120 DOSYA/Hareket Kontrol - OTOMASYON

05-08 fiubat 2009 

2. Salon C-110

Editör 

Stres ve çözüm 

Direk etkilenseniz de, etkilenmeseniz de global krizin ço¤umuzun üzerinde bir 

stres oluflturdu¤u muhakkak. Stresin birçok hastal›¤›n kayna¤› oldu¤unu ise 

son y›llarda t›p dünyas›ndan oldukça s›k duyuyoruz. En son yap›lan stres 

konulu bir toplant›da da afl›r› stresin organlar›n ifllevini engelledi¤i ve stresi 

atman›n en güzel yolunun, “saatte 6 kilometre h›zla yürümek” oldu¤u 

söylenmifl. Çünkü beyin, yürüyüfl s›ras›nda endorfin salg›s› üreterek, vücudu 

dinlendiriyormufl. Toplant›da ayr›ca pozitif düflünmenin de di¤er bir stres atma 

yöntemi oldu¤u belirtilmifl. 

Önerilen çözümlerle birebir örtüflmese de fayda sa¤layabilecek bir f›rsat, WIN 

fuarlar› olabilir. 5-8 fiubat tarihleri aras›nda 1.Faz, 26 fiubat-1 Mart tarihleri 

aras›nda da 2.Fazda yapaca¤›n›z yürüyüfl yavafl da olsa toplamda 

katedece¤iniz mesafe ayn› ifli görecektir. Birçok tan›d›¤› görmek ve yeni 

teknolojilerle içiçe geçirece¤iniz süre de negatif düflüncelerden uzaklaflman›z› 

sa¤layabilir. 

Özellikle 26 fiubat tarihinde bafllayacak olan ve otomasyon teknolojilerinin yer 

alaca¤› WIN’09 2. Faz›nda 50 bin metrekareden fazla alanda yer alan 1000’ e 

yak›n firman›n çözümleri 2009 y›l›na daha pozitif bakman›z› sa¤layacakt›r. 

Ayr›ca fuar süresince kat›labilece¤iniz endüstriyel etkinlikler dahilinde, fuar 

alan›ndaki salonlarda; firma çözüm gösterileri, paneller, konferanslar, 

kurumsal etkinlikler ve iflbirli¤i forumlar› sizleri bekliyor olacak. 

1992 y›l›nda yay›nlamaya bafllad›¤›m›z dergimizin, bu ay 200’üncü say›s›n› 

haz›rlaman›n mutlulu¤unu yafl›yoruz. Her zaman sizlere otomasyon 

konusundaki en son geliflmeleri, faydalanabilece¤iniz en iyi flekilde sunmay› 

hedefledi¤imiz dergimizde, son iki y›ld›r haz›rlad›¤›m›z dosya sayfalar›na bu y›l, 

her say›da bir sektörü ele alaca¤›m›z “fokus” bölümünü ekledik. Her ay bir 

sektörü ele alarak Türkiye’ den ve dünyadan uygulama yaz›lar›yla prosesinize 

uygun çözümler sunmay› hedefledi¤imiz bu sayfalarda, bu ay konumuz 

“Çimento” sektörü. 

Belirlenen bir konuyu olabildi¤ince detayl› olarak sizlere sundu¤umuz 

“Dosya” çal›flmam›z›n bu ayki konusu ise “Hareket Kontrol”. Daha önce de 

belirtti¤imiz gibi; dosyalarda yer alan konular asl›nda her say›m›zda yer 

almakla birlikte, daha kapsaml› flekilde bir say›n›n içinde yer almas›, sizler için 

gerekti¤inde kolayl›kla ulaflabilece¤iniz konuyla ilgili derli toplu bir kayna¤a 

sahip olman›z›, bizim de belli bir konuya odaklanmam›z›, konunun her zaman 

farketmedi¤imiz farkl› yönlerini görerek sizlere aktarmam›z› sa¤l›yor. 

200 say›d›r otomasyon kapsam›nda iflledi¤imiz konular her zaman daha 

verimli bir üretimi vaad ettiler. Böylece stresin sebeplerini de azaltt›lar. 

Fuarda ve gelecek say›da görüflmek dile¤iyle, 

Erhan Demirtel

09 

16. Endüstriyel Otomasyon Fuar› 

2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon E-160/E-170

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon E-120

09 

6. Ak›flkan Gücü Teknolojileri Fuar› 

2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

6. Salon C-160

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-200

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon E-110

‹çindekiler 

4 Editörden 

38 OTOMASYON 200. Say› 

52 Ürünler 

76 70’e Yak›n Ülkeden Üretici, ‹thalatç› ve 

‹hracatç›lar WIN’09’da Buluflacak 

80 Çimento Ö¤ütme Tesisi Otomasyonuna 

Örnek Bir Uygulama (Müsan Mühendislik) 

84 Phoenix Cement’in Bütünleflik Mimarisi, 

Bak›m Maliyetini %10 Oran›nda Düflürüyor 

(Rockwell Automation) 

88 Metal-Maden Sektörlerinde Proses Kontrolü 

için Komple Çözümler (Schneider Electric) 

94 DOSYA/Hareket Kontrol 

96 Siemens SIMOTION ile Hareket Kontrolü 

(Siemens) 

102 Kolay ve Ekonomik Pozisyonlama: Siemens 

SINAMICS S110 (Siemens) 

104 Lexium PAC Hareket Kontrolü için Komple 

Çözüm (Schneider-Electric) 

108 “LOSTPED”, Do¤rusal Hareket Sistemlerinin 

Boyutland›r›lmas›nda ve Seçiminde Nas›l 

Yard›mc› Olur (Bosch Rexroth A.fi.) 

112 Hareket Kontrolünde Özgün Çözümler 

(Control Techniques) 

114 Delta Servo Motor ve Sürücüler (F.A.S.T.) 

120 Elektriksel Hareket Kontrolü 

(LSE Elk. Eltr. Mak. Otom.) 

132 Hareket Kontrol Çözümleri (GTS) 

142 Panasonic FP Sigma (FP-G) PLC ile Dairesel 

Enterpolasyon Uygulamas› (Özdisan) 

148 FlexiDrive Güç Elektroni¤i Eklenmifl Pozisyon 

Kontrol Sistemi (Protek) 

152 Sürekli M›knat›sl› Malzemeler 

(Mikrohost Sistem) 

158 Encoder Nedir ve Uygun Encoder Nas›l Seçilir 

(Dönüflüm Endüstri ve Otomasyon 

Mamulleri) 

170 Yüksek Çözünürlüklü Enkoder Ailesi: DFS60 

Art›ml› Enkoder (SICK) 

172 MPS Manyetik Konum Sensörü (SICK) 

174 ACOPOSmulti Sürücü Sistemi 

(Yorum Otomasyon) 

176 Uçar Makas Uygulamas› ile Sac Levha Kesme 

Otomasyonu (ELS‹M) 

178 fieker Fabrikas›nda Süreksiz Santrifüj ‹fllemi 

(Siemens) 

184 Soru ve Cevaplarla Da¤›t›lm›fl Kontrol 

(SEW-EURODRIVE) 

192 EtherCAT’e Fieldbus Entegrasyonu (Beckhoff) 

202 CIP Safety: Proses Uygulamalar›ndaki 

Geliflmeler 

(Rockwell Automation) 

212 Entek Pnömatik, Yat›r›mlar›yla Büyüyor 

218 Elektrikli ve Hibrit Araçlar için SKiM IGBT 

Modülü (Semikron) 

226 EPLAN Art›k Türkiye’de Kendi Ofisinde 

234 Sharpshooter ® ile "Gördü¤ünüze ‹nan›n" 

(BALLUFF) 

236 VIPA PLC&HMI ile Kurutma Makinas› Enerji 

Yönetim Sistemi 

(Otes Elektronik / Asos Otomasyon) 

242 ECS / CemScanner F›r›n S›cakl›k Taray›c› 

Sistemi (Pacpro) 

244 BEA-MKS Sulu Motor Yolvericileri 

(Tu¤ran Motor) 

246 MODICON 40 Y›ll›k Endüstriyel Otomasyon 

Deneyimi ve Yenilikçilik 

(Schneider Electric) 

248 Ergonomik El Tipi Okuyucular ile Barkodlar›n 

Kolay ve Güvenilir Bir fiekilde Okunmas› 

(SICK) 

250 GE Fanuc Proficy iFIX SCADA Versiyon 5.0 

(Penta Otomasyon) 

252 Ak›ll› Karbonmonoksit (CO) Alarm› 

(Honeywell) 

254 Tektronix Wave Inspector ® Navigasyon ve 

Arama Teknolojisi (Netes) 

258 Datasensör SVS1 ve VSC Smart Görüntüleme 

Sensörü (Ant Mühendislik) 

260 Datasensör SVS2 ile Yap›lan Rulman Kontrolü 

(Ant Mühendislik) 

262 DYNEO LSRPM Serisi (Leroy Somer) 

264 SCHUNK’dan Kompakt Kamera 

266 WAVEPOWER 1 Fazl›, Primer-K›y›c› Güç 

Kayna¤› (Weidmüller) 

268 Lynca CNC Kontrol Ünitesi (Bilko) 

274 H›z ‹zleme Modülü ve Configurator Yaz›l›m› 

Yeni Emniyet Fonksiyonlar› Sunuyor (Pilz) 

276 Robot Uygulamalar› için Alan Taray›c› ve 

Engel Alg›lay›c› Sensörler (‹maj Teknik) 

278 Görüntü Alg›lama Sensörü (San›l Teknik) 

280 Türkiye Temsilcisi Elsim, Maxonmotor’la 

Nasa’da 

282 LS (LG) XP Panel (Ant Mühendislik) 

284 Haberler 

297 Reklam ‹ndeksi

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-140

▼ 

▼ 

▼ 

▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ 

200 

▼ 

▼ 

Derginin Ad›: Türkiye’de ve Dünyada 

OTOMASYON Ayl›k Elektrik, 

Elektronik, Makine, Bilgisayar Dergisi 

Sahibi: Bileflim Yay›nc›l›k, Fuarc›l›k ve 

Tan›t›m Hizmetleri San. ve Tic. A.fi. 

ad›na Mustafa ÜSTÜN 

Barbaros Caddesi No: 11 

4. Levent 34396 ‹STANBUL 

Yay›n Kurulu: Erhan DEM‹RTEL 

Muammer VARDAR 

Ediz RONA 

Esin DURAKBAfiA 

‹pek PORTAKAL 

Devrim BOZKURT 

Yaz› ‹flleri Müdürü: Esin DURAKBAfiA (Sorumlu) 

Barbaros Caddesi No:11 4. Levent 34396 ‹STANBUL 

edurakbasa@bilesim.com.tr 

Editör Damla G‹RG‹N 

dgirgin@bilesim.com.tr 

Görsel Yönetmen: Feyza YAPULU 

fyapulu@bilesim.com.tr 

Sayfa Tasar›m› ve Kapak: Ertan ‹RG‹N 

eirgin@bilesim.com.tr 

Foto¤raf Editörü Osman U⁄UR 

ougur@bilesim.com.tr 

Grup Sat›fl Müdürü: Hacer YILMAZER KALAFATLAR 

hyilmazer@bilesim.com.tr 

Reklam Müdürü: Yasemin ‹fiCAN 

yiscan@bilesim.com.tr 

Sat›fl Destek Sorumlusu: fienay ÖZD‹L MERAL 

sozdil@bilesim.com.tr 

Sat›fl Destek Ekibi: Sibel ALTUN 

saltun@bilesim.com.tr 

Abone Servisi: Zeynep ALBAYRAK 

abone@bilesim.com.tr 

Üretim Müdürü: Hitay YENERÖZ 

Bask›: Bileflim Matbaas› 

Bileflim Yay›nc›l›k, Fuarc›l›k ve 

Tan›t›m Hizmetleri San. ve Tic. A.fi. 

Barbaros Caddesi No: 11 4. Levent 34396 ‹STANBUL 

Yay›n Türü: Yerel Süreli Yay›n 

Bask› Tarihi: 4 fiubat 2009 

Akademik Hakem Kurulu: 

Prof. Dr. Atilla B‹R (‹TÜ) 

Prof. Dr. U¤ur ÇELTEKL‹G‹L (HAL‹Ç Ü) 

Prof. Dr. Ahmet DENKER (BÜ) 

Prof. Dr. Ali R›za KAYLAN (BÜ) 

Prof. Dr. Gönül YENERSOY ERDO⁄AN (DÜ) 

Prof. Dr. Yorgo ‹STEFANOPULOS (IfiIK Ü) 

Prof. Dr. Ethem TOLGA (GSÜ) 

Prof. Dr. Ahmet KUZUCU (‹TÜ) 

Prof. Dr. Kemal SARIO⁄LU (‹TÜ) 

Prof. Dr. Asaf VAROL (FÜ) 

Prof. Dr. Ersin TULUNAY (TÜB‹TAK) 

Prof. Dr. Do¤an ‹BRAH‹M (YAKIN DO⁄U Ü) 

Prof. Dr. Gündüz ULUSOY (SABANCI Ü) 

Sektörel Dan›flma Kurulu: 

Zeki AYDAN (SIEMENS) 

Malik AV‹RAL (EL‹MKO) 

Cevdet fiENKAL (SCHNEIDER ELEKTR‹K) 

Özkal GÜNER (SCHNEIDER ELEKTR‹K) 

Göktu¤ GÜR (SCHNEIDER ELEKTR‹K) 

Levent ÖZDEM‹R (SCHNEIDER ELEKTR‹K) 

Ömer Tarhan DIVARCI (PHOENIX CONTACT) 

NO:200 

fiUBAT 2009 

AYLIK DERG‹ 

ISSN 1303 - 4820 

▼ ▼ 

▼ ▼ ▼ ▼ 

Yönetim Kurulu Baflkan›: Mustafa ÜSTÜN 

Genel Müdür: N. Nezih KAZANKAYA 

Genel Müdür Yrd: Tülay TOSUN 

Merkez Yönetim Adresi: Barbaros Caddesi No: 11 

4. Levent 34396 ‹STANBUL 

Tel: (0212) 324 44 43 (Pbx) 

Faks: (0212) 324 32 12 

E-posta: otomasyon@bilesim.com.tr 

Web: www.bilesim.com.tr 

Ankara fiube: Ayflim KOfiAR KARSU 

Mahatma Gandi Cad. 90/8 

Gazi Osman Pafla 06700 ANKARA 

Tel: (0312) 447 53 21 

447 53 02 

Faks: (0312) 437 20 96 

E-posta: ankara@bilesim.com.tr 

Güney ve Güneydo¤u 

Anadolu Bölge 

Temsilcisi: Sami DEM‹RKIRAN 

K›z›lay Cad. 6. Sok. No:9 

01010 ADANA 

Tel: (0322) 359 81 85 (Pbx) 

Faks: (0322) 359 36 39 

E-posta: sdemirkiran@bilesim.com.tr 

© Tüm yay›n haklar› B‹LEfi‹M YAYINCILIK A.fi.’ye ait olup yaz›lar iktibas 

edilemez. 

