De onderzoekers behoren tot de beste tien à twintig procent van hun<br />

vakgebied.<br />

De subsidie biedt hun de mogelijkheid<br />

een eigen vernieuwende onderzoekslijn<br />

te ontwikkelen en één of meer<br />

onderzoekers aan te stellen. Elke<br />

onderzoeker krijgt in totaal maximaal<br />

600.000 euro waarmee hij/zij vijf jaar<br />

lang een eigen onderzoekslijn kan ontwikkelen.<br />

NWO betaalt bijna zeventig<br />

procent van elke subsidie. De universiteit<br />

of het instituut draagt ruim dertig<br />

procent bij.<br />

Susan Bögels (EPP, experimentele<br />

psychopathologie) onderzocht de rol<br />

van de vader bij de ontwikkeling van<br />

sociale fobieën. Peter Heeringa<br />

Chirurg Steven Olde Damink zal bij de<br />

afdeling transplantatie chirurgie van<br />

het <strong>academisch</strong> <strong>ziekenhuis</strong> van Essen<br />

(D) onderzoek verrichten op het gebied<br />

van de leverchirurgie. De leverchirurgie<br />

heeft de afgelopen vijf jaar een enorme<br />

vlucht genomen.<br />

Bij steeds meer mensen met uitzaaiing-<br />

gen in de lever kan een curatieve<br />

operatie worden uitgevoerd waarbij<br />

het aangetaste deel van de lever wordt<br />

verwijderd. De resultaten daarvan zijn<br />

zeer goed. Steven Olde Damink gaat<br />

onderzoeken of en hoe groot die<br />

(CARIM, Cardiovascular Research<br />

Institute <strong>Maastricht</strong>) deed onderzoek<br />

naar falende zuiveringsinstallaties.<br />

Matthijs Hesselink (Nutrition and<br />

Toxicology Research Institute<br />

<strong>Maastricht</strong>) bestudeerde het belang<br />

van een goede vetverbranding in relatie<br />

tot de ontwikkeling van suikerziekte.<br />

Ferdinand le Noble (Carim) onderzocht<br />

de intelligente opbouw van het bloedvatstelsel.<br />

Menno de Winther (Carim)<br />

tot slot keek naar de rol van macrofagen<br />

(vet-etende immuuncellen), ontsteking<br />

en aderverkalking. •<br />

Kijk voor meer informatie op www.nwo.nl of op www.summum.azm.nl<br />

mogelijkheid van het gedeeltelijk<br />

operatief verwijderen van de lever kan<br />

worden vergroot. ‘‘Is het mogelijk te<br />

voorspellen hoeveel van de lever<br />

verwijderd kan worden?’’ en ‘‘hoe kan<br />

schade aan de levercellen als gevolg<br />

van de operatie worden voorkomen of<br />

geminimaliseerd?’’ zijn enkele van de<br />

vragen die hij zich daarbij stelt. ••<br />

Kijk ook op http://www.knaw.nl<br />

behoren universiteit en <strong>academisch</strong><br />

<strong>ziekenhuis</strong> tot de groep<br />

grootste werkgevers van de stad<br />

en de regio. De internationale<br />

erkenning voor beide instituten<br />

straalt ook af op <strong>Maastricht</strong>. In de<br />

toekomst één universitair medisch<br />

centrum voor <strong>Maastricht</strong>.<br />

In de naam SUMMUM zijn al een<br />

aantal elementen opgenomen die<br />

recent het predikaat ‘de beste<br />

van Nederland’ hebben gekregen:<br />

de beste universiteit, het beste<br />

<strong>academisch</strong>e <strong>ziekenhuis</strong> en de<br />

beste stad. De weg die we zijn<br />

ingeslagen, werpt overduidelijk<br />

zijn vruchten af. Laten we deze<br />

gezamenlijk vervolgen.<br />

Samenwerking komt het wetenschappelijk<br />

klimaat ten goede,<br />

verbetert de gezondheidszorg en<br />

stimuleert tevens de werkgelegenheid<br />

in de regio.<br />

Gerd Leers<br />

Burgemeester van <strong>Maastricht</strong><br />

summum ©<br />

column


patiënt centraal<br />

summum ©<br />

nr 1 / 09.05<br />

Hmmmmmmmmm... poffertjes<br />

Zelf bakken is veel lekkerder<br />

8 9<br />

summum © summum ©<br />

De patiëntjes van de kinderafdeling koken heel wat af. Twee keer per week<br />

bakken ze samen typische gerechten die kinderen lekker vinden, zoals<br />

poffertjes, pizza of een appeltaart. Zelfs Bert Buis kindertelevisie heeft een<br />

eigen kookuitzending: het kookcafé. Koken met kinderen is een van de<br />

vele activiteiten die het verblijf van de jeugdige patiëntjes in het azM zo<br />

