Fredag 15. juni 2017 - Valdres

Valdresbladet fredag 15. juni 2017
Flott arbeidsplass: Jon Eggen
har i alle år hatt utsikt til
Skutshødn frå kontorplassen
sin.
Då Valdres Natur- og Kulturpark vart oppretta for
ti år sidan, var det omtrent berre vangsgjeldingane
som hadde ein viss skepsis til nyordninga. Med store
eigedomar både heime og i fjella, var dei redde for at
staten kom til å setja restriksjonar mot ein del former
for utnytting av ressursgrunnlaget. Det var særleg
parknemninga som gjorde at mistrua var sterk.
No ti år etter vil dei fleste, også
i Vang, meine at dette har gått
retteleg godt. I starten var det
nok ein tendens til at det meste
skulle inn i ein felles Valdresmal,
noko særleg vangsgjeldingane
meinte var unødvendig. På fleire
felt var dei i denne kommunen
langt framme, både takka vera
gode kraftinntekter og framtenkte
føregangsfolk. Om ein mal skulle
leggjast vart det difor helst til at
eigen vangsmodell vart valt. Å
dra gjennom kommunen no er
ei estetisk reise ikkje berre av
naturopplevinga, men vel så mykje
på grunn av alle dei velstelte hus
og gardstun ein passerer. I Vang
tok dei tidleg eit tak for å samle
inn metallsøppel og bilvrak som
låg og rak og fekk rydda godt opp
både på gardstun og langs vegane.
Støtte til restaurering av gamle
hus var eit anna tiltak som gav god
effekt. Eit lite gulrotbeløp i støtte
var for mange puffet som skulle
til for at eit gamalt falleferdig
bygg fekk nye leveår.
Mangfaldige Vang
Still Vangsmjøs: Vindsenteret på Neset kan så absolutt også opplevast ein vindstill dag. Kvamskleiva til venstre og Grindadn midt i mot.
ungdommen attende. Tidlegare
kultursjef og skulesjef i kommunen,
Jon Eggen, har mykje av
æra for den positive utviklinga.
Sjølv påpeikar han at ingen ting
kunne vore gjort utan god støtte
blant politikarane. Han meiner
elles at arbeidet som vart starta
for eit par tiår attende, har gjort
folk meir bevisste på korleis det
ser ut både i nærmiljøet og kommunen
elles. Særleg minnest Jon
med glede prosjektet med turhandboka
og turkartet. Her vart
det samla mykje lokal kunnskap
om natur og kultur, og merking
og vedlikehald av stigane gav
sumarjobb til mang ein vangsungdom.
Det gjev oss også høve
til å kommentere ungdomssatsinga
i Vang som no ser ut til å gje
resultat i stor tilbakeflytting. – Ja,
me hadde ei bevisst haldning om
å gje ungdommane våre ei kommune
å bli glade i. Midlar til ungdomstiltak
er ein ting, viktig var
det og å skape møteplassar der dei
kunne kome i lag. No ser me at
svært mange etter endt utdanning
søkjer seg heimover att. Heldigvis
kan dei fleste finne seg ein god
arbeidsplass her. Mange har også
utvikla eigen arbeidspalass som
dei med dagens kommunikasjon
kan utføre uavhengig av kvar dei
bur. Og saknar dei bylivet, har me
jo Fagernes, smiler Jon.
Tilrettelagte verneområde.
Frå naturen si side er Vang raust
utrusta. I følgje lokalpoeten Olav
Gullik Bø skulle Vårherre ha
sagt «det siste varst det beste»,
då han for frå Vang, ferdig med
skaparverket. Sant eller ikkje,
mange har i alle fall fått augo
opp for vangsnaturen. Seks
verneområde og ein snipp av
Jotunheimen nasjonalpark kan
kommunen skilte med. Takka
vera lokal forvalting ligg dei slett
ikkje urørte og utilgjengelege.
Gjennom nøye planlegging
og tilrettelegging styrer
parkoppsynet den til tider store
tilstrøyminga av plante-, fugle-
og kvartærgeologisk interesserte
tilreisande. Urvalmua skal mange
sjå og under vårtrekket byr
Lomendeltaet som kommunen
deler med Vestre Slidre, på yrande
fugleliv. Frå eit oppsett fugletårn
kan hobbyornitologane studere
våtmarksfugl i teleskop. Elles har
Tyin Fjellsenter laga vekeskurs
der studentar kan studere korleis
isen har arbeidd med lausmassar
i Smådaladn naturreservat,
fjellfloraen ved Helin plantepark
og fuglelivet nedved Øynadn
naturreservat. Ein tur innom
edellauvskogen ved Tøso og Uri
barskogsreservat ved Leine blir
det gjerne også.
Vangsvinden. Det siste nye no
er at vangsvinden blir utnytta i eit
opplevingssenter på Neset. Det
gamle ysteriet har blitt heilt renovert
og med armert panoramavindauge
mot vest, kan ein her trygt
og godt oppleve naturkreftene
piske Vangsmjøse så vassprøyten
står himmelhøgt. Vil ein derimot
kjenne vindkrafta og vassprøyten
på kroppen, er det tilrettelagt for
det på takterrassen. Eit solid nett
i bakkant fangar opp dei som lyt
gje tapt for naturkreftene. Tilstrøyminga
er stor når sterk vind
er varsla. Og er det ikkje vind,
bles gjerne Fjellblom Musikklag
opp for deg. Terrassen blir
nytta som friluftsscene der lokale
musikk- og teaterkrefter stiller
opp gjennom sommaren. Senteret
gjev elles er informasjon om det
meste av det Vang har å by på og
forsyner både seg sjølv og nabolaget
med vindkraft. Båtruta til
Tindulv Grindo startar utanfor her
og Kvam, Sørre Hemsing og Øylo
Gjestgiveri vekslar på å traktere
både båtpassasjerar og besøkande
turistar gjennom sesongen.
21
Hyttebygging. Det var godt at
parken tidleg skjønte at me var
seks ulike kommunar, meiner
Jon. Det var rom for å dyrke
eigenarten, det betydde berre at
mangfaldet vart større. Sjølvsagt
er me også ein lagspelar og ser
absolutt nytta av å samarbeide for
å oppnå resultat til felles beste.
Spør me han om det ikkje er noko
ved utviklinga han er negativ til,
får me eit kjapt svar. – Hadde du
spurt for fire-fem år sidan ville
eg utvilsamt ha drege fram den
ukritiske gigantutbygginga i fjellheimen
vår. Hyttene vart store
gigantpalass utan rot i kva folk
verkeleg hadde behov for. Dette
var i høgste grad eit velferdsfenomen
der ein i mange tilfelle fekk
inntrykk av at hyttene vart spontanbestilt
og skulle leverast med
nøkkel i døra. Mange hadde ikkje
eingong eit forhold til fjellet, hyttene
var meir eit uttrykk for kor
rik og vellykka du var. No har det
kome ein sunn motreaksjon på
dette, det skal ikkje lenger forbrukast
meir enn det som er forsvarleg.
Folk vil ha enklare hytter,
dyrkar meir friluftslivet og tek del
i dei lokalt baserte aktivitetane i
natur- og kulturparken. Kanskje
er det nettopp parken og verdigrunnlaget
her som har vore med
og snudd trenden, avsluttar han.