♦ Tüm reklamlar›n sorumlulu¤u firmalara, yaz›lardaki ve söyleflilerdeki 

görüfller sahiplerine aittir. 

S›rr› KARDEfi (PHOENIX CONTACT) 

Metin ÇELENK (ÜLKER) 

Sevtap Yarg›ç ‹NAN (SIEMENS) 

Selim ERDEM (SIEMENS) 

Mehmet KOCAO⁄LU (SIEMENS) 

Hamid JAFAR‹ (EMERSON) 

Hasan Basri KAYAKIRAN (ELS‹M) 

H. Cengiz CELEP (ENTEK PNÖMAT‹K) 

Mehmet TAYGUN (EL‹AR) 

Hasan TERZ‹O⁄LU (ENTEK TEKN‹K) 

Can TUNÇELL‹ (B‹LKO) 

Otto BAUER (FESTO) 

Tuncay SOYDAfi (FESTO) 

Steven YOUNG (BOSCH REXROTH) 

Bülent G‹RAY (BOSCH REXROTH) 

D. Remzi SAL‹ (SERVO KONTROL) 

Ediz ÖZDEM‹R (ABB ELEKTR‹K) 

Tolga Murat ÖZDEM‹R (KONTEK) 

Bergman GÜLSÜN (SICK) 

Ceyhun ‹NSEL (LEROY SOMER) 

Kemal BAYRAM (WE‹DMÜLLER) 

Savafl YALÇIN (KLEMSAN) 

Halil KOÇAK (OMRON)

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-130

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

6. Salon D-150

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon E-170

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-240

09 

10. Enerji, Elektrik ve Elektronik Teknolojileri Fuar› 

2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

7. Salon B-110

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon D-130

a fl › n a b 

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-100 

K e y p a d

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon B-200

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-120

A4 SER‹S‹ (50 W – 5 kW) Düflük – 

Orta ve Yüksek Atalet Motorlar 

• Çal›flma Modlar›: 

Pozisyon, H›z, Tork, Pozisyon-H›z, 

Pozisyon-Tork, H›z- Tork ve Tam Kapal› 

Çevrim 

• ‹ki Kanal Rezonans Önleyici Filtre 

• Rejenaratif Çal›flma 

• RS232 – RS485 

Haberleflme ‹mkan› 

• Dahili Dinamik 

Frenleme 

• 2 Mbps Pulse Girifli 

• 1 kHz Cevap Frekans› 

• Gerçek Zamanl› Auto- 

Tuning 

• Kullan›c› dostu yaz›l›mla görsel takip ve Frekans Analizi 

• Open collector ve Line driver sürme imkan› 

• Jog Fonksiyonu 

• 2500 ppr Incremantal Encoder ve 17 Bit High Resolution Absolute 

Encoderli Motor Seçenekleri 

E SER‹S‹ (50 W – 400W) Süper Düflük Atalet Motorlar 


H›z Kontrol, Pozisyon Kontrol, Yüksek Frekansl› 

Pozisyon Kontrol 

• Dahili dinamik frenleme 

• RS232 C Haberleflme ‹mkan› 

• 500 kHz Pulse Girifli 

• 400 Hz Cevap Frekans› 

• Gerçek Zamanl› Auto-Tuning 

• Kullan›c› dostu yaz›l›mla 

görsel takip ve Frekans 

Analizi 

• Open collector ve Line 

driver sürme imkan› 


A4 P SER‹S‹ (50 W – 5 kW) Düflük – Orta ve Yüksek 

Atalet Motorlar 


Pozisyon Kontrol ve Tam Kapal› Çevrim 

Kontrol 

• ‹ki Kanal Rezonans Önleyici Filtre 

• Rejenaratif Çal›flma 

• RS232 – RS485 Haberleflme 

‹mkan› 

• Dahili Dinamik Frenleme 

• Incremantal ve 

Absolute olarak 64 

Pozisyon Yapabilme 

‹mkan› 

• Gerçek Zamanl› Auto- 

Tuning 

• Kullan›c› dostu yaz›l›mla görsel takip ve Frekans Analizi 


“Türkiye Genelinde Bayilikler Verilecektir.” 

Bostek Teknoloji Gelifltirme ve Robot Sistemleri A.fi. 

Perpa Ticaret Merkezi B Blok Kat: 11 No: 1655 

Okmeydan› - ‹stanbul 

Tel:+90 212 - 210 98 99 

Fax: +90 212 - 210 48 84

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-210

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon B-170

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-160

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon B-130

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon B-120

09 

10. Ener Enerji, ji, Elek Elektrik trik ve Elek Elektron tronik ik TTekno 

eknoloji lojileri leri Fua Fuar› r› 

2 6 fiub fiubat at - 1 Ma r t 200 2009 

7. SSal 

alon on C- C-25 250

09 

10. 0. Enerji, Ener erji, Ele Elektrik ik ve El Elektron Elektronik onik Tek Teknolojile eknolojileri jileri Fuar› uar› 

2 6 fiubat fifiu 

fiuba bat at - 1 1 MMa MMa 

a r r t 2009 200 2009 2 09 

7. Salon SSa 

Salo alon onDD-18 D-180 -180 80

PINAR MÜHEND‹SL‹K 

SEM‹KRON 

SENTEZ 

ROCKWELL 

SCHNEIDER ELECTRIC 

SICK

WEIDMULLER 

SADEL 

TEMPA PANO 

R‹TTAL 

TU⁄RAN MOTOR

52 Ürünler 

Spool & Sleeve Teknolojisi 

Endüstriyel PC 

Spool & Sleeve teknolojisi Numatics firmas› taraf›ndan 1952 y›l›nda bulunan 

ve özellikle a¤›r flartlarda kullan›lmak için gelifltirilen o-ring’siz 

(contas›z) sürgülü valf teknolojisidir. 

Spool & sleeve valflerde spool ve sleeve 440C paslanmaz çelikten efl birer 

çift olarak maksimum 10 mikron aralar›nda boflluk kalacak flekilde 

üretilir. Çal›fl›rken spool ve sleeve’ in aras›na giren hava sayesinde bu iki 

parça birbirine de¤meden sürtünmesiz olarak çal›fl›r. Bu teknolojinin getirdi¤i 

avantajlar› s›ralarsak; 

• Normal valflerle k›yaslanamayacak uzunlukta ömür. (200 milyon açma 

kapama) 

• Tozlu ortamlarda kendi kendini temizleme özelli¤i sayesinde uzun ve 

bak›ms›z çal›flma. 

• S›cakl›¤›n yüksek oldu¤u ortamlarda spool ve sleeve’ in ayn› metalden 

ifllenmifl olmas› ve o-ring’siz olmas› sebebiyle güvenilir kullan›m. 

• Spool ve sleeve aras›nda sürtünme olmad›¤›ndan çok h›zl› açma kapama 

süresi (5-10 ms). 

Bu teknolojide üretilen valfler cam, demirçelik, otomotiv, g›da, proses, 

kimya gibi sektörler baflta olmak üzere tüm sektörler için hizmetinizdedir. 

GF_VEDO 35 CT 

Ücretsiz Bilgi Kart› No: K 1 

Ak›flkan Otomasyon 

• 3,5” TFT Renkli Display 

• 320x240 Piksel (QVGA) 

• Dokunmatik Ekran 

• Field Bus Haberleflme (CANOpen, Modbus RTU, Modbus TCP) 

• Ethernet 10/100 BaseT 

• Entegre SoftPLC [IEC61131-3] 

• 6 Adet Programlanabilir Fonksiyon tuflu 

• Gefran Automation Builder ile Programlanabilme 

Hepsi bir arada, HMI, SoftPLC ve Girifl-Ç›k›fl Modülleri hepsi ayn› üründe, 

Gefran’›n yeni 3,5” TFT Endüstriyel PC‘si ile panel, PLC ve Girifl-Ç›k›fl 

modüllerini bir arada sunuyor. Arkas›na tak›labilen analog girifl- ç›k›fl 

modülleri, digital girifl-ç›k›fl modülleri, enkoder modülü, termokopul 

modülleri ile extra bir haberleflme modülü gerekmeden haberleflebilme 

imkan›. Dahili Ethernet ve Modbus RTU protokolleri, opsiyonel Canbus, 

DeviceNet ve USB protokolleri ile haberleflebilme, IP65 ön panel korumas› 

ve dokunmatik ekran. 


Elsim

3. Salon C-110 

09

54 Ürünler 

Balluff&Sie SK1-HT125 Serisi Sensör 

Elektrik Aktüatör “SA” Serisi 

Seviye uygulamalar›nda yap›flkan malzemelerin kontrolünü do¤ru bir flekilde 

yapmak her zaman mümkün olmam›flt›r. Ya¤, çikolata, bal, ketçap, 

gres, un, fleker vb. malzemelerin seviye kontrolünü temasl› bir flekilde 

yapmak malzemelerin yap›flkan özelli¤inden dolay› standart kapasitif 

sensörlerle mümkün de¤ildir. Sensör üzerine yap›flarak kalan ürünler 

sensörlerin hatal› ç›k›fl vermesinin en büyük sebebidir. Balluff yeni gelifltirdi¤i 

SK1-HT125 modeli ile bu malzemelerinde kontrolünü sorunsuz 

bir flekilde yapmay› garanti etmektedir. Sensörün teflon alg›lama yüzeyi 

malzemelerin afl›nd›r›c› etkilerine karfl› yüksek koruma sa¤lamaktad›r. 

Ürün üzerindeki hassasiyet ayar› sayesinde malzeme yo¤unlu¤una göre 

ayar yapmak mümkündür. Bu sayede malzeme cinsine ve miktar›na göre 

farkl› ayarlar yap›labilir. IP68 yüksek koruma s›n›f›na sahip HT125 

modelleri, -30…+125°C esnek çal›flma s›cakl›¤› ile dikkat çekiyor. 

Maksimum 10 bar bas›nç alt›nda çal›flabilmektedir. 180°C s›cakl›klarda 

çal›flabilecek anfi ile kullan›lan modelleri mevcuttur. 

Teknik özellikler: 

10…35V DC besleme voltaj› 

PNP/NPN NO veya NC kontak yap›s› 

35mm prob uzunlu¤u 

-30…+125°C çal›flma s›cakl›¤› 

M18 flanfl yap›s› 

Terminal ba¤lant› yap›s› 

IP68 koruma s›n›f› Ücretsiz Bilgi Kart› No: K 3 

BALLUFF 

• Kelebek, Küresel, Plug Valfler ile 90° dönüfl hareketi yapan sistemler 

için uygun bir ürün. 

• 50 Nm döndürme kuvveti 

• On-Off veya oransal çal›flma 

• IP 68 koruma s›n›f› 

• AC 110 / 230 V.AC 1 faz (60/20 Hz) 

• DC 24 Çal›flma gerilimi 

SA serisi aktüatörler küçük çeyrek dönüfllü sistemler için tasarlanm›flt›r. 

Bu aktüatörler 360°’lik dönüfl aç›s›na kadar ayarlanabilmektedir. Kompakt 

ve hafif bir üründür. 

Gövde muhafazas› alüminyum ve de¤iflik opsiyonlar›n montaj›na elverifllidir. 

Ayr› bir özellik olarak aç›k veya kapal› konumlar için ›fl›kl›, kubbe 

fleklinde konum göstergesi mevcuttur. Mevcut anahtar ile elle kontrol 

yap›labilir. Vana ba¤lant›lar› ISO standard›na uygundur. Opsiyonel olarak 

Potansiyometre 1K-Ohm, pozisyon transmitteri 4-20 mA, oransal 

kontrol ünitesi 4-20 mA.10 V. ve lokal kontrol ünitesi eklenebilir. 


PVD Proses Vana Donan›m

05-08 fiubat 2009 

2. Salon E-110 

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-150

56 Ürünler 

Kompakt Muhafazal› EX-i ‹zolatörler 

Valf Adas› 

Phoenix Contact, sadece 12.5 mm kal›nl›¤a sahip yeni MACX analog 

modülleriyle kompakt EXi sinyal izolatörlerinde eksiksiz bir seri sunmaktad›r. 

Kompakt yap›ya sahip oldu¤undan kontrol panosunda %45 yer tasarrufu 

sa¤lar. 

Birinci aflama ürünler HART özellikli çeviriciler ve ç›k›fl izolasyon kuvvetlendiricileri, 

NAMUR amplifikatörleri, valf kontrol modülleri ve 

FDT/DTM programlanabilir s›cakl›k çeviricileri içermektedir. Bütün 

ürünler bir ve iki kanall› olup üç yollu galvanik izolasyona sahiptir. Yenilikçi 

devre tasar›m›yla kusursuz iletkenli¤i garanti etmekte, böylece 

düflük güç tüketimi sa¤lamaktad›r. 

Geçmeli ve kodlu ba¤lant› klemensleri, ister vidal› ister yayl› olsun, kolay 

montaj ve devreye alma sa¤lar. Güç ve hata mesaj› modülüyle DIN 

ray› konnektörü üzerinden bilgiler al›nabilmektedir. Bütün güvenlik 

ürünleri ATEX ve IEC-Ex taraf›ndan lisanslanm›fl ve Ex Zone 2 bölgesine 

monte edilebilmektedir. SIL lisanslar›, güvenlik bazl› uygulamalarda IEC 

61508 standard›na göre kullan›lmas›na izin vermektedir. 


Phoenix Contact 

Numatics valf adalar› klasik o-ring’li valflerinin yan› s›ra Spool & Sleeve 

teknolojisi ile özellikle a¤›r flartlar, h›zl› açma kapama süreleri ve uzun 

ömür garantisinin arand›¤› durumlarda sektöre farkl› bir seçenek sunuyor. 

Numatics Valf adalar› 200 - 3500 litre/dakika aras› debi aral›¤›, tek 

etkili, çift etkili ve duble 3/2, 5/2,5/3 valf seçenekleri ile tüm valf adas› 

kombinasyonlar› için genifl ürün yelpazesine sahip. Bunun yan› s›ra eklenecek 

baz› aksesuarlar ile ayn› adan›n valflerini farkl› bas›nçlarda ay›rmak 

herhangi bir valfin h›z›n› ayarlamak veya regülatörle bas›nc›n› 

ayarlamak mümkündür. 

Yap›lacak her bir adada maksimum 32 adet bobin kullanabilirken, bir 

aday› master ada seçip bu master adayla her biri gene 32 bobinden oluflmufl 

7 adet slave aday› kontrol edebiliriz. Profibus, Device net, CANopen, 

mod bus TCP gibi birçok haberleflme protokolü ile uyumlu çal›flabilen 

valf adalar›n› standart olarak 25 pin sub-d konnektörle de temin 

edebilirsiniz. Tamamen metal dizayn› ile rakiplerinden ayr›lan Numatics 

valf adalar›n›n IP67 koruma s›n›f› ile en zor koflullarda göreve haz›r. 

Tüm bunlar›n yan›nda metal manuelin standart olarak yer almas›, ar›zal› 

fittings ve valfin di¤er valflerden ve bloktan ba¤›ms›z de¤ifltirilmesi bak›m 

aç›s›ndan sundu¤u di¤er avantajlar›. 