plezierig mogelijk moeten maken. Maar voor sommige patiëntjes is het méér<br />

dan een leuke bezigheid alleen.<br />

Een lekkere pizza, pannenkoeken,<br />

tosti’s of frikandelbroodjes: dat lusten<br />

kinderen wel. Al helemaal als ze zélf<br />

mogen bakken. Dat dachten ook<br />

pedagogisch medewerkers Natasja<br />

Verkooijen en Petra van Gennep, die<br />

zelf enthousiaste koks zijn. Zij organiseerden<br />

de eerste baksessie voor de<br />

patiëntjes van de kinderafdeling. Die<br />

eerste sessie was zo’n groot succes<br />

dat de kinderen inmiddels twee keer<br />

per week ’s middags samen koken<br />

en ‘s avonds regelmatig tosti’s maken.<br />

Tijdens het koken kunnen ze hun ziekte<br />

even vergeten en gewoon weer lekker<br />

kind zijn. Ze verheugen zich er dan<br />

ook echt op. Kinderen<br />

die regelmatig in de afdeling worden<br />

opgenomen, roepen bij binnenkomst<br />

vaak al ‘Wanneer gaan we weer<br />

pizza bakken?’.<br />

Maar het koken is méér dan alleen<br />

een leuke activiteit. Voor enkele<br />

kinderen is het een van de weinige<br />

manieren om ze weer aan het eten<br />

te krijgen. Wanneer je ziek bent, wil<br />

je vaak het liefst niks eten. Als volwassene<br />

kun je jezelf nog wel ertoe<br />

dwingen om iets te eten, maar kinderen<br />

laten zich (meestal) niet dwingen.<br />

Vooral bij kinderen die regelmatig<br />

en/of langere tijd ziek zijn, kan dit<br />

tot leiden een verslechtering van hun<br />

voedingstoestand. Terwijl goed eten<br />

juist zo belangrijk is voor hun herstel.<br />

Maar gelukkig gaat bij sommige kinderen<br />

zelfs als ze ziek zijn een lekker<br />

stukje appeltaart er nog wel in.<br />

Recent mochten de patiëntjes van<br />

de kinderafdeling met echte Limburgse<br />

topkoks koken. Het Struyskommitee,<br />

de organisatie van het jaarlijkse<br />

<strong>Maastricht</strong>se culinaire festijn<br />

‘t Preuvenemint’, had namelijk alle<br />

patiëntjes van de kinderafdeling én<br />

ex-patiëntjes die bij Bert Buis<br />

hebben gewerkt, uitgenodigd in de<br />

Sterrentent. Ook alle ouders, broertjes<br />

en zusjes waren welkom. Als echte<br />

sterren werden ze opgehaald in<br />

oldtimers en mochten op het Vrijthof<br />

eerst over de rode loper voordat ze<br />

gingen kokkerellen met de chefkoks.<br />

Als kers op de pudding ging bovendien<br />

een deel van de opbrengst van<br />

de sterrentent naar Bert Buis kindertelevisie.<br />

•<br />

Kijk ook op www.bertbuis.nl


proefschrift<br />

10<br />

summum ©<br />

nr 1 / 09.05<br />

Gips redt voet<br />

Voor patiënten met suikerziekte is een wond<br />

aan de voet een van de meest gevreesde<br />

complicaties. Slechte wondgenezing kan<br />

leiden tot <strong>ziekenhuis</strong>opname en soms een<br />

amputatie. Bedrust is slecht voor de doorbloeding<br />

van de huid en helpt niet de wond<br />

te genezen. Beweging daarentegen bevordert<br />

het genezingsproces. Voorwaarde is wel dat<br />

er geen druk rust op de wond. Ingipsen van<br />

het onderbeen is dan ook een manier om<br />

de wond snel te genezen. Voetzweren gaan<br />

gepaard met een aanzienlijk verlies van<br />

kwaliteit van leven, stelde Marrigje Nabuurs-<br />

Franssen in haar onderzoek vast.<br />

Zij onderzocht de effectiviteit en veiligheid<br />

van gipstherapie, de zogeheten total contact<br />

casting techniek.<br />

Nabuurs concludeerde dat gipstherapie voor<br />

veel patiënten een effectieve behandeling is.<br />

Bij ongecompliceerde voetzweren met<br />

uit-sluitend zenuwschade was de gemiddelde<br />

genezingstijd zeer kort: achttien dagen.<br />

Opvallend was dat ook bij een oppervlakkige<br />

infectie of bij geringe doorbloedingsstoornissen<br />

in het been, gipstherapie effectief en veilig<br />

was. Bij een combinatie van deze twee factoren<br />

bleek gipstherapie echter ongeschikt.<br />

Daarvoor moet een andere vorm van drukontlasting<br />

worden gekozen. Tevens bleken er<br />

weinig complicaties op te treden. Toch wordt<br />

uit angst voor complicaties gipstherapie nog<br />

weinig toegepast. Bij slechts drie procent,<br />

zoals recent <strong>Maastricht</strong>s/Europees onderzoek<br />

liet zien.<br />

Het aantal mensen dat op jongere leeftijd<br />

suikerziekte ontwikkelt, groeit almaar.<br />

Daardoor zal het aantal voetzweren toenemen<br />

en vaker optreden bij mensen in een levensfase<br />

waarin zij actief zijn en deelnemen aan<br />

de arbeidsmarkt. Om in kortere tijd meer<br />

voetwonden te genezen, dient gipstherapie<br />

vaker te worden toegepast. Daarnaast is de<br />

ontwikkeling van nieuwe therapieën die<br />

voetzweren voorkomen, hard nodig. •<br />

Medicatiefouten voorkomen<br />

De afdeling longziekten gaat werken met het nieuwe elektronische voorschrijf-<br />

en registratiesysteem voor medicatie - EVS. Dit moet medicatiefouten, zoals voorschrijffouten<br />

door artsen, overschrijffouten door apothekersassistenten, uitzetfouten<br />

door verpleegkundigen en fouten in het verstrekkingstraject in de verpleegafdeling<br />

