21.01.2023 Views

Zümrütname (A. M. Celal Şengör)

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Büyük Coğrafî Keşifler B itti m i? 39

halkları en ön saftaydılar. Ortaçağ'da coğrafyanın liderliğini

Arapiar ve onlarla birlikte M üslüman kültür to p lu lu ğuna katılan

halklar üstlenmişler, bu şekilde Sibirya sınırına kadar

Asya, Afrika'nın kıyı bölgelerinin tamamı, H int O kyanusu'-

nun tamamı büyük bir hassasiyetle haritalanabilmiştir. Bu b ilgilerin

Bizans, Sicilya ve İspanya kanalıyla 11. yüzyıldan itibaren

tedricen batı Avrupa'ya geçmesi yaklaşık dört y ü z yıllık

bir "kuluçka" döneminden sonra, Ceneviz ve Venedik gibi

Italyan cumhuriyetlerinin Doğu ile yapılan baharat alışverişi

tekelleri sayesinde hızla zenginleşmelerinin yarattığı bir refah

dönemiyle birleşince burada bir coğrafî bilgi patlamasına yol

açmıştır. Bunlara ilâveten, hüm anizm in dirilttiği eski Yunan

bilgilen, fakat daha da önemlisi eski Yunan araştırıcı ruhu,

1ilgili bazı İtalyan denizcilerin, denizaşırı ülkelerde ze n g in lik

arayan İspanya ve Portekiz gibi ülkelerin hizm etine girerek

bilinmeyenlere uzanmalarına neden olmuştur. B unların en

Meşhuru kuşkusuz insanlığa belgelenmiş ilk okyanus aşırı ke-

Şif gezisini hediye eden denizci/bilim ci Kristof K o lo m b 'd u r.

Kolomb, zamanının tüm coğrafya bilgilerini gözden geçirerek

sürekli batıya gidildiği takdirde kısa bir zam anda A sy a'n ın

r^°gu kıyılarına varılabileceği tezim geliştirmişti. Bu varsayımını

sınamak için İspanya kralı ve kraliçesi kendisine pek k ı­

sıtlı bir imkân verdiler. Kum kapı'da eskiden çalışan k u m takalarından

daha küçük üç gemicıkle Atlas O kyanusu n u ge-

Çen bu bilgili ve kahraman adam insanlığa o zam ana kadar

hiçbir zaman hissedemediği bir kendine güven hissi verdi:

Yalnızca bilime güvenerek kendini bilinm eyenin içine atan

Kolomb, varsayımının yanlış olduğunu öğrenem eden ö ld ü ,

ama yeni bir dünya keşfederek büyük bir zafer kazanm ıştı ve

peşinden sayısız kâşifi ve bilimciyi sürükledi. O n u n izin d e n

gidenler yeni yöntemler de geliştirerek üç yüzyıl gibi kısa bir

zamanda kutuplar hariç dünyanın tü m denizlerini haritaladılar,

tüm kıtalarını birbirlerine bağladılar, kendi ülkelerini z e n ­

ginliklere boğdular ve sık sık iddia edilenin tersine, gittikleri

yerlerdeki halklara da uygarlık götürerek tü m insanlığın b ile i

ve refalı düzeyini yükselttiler.

o

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!