Ak›flkan Otomasyon

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-230

58 Ürünler 

PR 2261 Loadcell Çeviricisi 

Baumer IVO-Özel Encoderlar 

PR 2261 mV transmitteri, standart transdüserler için besleme kayna¤› 

olarak kullan›ld›¤› gibi, bu transdüserlerden gelen bipolar mV sinyalleri 

standart ak›m/gerilim sinyaline dönüfltürür. 2261, yük hücresi (load cell) 

uygulamalar›nda kullan›labilir. 6 adet yük hücresinin paralel olarak ba¤lanabildi¤i 

2261’de ç›k›fl sinyal dinami¤i 16 bit’tir. 

Modül, önde bulunan 3 tufl yard›m› ile programlanabildi¤i gibi girifl sinyalini 

LED göstergeden izlemek de mümkündür. Relatif kalibrasyon 

özelli¤i ile girifl de¤erinin kalibre edilmesine olanak verir. Ayr›ca PNP / 

NPN girifl için harici daralama yapmak da olas›d›r. Modülün besleme 

gerilimi 24 VDC’dir. 


Novazet 

50 metreye kadar olan uzunluklarda Incremental & Absolute olarak ölçüm 

yap›labilecek özel encoderlar. 

Özellikler: 

• Ölçüm mesafelerinde %_+0.02 seviyelerinde yüksek linerite 

• Yüksek esneklik sa¤lanm›fl,paslanmaz çelik gövdeli kablo 

• Alüminyum gövde 

• Koruma s›n›f› IP50 

• Servis ömrü: 3000mm’de 5 milyon stroke 

5000mm-50.000mm’de 1 milyon stroke 

Incremental encoderlar 

• 80.000 pulse kadar impuls say›s› 

• Dönüfl h›z› 10.000 rpm e kadar 

• Besleme voltaj› 5VDC veya 4.75…30VDC aras› 

• Extreme s›cakl›klarda çal›flabilme -20C….+100C 

Absolute encoderlar 

• Singleturn veya Multiturn 

• 36 Bit’e kadar hassasiyet 

• Dönüfl h›z› 10.000 rpm ye kadar 

• Yüksek enterferans dayan›m› 

• 2000 m/s2 ye kadar flok dayan›m 

• 100 m/s2 vibrasyon dayan›m 

• Extreme s›cakl›klarda çal›flabilme -20C……+85C 

• Zenginlikleri • CAN-BUS • SSI • EtherCAT 

• DeviceNET • PROFIBUS • Interbus 


Protek Teknik

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-195

60 Ürünler 

Siemens Sirius 3RW30 Yumuflak Yolverici 

Elektronik S›cakl›k Sensörü 

Yeni kompakt 3RW30 yumuflak yolvericiler fan, pompa, konveyör 

veya kompresörlerdeki standart uygulamalarda kullan›lan panolarda 

%70 yer tasarrufu sa¤lar, montaj süresini k›salt›r ve entegre edilmifl 

by-pass kontaklar› sayesinde güç kay›plar›n› azalt›r. 

S00’dan S3’e kadar de¤iflik boylarda, 1.5-55 kW (AC 400 V) güce 

sahiptir. 2 fazdan kontrollüdür. Potansiyometrelerle yolverme zaman› 

ve yolverme gerilimi kolay ayarlanabilir. Vidal› ve Cage Clamp 

ba¤lant› tekni¤ine uygundur. Ayr›ca dünya genelinde geçerli onaylara 

(IEC, UL/CSA, CCC) sahiptir. 

Yenilikler: 

• 2 fazdan kontrollü bu cihazlar “polarity balancing” özelli¤i sayesinde 

kalk›fllarda flebekeye daha fazla yüklenilmemesini sa¤larlar. 

• Boylara göre güç de¤erleri 7.5, 18.5, 37, 55 kW’t›r. Bu sayede, eski 

serilere nazaran ayn› güçlerdeki boyutlar daha da küçülmüfllerdir. 


Siemens 

Optimum okunakl›l›k için iki ayar halkas› kullanarak kolay anahtarlama 

noktas› ayar› 

TK tipi s›cakl›k sensörleri, s›v› ve gaz s›cakl›klar›n› izlemek için tüm 

dünyada kullan›lan, ilk kolay ayarlanabilen elektronik sensörlerdir. 

‹ki merkezsel ayar halkas› kullanarak öngörüsel olarak ayarlanabilen 

anahtar noktalar› vard›r. Ayarlama için uygulanan sistem s›cakl›¤› 

gerekmez. 

Mekanik kilitleme ayar halkalar›n istek d›fl› ayar bozulmalar›n› engeller. 

Opsiyon olarak sa¤lanan koruyucu kapak yetkisiz kurcalamalar› 

engeller. TK s›cakl›k sensörleri, ayarlanabilir konum ve s›f›rlama 

noktalar› veya sabit histerezis ile iki anahtarlama noktas› ile tedarik 

edilebilir. Ölçüm aral›¤› -25 ile 140 °C aras›ndad›r. 

Entegre Pt1000 sensör eleman› uzun kullanma ömrü ve sensörün 

do¤rulu¤unu garanti eder. Yan›t süresi T05 için 1 saniye olup T09 

için 3 saniyedir. Aç›kça görülen iki LED çal›flma (yeflil) ve anahtarlama 

konumunu (sar›) gösterir. Proses ba¤lant›s› entegre G1/4 erkek 

vida ile yap›l›r. 


IFM Electronic

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon D-170

62 Ürünler 

Hohner 28 Serisi Enkoderler 

Optik Hareket Sensörleri 

Hohner Automazione Srl. Firmas›n›n ürünü olan minyatür tip, art›msal (incremental), 

milli, 28 serisi sinyal üreticiler (encoder), çok çeflitli uygulama alanlar›nda 

çözümler sunmaktad›r. Gövde çap› 40mm olan bu enkoderler, 6mm mil 

çap›yla üretilmektedir. 5.000 pulsa kadar üretilebilen 28 serisi enkoderler, son 

kullan›c›n›n ihtiyaçlar› do¤rultusunda her türlü enkoder uygulamas›nda güvenle 

kullan›lmaktad›r. 

28 Serisi enkoderler afla¤›daki teknik özelliklere sahiptir; 

Mekanik Veriler: 

Gövde ve Kaplama: ABS Nikel Kaplanm›fl 

Mil: Paslanmaz Çelik 

Yataklar: ‹ki S›ral› Bilyeli Yatak 

A¤›rl›k: Yaklafl›k 130gr 

Koruma S›n›f›: IP65 

Devir Say›s›: Maks. 6000 devir/dk 

Dönme Momenti: 3Ncm (Tork) 

Atalet Momenti: 5gcmÇ 

Maks. fiaft Yükü: Önden 30N - Yandan 30N (Sinyal (Pulse) Say›s› 

artt›kça bu de¤er düflmektedir) 

Elektriksel Veriler: 

Besleme Gerilimi: 5÷24V (Elektronik Devreye Ba¤l›) 

Ak›m Tüketimi: 40÷80mA (Elektronik Devreye Ba¤l›) 

Yük Ak›m›: 20mA 

Frekans : 160kHz’e kadar (Elektronik Devreye Ba¤l›) 

Elektriksel Korumalar: K›sa-Devre ve Ters Polarite Korumal› 

Çal›flma S›cakl›¤›: -20 ÷ +60 °C 

Ç›k›fl Tipleri: OC, NPN, PP ve TTL 


Dönüflüm 

Optik hareket sensörleri genifl aral›klarda, 1 mm ve daha büyük çaplardaki 

geliflmifl hareketleri alg›lamak için üretilmifltir. 

Sensör yüzeyin 30 mm yukar›s›na yerlefltirilir ve 1 m/sec h›z›n yukar›s›ndaki 

hareketleri güvenilir bir flekilde tespit eder. Dura¤an durumlarda ise 

hareket h›z› hassasiyet ayar›n› ve NC/NO fonksiyonunu harekete geçirerek 

sinyal verir. 

• Metal ve ametal hareketlerini, parlak yüzeyleri ve durmay› alg›lar. 

• Darbe geniflli¤i ayarlanabilir. 

• Sa¤lam metal kasa 

• Yüksek koruma s›n›f› 


E Teknik Endüstriyel Elektronik

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon A-190

64 Ürünler 

ILC 130 ETH ve ILC 170 ETH 2TX Kontrolör 

Minyatür Endüktif Sensör Serileri 

Phoenix Contact 100 s›n›f› kontrolör ailesi, iki yeni üyesini 

daha otomasyon dünyas›n›n hizmetine sunuyor. ILC 

130 ETH kontrolör tüm Inline serisi kontrolörlerde oldu- 

¤u gibi Ethernet ba¤lant›s›n›, entegre WEB SERVER ve 

Modbus RTU portlar›n› üzerinde bar›nd›r›yor. 

192 Kbyte haf›zas› ise düflük fiyat›na ra¤men orta seviyede 

uygulamalarda alternatifsiz çözüm sa¤l›yor. 

ILC 170 ETH 2TX ise 100 s›n›f›n›n en k›demli üyesi olarak 

tasarlanm›fl. Üzerinde 2 adet Ethernet portunu bar›nd›ran 

yap›s› ile da¤›t›lm›fl yap›larda Ethernet switch kullanmaks›z›n 

sistem tasarlanmas›na izin veriyor. 

Ayr›ca harici SD haf›za kart› tak›labilmesi sayesinde herhangi 

bir ar›za halinde sadece SD kart›n tafl›nmas› yeni 

kontrolörün kald›¤› yerden devam etmesi için yeterli 

oluyor. Ayn› zamanda 256 Mbyte ek haf›za sayesinde 

Web Visit program› ile tasarlanacak projelerde onlarca 

sayfa yaratmak mümkün oluyor. 

4 mm’lik çap›, M5x0,5 ölçülerine ra¤men, 1 mm’lik alg›lama mesafesiyle 

bu ölçülerdeki klasik sensörlere oranla daha yüksek performans göstermektedir. 

Bu özelliklerinden dolay› TURCK Mini Endüktif Sensörler, otomasyon ve 

paketleme uygulamalar› için idealdir. 

Güçlü d›fl yap›s› sayesinde en zorlu çal›flma ortamlar›nda bile performans› 

oldukça yüksektir. Is› de¤iflikliklerine, neme, makinelerdeki titreflime, 

sars›nt›ya, elektromanyetik alanlara ve gerilim s›çramalar›na karfl› 

korumal› olmas› en zor koflullarda bile çal›fl›r. 

Ø3: BI1-EH03-AP7X 

Ø4: BI1-EH04-AP6X-V1331 

M5: BI1-EG05-AP6X-V1331 

Ø6,5: BI2-EH6,5K-AP6X-V1131 


Phoenix Contact 


DACEL Mühendislik

66 Ürünler 

Kompakt Makine Kontrolörü 

Pano Termostat› 

ESM-1510 

Omron'un CP1L serisi, modüler PLC becerisinde mikro- 

PLC kompaktl›¤›n› sunuyor. CP1L dahili olarak 14, 20, 

30 veya 40 G/Ç ile gelir ve çok çeflitli CP1W veya 

CPM1A geniflletme üniteleri ile 160 G/Ç noktas›na 

kadar geniflletilebilir. 

Programlama ve izleme için standart USB ba¤lant› noktas› 

kullan›r ve iki opsiyonel geçmeli seri haberleflme 

ba¤lant› noktas› sunar. CP1L serisi CP1H, CJ1 ve CS1 

serileriyle ayn› mimariyi paylaflt›¤› için, programlar 

haf›za yerleflimleri ve komutlar için uyumludur. 

• 4 yüksek h›zl› enkoder girifli ve 2 yüksek h›zl› puls 

ç›k›fl› 

• CP1H, CJ1 ve CS1 serisi PLC'ler ile uyumlu komut seti 

• Opsiyonel RS232C ve RS-422A/485 seri ba¤lant› noktalar› 

• USB programlama ba¤lant› noktas› 

• ‹leri Seviyeli Hareket fonksiyonlar› 


Omron 

Dahili S›cakl›k Sensörü ve DIN Ray›na Montaj özelli¤i ile Is›tma/So¤utma 

uygulamalar›nda ekonomik ve kolay kullan›m çözümleri 

sa¤lamaktad›r. 

3 Dijit Göstergeli olan ve ON/OFF S›cakl›k kontrolü sa¤layan 

ürün, seçilebilir ›s›tma veya so¤utma fonksiyonu, histerisizli çal›flma 

seçimi, ayarlanabilir s›cakl›k ofseti, set de¤eri alt limit ve set 

de¤eri üst limit s›n›rland›rmas› özellikleri ile her tür uygulamaya 

adapte edilebilmektedir. 

Röle veya SSr Sürücü ç›k›fl› seçenekleri ile pazara sunulan ürün 

so¤utma uygulamalar› için kompresör koruma gecikmelerine, 

prob ar›zas› durumunda; kompresör’ün sürekli çal›flmas›, durmas› 

veya periyodik çal›flmas› seçeneklerine sahiptir. Pano içi s›cakl›k 

kontrol uygulamalar›n›n yan› s›ra günefl enerjisi ile ›s›tma uygulamalar›nda 

da kullan›lmaktad›r. 


Emko Elektronik

68 Ürünler 

GEFRAN AVRy Lift Drive 

• Besleme: 3 x 400Vac…480Vac, 50/60Hz 

• 5,5 (7.5Hp) ile 15kW (20Hp) aral›¤›nda 

• H›z aral›¤› 5m/s’ ye kadar 

• Geared ve gearless 

• Koruma s›n›f› IP20 

• Sertifika: CE 

Özellikleri: 

• 5,5 (7.5Hp) ile 15kW (20Hp) aral›¤›nda Unit cosphi operation 

• Girifl ak›m›n›n 4% ünden küçük gürültü ve harmonik 

• “Uzay vektör” modülasyonu ile minimum düflük ses seviyesi 

• Self tuning özelli¤i 

• Kullan›c› dostu dahili keyped 

• Bilgisayardan Programlayabilme 

• Standart RS485 Haberleflme Protokolü PROFIBUS-DP, GENIUS, CANopen ya 

da DeviceNet Protokolleri ile haberleflebilme (Opsiyonel) 

Profil: GEFRAN AVRy Serisi inverterler günümüzün lift sektörünün isteklerini karfl›lamak 

için gelifltirilmifltir. Lift sektöründe kullan›lan hem senkron hem de asenkron 

motorlar ile kullan›labilen son teknoloji tek sürücüdür. GEFRAN AVRy’in en 

önemli özelli¤i “temiz enerji” geri kazan›m teknolojisidir. (girifl ak›m›ndaki harmonik 

bozulma 4% den küçüktür) ve yüksek performans› dinamizm ve konfor ile 

bir araya getirir. ‹flletme enerji maliyetlerinde gözle görülür azalma sa¤lar. 