voorkomen.<br />

Uiteindelijk gaan alle<br />

poliklinieken en verpleegafdelingen<br />

werken met<br />

het EVS. Het biedt artsen<br />

de mogelijkheid op een<br />

gebruiksvriendelijke manier<br />

medicatieopdrachten op te<br />

stellen. Het grote voordeel<br />

daarbij is dat het systeem<br />

automatisch direct feedback<br />

geeft bij over- of<br />

onderdoseringen, interacties<br />

tussen geneesmiddelen,<br />

mogelijke allergische<br />

reacties, alternatieve<br />

medicatie, alternatieve<br />

toedieningswijzen of<br />

toepassingen, et cetera.<br />

Verpleegkundigen krijgen<br />

met het EVS een gebruiksvriendelijk<br />

medicatie-<br />

registratiesysteem waarin<br />

automatisch gecontroleerd<br />

wordt op patiënt, medicatie,<br />

dosering, tijdstip en wijze<br />

van toediening.<br />

Een ander voordeel van<br />

het EVS is dat artsen<br />

medicatie-informatie van<br />

patiënten kunnen opvragen<br />

bij de openbare apotheken.<br />

Voor het stellen van een<br />

diagnose en de behandeling<br />

is het immers noodzakelijk<br />

dat artsen weten<br />

welke geneesmiddelen<br />

een patiënt gebruikt en wat<br />

de dosis daarvan is. Veel<br />

patiënten weten dit niet.<br />

Via het EVS kan de arts<br />

deze informatie snel op-<br />

vragen en zo bijvoorbeeld<br />

Intercollegiaal toetsen<br />

In de professionalisering<br />

van de verpleegkundige<br />

beroepsgroep wordt een<br />

nieuwe stap gezet in de<br />

vorm van intercollegiale<br />

toetsing. Dit is een vorm<br />

van interne toetsing door<br />

zorg- of hulpverleners zelf<br />

op basis van door henzelf<br />

opgestelde criteria. Binnen<br />

afzienbare tijd worden verpleegafdelingen<br />

gefaseerd<br />

benaderd om hieraan deel<br />

te nemen. Het voornemen is<br />

om alle verpleegafdelingen<br />

voor eind 2007 deel te laten<br />

nemen aan intercollegiale<br />

toetsing.<br />

De intercollegiale toetsing<br />

in het azM houdt in dat<br />

verpleegkundigen elkaar<br />

onderling gaan beoordelen<br />

op handelwijze bij handelingsgerichte<br />

onderwerpen.<br />

Verschillende ontwikkelingen<br />

hebben geleid tot deze<br />

stap. Zo ontbrak het aan<br />

een centraal kader om<br />

verpleegkundig handelen te<br />

controleren of de nieuwe<br />

medicijnen samengaan<br />

met de medicijnen die de<br />

patiënt al gebruikt.<br />

Met het EVS heeft het<br />

azM een van de meest<br />

geavanceerde voorschrijf-<br />

en registratiesystemen voor<br />

medicatie in Nederland. •<br />

summum © summum ©<br />

toetsen. Een verdere<br />

belangrijke stimulans is het<br />

feit dat verpleegafdelingen<br />

er zelf behoefte aan hebben,<br />

hetgeen onder meer blijkt<br />

uit de initiatieven die drie<br />

verpleegafdelingen zelf al<br />

genomen hebben.<br />

Het uitgangspunt bij de<br />

toetsing zijn de geldende<br />

protocollen én handelingen<br />

die frequent verricht worden.<br />

Een belangrijk criterium bij<br />

de toetsing is dat er een<br />

organisatiebrede en uniforme<br />

methode komt. Een werkgroep<br />

vanuit de stafgroep<br />

verpleging en de dienst<br />

opleidingen werkt deze<br />

methode uit. Om het draagvlak<br />

van verpleegkundigen<br />

ten aanzien van intercollegiaal<br />

toetsen te vergroten,<br />

worden de verpleegeenheden<br />

in een vroeg stadium hierbij<br />

betrokken. •<br />

11


12<br />

summum ©<br />

nr 1 / 09.05<br />

Goh, ik bloos ervan<br />

Blozen als je in een vergadering het woord krijgt of zwetende en trillende<br />

handen tijdens een toespraak. Voor de meeste mensen zijn dit herkenbare<br />

reacties op bepaalde sociale situaties. Vervelend als je dat gebeurt. Maar wat<br />

als je altijd erg bloost of zweet, zelfs zo erg dat je dit soort situaties<br />

het liefst uit de weg gaat? Voor zo’n acht procent van de Nederlanders is dat<br />

het geval en groeien zulke lichamelijke reacties uit tot een sociale fobie.<br />

