Med lykti i hand · Garborg som diktar og tenkjar

ø | arne garborg og individualismen
(b. 10:97). Her festar han seg ved korleis Nietzsche ved ein kolossal subjektiv
kraftprestasjon tvingar heile røyndommen inn under sin eigen
subjektive visjon. Han forkastar naturvitskapen og spottar dei lærde med
deira
(…) ‹småe setningar og sanningar› (…) Den sannkjennande er den
skapande. Dei store sanningarne kan ein ikkje rekna og røyna seg til;
dei må ein sjå – den som hev det rette, synske auga. Og dette auga
hadde han sjølv (…) tenkjarskaparen, han som i seg umfatar alt og ut
av seg sjølv gjev meining til alt. (b. 10:101.)
Gjennom sin subjektive visjon ser han «livslova» – som overstyrer alle
påstått «objektive sanningar», og som opnar for «overmennesket» – hans
overmenneske – «Over-Nietzsche», som han formar ut i Zarathustrafiguren
sin. Og Zarathustra seier at
(…) mennesket må bli sterkt, ‹Vondt›. Sjølvhugen skal herdast (…)
Me må attende til det fyrrhistoriske (…) Difor vil den nye filosofien
stempla um til ‹godt› det som fyrr heitte vondt: sjølvviljen, styrken,
den harde hug og det krigssterke mot; viljen til magt skal heita heilag
(…) Hard skal han vera, og fus og tyrannisk; han skal vera ‹rovdyret›,
‹umennesket›, som ‹ikkje sparar sin næste›, og som heilt vil seg sjølv.
(b. 10:103–4.)
Alt dette i motsetnad til folk flest no – som er vortne «dekadente» av (den
kristne) «‹trælemoralen› (…) med si læra um sjølvfornegting og forsaking,
um næstekjærleik og medynk med andre (…) samvitsagg, sjølvpining,
sjølvforagt, skam.» (Sst.)
Så langt gir altså Garborg først ein ganske lojal presentasjon av Nietzsche
sin visjon om «overmennesket». Men så innvender han at det er
meir religion enn filosofi i dette. Og ikkje nok med dét – under Nietzsches
«religion» meiner han å skimte den religionen som dei båe har brote opp
25