Sa¤lad›¤› Özellikler: 

• Özel güvenilir Lift makrosu 

• Milimetre yada inc parametreleme 

• Lift mekanik parametreleri 

• H›zlar aras›nda rampal› geçifl 

• Kat yaklafl›m kontrolü 

• Kullan›c› dostu menü 

Banner QT50U Serisi Ultrasonik Sensörler 


Elsim 

Yüksek alg›lama mesafesi gerektiren uygulamalarda QT50U serisi güvenilir çözümler 

sunuyor. TEACH-Mod programlama özelli¤i sayesinde kullan›m› oldukça 

kolayd›r. 200mm ile 8 metre alg›lama aral›¤›na sahiptir. Programlad›¤›n›z alg›lama 

penceresi üzerinden ç›k›fl sinyali ölçeklenir ve otomatik olarak da¤›l›r. Minimum 

ve maksimum pencere limitleri ayr› ayr› ayarlanabilir. 

DIP Switch’ler arac›l›¤›yla 0-10V veya 4-20mA kullan›m› seçilebilir. Arka kapa- 

¤›ndaki 8 ayr› DIP Switch arac›l›¤›yla kalibrasyon performans› art›r›labilir. De¤iflik 

tiplerde montaja olanak sa¤layan benzersiz tasar›ma sahip, a¤›r çevresel koflullar 

için kapsüllenmifl sa¤lam bir gövdesi vard›r. S›cakl›k kompanzasyonunu kendisi 

yapabilen elektronik bir devre içerir. Analog ç›k›flta pozitif (0-10V, 4-20mA) veya 

negatif kayma (10-0V, 20-4mA) seçilebilir. 


DACEL Mühendislik

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-115

70 Ürünler 

Dijital So¤utma Kontrol Cihaz› 

ENDA EDT1423 

ENDA EDT 1423 4 haneli ›s›tma ve so¤utma kontrolü için üç kontakl›, 

zamana ba¤l› defrost yapabilen dijital so¤utma kontrol cihazlar›d›r. Defrost 

konta¤› sayesinde ters gaz dolafl›m›na veya rezistansla ›s›tmaya olanak 

sa¤layarak defrost sürelerini k›salt›r. Evaporator üzerindeki probu sayesinde 

defrosta ihtiyaç olup olmad›¤›n› alg›layarak ihtiyaç olmayan defrost 

aralar›n› devre d›fl› b›rak›r. 

So¤utma odas› ve evaporatör için iki NTC prob girifli olan cihazda, NTC 

prob girifli için ofset ayar› yap›labilir. Ön paneldeki tufl tak›m› arac›l›¤›yla 

kompresör koruma parametreleri, prob ar›zas› durumunda kompresör 

davran›fl›, set de¤erinin alt ve üst limitleri, defrost süresi, aral›¤› ve 16 de- 

¤iflik seçenekle sesli uyar› kolayl›kla ayarlanabilir. 

ENDA marka So¤utma Grubu Cihazlar› di¤er tüm ENDA ürünlerinde oldu¤u 

gibi RoHS standartlar›na uygun olup, CE iflareti ile üretilmektedir. 

Kompakt ve Düflük Maliyetli Ak›flölçer 


Sisel 

Sa¤lam ve kompakt gövde tasar›m› ile, bofl alan›n s›n›rl› oldu¤u yerlerde 

bile bir adaptör kullanarak boru hatt›na direk kurulum sa¤lar. Dört 

haneli abece say›sal gösterge tüm ölçülen proses de¤erlerin bir yerinde 

gösterimini sa¤lar. 

Buna ek olarak, LEDler ç›k›fllar›n anahtarlama durumunu gösterir. 

Dü¤meler proses parametrelerini etkinlefltirmek, sensör parametrelerini 

ayarlamak ve sensörü kilitlemek için kullan›l›r. 

Toplay›c› konumunda, en son s›f›rlamadan itibaren toplam tüketim 

gösterilir, böylece maliyet fleffafl›¤› sa¤lan›r. Ayn› zamanda mevcut 

hacimsel ak›fl bir analog sinyal olarak da sa¤lanabilir. S›cakl›k kontrolü 

sayesinde ak›flkan›n s›cakl›¤› da gösterilir. 

S›cakl›¤›n limit de¤eri afl›ld›¤›nda veya ak›fl minimum de¤erin alt›nda ise 

bir di¤er anahtarlama ç›k›fl› arac›l›¤›yla bir ikili sinyal üretilir. 

So¤utma suyunun s›cakl›¤› çok yüksek oldu¤unda bu sinyal kullan›larak 

sistem kapat›labilir. 


IFM Electronic

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

7. Salon C-100

76 Fuara Do¤ru 

70’e Yak›n Ülkeden Üretici, 

‹thalatç› ve ‹hracatç›lar 

WIN’09’da Buluflacak 

Hannover Messe Bileflim 

Fuarc›l›k A.fi. taraf›ndan 

düzenlenen; 7 farkl› 

sektörü ayn› çat› alt›nda, 

iki farkl› zaman diliminde 

ve 7 farkl› fuarda 

buluflturan WIN Fuarlar›, 

krizden bunalan üretici 

KOB‹’ler ve ihracatç›lar 

için can simidi olmaya 

aday... 

Yurtd›fl› ziyaretçiyi art›r›c› çal›flmalar›yla, 

kat›l›mc›s›na ihracat 

olanaklar› sa¤layan ve Avrasya ve 

Orta Do¤u bölgelerinin en büyük 

sanayi platformu olarak tan›mlanan 

WIN (World of Industry), bu 

y›l da Türkiye’nin yan› s›ra, 70’e 

yak›n ülkeden yüzlerce flirketin 

temsilcilerini WIN Fuarlar› kat›l›mc›lar› 

ile ‹stanbul’da buluflturacak. 

2009 WIN Fuarlar›’n›n Avrasya 

‹fl Orta¤› ise M›s›r olacak. Ayr›ca 

fuar kapsam›nda düzenlenecek 

olan, ülkeleraras› proje paylafl›m- 

❝ WIN (World of 

Industry), bu y›l da 

Türkiye’nin yan› s›ra, 70’e 

yak›n ülkeden yüzlerce 

flirketin temsilcilerini WIN 

Fuarlar› kat›l›mc›lar› ile 

‹stanbul’da buluflturacak. 

2009 WIN Fuarlar›’n›n 

Avrasya ‹fl Orta¤› ise 

M›s›r olacak ❞

lar›yla pazarlar aras› iletiflimin 

güçlendirildi¤i ‹flbirli¤i Günleri’nin 

konuk ülkeleri de ‹ran, Suriye, 

Ukrayna ve M›s›r olacak. 

‹stanbul Büyükçekmece’deki TÜ- 

YAP Fuar ve Kongre Merkezi’nde 

Hannover Messe Bileflim Fuarc›l›k 

A.fi.’nin düzenleyece¤i 

WIN’09’un 5 ile 8 fiubat aras›ndaki 

ilk faz›nda; Machinery’09, 

Welding’09, Surface Treatment’09 

ve Materials Handling’09 

fuarlar› yer alacak. 26 fiubat’ta 

bafllay›p 1 Mart’ta bitecek 

olan ikinci fazda ise Otomasyon’09, 

Electrotech’09 ve 

Hydraulic&Pneumatic’09 fuarlar› 

ziyaret edilebilecek. 

Orta Anadolu Makine ve Aksam› 

‹hracatç›lar› Birli¤i’nden Makine 

Mühendisleri Odas›’na, D›fl Ticaret 

Müsteflarl›¤›, Ankara Sanayi ve 

Ticaret Odalar›’ndan VDMA Alman 

Makina ve Aksam› ‹malatç›lar› 

Birli¤i'ne kadar 65 ulusal ve 

uluslararas› kuruluflun destekledi- 

¤i WIN'09 Fuarlar›, endüstriyel 

etkinliklerle, çözüm olanaklar›n›n 

yo¤un olarak sunuldu¤u güçlü 

bir platform olacak. 

Türkiye, Avrasya ve Orta Do¤u 

bölgesi imalat endüstrisinin en 

önemli fuar› olarak bilinen WIN, 

2000 ile 2007 y›llar› aras›nda tek 

77 

❝ Orta Anadolu Makine 

ve Aksam› ‹hracatç›lar› 

Birli¤i’nden Makine 

Mühendisleri Odas›’na, 

D›fl Ticaret Müsteflarl›¤›, 

Ankara Sanayi ve Ticaret 

Odalar›’ndan VDMA 

Alman Makina ve Aksam› 

‹malatç›lar› Birli¤i'ne 

kadar 65 ulusal ve 

uluslararas› kuruluflun 

destekledi¤i WIN'09 

Fuarlar›, endüstriyel 

etkinliklerle, çözüm 

olanaklar›n›n yo¤un olarak 

sunuldu¤u güçlü bir 

platform olacak ❞

78 Fuara Do¤ru 

çat› alt›nda gerçeklefltirildi. Ziyaretçilerin 

daha fazla ürün, marka 

ve firma görmek istemeleri, fuarlar›n 

2007’den itibaren iki fazda 

düzenlenmesi sonucunu do¤urdu. 

2008 y›l›nda düzenlenen 

WIN’e 197’si yabanc› 1408 kurum 

ve kurulufl kat›lm›fl ve iki fazdaki 

toplam ziyaretçi say›s› da 

121 bin olmufltu. 

❝ Türkiye, Avrasya ve Orta Do¤u bölgesi imalat 

endüstrisinin en önemli fuar› olarak bilinen WIN, 2000 

ile 2007 y›llar› aras›nda tek çat› alt›nda gerçeklefltirildi. 

Ziyaretçilerin daha fazla ürün, marka ve firma görmek 

istemeleri, fuarlar›n 2007’den itibaren iki fazda 

düzenlenmesi sonucunu do¤urdu ❞ 

T.C. D›fl Ticaret Müsteflarl›¤› bu 

y›l 17 ülkeden sat›nalmac›lar›n 

WIN Fuarlar›n› ziyaret etmesi için 

olanak sa¤lad›. KOSGEB’in de 

destekledi¤i WIN’09 Fuarlar› için 

Avrupa, Avrasya, Ortado¤u ve 

Kuzey Afrika’da yo¤un bir tan›t›m 

ve reklam kampanyas› gerçeklefltirildi. 

Fuarlar›n fuar›nda 7 sektör 

bulufluyor 

5 fiubat’ta bafllay›p, 8 fiubat 

2009’da bitecek olan birinci fazda 

yer alacak fuarlar flunlar: 

MACHINERY'09 (14. Makina 

‹malat› ve Metal ‹flleme Teknolojileri 

Fuar›), WELDING'09 (9. 

Birlefltirme, Kaynak ve Kesme 

Teknolojileri Fuar›), SURFACE 

TREATMENT'09 (3. Yüzey ‹flleme 

Teknolojileri Fuar›), MATERIALS 

HANDLING'09 (8. Tafl›ma, Depolama, 

‹stifleme ve Lojistik Fuar›). 

26 fiubat’ta bafllay›p 1 Mart’ta bitecek 

olan ikinci fazda yer alacak 

fuarlar da flunlar: 

OTOMASYON’09 (16. Endüstriyel 

Otomasyon Fuar›), ELECTRO- 

TECH’09 (10. Enerji, Elektrik ve 

Elektronik Teknolojileri Fuar›) ve 

HYDRAULIC&PNEUMATIC’09 

(6. Ak›flkan Gücü Teknolojileri 

Fuar›). 

Fuara iliflkin ayr›nt›l› bilgi ve ücretsiz 

fuar davetiyesi almak için 

www.win-fair.com 

adresi ziyaret edilebilir.

80 

FOKUS 

FOKUS 

Ç‹MENTO Ç‹MENTO 

Çimento Ö¤ütme Tesisi 

Otomasyonuna Örnek 

Bir Uygulama 

Bahad›r Ürkmez 

Proje Müdürü 

Müsan Mühendislik, 

Müflavirlik Ltd. fiti. 

Müsan Mühendislik, 1990 y›l›nda 

öncelikle çimento sektöründe 

var olan proje ve taahhüt firmas› 

eksikli¤ini kapatmak amac› ile, 

Türkiye’nin önde gelen çimento 

fabrikalar›ndan birinin üst yönetiminden 

emekli Abdülhalim fiendemir 

ve Yücel Gönül taraf›ndan 

kurulmufltur. Proje, mekanik ve 

elektrik taahhüt ve montaj konular›nda 

faaliyet gösteren Müsan 

Mühendislik, firmalar›n otomasyona 

olan ihtiyaçlar›n› da bünyesinde 

karfl›lamak amac› ile flirket 

bünyesinde bir otomasyon grubu 

oluflturmufl ve 2004 y›l›nda otomasyon 

grubunu ‹ndas Endüstriyel 

Otomasyon Ltd. olarak flirketlefltirmifltir. 

Sadece otomasyon 

alan›nda faaliyet gösteren Müsan 

– ‹ndas ortakl›¤› çimento sektöründe 

çeflitli otomasyon uygulamalar›n› 

baflar› ile tamamlam›flt›r. 

Turgutlu, Manisa’da kurulu bulunan 

EgeÇim A.fi’ye ait ö¤ütme ve 

paketleme tesisi modern bir çimento 

ö¤ütme tesisi olarak sektöre 

hizmet etmektedir. Tesisin mekanik, 

elektrik projeleri Müsan taraf›ndan 

haz›rlanm›fl, elektrik taahhüt 

iflleri Müsan Mühendislik 

bünyesinde bitirilmifltir. Tesisin 

otomasyonu Müsan – ‹ndas çözüm 

ortakl›¤› ile projelendirilmifl 

ve tamamlanm›flt›r. 

Tesis 50,000 m 2 arazi üstünde 

7,000 m 2 kapal› alana kurulu 

olup, 25,000 t kapasiteli klinker 

stokhol, 80 t/h kapasiteli çimento 

de¤irmeni, 4 adet 1,500 t çimento 

silosu ve 100 t/h kapasiteli paketleme 

üniteleri ile yard›mc› bina 

ve ünitelerden oluflmaktad›r. 

Kurulu gücü 7.5 MVA olan tesis 

içerisinde gücü 0.37 kW’tan 

2,800 kW’a kadar motorlar, çeflitli 

modellerde sensörler, h›z kontrol 

cihazlar› mevcuttur. Toplam 

I/O say›s› 920 olan tesisin otomasyonundaki 

parametreler de 

ekipman say›s› kadar çeflitlidir. 

Böyle bir tesisin otomasyon ihtiyac›n› 

karfl›lamak amac› ile

Schneider çözüm ortakl›¤› ile 

üretilen MCC’ler, Simatic S7 300 

PLC’ler kullan›lm›flt›r. Saha cihazlar› 

ile haberleflme Profibus 

modülleri ile sa¤lanm›fl olup kullan›c› 

arayüzü (HMI) tasar›m› ve 

programlanmas› WinCC yaz›l›m› 

ile yap›lm›flt›r. 