Een sociale fobie ontstaat door een<br />

ernstige vorm van onzekerheid.<br />

Iemand vermijdt bijvoorbeeld feestjes<br />

of vergaderingen of durft zelfs niet<br />

meer naar de bakker, omdat hij begint<br />

te stotteren of rood wordt als hij wordt<br />

aangesproken. Sommigen hebben er<br />

alleen last van wanneer ze zich voor<br />

een groep moeten presenteren, maar<br />

meestal uit een sociale fobie zich in<br />

gewone dagelijkse situaties. Het kan<br />

zowel in één-op-één contacten als in<br />

groepssituaties voorkomen.<br />

Mensen met een sociale fobie zijn<br />

doorgaans bang om verkeerd over te<br />

komen. Ze willen niet blozen, maar<br />

doordat ze zich daarop concentreren,<br />

worden de lichamelijke reacties juist<br />

sterker. Dit gaat vaak ten koste van<br />

sociale contacten. Door de grote<br />

zelfgerichte aandacht komen ze juist<br />

angstiger en onvaardiger over. Het<br />

veroorzaakt onbedoeld een afwerende<br />

houding die het aangaan van contacten<br />

en vriendschappen moeilijker maakt.<br />

Tot voor kort werd gedacht dat<br />

deze overdreven lichamelijke reacties<br />

uitsluitend gebaseerd waren op<br />

denkfouten. De gangbare therapie<br />

richt zich dan ook op het leren relativeren<br />

van de doemscenario’s die<br />

mensen zo onzeker maken dat ze gaan<br />

blozen of zweten. Maar het is maar de<br />

vraag of die lichamelijke reacties<br />

alleen door denkfouten ontstaan.<br />

Gezondheidswetenschapper Marisol<br />

Voncken onderzocht dit in het kader<br />

van haar proefschrift: ‘Afraid of being<br />

disliked: From cognitive distortions to<br />

interpersonal problems’. Ze toonde<br />

aan dat mensen die last hebben van<br />

een sociale fobie bij een presentatie,<br />

al in een eerder stadium iets rodere<br />

wangen krijgen. Alleen al de gedachte<br />

aan bepaalde situaties geeft zo’n<br />

reactie. Bij de proefpersonen zonder<br />

sociale fobie was dat niet het geval.<br />

Overigens is deze aanleg alleen aan-<br />

Nooit naar de bakker<br />

summum © summum ©<br />

getoond voor blozen, niet voor andere<br />

reacties als overmatig zweten.<br />

Op basis van haar onderzoek heeft<br />

Marisol Voncken een succesvolle,<br />

korte groepstherapie ontwikkeld die<br />

zich richt op de angst om negatief<br />

beoordeeld te worden. Het accepteren<br />

van de eigen lichamelijke reacties<br />

en hier open over zijn, geeft mensen<br />

met een sociale fobie juist een positievere<br />

uitstraling. Daarnaast blijft het<br />

belangrijk om de denkfouten en zelfonderschatting<br />

uit te bannen. Voncken<br />

raadt mensen met een sociale fobie<br />

aan om de zo gevreesde situaties<br />

niet te vermijden. Het is beter om<br />

jezelf stap voor stap te trainen in de<br />

confrontatie. Wie niet langer probeert<br />

zijn blozende wangen te verbergen en<br />

er open over is - ‘goh, ik bloos ervan!’ -,<br />

komt sympathieker over. •<br />

Onlangs won Marisol Voncken een<br />

beurs Talent voor de toekomst voor<br />

haar voorstel voor het onderzoek:<br />

‘Does their fear to be negatively<br />

evaluated come true?’<br />

Meer informatie is verkrijgbaar via<br />

m.voncken@dep.unimaas.nl<br />

of telefoon 043 388 16 01.<br />

13


14<br />

Beter kiezen<br />

De website kiesbeter.nl helpt patiënten<br />

bij het maken van keuzes. Op de website<br />

kunnen bezoekers de tarieven van<br />

<strong>ziekenhuis</strong>behandelingen vergelijken.<br />

De site heeft de prijzen die zieken-<br />

huizen rekenen voor een aantal veel<br />

voorkomende behandelingen online<br />

gezet. Het gaat om de prijzen van<br />

21 veel voorkomende aandoeningen,<br />

waaronder amandelen, (rug)hernias,<br />

spataderen, staar en suikerziekte.<br />

De website wordt in opdracht van<br />

het ministerie van Volksgezondheid<br />

Welzijn en Sport verzorgd door het<br />

RIVM (Rijksinstituut voor Volksge-<br />

zondheid en Milieu).<br />

Naast informatie over <strong>ziekenhuis</strong>behandelingen,<br />

is er ook vergelijkende<br />

informatie over medicijnkosten en<br />

zorgverzekeringen te vinden.<br />

De informatie op de site is afkomstig<br />

van verschillende aanbieders van<br />

informatie, zoals het College voor Zorg-<br />

verzekeringen, de Consumentenbond<br />

en de Nederlandse ziekenhuizen. •<br />

Beoordeling artsenkwaliteit<br />

Artsen moeten jaarlijks evaluatiegesprekken<br />

voeren over hun functioneren.<br />

Als ze hun werk niet goed<br />

doen, kunnen ze uiteindelijk uit hun<br />

functie worden gezet. Dat heeft het<br />

federatiebestuur van artsenorganisatie<br />

KNMG besloten. De gesprekken<br />

moeten het functioneren van artsen<br />

verbeteren en eventuele problemen<br />

in een vroeg stadium oplossen.<br />

Volgens de KNMG is de beoordeling<br />

een wenselijke en noodzakelijke<br />

aanvulling op de huidige kwaliteitscontroles<br />

op patiëntenzorg.<br />

Ziekenhuizen, vakgroepen en opleidingen<br />

worden nu wel beoordeeld, maar<br />

individuele artsen niet. Het besluit is<br />

besproken met de aangesloten artsenverenigingen<br />

en geldt voor alle artsen<br />

die met patiënten werken, zoals<br />

medisch specialisten, huisartsen,<br />

bedrijfsartsen en verzekeringsartsen.<br />

Een commissie van de Orde van<br />

Medisch Specialisten werkt een<br />

systeem van jaarlijkse evaluatiegesprekken<br />

uit voor de eigen achterban.<br />

De gesprekken vinden voorlopig op<br />

vrijwillige basis plaats. De KNMG<br />

verwacht dat de gesprekken binnen<br />

vijf jaar verplicht zijn en een voorwaarde<br />

vormen voor herregistratie van specialisten.<br />

De KNMG wil daarnaast dat<br />

geneeskundestudenten worden<br />

getoetst. Daarbij is een advies/besluit<br />

om met de opleiding te stoppen niet<br />

uit te sluiten. •<br />

Kijk voor meer info op<br />

http://knmg.artsennet.nl/themes/24<br />

Uniek onderzoek<br />

De afdeling gastroenterologie/hepatologie<br />

van het azM begint binnenkort<br />

met een bevolkingsonderzoek ter<br />

preventie van darmkanker. Hiervoor<br />

heeft het ministerie van Volksgezondheid,<br />

Welzijn en Milieu toestemming<br />

gegeven. Onderzocht wordt onder<br />

meer welke methode de hoogste<br />

respons oplevert bij een oproep tot<br />

deelname aan een bevolkingsonderzoek<br />

voor darmkanker. Het is voor het<br />

eerst dat in Nederland een bevolkingsonderzoek<br />

op een dergelijke manier<br />

wordt georganiseerd. Daarom is hier<br />

sprake van een voor de Nederlandse<br />

gezondheidszorg uniek onderzoek.<br />

‘‘Ik ga gewoon<br />

naar Las Palmas’’<br />

summum © summum ©<br />

Het onderzoek, dat start in januari<br />

2006, wordt gehouden onder maximaal<br />

3.500 medewerkers van vier grote<br />

Limburgse instellingen, waaronder het<br />

azM en de Universiteit <strong>Maastricht</strong>.<br />

Medewerkers van boven de vijftig worden<br />

benaderd om deel te nemen aan<br />

een darmkankeronderzoek. De kosten<br />

van de darmonderzoeken worden<br />

geheel of gedeeltelijk vergoed door de<br />

betrokken instellingen. •<br />

Na zich zesentwintig jaar aan het<br />

<strong>Maastricht</strong>se wetenschappelijk<br />

onderwijs en onderzoek te hebben<br />

gewijd, gaat Paul Knipschild,<br />

hoogleraar epidemiologie,<br />

weg bij huisartsgeneeskunde.<br />

‘‘Ik maak gebruik van een FPU-<br />

plusregeling. Ik ben negenenvijftig<br />

en dan wordt het tijd het pand te<br />

verlaten. Om twee redenen.<br />

Allereerst vind ik dat ik jonge<br />

mensen de kans moet geven om<br />

mijn baan over te nemen. Die zitten<br />

te wachten en komen moeilijk aan<br />

de bak. Dan moeten de bijnabejaarden<br />

plaats maken. Dat vind<br />

ik een goede ontwikkeling.<br />

Doorwerken tot je vijfenzestigste<br />

heeft voor mij niet met normen<br />

en waarden te maken. De tweede,<br />

minstens zo belangrijke rede is, dat<br />

ik na zoveel jaren trouwe dienst iets<br />

anders wil gaan doen. Ik ben niet in<br />

voor commissies, advieswerk of de<br />

decaan vervangen op vrijdagmiddag.<br />

Nee, ik stop ermee en vertrek<br />

gewoon naar Las Palmas op Gran<br />

Canaria. Daar heb ik een appartement<br />

gehuurd. Ga ik Spaans leren,<br />

boeken lezen en allerlei andere<br />

dingen die ik de afgelopen tijd niet<br />

kon doen. Ik ga daar acht maanden<br />

zitten. Dan kom ik terug, verkoop ik<br />

mijn huis en ga ik – waarschijnlijk –<br />

in Amsterdam wonen. Volgende<br />

winter ga ik misschien weer naar<br />

Las Palmas. Maar Barcelona en<br />

Sevilla staan ook op mijn lijstje.<br />

Verder wil ik ook nog een keer voor<br />

een maand of drie naar Frankrijk,<br />

want mijn Frans is ook niet zo best.<br />

Ik begin dus aan een sabattical<br />

leave. Die duurt wel heel lang. Ik ga<br />

dus allerlei andere dingen doen dan<br />

geneeskunde.’’ •<br />

draaideur<br />

15


16<br />

September 2006 gaat voor het eerst jaar zes van het<br />

nieuwe geneeskundecurriculum ‘draaien’. Dit biedt<br />

studenten een actievere deelname aan patiëntenzorg en<br />

wetenschap, meer keuzevrijheden, maar ook meer<br />

verantwoordelijkheden. Hierdoor wordt een soepele<br />

overgang gewaarborgd naar de vervolgopleiding tot<br />

bijvoorbeeld medisch specialist.<br />

Van kijken naar doen 17<br />

summum © summum ©<br />

Jaar zes nieuwe stijl bestaat voor de helft uit een stage in<br />

de gezondheidszorg. Hierin speelt actieve deelname aan de<br />

patiëntenzorg een centrale rol. Tijdens de co-schappen<br />

kijken studenten vooral mee, maar het nieuwe jaar zes gaat<br />

véél verder. De geneeskundestudenten krijgen een stuk<br />

eigen verantwoordelijkheid over patiënten. Uiteraard onder<br />

goede supervisie van een arts. De gedachte hierachter is<br />

dat als je studenten verantwoordelijk maakt, ze ervoor<br />

zorgen dat hun zaken goed op orde zijn. De leercurve is<br />

daardoor erg steil. Bovendien leren ze tijdens de stage veel<br />

praktische handelingen die van pas komen tijdens de<br />

vervolgopleiding.<br />

Voor de wetenschapsstages, de andere helft van jaar zes,<br />

geldt dat deze langer is, achttien in plaats van twaalf<br />

weken. Nieuw is ook dat de wetenschapsstages gekanaliseerd<br />

worden via de onderzoeksinstituten. Daardoor is een<br />

betere kwaliteitsbewaking dan voorheen mogelijk, wat de<br />

wetenschappelijke kwaliteit van de stages garandeert.<br />

Verder wordt van de studenten een grotere input verwacht<br />

bij het vormgeven van de stages. De onderzoeksinstituten<br />

bieden een raamaanbod aan onderzoeksstages aan.<br />

Daarbinnen moeten de studenten zelf hun stage invullen.<br />

Maar studenten kunnen ook zelf een onderzoeksvoorstel<br />

indienen.<br />

De toetsing van de stages zal op een andere manier plaatsvinden.<br />

Er is gekozen voor een nieuw, Canadees systeem<br />

waarbij studenten beoordeeld worden op zeven domeinen.<br />

Ze worden niet alleen op hun kunnen, maar ook op andere<br />

aspecten beoordeeld zoals werken in teamverband, persoonlijkheid,<br />

et cetera. Dit is tevens het systeem op basis<br />

waarvan zij tijdens de vervolgopleiding beoordeeld worden.<br />

Ook is de toetsing intensiever. Eens in de vier tot zes weken<br />

is er een formeel beoordelingsgesprek. Daarnaast vinden er<br />

wekelijks ‘informele’ gesprekken plaats. De toetsing vindt<br />

plaats op basis van een portfolio dat zowel door de stagebegeleider<br />

als door een portfoliocommissie getoetst wordt.<br />

Met hun portfolio moeten studenten aantonen dat zij op alle<br />

zeven domeinen voldoende gescoord hebben.<br />

Begin 2006 moeten studenten een stagekeuze maken. Om<br />