Tesiste kontrol edilmesi gereken 

parametreler genel olarak afla¤›daki 

gibi listelenmifltir. 

a. Klinker, alç› ve tras gibi malzemelerin 

dozajlanmas› 

b. Mal nakil sistemlerinin 

Start/Stop ve h›z kontrolleri 

c. Ekipmanlar›n acil stop kontrolleri 

d. De¤irmen yatak s›cakl›klar› 

e. Ya¤ bas›nçlar› ve s›cakl›klar› 

f. De¤irmen, redüktör ve separator 

devirleri 

g. De¤irmen doluluk oran› 

h. Filtre fanlar› fark bas›nçlar› 

i. Filtre fanlar› h›z kontrolleri 

j. Sistemde bulunan klapelerin 

oransal ve açma/kapama kontrolleri 

k. Silolar›n içerisindeki mal seviyelerinin 

doluluk kontrolü (max 

ve min) 

l. Silo alt› dökme çimento körüklerinin 

otomatik kontrolü 

m. Paketleme ünitesi içerisindeki 

depolar›n doluluk kontrolü (max 

ve min) 

n. Paketleme makinas›n›n kontrolü 

Bir çimento tesisinin otomasyonunu 

sadece sistemin kontrolü 

olarak görmek yanl›fl ve eksik bir 

bak›fl olacakt›r. Çimento üretiminin 

optimizasyonunu sa¤lamak 

ancak güvenilir, tam ve do¤ru verilerin 

elde olmas› ve kolayca ifllenmesi 

ile mümkündür. Bu nedenle 

yukar›da belirtilen parametrelerin 

kullan›c› arayüzü ile 

kontrolü, set pointlerinin belirlenmesinin 

yan› s›ra, tesiste kontrolü 

yap›lan noktalar›n; 

a. Ar›za bilgilerinin, 

b. Günlük, saatlik çal›flma verile- 

81 

rinin, 

c. Enerji tüketim bilgilerinin, 

d. Ar›zaya yol açmam›fl problem 

bilgilerinin merkezi bir veritaban›nda 

saklanmas› da otomasyon 

yaz›l›m ve projesi dahilinde görülmelidir. 

Bu nedenle EgeÇim 

tesisi otomasyonu kapsam›nda 

kritik noktalar›n 

a. Ak›m 

b. Bas›nç 

c. Devir 

d. S›cakl›k 

gibi parametreleri sistemde depolanmaktad›r. 

Ancak ifllenmemifl, 

ham verilerin kullan›c›ya faydas› 

minimum seviyededir. Operatör 

ve tesis yönetiminin ifllenmifl veri-

82 

FOKUS 

FOKUS 


lere kolayca ulaflmas›n› sa¤lamak 

amac› ile merkezi veritaban›nda 

saklanan bilgiler grafik e¤rilere, 

liste raporlara dönüfltürülmektedir. 

Kullan›c› taraf›ndan gerekli 

görüldü¤ünde bu raporlar ve grafikler 

gerek ekrandan gerekse de 

yaz›l› olarak al›nabilmektedir. 

Ar›zaya yol açmam›fl problemlerin 

raporlanmas› günümüzün koruyucu 

bak›m anlay›fl› do¤rultusunda, 

problem noktalar›n›n önceden 

tespiti ve maliyetli ar›zalar 

oluflmadan sistemin bak›m›n›n 

sa¤lanmas› için tesis yönetimine 

ve bak›m ekiplerine gerekli bilgileri 

sa¤lad›¤›ndan özellikle 

önemlidir. 

Ayr›ca günümüzün güvenlik ihtiyaçlar› 

ve kurallar› göz önüne 

al›nd›¤›nda sistemin devreye al›nmas› 

ya da durdurulmas› s›ras›nda 

tesis çal›flanlar›n›n görsel ve 

iflitsel olarak uyar›lmalar› gerekmektedir. 

Bu uyar› iflini kiflilerin 

kontrolüne b›rakmak risklidir. 

EgeÇim otomasyonu kapsam›nda 

her bir ünitenin çal›flmas› ve durmas› 

s›ras›nda gerekli görsel ve 

iflitsel alarmlar ile tesis çal›flanlar› 

uyar›lmakta ve olas› ifl kazalar›n›n 

önünün al›nmas› konusunda 

olumlu bir ad›m at›lmaktad›r. 

EgeÇim tesisi otomasyonu modern 

bir ö¤ütme paketleme tesisi- 

nin bütün ihtiyaçlar›na yan›t vermektedir. 

Son 20 y›lda çimento 

üretim teknolojilerindeki geliflmeler, 

kontrol odas› ve laboratuvar 

donan›m ve yaz›l›mlar› konusunda 

çok h›zl› geliflmeler yaflanmas›na 

yol açm›flt›r. Günümüzde, 

enerji maliyetlerini düflüren, 

daha sa¤l›kl› proses kontrol sa¤layan 

ve üretilen çimento kalitesini 

artt›rmaya yönelik yeni bir bak›fl 

aç›s› yerleflmektedir. Asl›nda proses 

kontrol ve laboratuvar sistemlerini 

biraraya toplamaktan ibaret 

olan ve on-line analiz sistemleri 

ile otomasyon grubunu birlikte 

çal›flt›ran bu anlay›fl henüz Türkiye’de 

çok az tesiste farin ve klinker 

üretim aflamalar›nda kullan›lmaktad›r. 

Çimento ö¤ütme aflamas›nda 

da kullan›m› büyük fayda 

sa¤layacak olan bu sistemlerin 

kurulmas› ve otomasyonu, Müsan 

– ‹ndas ortakl›¤›n›n önümüzdeki 

dönemlerde Türkiye’de daha s›k 

uygulamas›n› yapmak istedi¤i konular›n 

bafl›nda gelmektedir.

84 

FOKUS FOKUS 


Phoenix Cement’in Yerleflik 

Mimarisi, Bak›m Maliyetini 

%10 Oran›nda Düflürüyor 

Rockwell Automation 

Çeviri: Onur Kulaat 

Rekabetin çok önemli 

oldu¤u çimento pazar›nda, 

üretimi ve elde edilen 

geliri artt›rman›n yolu, 

kullan›lan teknolojiyi 

ilerletmekten geçer. 

Çözümler 

Rockwell Automation’dan 

Yerleflik Kontrol Mimarisi 

• PowerFlex 7000 orta seviye, 

de¤iflken frekans sürücü: 4160V, 

2000 BG ve 

1460V, 800 BG 

• 20 Allen-Bradley® düflük gerilim, 

de¤iflken frekans sürücüler 

• 152 Allen-Bradley IntelliCEN- 

TER alçak gerilim motor kontrol 

birimleri 

• Allen-Bradley ControlLogix 

programlanabilir kontrolörler 

• 500 Allen-Bradley E3 Plus elektronik 

afl›r› ak›m röleleri 

• Six Entek 6600 titreflim görüntüleme 

sistemleri 

Sonuçlar 

• ‹lk hafta içinde, beklenenin 

üzerinde üretim art›fl› 

• Ton bafl›na düflen bak›m masraf›n›n 

%10 oran›nda düflürülmesi 

• Kablolamadan %20 tasarruf 

• Sistemi devreye alma süresinde 

%20 azalma 

Arkaplan 

Phoenix flehrinde faaliyet gösteren 

Salt River Malzeme Grubu, 

Salt River Pima-Maricope Indian 

oluflumuna ba¤l› bir iflletmedir. 

Oluflum Phoenix Çimento firmas›n› 

1987 y›l›nda sat›n alm›fl ve 

2003 y›l›nda tesisi bugünkü 

SRMG iflletmesi haline getirmifltir. 

fiirketin Clarkdale, Arizona’daki 

çimento fabrikas› 1959 

y›l›nda, Amerikan Çimento ‹flletmesi 

taraf›ndan Glen Kanyonu 

Baraj›’n›n inflaat› için malzeme 

üretilmesi amac›yla aç›lm›flt›r. 

Fabrika üç adet f›r›n› ile y›lda 

336.000 tonluk üretim yap›labiliyordu. 

Tesis baraj›n tamamlanmas›na 

kadar geçen befl y›ll›k süre 

içinde, proje için bir milyon 

tondan fazla çimento üretmifltir. 

Fabrikan›n, baraj inflaat›ndan 

Clarkdale, Arizona’ da yaklafl›k elli y›ld›r faaliyet gösteren Phoenix Çimento fiirketi, 

kontrol sistemini Rockwell Automation’un yard›m›yla yeniledi.

sonra üretimi durdurmas› bekleniyordu. 

Ancak Phoenix, Arizona 

ve New Mexico civar›nda artan 

talep sebebiyle 30 y›l daha hizmete 

devam etti. Clarkdale fabrikas› 

y›llar içinde çok say›da de¤iflime 

u¤rad›. Bu de¤iflimler sayesinde, 

1990’l› y›llar›n bafl›ndan 

itibaren y›ll›k 650.000 tonluk 

üretim seviyesine ulaflt›. 

Zor K›s›m 

Phoenix Çimento firmas›n›n pazar 

pay›, 1990’l› y›llarda azalmaya 

bafllad›. Fabrikan›n ifllerli¤ini 

sa¤layan bileflenlerin teknolojisi 

eskimiflti. Bu da üretim kapasitesinin 

s›n›rlanmas›na ve birim maliyetin 

artmas›na sebep oldu. 

Tüm bu faktörler, flirketin rekabet 

ortam›nda güç kaybetmesine yol 

açt›. 

fiirket yönetimi, sat›fllar›n artt›r›lmas›, 

kirli madde sal›n›m›n›n ve 

ton bafl›na düflen maliyetin azalt›lmas› 

amac›yla, fabrikan›n modernize 

edilmesine ve böylece 

üretim kapasitesinin artt›r›lmas›na 

karar verdi. fiirket 1998 y›l›nda, 

teknolojinin son ürünü olan 

bir f›r›n ünitesinin kurulumu için 

görüflmelere bafllad›. Ön ›s›tma/kireçlefltirme, 

dikey ham 

madde mili ve haz›r çimento mili 

gibi bileflenlere sahip olan bu f›r›n, 

1.1 milyon tonluk üretim kapasitesine 

sahipti. Bu yeni düzenek 

ile üretim kapasitesinde 

%65’ in üzerinde iyilefltirme yap›lm›fl 

olacakt›. Phoenix Çimento 

Fabrikas›’ndaki SRMG Çimento 

‹flleri Yöneticisi olan Gregg St. 

Clair, “‹flin zor k›sm›, fabrikan›n 

amaçlar› olan yüksek güvenilirli- 

¤i, programlama esnekli¤ini ve 

çal›fl›lan cihazlarla ilgili detayl› 

bilgiyi sa¤layacak otomasyon 

kontrol sistemini bulmakt›.” diyor. 

Sistemdeki güncellemeler, 

otomasyon kontrol biriminin ken- 

di uyarmal› fanlar›na, ana ifllem 

ekipman›na, malzeme tafl›ma 

konveyörlerine, ak›ll› bir diagnostik 

sisteminin yan› s›ra zaman ve 

maliyetten tasarruf sa¤layacak bir 

haberleflme yap›s›na da sahip olmas›n› 

gerektiriyordu. 

85 

Phoenix Çimento fiirketi’ nin kontrol odas›ndan… Operatörler tesise ve ürünlere iliflkin 

verilere, Rockwell Otomasyon’ un sa¤lad›¤› yerleflik mimari teknolojisi sayesinde 

eriflebiliyor 

❝ May›s 2001’de 

bafllayan yenileme 

çal›flmas›n›n sonras›nda, 

yeni f›r›n sistemi 

kullan›larak yap›lan ilk 

çimento üretimi 18 Ekim 

2002 tarihinde gerçekleflti. 

Phoenix Çimento, bu yeni 

sistemin kurulumunu takip 

eden alt› haftal›k süre 

sonras›nda, üretim 

hedeflerinin de üzerine 

ç›kt›. Sistem devreye 

al›nd›ktan sonraki iki y›ll›k 

sürede, ton bafl›na düflen 

üretim ve bak›m maliyeti 

%10 oran›nda azald› ❞ 

Çözüm 

Phoenix Çimento, geliflmifl bir 

kontrol cihaz› için Rockwell 

Automation firmas›na baflvurdu. 

Rockwell Automation, yerleflik 

mimariye sahip bir kontrolör tavsiyesinde 

bulundu. Bu kontrolör, 

maliyet ve harcanan süreyi azalt›rken; 

kontrol ve görüntüleme 

kalitesi artt›r›yor, ticari sistemlerden 

fabrika kontrolüne müdahale 

edilerek, müflteri ya da pazar taleplerine 

daha h›zl› tepki verilmesini 

sa¤l›yordu. Fabrika çal›flanlar›, 

halihaz›rda kulland›¤› Allen- 

Bradley marka PLC’lerden memnundu. 

Ayr›ca Otomasyon Fuar›nda 

tan›t›lan ControlLogix ürünlerinin 

yeteneklerinden de etkilenmifllerdi. 

Çal›flanlar, bu fuarda 

Allen-Bradley- IntelliCENTER 

ünitesini de görmüfllerdi. Bu 

üründe, motor kontrol ünitesi DeviceNet 

haberleflme protokolü 

üzerinden kritik motor verilerine 

ulaflabiliyordu. 

Phoenix Çimento firmas›, Logix 

platformunu kullanarak, farkl› 

kontrol disiplinlerini tek ve kolay

86 

FOKUS FOKUS 


programlanabilir bir yap› üzerinden 

yönetme imkan›na kavufltu. 

Allen-Bradley ControlLogix haberleflme 

a¤lar›n›n kullan›m›yla 

kablolama ve kurulum maliyetleri 

düflürüldü. Bununla beraber, 

analiz için gerekli verilere ulaflman›n 

kolaylaflmas› ile bak›m 

maliyetleri de düflürülmüfl oldu. 

Kontrol sistemi, her biri ayr› fonksiyonel 

özelli¤e sahip olan alt› 

adet ControlLogix ifllemciden faydalan›yordu. 

Programlanabilir 

ControlLogix kontrolörleri, programlama 

yaz›l›m›, kontrolör ve 

girifl/ç›k›fllar aras›nda gerekli bütünlefltirmeyi 

sa¤layarak, görevlendirme 

aflamas›nda ve normal 

çal›flma süresince maliyeti azaltmaktayd›. 

DeviceNet haberleflme protokolü 

üzerinden ControlLogix platformuna 

ba¤lanan elemanlar›n listesi 

flu flekildedir: 2000BG ve 800 

BG gücünde birer adet Allen- 

Bradley Powerflex 7000 orta gerilim 

sürücü, 20 adet Allen-Bradley 

alçak gerilim sürücü, 152 Allen- 

Bradley IntelliCENTER motor 

kontrol ünitesi; 500’ün üzerinde 

Allen-Bradley E3 Plus elektronik 

afl›r› ak›m rölesi, kritik fanlar üzerinde 

6 adet Entek 6600 titreflim 

görüntüleme sistemi. Tüm bu bileflenler 

ve kurulumlar› Rockwell 

Automation taraf›ndan sa¤lanm›flt›r. 

Tümleflik DeviceNet haberleflme 

a¤› sayesinde Phoenix 

Çimento çal›flanlar›, ak›ll› sensörler 

ve eyleyicilere iliflkin verilere 

kolayca eriflebilmektedir. 

PowerFlex 7000 orta gerilim de- 

¤iflken h›z sürücüsü sayesinde 

proses kontrolü iyilefltirilebilir. 

Enerji tasarrufu yoluyla maliyet 

düflürülürken, bak›m süresi azalt›l›r 

ve mekanik k›sm›n ömrü uzat›l›r. 

Yumuflak yol verme ve fanlar›n 

optimum h›z kontrolü ile 

PowerFlex 7000 orta gerilim de¤iflken 

h›z sürücüsü, prosesin kontrolünü 

kolaylaflt›r›r, maksimum verimlilik ile 

enerji tasarrufu sa¤lar. 

maksimum verimlili¤e ulafl›l›r. 

Böylece önemli seviyede enerji 

tasarrufu sa¤lanm›fl olur. 

Alçak gerilim sürücüler, en son 

IGBT teknolojilerinden faydalan›rlar. 

Ayr›ca ak›ll› kontrol algoritmalar› 

sayesinde yüksek performans, 

her h›zda yeteri kadar tork, 

sessiz ve verimli çal›flma flartlar› 

sa¤lanm›fl olur. 

Entek 6600 titreflim görüntüleme 

sistemi, makine üzerindeki yüksek 

titreflimleri görüntüler ve gerekli 

önlemleri alarak mekanik 

yap›ya gelecek zarar›n önüne geçer. 

Görüntüleme sistemi ayr›ca 

s›cakl›k, bas›nç, ak›fl, valf pozisyonu 

ve eksantriklik gibi birçok 

proses parametresini de görüntüleyebilir. 

IntelliCENTER motor kontrol ünitesi 

birçok kontrol birimini tek 

çat› alt›nda toplamaktad›r. Çok 

fonksiyonlu, yar› iletken mikroifllemci 

tabanl› elektronik E3 afl›r› 

ak›m röleleri motor indüksiyon 

ak›m›ndan korur ve üst düzey afl›r› 

ak›m korumas› sa¤lar. E3 afl›r› 

ak›m röleleri ayn› zamanda birçok 

üst düzey özelli¤e de sahiptir. 

Bunlara, güvenlik diagnosti¤i, 

de¤iflken frekans, gerçek RMS 

ak›m alg›lamas›, IntelliCENTER 

yaz›l›m› sayesinde uzaktan gö- 

rüntüleme ve diagnostik gibi 

özellikler örnek olarak verilebilir. 

Sonuçlar 

May›s 2001’de bafllayan yenileme 

çal›flmas›n›n sonras›nda, yeni 

f›r›n sistemi kullan›larak yap›lan 

ilk çimento üretimi 18 Ekim 2002 

tarihinde gerçekleflti. Phoenix Çimento, 

bu yeni sistemin kurulumunu 

takip eden alt› haftal›k süre 

sonras›nda, üretim hedeflerinin 

de üzerine ç›kt›. Sistem devreye 

al›nd›ktan sonraki iki y›ll›k sürede, 

ton bafl›na düflen üretim ve 

bak›m maliyeti %10 oran›nda 

azald›. 

Proses daha verimli ve gelecekteki 

zorlu flartlarla bafl edebilecek 

hale geldi. 2004 y›l›ndan itibaren 

artmaya bafllayan çimento talebi, 

fabrikada yap›lan modernizasyon 

çal›flmas›n›n ne kadar kritik oldu- 

¤unu ortaya koydu. Yap›lan bu 

çal›flma flirketin yak›n gelece¤ini 

olumlu yönde etkileyerek Arizona’ 

da önemli bir yere sahip olmas›n› 

sa¤lad›. 

Bu geliflmenin kaydedilmesindeki 

en büyük rolü, Allen-Bradley 

marka güç ve kontrol ürünleri al›yordu. 

DeviceNet protokolünün 

fonksiyonelli¤i sayesinde devreye 

alma süreleri tahminen %20 oran›nda 

k›salt›ld›. Ayr›ca ekstra maliyet 

do¤uran elektriksel kontaktörlerin 

kullan›m›na son verilmesi 

de ayr› bir avantaj sa¤lad›. Rockwell 

Otomasyon mühendisleri s›k› 

bir devreye alma sürecinin ard›ndan, 

çal›flanlara Allen-Bradley 

ürünlerinden oluflan kontrol sisteminin 

kullan›m› konusunda gerekli 

e¤itimleri verdiler. 

Phoenix Çimento firmas›nda 

elektrik mühendisi olarak çal›flan 

Rob Prouty “Kat›ld›¤›m benzer 

büyüklükteki projelerden hiçbiri-

❝ Phoenix Çimento 

tesisinin hemen hemen her 

alan›nda gerçeklefltirilen 

iyilefltirmeler sayesinde 

kalite, üretim ve güvenlik 

seviyeleri üst düzey hale 

gelmifltir. Phoenix 

Çimento Fabrikas›’ndaki 

SRMG Çimento ‹flleri 

Yöneticisi olan Gregg St. 

Clair “Rockwell 

Automation ile 

gerçeklefltirilen bu proje, 

Phoenix Çimento için her 

yönüyle olumlu sonuçlar 

yaratm›flt›r” dedi. ❞ 

nin devreye alma süreci bu projedeki 

kadar kolay ve h›zl› olmad›.” 

dedi. Motor yolvericilerinin en 

büyük avantaj› DeviceNet haberleflme 

a¤›na ba¤lanabilmeleriydi. 

Böylece ana panel ve MCC aras›ndaki 

kablo miktar› önemli seviyede 

azalt›lm›fl ya da ortadan kald›r›lm›flt›. 

Kablolama sayesinde 

sa¤lanan maliyet tasarrufu %20 

dolaylar›ndayd›. 

Ak›ll› motor kontrolü ve sa¤lanan 

veri paylafl›m› sayesinde, sistemi 

yürüten ve bak›m›n› yapan personel 

beraberce çal›flabilir. Elektrik 

teknisyenleri E3 Plus üzerindeki 

dört adet iflaretçiyi, alarm durumunu 

ya da yerleflik mimariye sahip 

kontrol sistemine ba¤l› bir terminali 

kullanarak herhangi bir 

motorun çal›flma durumundan 

haberdar olabilir. Böylece kritik 

verilere tesisin her yerinden ulaflmak 

da mümkün olmaktad›r. 

Prosesin ve bak›m tekniklerinin 

bu denli kolaylaflmas›nda önemli 

rol oynayan di¤er bir faktör de E3 

Plus afl›r› ak›m rölelerinden gelen 

sistem verileridir. Örne¤in sistemi 

izleyen bir operatör, eflik de¤erinin 

geçilmesinden kaynaklanan 

bir alarm sonras›nda, sorunlu bölgedeki 

durumu, görüntüleme sistemindeki 

çizimlerden faydalanarak 

rahatça belirleyebilir. Ayr›ca 

kablolar›n yerinden ç›kmas› gibi 

baz› yanl›fl alarm durumlarda 

operatör, bak›m ekibine ihtiyaç 

duymadan sorunu çözebilir. Bak›m 

ekibi daha ciddi durumlarda, 

sorunlu alandaki motor ak›m›n›n 

e¤ilimini izleyerek problemi daha 

derinden analiz eder ve çözümler 

üretir. 

Ak›ll› motor kontrol ünitesinden 

elde edilen bilginin efektif olarak 

kullan›lmas› sayesinde, uygulama 

ve bak›m personeli daha uyumlu 

flekilde çal›flabilir. Motor ve di¤er 

bileflenler üzerinde hata bulma 

ifllemlerinde DeviceNet protokolünün 

kullan›lmas›, güvenlik seviyesini 

yükseltmifltir. Kontrol odas›nda 

çal›flan görevli, ilgili çal›flanlar› 

sistem bilefleni üzerinde 

oluflabilecek sorunlar konusunda 

bilgilendirebilir. Böylece çal›flanlar 

olas› problemlerden haberdar 

87 

PowerFlex 7000 orta gerilim de¤iflken h›z sürücüsü, prosesin kontrolünü kolaylaflt›r›r, 

maksimum verimlilik ile enerji tasarrufu sa¤lar. 

olur ve kendilerini olas› durumlara 

karfl› haz›rlar. 

Phoenix Çimento tesisinin hemen 

hemen her alan›nda gerçeklefltirilen 

iyilefltirmeler sayesinde kalite, 

üretim ve güvenlik seviyeleri üst 

düzey hale gelmifltir. 

Phoenix Çimento Fabrikas›’ndaki 

SRMG Çimento ‹flleri Yöneticisi 

olan Gregg St. Clair “Rockwell 

Automation ile gerçeklefltirilen 

bu proje, Phoenix Çimento için 

her yönüyle olumlu sonuçlar yaratm›flt›r” 

dedi. 

“Enerji ve sistem sa¤l›¤› konusunda 

maliyetlerin dramatik bir biçimde 

art›¤› flu günlerde, modernizasyon 

çal›flmas›yla elde eti¤imiz 

maliyet verimlili¤i ve artan 

kapasite, flirketimizin gelece¤ini 

önemli flekilde etkiledi. Rockwell 

Automation’un, modernizasyon 

çal›flmas›n›n bafl›ndan beri sa¤lad›¤› 

ekipman, müflteri hizmetleri 

ve geliflime yönelik çözümler sayesinde 

SRMG’ye ba¤l› Phoenix 

Çimento fabrikas›, Birleflik Devletler’ 

in en iyi çimento fabrikalar›ndan 

birisi haline geldi”

88 

FOKUS 

FOKUS 


Metal-Maden Sektörlerinde Proses 

Kontrolü için Komple Çözümler 

Schneider Electric 

Levent Fad›lo¤lu 

Otomasyon Sat›fl ve MMM 

Sektör Müdürü 

Schneider Electric proses 

kontrol çözümlerinde 

sektörel yaklafl›mlar› ile 

uzmanl›¤›n› 

göstermektedir. 

Bu yaz›da, Metal, Maden 

ve Mineral (MMM) 

sektörüne odaklanm›fl 

sistemlerine iliflkin bilgi 

bulabilirsiniz. 

MMM proseslerinin en temel karakteristikleri 

• Yo¤un enerji kullan›m› 

• Kesintisiz çal›flma 

• Çok say›da operatör, karmafl›k 

kontroller ve yüksek say›da giriflç›k›fl 

say›lar›d›r. 

MMM sektöründeki ana uygulama 

alanlar›: 

• Güç konusunda: Elektrik da¤›t›m, 

ak›ll› motor kontrol merkezleri, 

kesintisiz kritik güç uygula- 

malar›, enerji izleme ve yönetim 

sistemleri ile yo¤un enerji kullan›m›n›n 

takibi ve verimli hale getirilmesi 

• Otomasyon konusunda: 

P & ID’ler fleklinde proses dizayn 

ve kontrolüne imkan tan›yan proses 

kontrol yaz›l›mlar›, Fieldbus 

olarak Ethernet gibi en güncel ve 

h›zl› saha networkleri ile otomasyon 

• Bilgi yönetim sistemleri konusunda: 

Prosese özel WEB üzerinden 

ve otomatik raporlamalar,üretim 

analizi, metrik ve performans 

indikatörlerinin ölçümü, 

maliyet kontrolü, ve üretim planlama 

gibi modüller ile proses optimizasyonudur. 

Schneider Electric, müflterilerin 

ihtiyaçlar›na 5 ana temel de¤er 

ile yaklafl›mda bulunuyor:

• Verimlilik sa¤layan mühendislik 

yaz›l›mlar› 

• ‹flletmelerin verimlili¤ini artt›r›c› 

özellikler 

• Sistemlerin di¤er sistemler ile 

ba¤lant›s›na aç›kl›k 

• En küçük sistemden en büyü¤üne 

kadar, ihtiyaca uygun performans 

ve esneklik 

• Proses büyüdükçe ve teknoloji 

gelifltikçe, kolay ve sürdürülebilir 

büyüme 

Verimlilik sa¤layan mühendislik 

araçlar› 

Teknoloji ilerledikçe otomasyon 

sistemleri geliflmekte ve proseslerde 

oldu¤u gibi sistemlerin 

oluflturulmas›nda da otomasyon 

gündeme gelmektedir. Müflterilerimizden 

gelen en büyük talep, 

sistemin s›f›r hata ile h›zl› devreye 

al›nmas› ve bir an önce çal›fl›r 

hale gelmesidir. ‹flte bu noktada, 

proses kontrol sistemleri de gün 

geçtikçe P&I diyagramlar›ndan 

otomatik olarak hemen hemen 

tüm kontrol ve süpervizyon yaz›l›mlar›n›n 

oluflturulmas›na ve hatas›z 

olarak devreye al›nmas› 

noktas›na ilerlemektedir. Schneider 

Electric, bu sene Türkiye pazar›na 

giren Colloborative Control 

System (CCS) çözümü ile, 

kendisini müflterilerinin bu yöndeki 

tüm ihtiyaçlar›n› karfl›lamaya 

adam›flt›r. Bu sistem ile prosese 

iliflkin P&I diyagramlar›ndan 

otomatik yaz›l›m ve doküman 

üretimi sa¤lanmaktad›r. Bu sistem 

bugün için 5 ad›ml› bir dizayn 

prosedürüne sahiptir. 

Proses Dizayn› 

1: Proses fonksiyonlar›n› CCS fiziksel 

modelinde belirlenir 

2: Her proses fonksiyonu için kütüphaneden 

obje seçilir 

Otomasyon Dizayn› 

3: Otomasyon Network Mimarisi 

dizayn edilir 

4: Her proses fonksiyonunu ilgili 

otomasyon ürünü ile iliflkilendirilir 

5: Uygulama (SCADA+PLC+Haberleflme) 

ve doküman program 

taraf›ndan otomatik olarak tek bir 

t›klama ile oluflturulur 

Bu sistem sonucunda afla¤›daki 

flekilde bir sonuç elde edilmektedir. 

‹flletmelerin verimlili¤ini artt›r›c› 

özellikler: 

Proses kontrolünde maksimum 

verimlili¤i sa¤lamak için öncelikli 

olarak SCADA sistemlerinde 

maksimum bilgiyi operatörlere ve 

bak›mc›lara sunmak amaçlan›yor. 

Bu nedenle, proses kontrol 

ekranlar›n›da yetki seviyelerine 

göre operatörler prosese iliflkin 

tüm detaylar› görme ve kontrol 

etme imkan›na sahiptirler. Bu 

noktada sistemlerin kullan›m er- 

89 

gonomisi önem kazanmaktad›r. 

Bu özelliklerden baz›lar›: 

• Proses kontrolündeki bir noktan›n 

ar›zalanmas› halinde, ar›zal› 

noktan›n simüle edilmesi fonksiyonu 

ile, sistemin çal›flmas›n›n 

devam ettirilmesi. Bu süreçte ar›zan›n 

giderilmesi. 

• Operatörlerin ekranlar üzerine 

not alarak bir sonraki vardiyadaki 

kullan›c›ya mesaj b›rakabilmesi 

• Ekran üzerinden istenen nesnelerin 

tek bir t›klama ile seçilerek 

bir pup-up trend ekran›na eklenebilmesi 

ile proseste istenen noktalar›n 

trendlerinin kolayl›kla karfl›laflt›r›labilmesi 

• Proses Analyst fonksiyonu ile 

yüzlerce adede kadar farkl› noktan›n 

Trend ve Alarmlar› ile birlikte 

detayl› olarak incelenebilmesi 

ve daha birçok fonksiyon.