zoveel mogelijk aan hun wensen tegemoet te kunnen<br />

komen en voldoende capaciteit te creëren, is onder studenten<br />

een enquête gehouden om te peilen waar zij straks<br />

stage willen lopen. Een stageblok invullen met meerdere<br />

stages is mogelijk zolang tenminste één stage minimaal<br />

twaalf weken duurt. Ook zogenoemde combistages zijn<br />

mogelijk, maar dan moet de student er zelf voor zorgen dat<br />

de wetenschapstage aan de gezondheidszorgstage gekoppeld<br />

kan worden of vice versa. Stages in het buitenland zullen<br />

alleen nog mogelijk zijn bij instituten waarmee nauwe<br />

contacten bestaan. Dit om te waarborgen dat het niveau op<br />

hetzelfde pijl is als in Nederland, toetsing mogelijk is en ter<br />

voorkoming van zogenoemde ‘pretstages’. •<br />

Kijk ook op www.unimaas.nl<br />

Wensen geneeskundestudenten vervuld


ik en mijn...<br />

18<br />

rat<br />

Rekken<br />

helpt niet<br />

summum © summum<br />

nr 1 / 09.05<br />

© summum ©<br />

Bioloog Ronald Deumens,<br />

assistent-onderzoeker in opleiding<br />

bij basale neurowetenschappen:<br />

‘‘Ik onderzoek of je de verlamming<br />

van dieren met een dwarslaesie<br />

geheel of gedeeltelijk ongedaan<br />

kunt maken door celtransplantaties.<br />

Bij een dwarslaesie zijn vezelbanen<br />

in het ruggenmerg beschadigd.<br />

Ik ga na of de getransplanteerde<br />

cellen de hergroei van deze vezelbanen<br />

stimuleren. Vanwege hun<br />

verwantschap met mensen gebruik<br />

ik hiervoor ratten.<br />

Toen ik overwoog dit onderzoek te<br />

gaan doen, vroeg ik me af: is dit<br />

belangrijk genoeg om dieren te laten<br />

lijden? Ik had stage gelopen in een<br />

proefdierenlab. Daardoor wist ik dat<br />

er alles aan gedaan wordt om dierenleed<br />

te beperken. Je kunt dieren<br />

natuurlijk niet vragen of ze pijn<br />

hebben. Maar hun gedrag kan aanwijzingen<br />

geven dat ze zich niet goed<br />

voelen. Dan wordt er een dierenarts<br />

bij gehaald. Van al onze ratten houden<br />

wij een logboek bij. Daarin noteren wij<br />

alle bijzonderheden van hun gedrag.<br />

Zo kunnen wij hen in de gaten houden<br />

en tijdig pijnremmers of antibiotica<br />

geven. Voor dit onderzoek ben je<br />

echt afhankelijk van proefdieren.<br />

Parallel aan dit onderzoek doen<br />

we reageerbuisonderzoek. Dat kan<br />

vaak positieve resultaten opleveren<br />

die we uiteindelijk niet kunnen reproduceren<br />

in de proefdieren. Daaruit<br />

blijkt hoe belangrijk het is om in een<br />

proefdier te testen.<br />

Door dit onderzoek heb ik veel mensen<br />

met een dwarslaesie ontmoet.<br />

Dwarslaesie gaat met heel veel lijden<br />

gepaard. Tegenstanders van proefdieronderzoek<br />

zijn daar waarschijnlijk<br />

niet voldoende van doordrongen.<br />

Als ze al dat menselijk leed zagen,<br />

zouden ze er wellicht genuanceerder<br />

over denken.’’ •<br />

De stelling van Steven Olde Damink:<br />

Volgens chirurg Steven<br />

Olde Damink kan rekken<br />

spierpijn en blessures niet<br />

voorkomen. “Wij zijn zo<br />

gebouwd dat we acuut iets<br />

kunnen doen. Evolutionair<br />

gezien is er geen enkel<br />

voordeel voor de mens om<br />

alleen dan onze spieren in<br />

te kunnen spannen als we<br />

van tevoren gerekt hebben.<br />

In de oertijd bijvoorbeeld<br />

moest je meteen met je<br />

knots je prooi achterna kunnen<br />

rennen of à la minuut<br />

kunnen vluchten. Toen kon<br />

je ook niet eerst even rekken.<br />

Er is ook geen wetenschappelijke<br />

onderbouwing die<br />

aantoont dat rekken<br />

beschermt tegen blessures,<br />

prestaties verhoogt of<br />

spierpijn achteraf voorkomt.<br />

Om in de woorden van<br />

marathonloper en olympisch<br />

medaillewinnaar Gerard<br />

Nijboer te spreken ‘Ik rek<br />

niet, want ik heb nog nooit<br />

een renpaard zien rekken’.<br />

Toch denk ik dat rekken<br />

heel belangrijk kan zijn voor<br />

sporters. Maar dan is het<br />

rekken meer een ritueel dat<br />

nodig is ter voorbereiding<br />

zodat ze zich beter kunnen<br />

concentreren op een<br />

prestatie.”<br />

Tegen: Inge de Bruijn<br />

Meervoudig, olympisch<br />

Europees en wereldkampioen<br />

zwemmen Inge<br />

de Bruijn is het niet eens<br />

met de stelling van Steven<br />

Olde Damink. Volgens haar<br />

heeft het rekken voor een<br />

inspanning haar behoed<br />

voor spierpijn en blessures.<br />

“Zeker weten doe ik het<br />

natuurlijk niet, want daarvoor<br />

zou je moeten testen<br />

wat de effecten zijn als ik<br />

niet zou rekken en stretchen.<br />

Maar ik stretch mijn hele lijf.<br />

Dat is voor mij een vast<br />

ritueel en een must ter<br />

voorbereiding op een goede<br />

prestatie; het houdt het<br />

lichaam warm. Mijn handen<br />

en armen rek ik voor de<br />

start van iedere wedstrijd<br />

standaard nog even om<br />

spanning op de spieren te<br />

hebben voordat ik het water<br />

in duik. Dan sta ik op scherp.<br />

Ik ben van mening dat het<br />

stretchen een positieve<br />

werking heeft gehad op<br />

mijn prestaties. Ik ben<br />

namelijk in mijn hele sportcarrière<br />

niet of nauwelijks<br />

geblesseerd geweest en ik<br />

denk dat het rekken zeker<br />

heeft bijgedragen aan het<br />

neutraliseren en verminderen<br />

van blessures. Verder is<br />

rust (en massages) na<br />

zware arbeid van belang<br />

om blessures te voorkomen.<br />

Dat wordt vaak te veel<br />

onderschat.” •<br />

de stelling 19


20<br />

Het is één van de ergste dingen die je kan gebeuren: het verlies van<br />

een lichaamsdeel zoals een oog of been. Dit tast niet alleen het lichamelijk<br />

functioneren, maar ook het zelfvertrouwen en zelfbewustzijn aan.<br />

Een goede prothese is onmisbaar om de lichaamsfunctie en<br />

het zelfvertrouwen te herstellen. Het azM heeft, sinds kort, als een van de<br />