90 

FOKUS 

FOKUS 


Sistemlerin di¤er sistemler ile 

ba¤lant›s›na aç›kl›k: 

Schneider Electric PLC ve sistem 

yaz›l›mlar›, farkl› marka ürünler 

ve sistemler ile XML ve OPC tabanl› 

mimarisi sayesinde rahatl›kla 

entegre olarak çal›flabilmektedir. 

Kendi markas› d›fl›ndaki 

100’den fazla haberleflme protokolüne 

sahip yap›s› ile sahadaki 

her türlü cihazla rahatl›kla ile haberleflerek 

kontrol edebilir. Tüm 

mimari aç›k haberleflme protokolüne 

dayand›¤› için her türlü sistemde 

Schneider’›n sistemleri ile 

rahatl›kla haberleflebilmektedir. 

En küçük sistemden en büyü¤üne 

kadar, ihtiyaca uygun perfor- 

MES sistemleri ile entegrasyonu gösterilmektedir. 

mans ve esneklik: 

Proses kontrol yaz›l›mlar›, 100 girifl 

ç›k›fl mertebesinden s›n›rs›z girifl 

ç›k›fl mertebesine kadar tüm 

Unity PLC ailesi ürünlerini kullanabilmektedir. 

Bu sayede ihtiyaçtan 

daha büyük PLC’lere gerek 

olmadan küçük sistemlerde tasar- 

MMM sektöründe en az 10.000 girifl ç›k›fla sahip bir sistem için performansa 

oadaklanm›fl bir mimari gösterilmektedir. 

lanabilmekte ve kontrol edilebilmektedir. 

Benzer flekilde SCADA 

yaz›l›m›nda 75 girifl-ç›k›fl seviyesinden 

s›n›rs›z girifl-ç›k›fl seviyesine 

kadar opsiyonlar içermektedir. 

Buradaki amaç müflterilere fiyatperformans 

anlam›nda en optimum 

çözümü sunabilmek ve ayn› 

sistemi tesislerinin her noktas›nda 

kullanabilmelerini sa¤layabilmektir. 

Proses büyüdükçe ve teknoloji 

gelifltikçe, kolay ve sürdürülebilir 

büyüme: 

Schneider Electric zaman içinde 

yat›r›m›n büyüyebilece¤ini ve 

teknolojinin geliflece¤ini öngörmekte 

ve sistemlerini ileriye 

uyumlu olacak flekilde tasarlamaktad›r. 

Sistemler her zaman geliflmeye 

aç›k ve s›n›rs›z say›da büyüme 

opsiyonuna sahiptir. 

Küçük bir sistemden büyü¤üne 

geçmek için yeni yaz›l›mlar al›nmas›na 

gerek yoktur, sadece kapasite 

art›fl› yeterlidir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon A-110

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-140

Dosya 

HAREKET 

KONTROL

Siemens SIMOTION ile Hareket Kontrolü 

Kolay ve Ekonomik Pozisyonlama: Siemens SINAMICS S110 

Lexium PAC: Hareket Kontrolü için Komple Çözüm 

“LOSTPED”, Do¤rusal Hareket Sistemlerinin 

Boyutland›r›lmas›nda ve Seçiminde Nas›l Yard›mc› Olur 

Hareket Kontrolünde Özgün Çözümler 

Delta Servo Motor ve Sürücüler 

Elektriksel Hareket Kontrolü 

Hareket Kontrol Çözümleri 

Panasonic FP Sigma (FP-G) PLC ile Dairesel Enterpolasyon 

Uygulamas› 

FlexiDrive: Güç Elektroni¤i Eklenmifl Pozisyon Kontrol 

Sistemi 

Sürekli M›knat›sl› Malzemeler 

Encoder Nedir ve Uygun Encoder Nas›l Seçilir 

Yüksek Çözünürlüklü Enkoder Ailesi: DFS60 Art›ml› Enkoder 

MPS Manyetik Konum Sensörü 

ACOPOSmulti Sürücü Sistemi 

Uçar Makas Uygulamas› ile Sac Levha Kesme Otomasyonu


Siemens SIMOTION ile Hareket 

Kontrolü 

Hakan Mavruk 

Serkan Y›ld›r›m 

Siemens 

Endüstri Sektörü 

Siemens SIMOTION, hareket 

kontrolü uygulamalar›na ve teknoloji 

görevlerine önem veren 

otomasyon ve kontrol çözümleri 

için iyilefltirilmifl bir sistem platformu 

sunmaktad›r. SIMOTION 

üretim makinelerindeki en son 

trendlere bir cevapt›r. 

• Mekatronik 

Mekatronik, sadece mekanik aç›dan 

de¤il, mekanik elemanlar›n, 

elektrik aksamlar›n, ve kontrol ve 

yaz›l›m teknolojilerin içerisinde 

eflit derecede entegre edilmifl oldu¤u 

komple bir sistem olarak 

kabul edilen bir makine anlam›na 

gelmektedir. Mekatronik parçalar 

nispeten daha sabit mekanik parçalar 

(karnlar, diflliler, kuplajlar, 

transmisyon milleri, v.s. gibi) olduklar›ndan 

ak›ll› yaz›l›m çözümleri 

ile yerlefltirilirler. 

• PLC (Programlanabilir Mant›k 

Kontrolü) ile Hareket Kontrol 

Teknolojisinin Füzyonu 

Salt otomasyon fonksiyonlar› ile 

hareket fonksiyonlar›n›n tarihsel 

ayr›m› ortadan kald›r›lm›flt›r. Bu 

fonksiyonlar hem donan›m hem 

de yaz›l›m yönünde birlefltirilmifltir. 

• Kullan›labilirlik 

Bir uniform teknik sistem (SIMO- 

TION SCOUT), konfigürasyonda, 

parametrelerin belirlenmesinde 

ve programlamada tutarl›l›¤› sa¤lamaktad›r. 

Otomasyon görevleri 

ve hareket kontrol görevleri ayn› 

lisan ile programlan›r. 

• Standartlar 

Endüstriyel otomasyon giderek 

daha çok, Microsoft Windows ve 

Ethernet gibi PC dünyas› standartlar› 

ile kontrol edilmektedir. Standartlaflt›r›lm›fl 

evrensel programlama 

lisanlar›, müflterinin sistem 

kullan›m›n› önemli ölçüde kolaylaflt›rd›. 

• Modüler Makine Tasar›mlar› 

Standardizasyon yönündeki e¤ilim 

ayn› zamanda makine tasa-

›mlar›n› da etkisi alt›na almaktad›r. 

Neticede, makine tasar›mlar›n› 

çeflitli alt elemanlara ay›racak 

giriflimler yap›lmaktad›r. Bu modülerite 

nedeniyle, her bir alt eleman› 

standartlaflt›rmak ve bunlar› 

standart elemanlar olarak farkl› 

makinelere monte etmek mümkündür. 

Uygulama Alanlar› 

Etkin bir kontrol sistemi, üretim 

makineleri sanayisinde bugünün 

görevlerinin ve gelece¤in e¤ilimlerinin 

aç›k kontrol konseptleri 

kullan›larak uygulanmas›n› gerektirir. 

Siemens SIMOTION, üretim makinelerinin 

otomasyonu üzerine 

odaklanan uniform bir Hareket 

Kontrol Sistemidir. Bu üniformite 

mühendisli¤i, programlamay›, 

iletiflimi, veri yönetimini ve ‹nsan-Makine 

Arayüzlerini (HMI) 

gerektirir, ve böylelikle tüm sistemi 

- farkl› donan›m platformlar›nda 

dahi - kapsam›na al›r. 

Bu e¤ilimler esas olarak afla¤›da 

belirtilen, bizim hareket kontrol 

sistemlerimizin özellikle çok uygun 

oldu¤u makine mühendisli¤i 

sektörlerini ilgilendirmektedir. 

• Ambalajlama makineleri, 

• Plastik iflleme makineleri, 

• Metal flekillendirme makineleri, 

• Tekstil makineleri, 

• Bask› makineleri, 

• A¤aç, cam ve seramik sanayilerinde 

kullan›lan makineler, 

• Ve di¤er makineler. 

Bu sektörlerdeki otomasyon çözümleri, 

standart mant›k ve kumanda 

ile ilgili görevlere ilave 

olarak, entegre ve uniform hareket 

kontrolü ve teknoloji görevlerinin 

birlefltirilmesini giderek da- 

fiekil 1-1. PLC ve Hareket Kontrolü Füzyonu 

ha çok gerektirmektedir. 

SIMOTION modüler sistemi Siemens 

SCOUT planlama sisteminden 

ve çeflitli donan›m platformlar› 

için genel bir Runtime (Yürütüm 

Süresi) sisteminden oluflmakt›r. 

SCOUT mühendislik sistemi 

tüm donan›m platformlar› için ayn›d›r. 

Konfigürasyon, parametre 

tahsisi ve programlama grafik 

bazl› ya da metin bazl› yöntemler 

kullan›larak uygulan›r. Bu ayn› 

zamanda sektöre özgü çözümler 

için de temel oluflturur. 

Siz, uygulamalar›n›za dayanan 

temel fonksiyonlar› gelifltirmek 

amac›yla hangi Runtime yaz›l›m›n› 

(pozisyon, tertibat,...) yükleyece¤inize 

karar verin. SIMOTION 

sisteminin çok çeflitli donan›m 

platformlar›nda çal›fl›yor olmas› 

gerçe¤i, SIMOTION sistemini 

tüm gereksinimleri karfl›layan çok 

yönlü bir çözüm yapmaktad›r. 

PLC ve Hareket Kontrolünün 

Füzyonu 

SIMOTION aç›k döngü kontrol, 

teknoloji ve hareket kontrolünü 

birlefltirir. Böylelikle, gerekli kontroller 

aras›nda donan›m ve yaz›l›m 

arayüzleri yoktur. 

97 

Donan›m yönünden bu, programlanabilir 

kontrolörün hareket 

fonksiyonlar›n› ifllemeye muktedir 

oldu¤u anlam›na gelmektedir. 

Donan›m platformu ayr› ayr› seçilebilir. 

Yaz›l›m yönünden, otomasyon 

fonksiyonlar› ile hareket fonksiyonlar›n›n 

füzyonu daha basit bir 

mühendisli¤i temin etmektedir. 

Bu konfügürasyon ile bafllar ve 

parametre tahsisi ve programlama 

süresince devam eder. 

Her iki sistem de tek bir tesis içersinde 

birlikte kullan›labildi¤i için, 

SIMATIC ile tutarl›l›k bir di¤er temel 

özelliktir. 

Tam Entegre Otomasyon 

Programlama ve konfigürasyonda, 

veri yönetiminde, ve iletiflimde 

üçlü tutarl›l›k Tam Entegre 

Otomasyonun kalbidir. Böylelikle, 

SIMATIC taraf›ndan çözülen 

her bir otomasyon görevi, ayn› 

zamanda Tam Entegre Otomasyonun 

pek çok avantaj›ndan da 

tam olarak yararlanabilir: 

• Mühendislik giderlerinde belirgin 

düflüfl; 

• Otomasyon landscape asla kesintiye 

u¤ramayan sistem;


• Tüm elemanlar için tek yaz›l›m 

taban›. 

Otomasyon görevinizin, küçük 

ölçekli otomasyon görevlerini ya 

da makine ya da sistemlere özellefltirilmifl 

çözümler yerlefltirimini 

gerektirmesi hiç önemli de¤ildir. 

SIMATIC ile Tam Entegre edilmifl 

Otomasyon, otomasyon landscape 

gerektirdi¤i, programlanabilir 

kontrolörler, PC bazl› control, 

otomasyon bilgisayarlar›, da¤›t›lm›fl 

Girdi / Ç›kt›, Insan-Makine 

Arayüz (HMI) sistemleri, iletiflim 

flebekeleri ve süreç kontrol sistemleri 

gibi teknolojilerin tamam›n› 

içerir. Modüler olmas› nedeniyle, 

süreç gereksinimlerinizi 

karfl›layacak ve ekonomik aç›dan 

gerçeklefltirilebilir olan gerçek 

çözümü yerlefltirmek amac›yla 

tek bir tam ve uniform sistem kullanabilirsiniz. 

SIMOTION ve SIMATIC, Tam Entegre 

Otomasyon aç›s›ndan entegre 

edilmifltir. Bu tutarl›l›k iki 

flekilde sa¤lanm›flt›r - SIMOTION 

SCOUT sisteminin SIMATIC Yönetici 

içerisine entegre edilmesi 

yoluyla ve k›yaslanabilir aktiviteler 

için ayn› mühendislik anlay›fl›n›n 

kullan›lmas› ile. SIMATIC 

sisteminde mevcut olmayan ya 

da SIMOTION sisteminin -da¤›t›lm›fl 

bir sistemin gerekliliklerini 

karfl›lamak için- gerektirdi¤i mühendislik 

süreçleri (Hareket Kontrolü, 

Ç›k›fl Cam kontrolü, v.s.) 

optimum kullan›labilirli¤e dayanarak 

seçilir. Ayr›ca SIMOTION, 

PROFINET içerisine entegre edilmifltir 

ve bu amaçla gerekli sistem 

özelliklerinin tümünü içerir. 

Donan›m Platformlar› 

SIMOTION çeflitli donan›m platformlar›n› 

destekler. Kullan›lan 

donan›m elemanlar› ile ilgili ka- 

fiekil 1-2. Siemens SIMOTION donan›m 

platformlar› 

rar büyük ölçüde sizlerin gereksinimlerinize 

dayanmaktad›r. Otomasyon 

görevlerinizi farkl› hedef 

sistemlerine de da¤›tabilirsiniz 

Afla¤›da belirtilen platformlar 

mevcuttur: 

• PC-tabanl› (SIMOTION P3xx) 

•PC tabanl› hareket kontrolü sistemi 

olarak SIMOTION P3xx, 

• SIMOTION için gerçek zamanl› 

aç›l›m ile donat›lm›fl 

• Windows XP iflletim sistemi ile 

çal›fl›r. SIMOTION uygulamalar›ndan 

ayr› olarak, di¤er PC uygulamalar› 

da bafllat›labilir. 

SIMOTION P3xx sistemi, 

- PC dünyas›nda aç›k bir mimari 

gerektiren uygulamalar; 

- Donan›m tabanl› kontrol ve görsellefltirme 

gerektiren uygulamalar; 

- Kapsaml› veri saklama, de¤erlendirme 

ve günlük tutma için 

uygundur. 

• Kontrolör tabanl› (SIMOTION 

C2xx) 

SIMATIC S7-300 montaj teknolo- 

jisi içerisindeki bu kontrolör, entegre 

analog sürücü arayüzleri ile 

dijital baz› girdi ve ç›kt›lardan 

oluflmaktad›r. 

Ayr›ca, SIMATIC S7-300 ürün 

yelpazesinden Girifl/Ç›k›fl modülleri 

ile gelifltirilebilir. PROFIsürücü 

arayüzlü iki adet PROFIBUS 

ba¤lant›s› ve bir adet Endüstriyel 

Ethernet ba¤lant›s› di¤er makine 

parçalar› ile iletiflime olanak verir. 