weinige Nederlandse ziekenhuizen een 3D-scanner waarmee ondermeer nog<br />

beter passende en nauwkeurige protheses gemaakt worden.<br />

Het lichaam uit de computer<br />

Het leek een verre toekomstdroom:<br />

in de computer voer je een aantal<br />

gegevens in en aan de andere kant<br />

rolt er een perfect passend kunstoor<br />

of kunstbeen uit. Maar soms is de<br />

toekomst minder ver weg dan je<br />

denkt, want de nieuwe 3D-scanner<br />

van het azM brengt het uitkomen van<br />

die droom een stukje dichterbij. Het<br />

nieuwe, hightech apparaat maakt driedimensionale<br />

scans van het lichaam.<br />

Zo nauwkeurig dat het zelfs vingerafdrukken<br />

kan scannen. Vervolgens<br />

worden de gegevens van de 3D-scan<br />

in een speciaal softwareprogramma<br />

ingevoerd en verder bewerkt.<br />

Bijvoorbeeld voor het produceren<br />

van op maat gemaakte protheses.<br />

Daarbij stuurt het softwareprogramma<br />

op basis van de 3D-gegevens een<br />

freesmachine aan die vervolgens een<br />

prothese uit het prothesemateriaal<br />

snijdt. Zo vertaalt de computer het<br />

virtuele ontwerp naar de werkelijkheid.<br />

Totnogtoe werden driedimensionale<br />

afdrukken van het lichaam gemaakt<br />

met een CT-scan of gipsafdruk. Dit<br />

laatste is vooral lastig en tijdrovend<br />

voor patiënten, maar met een CT-scan<br />

komt daar nog eens de belasting van<br />

straling bij. Jonge kinderen moeten<br />

zelfs regelmatig onder narcose<br />

worden gebracht omdat ze niet stil<br />

blijven zitten.<br />

Met de 3D-scanner neemt de patiënt<br />

kort plaats op de stoel en dan is het<br />

wachten totdat de scan klaar is.<br />

Bovendien passen de op die manier<br />

gemaakte protheses beter omdat de<br />

3D-scanner veel nauwkeuriger is dan<br />

een gipsafdruk of CT-scan. Doordat<br />

de productietijd stukken korter is, kunnen<br />

meer patiënten geholpen worden.<br />

Bovendien is deze werkwijze vele<br />

malen goedkoper.<br />

De 3D-scanner wordt ook gebruikt<br />

voor het virtueel uitvoeren en achter-<br />

af beoordelen van lichaamsreconstructies.<br />

Vooral het beoordelen van<br />

dergelijke operaties is zonder de 3Dscanner<br />

veel moeilijker. Totnogtoe kon<br />

namelijk alleen op basis van foto’s,<br />

van voor en na de operatie, bekeken<br />

worden hoe geslaagd de operatie is.<br />

Nu wordt voor en na de operatie een<br />

3D-scan gemaakt van het lichaamsdeel<br />

dat ‘herbouwd’ wordt. Vervolgens<br />

legt de chirurg de twee scans als het<br />

ware over elkaar en vergelijkt ze. Op<br />

dezelfde manier kunnen ook verschillende<br />

operatietechnieken met elkaar<br />

worden vergeleken en verbeterd.<br />

Momenteel gebruiken vooral de mond-<br />

en kaakchirurgen de 3D-scanner voor<br />

het maken van gezichtsprotheses<br />

zoals kunstogen en -oren, bij het<br />

plannen en beoordelen van schedelreconstructies<br />

en ten behoeve van<br />

onderzoeksprojecten in samenwerking<br />

met TNO Eindhoven, DSM Geleen,<br />

Berenschot en Biomedische Techno-<br />

logie aan de Technische Universiteit<br />

Eindhoven (TUe). In de nabije toekomst<br />

zal het apparaat ook kunnen worden<br />

ingezet voor andere lichaamsprotheses<br />

zoals kunstbenen en -armen, orthopedische<br />

en plastisch-chirurgische<br />

operaties en bij de behandeling van<br />

huidaandoeningen. •<br />

Van science fiction naar werkelijkheid<br />

summum © summum ©<br />

21


promoties benoemingen<br />

22<br />

Dr. W. Mess is benoemd<br />

tot vakhoogleraar klinische<br />

neurofysiologie per 1 juni<br />

2005.<br />

Dr. A. Gorgels is benoemd<br />

tot strategisch hoogleraar<br />

transmurale cardiologie per<br />

24 juni 2005.<br />

Dr. A. De Bruïne is benoemd<br />

tot strategisch hoogleraar<br />

8 september 2005<br />

Promotie van dhr. E.V.<br />

Tkachenko in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotores: prof.dr. M.J.<br />

Post, prof.dr. M. Simons,<br />

Dartmouth College, USA<br />

Titel: ‘Syndecan-4 in cell<br />

signaling and membrane<br />

trafficking’ (A)<br />

8 september 2005<br />

Promotie van mw. G.A.<br />

Keverenge-Ettyang in de<br />

faculteit der gezondheids-<br />

wetenschappen<br />

Promotor: prof.dr.ir. W.H.M.<br />

Saris<br />

Co-promotores: dr. W.D.<br />

van Marken Lichtenbelt;<br />

prof. F. Esamai, Moi University<br />

Titel: ‘The impact of pregnancy<br />

and lactation on the<br />

Nutritional status of women<br />

living in rural Kenya’<br />

8 september 2005<br />

Promotie van mw. J.F. van<br />

Ast in de faculteit der<br />

geneeskunde<br />

Promotores: prof.dr.ir. A.<br />

Hasman; prof.dr. W.O.<br />

klinische pathologie per 28<br />

juni 2005.<br />

Prof.dr. A. Nieuwenhuizen<br />

Kruseman is met ingang<br />

van 1 januari 2006<br />

benoemd tot voorzitter van<br />

de Wetenschappelijke<br />

Advies Raad van het<br />

Diabetes Fonds Nederland<br />

(DFN) voor een periode van<br />

zes jaar.<br />

Renier, RUN;<br />

Co-promotor: dr.ir. J.L. Talmon<br />

Titel: ‘Diagnostic Reference<br />

Frames for Epileptic Seizures’<br />

(B)<br />

9 september 2005<br />

Promotie van drs. R.M.<br />

Hopstaken in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotor: prof.dr. G.J. Dinant<br />

Co-promotores: dr. E.<br />

Stobberingh, dr. P. Nelemans,<br />

dr. J.W.M. Muris.<br />

Titel: ‘Lower respiratory<br />

tract infections in general<br />

practice’ (C)<br />

9 september 2005<br />

Promotie van drs. L.W.<br />

van Rhijn in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotor: prof.dr. R.G.T.<br />

Geesink<br />

Co-promotor: dr. B.E.E.M.J.<br />

Veraart<br />

Titel: ‘Dynamics and<br />

relationships in idiopathic<br />

scoliosis’<br />

9 september 2005<br />

Promotie van mw. S.S.M.<br />

Prof.dr. P. van den Berg -<br />

Loonen is herbenoemd als<br />

bijzonder hoogleraar immunogenetica<br />

van transplantatie<br />

per 1 oktober 2005.<br />

Prof.dr. H. Kingma is herbenoemd<br />

als bijzonder<br />

hoogleraar fysica en fysiologie<br />

van het evenwichtstelsel<br />

en de klinische vestibulogie<br />

per 1 oktober 2005<br />

Nys in de faculteit der<br />

geneeskunde<br />

Promotor: prof.dr. C.A.<br />

Bruggeman<br />

Co-promotor: dr. E.E.<br />

Stobberingh<br />

Titel: ‘Antibiotic Resistance<br />

and the Commensal Flora’<br />

16 september 2005<br />

Promotie van drs. J. de<br />

Raad in de faculteit der<br />

gezondheidswetenschappen<br />

Promotores: prof.dr. F.J.N.<br />

Nijhuis, prof.dr. J.H.B.M.<br />

Willems, UvA<br />

Titel: ‘Over keuringen.<br />

Onderzoek naar de kwaliteit<br />

van keuringen voor militair<br />

personeel van de<br />

Koninklijke Landmacht’<br />

(D)<br />

21 september 2005<br />

Promotie van mw.drs.<br />

A.M. Bosch in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotores: prof.dr. M.F.<br />

von Meyenfeldt, prof.dr.<br />

J.M.A. van Engelshoven<br />

Co-promotor: dr. G.L. Beets<br />

voor een periode van vijf<br />

jaren.<br />

A B C D E F G<br />

Titel: ‘Diagnostic procedures<br />

in breast cancer’ (E)<br />

22 september 2005<br />

Promotie van mw.drs. H.<br />

Kenis in de faculteit der<br />

geneeskunde<br />

Promotor: prof.dr. J. Rosing<br />

Co-promotores: dr. L.<br />

Hofstra; dr. C.P.M.<br />

Reutelingsperger<br />

Titel: ‘Cell membrane biology<br />

during apoptosis: the<br />

role of annexin A5’<br />

23 september 2005<br />

Promotie van mw.ir. R.<br />

Broekhuizen in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotores: prof.dr.ir.<br />

A.M.W.J. Schols; prof.dr.<br />

E.F.M. Wouters<br />

Titel: ‘Nutritional inflammatory<br />

modulation of pulmonary<br />

cachexia’<br />

23 september 2005<br />

Promotie van drs. H.A.<br />

van Dam in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotores: prof.dr.<br />

H.F.J.M. Crebolder, prof.<br />

dr. H.W. v.d. Borne<br />

Co-promotor: dr. F.G. van<br />

der Horst<br />

Titel: ‘Studies and reflections<br />

on type 2 diabetes care in<br />

general practice Perspectives<br />

of patients and professionals’<br />

(F)<br />

23 september 2005<br />

Promotie van drs. C.H.<br />

Beerenhout in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotores: prof.dr. K.M.L.<br />

Leunissen; prof.dr. G.<br />

Remuzzi, Mario Negri<br />

Instituto, Bergamo, Italië<br />

Co-promotor: dr. J.P.<br />

Kooman<br />

Titel: ‘Prevention of short-<br />

and long-term complications<br />

in dialysis patients. The role<br />

of predilution on-line<br />

hemofiltration’<br />

29 september 2005<br />

Promotie van ing. R.H.C.A.<br />

Deurenberg in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotor: prof.dr. C.A.<br />

Bruggeman<br />

Co-promotores: dr. E.E.<br />

Stobberingh, dr. C. Vink<br />

Titel: ‘The molecular<br />

determinants of methicillinresistance<br />

and virulence of<br />

Staphylococcus aureus’<br />

29 september 2005<br />

Promotie van mw.drs.<br />

J.E.M. Feuchtinger in de<br />

faculteit der gezondheids-<br />

wetenschappen<br />

Promotores: prof.dr. R. de<br />

Bie; Prof.dr. Th. Dassen,<br />

Humboldt University Berlin, D<br />

Co-promotor: dr. R. Halfens<br />

Titel: ‘Pressure ulcer prevention<br />

in cardiac surgery<br />

patients’<br />

30 september 2005<br />

Promotie mw.drs. W.T.N.<br />

Swelsen in de faculteit<br />

der geneeskunde<br />

Promotor: prof.dr. P.M. van<br />

den Berg Co-promotor:<br />

dr. C.E.M. Voorter<br />

Titel: ‘Genetic polymorphism<br />

of HLA class I’<br />

30 september 2005<br />

Promotie van mw.drs.<br />

N.E. Jacobs in de faculteit<br />

In 2005 worden Eijkman<br />

Medailles toegekend aan<br />

twee personen, die zich<br />

verdienstelijk hebben<br />

gemaakt op het gebied van<br />

tropische geneeskunde. De<br />

uitreikingsceremonie vindt<br />

plaats op 12 oktober 2005.<br />

Kijk voor meer informatie op<br />

www.kit.nl/eijkman of<br />

www.summum.azm.nl<br />

der geneeskunde<br />

Promotores: prof.dr. J.J.<br />

van Os, prof.dr. R.F.M.<br />

Vlietinck<br />

Co-promotor: dr. I. Myin-<br />

Germeys.<br />

Titel: ‘Twin studies: Nature-<br />

Nurture and beyond’<br />

Nationaal Epilepsie Fonds<br />

Het Nationaal Epilepsie<br />

Fonds opent de indiening<br />

voor nieuwe onderzoeksvoorstellen<br />

over epilepsie<br />

en de bestrijding daarvan.<br />

De uiterste inzenddatum is<br />

15 december 2005.<br />

Voor subsidieaanvraagformulieren<br />

en meer informatie:<br />

secretariaat<br />

Wetenschappelijke Advies<br />

Raad, T 030 634 40 63 of<br />

vdboogaard@epilepsiefonds.nl<br />

Kijk voor meer info ook op<br />

www.summum.azm.nl<br />

prijzen<br />

23<br />

summum ©<br />

Kijk voor het actuele<br />

agendanieuws op<br />

www.summum.azm.nl


aan de andere kant<br />

24<br />

aan de ene kant<br />

imker<br />

bioloog bij humane biologie<br />

Klaas Westerterp<br />

bioloog bij humane biologie<br />

58 jaar<br />

getrouwd met Margriet Westerterp,<br />

kinderen Arjen en Marit<br />

van mijn grootste honingoogsten ooit: meer dan vierhonderd kilo.’’<br />

laat beïnvloeden door bijvoorbeeld de weersomstandigheden. Dit jaar had ik trouwens een<br />

welke bloemen halen ze honing? Verder is het interessant om te zien hoe hun gedrag zich<br />

zekere onvoorspelbaarheid. Hoe ontwikkelt het bijenvolk zich, hoe oriënteren ze zich, van<br />

gedragsonderzoek gedaan bij bijen en dat intrigeerde me. In het houden van bijen zit een<br />

‘‘Ik ben al dertig jaar imker. Aan de biologiefaculteit in Groningen, waar ik toen werkte, werd

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!