PROFIBUS ayn› zamanda operatör 

panelleri ile -örnek olarak SI- 

MATIC HMI ürün yelpazesinden 

- ya da SIMATIC S7 gibi daha üst 

düzey kontrol sistemleri ile iletiflim 

için de kullan›labilir. 

SIMATIC HMI panelleri, ayn› zamanda 

ProTool/Pro, WinCC fleksible 

ya da OPC arayüzleri olan 

PC’ler iflletim sistemi olarak uygundur. 

SIMOTION C2xx, 

- sürücülerin seçiminde serbestlk; 

- Genifl süreç sinyalleri alan›; 

- Entegre analog arayüzleri arac›l›¤›yla 

iyilefltirme (retrofit) uygulamalar›; 

- Analog sürücü ve step sürücülerinin 

direkt ba¤lant›s›na olanak 

tan›r. 

• Sürücü-tabanl› (SIMOTION 

D4xx) 

SIMOTION D, SINAMICS S120

çok eksenli sürücü sisteminin kapal› 

döngü kontrol modülü içerisine 

direkt olarak entegre edilmifltir. 

Üzerinde PROFIsürücü arayüzlü 

iki adet PROFIBUS ba¤lant›s› ve 

iki adet endüstriyel Ethernet arayüzü 

mevcuttur. 

fiekil 1-3. SIMOTION Sistem Mimarisi 

SIMOTION D4xx, SIMOTION 

Cxx sisteminin ifllevselli¤ini sunar 

ve bir eleman üzerinde kontrol ve 

tahrik entegrasyonuna olanak verir. 

Sistem Mimarisi 

SIMOTION sistem mimarisi, da- 

¤›t›m, heterojen hedef sistemler 

ve yerlefltirilecek da¤›t›lm›fl zeka 

yönündeki e¤ilimlere imkan tan›r. 

SIMOTION Sistem Mimarisi 

Cihaz›n (SIMOTION kernel) temel 

ifllevselli¤i, aç›k döngü ve kapal› 

döngü kontrol ve ayn› zamanda 

mant›k ve aritmetik fonksiyonlar›n› 

kapsar. Program yürütümü 

çevrimsel, zaman-tetiklemeli 

ya da ifl-kesme-tetiklemeli 

olabilir. 

Neticede, SIMOTION çekirde¤i 

hemen hemen tüm uygulamalar 

için gerekli fonksiyonlar› içerir, 

ve esas itibariyle IEC 61131-3 kumanda 

seti ve girdiler - ç›kt›lar gibi 

çeflitli elemanlar›n kontrolüne 

99 

dair sistem fonksiyonlar›na haiz 

Programlanabilir Mant›k Kontrolörünün 

(PLC) yerini tutar. 

Cihaz›n SIMOTION çekirde¤ini 

teknoloji paketleri yükleyerek geniflletebilirsiniz. 

Teknoloji paketlerine, 

SIMOTION çekirde¤ine 

eriflti¤iniz yoldan, özel lisan komutlar› 

kullanan kullan›c› programlar›ndan 

eriflebilirsiniz. 

Özel görevler için, isterseniz 

mevcut uygulamalar› kullanabilirsiniz 

ya da dilerseniz gerekli 

uygulamalar› kendiniz programlayabilir 

ve link verebilirsiniz. 

Uygulamalar IEC 61131-3 standart 

programlama diline uygun 

olarak programlanabilir ve sizin 

özel görevinize uyarlanabilir. 

Ayr›ca SIMOTION, sistem fonksiyonlar›n› 

ve hareket fonksiyonlar›n› 

içeren fonksiyon kitapl›klar› 

sunar. ‹fllev kitapl›klar› fonksiyonlar› 

ve bir teknoloji objesinin sistem 

de¤iflkenlerine eriflimi içerir 

ve SIMOTION SCOUT içerisindeki 

iliflkili cihaz ve teknoloji paketine 

ba¤l›d›rlar.


fiekil 1-4. SIMOTION SCOUT Mühendislik Sistemi 

Siemens SIMOTION SCOUT 

Mühendislik Sistemi 

Afla¤›da belirtilen aktiviteler makine 

otomasyonu için gereklidir: 

• Donan›m ve yaz›l›m elemanlar›n›n 

seçimi/konfigürasyonu, donan›m 

ve yaz›l›m ve HW Config’li 

iletiflim flebekeleri konfigürasyonu; 

• Teknoloji objelerinin 

yarat›lmas› ve konfigürasyonu; 

• Kullan›c› program›n›n 

yarat›lmas›; 

• Sürücü birimlerinin test 

edilmesi ve sisteme al›nmas›; 

• Makine operatör kontrolünün 

(HMI) iliflkilendirilmesi; 

• Makine dokümantasyonunun 

yarat›lmas› gibi, sonuçland›rma 

ad›mlar›. 

❝ Siemens SIMOTION, 

üretim makinelerinin 

otomasyonu üzerine 

odaklanan uniform bir 

Hareket Kontrol 

sistemidir. Bu üniformite 

mühendisli¤i, 

programlamay›, iletiflimi, 

veri yönetimini ve 

‹nsan-Makine Arayüzlerini 

(HMI) gerektirir, ve 

böylelikle tüm 

sistemi - farkl› donan›m 

platformlar›nda dahi - 

kapsam›na al›r. ❞ 

SIMOTION SCOUT mühendisl›k 

sistemi, uniform bir kullan›c› bak›fl› 

ve esnek ifllevsellik sunar. 

Üretim makineleri için özgün 

otomasyon görevleri uniform ve 

tutarl› bir kullan›c› arayüzü içersinde 

formüle edilmifltir. 

SIMOTION SCOUT mühendislik 

sistemi, istenilen mühendislik 

ad›mlar› için kullan›m› kolay bir 

yolla optimal destek sa¤lamak 

için PC gelifltirme ortam› gibi hareket 

eden güçlü bir araçt›r. 

SIMATIC landscape içerisine entegre 

edilmifl olup orada STEP7 

için bir opsiyon paketi gibi çal›fl›r. 

Optimum kullan›labilirli¤e ve 

otomasyon görevinin kapsaml›, 

ifllevsel görünümüne özellikle 

önem verilmifltir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon C-140


Kolay ve Ekonomik Pozisyonlama: 

Siemens SINAMICS S110 

Hakan Mavruk 

Serkan Y›ld›r›m 

Siemens 


SINAMICS S110, pozisyonlama 

ve h›z kontrol uygulamalar› için 

gelifltirilmifl özellikleri ve güvenlik(safety) 

fonksiyonlar›n› bir arada 

sunan servo sürücü sistemidir. 

Mekanik mühendislik uygulamalar› 

ve üretimin süreçlerinde bulunan 

kompleks uygulamalar›n 

gerçeklefltirilebilmesi için, sistemlerde 

bulunan eksenlerin h›zl›, 

düzgün ve kesin bir biçimde 

istenen pozisyonlara hareket ettirilmesi 

gerekmektedir. 

Temel pozisyonlama görevini, 

sistemdeki ana kontrolörden ay›rmak 

istiyorsan›z kullanaca¤›n›z 

sürücü bu özelli¤e sahip olmak 

zorundad›r. ‹flte bu, sahip oldu¤u 

pozisyonlama özelli¤i (EPos) ile 

birlikte tam olarak Siemens Sinamics 

S110’nun iflidir. E¤er Sinamics 

S110’u h›z kontrol uygulaman›zda 

kullanmak istiyorsan›z 

referans sinyallerinizi göndermek 

için, analog sinyal ya da Profibus, 

CAN, Profinet haberleflme protokollerinden 

birisini kullanabilirsiniz. 

Ayr›ca, üzerinde bulunan güvenlik(safety) 

giriflleri sayesinde, 

kompleks ek devrelere ihtiyac›n›z 

olmadan entegre edilmifl ayr›nt›l› 

SINAMICS S110 – performans aral›¤› 

Gerilim and performans aral›¤›: 0,12 - 0,75 kW at 1AC 200...240 V, 

0,37 - 90 kW at 3AC 380...480 V 

Aç›k-çevrim kontrol / Kapal›- Servo Kontrol (h›z, pozisyonlama) 

çevrim kontrol: 

güvenlik fonksiyonlar›n› kullanabilirsiniz. 

Servo fonksiyonlar›na 

sahip, tek eksenli modüler bir sürücü 

olarak, 120 W (1AC 

230V)’tan 90 kW (3AC 400V)’a 

kadar olan güç aral›¤›nda çözüm 

sunabilmektedir. Sinamics S110, 

genel olarak enkoder sistemli 

senkron servomotorlarla birlikte 

kullan›labilece¤i gibi, enkoder 

ba¤lant›l› yada enkodersiz asenkron 

motorlar ile birlikte de kullan›labilir. 

SINAMICS S110 – kolay ve 

ekonomik pozisyonlama 

• Esnek ve ekonomik 

çok yönlü I/O konfigürasyonu, 

entegre edilmifl dahili güvenlik 

terminalleri, farkl› haberleflme 

arayüzleri (Profibus, CAN, Profinet, 

analog). 

• Kolay ve h›zl› devreye alma 

DRIVE CLiQ özelli¤ine sahip servo 

motorlardaki elektronik etiket 

özelli¤i ve STARTER program› ile 

h›zl› ve kolay devreye alma. 

• Ana kontrolörle kolay ve h›zl› 

ba¤lant› standart haberleflme 

bloklar› ve Totally Integrated Automation 

(TIA) 

SINAMICS S110 – Genel 

uygulama alanlar› 

Tafl›ma Sistemleri, izleme sistemleri 

(ör: günefl panelleri), tak›m 

de¤ifltirme sistemleri, depolama 

üniteleri, otomatik montaj sistemleri, 

labaratuvar otomasyonu, 

sa¤l›k teknolojisi (muayene masalar›), 

besleme ve da¤›t›m sistemleri 

vb.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-100


Lexium PAC 

Hareket Kontrolü için Komple Çözüm 


Schneider-Electric yeni Lexium 

PAC’› sunar: Hareket kontrol ve 

tüm otomasyon ürünleri ile kullan›ma 

haz›r, içindeki uygulama 

fonksiyon bloklar› sayesinde h›zl› 

devreye al›nabilir ve programlanmas› 

kolayd›r. Fiyat/performans 

oran› olarak tüm müflterilerin ihtiyaçlar›n›n 

karfl›lanmas› için uygundur. 

Lexium PAC ve uygulamalara 

özel fonksiyon bloklar› sayesinde 

makinelerinizin performans›n› ve 

hassasiyetini artt›r›n. 

Lexium PAC ile kompakt, 

modüler ve daha özel 

makineleriniz için baz› 

uygulamalar: 

• Malzeme tafl›ma (konveyörler, 

paletleme, depolama ve tafl›ma 

sistemleri) ve aktar›m sistemleri 

(köprü vinçler, vb.) 

• Montaj makineleri (ekleme, 

ba¤lama, s›kma, vb.) 

• Senkron, aral›ks›z çal›flan makineler 

(Rotatif kesim, uçar testere, 

bask›, iflaretleme, vb.) 

• Paketleme makineleri (ambalaj 

sar›m kontrolü, ürün besleme, 

senkron paket b›ça¤›, yatay ambalajlama, 

h›zl› register girifl ile 

senkronizasyon) 

Lexium PAC ile tüm standart 

fonksiyonlar kontrolünüzde: 

• 8 eksene kadar mükemmel senkronizasyon 

• Senkronizasyon: 4 eksen için 

2ms, 8 eksen için 4ms 

• Sanal eksen kontrolü ile daha 

esnek uygulamalar 

• Pozisyon, h›z ve tork kontrolü 

• Ba¤›l ve mutlak konumland›rma 

(Homing) 

• Slave eksenler ve e-cam uygulamalar› 

• H›z ve konum için elektronik 

diflli fonksiyon (e-gearing) 

• 2,5 (2D1/2) eksen do¤rusal ve 

dairesel interpolasyon özelli¤i 

• Harici enkoder girifli ile master 

eksen tan›mlama 

• Yüksek h›zl› dijital girifl (30 μs) 

ile mesafe ölçümü ve pozisyon 

yakalama 

• Dahili I/O modülleri ile komple 

makine entegrasyonu 

Lexium PAC endüstri 

standartlar›na uyumlu 

otomasyon mimarilerine 

kolayl›kla entegre edilebilir: 

• Uzaktan eriflim 

• Dahili web sunucusu (webserver) 

• Modbus 

• CANopen otomasyon veri yolu 

• CANopen senkronizasyon için 

hareket kontrol veriyolu (motion 

bus) 

• Ethernet TCP/IP 

• Profibus DP 

• DeviceNet 

Ba¤lant› çözümleri sayesinde 

mükemmel sinerji: 

• H›z kontrol cihazlar› ATV31 / 

21 / 61 / 71 

• Advantys remote I/O ailesi 

• Harici enkoderler (CANopen 

enkoder ba¤lant› imkan›) 

• Tesys U motor yolvericiler


• Magelis operatör panelleri 

• M340 PLC 

Lexium PAC dahili yaz›l›m çözümü 

ile birçok ürünü kendi bünyesinde 

birlefltirir… 

Yeni Lexium hareket kontrolör 

eksen kontrolü için birçok özellik 

sunar: 

• Birçok hareket kontrol uygulamas› 

PLC’ye ihtiyaç duymadan 

sadece bir hareket kontrolörü ile 

çal›flmaktad›r. Lexium kontrolör 

dahili yaz›l›m çözümü ve de¤iflik 

uygulamalar için haz›r fonksiyon 

bloklar› sayesinde komple bir çözüm 

olarak makineleriniz için 

idealdir. 

• Fonksiyon kütüphanesi sayesinde 

programlamas› h›zl› ve kolayd›r. 

Birçok komut sat›r› yazmak 

yerine, haz›r fonksiyon bloklar› 

kullanarak, devreye alma süresi 

k›sad›r ve hata teflhisi h›zl› ve 

do¤ru bir flekilde yap›labilir. 

• Grafik paneli sayesinde basit 

devreye alma ve izleme fonksi- 

yonlar›n› gerçeklefltirebilirsiniz. 

• Lexium kontrolör otomasyon 

mimarilerine kolay entegre olur 

ve birçok haberleflme veri yolunu 

destekler. Dahili ethernet ç›k›fl› 

ile makineniz art›k daha esnek ve 

fonksiyonel. 

• Modüler ve kompakt makineler 

için idealdir, kompakt boyutlar› 

sayesinde yerden tasarruf sa¤lar. 

Lexium 05 veya Lexium 15 servo 

sürücü ile hassas ve mükemmel 

servo motor kontrolü 

BSH servomotorlar ile yüksek dinamizm 

ve hassasiyet 

Yeni Lexium kontrolör devreye 

alma yaz›l›m› gereksinimlerinize 

ba¤l› olarak iki çözüm sunar: 

Easy Motion… hareket kontrol 

fonksiyonlar›n› konfigüre etmek 

için 

• Eksen konfigürasyonu 

• Servo sürücü ve Lexium kontrol 

cihaz› ayar ve hata teflhisi 

• Otomatik ö¤renme özelli¤i ile 

pozisyon register yarat›lmas› 

• Eksen kontrol modu ve manuel 

kontrol yönetimi 

• Hareket kontrol görevlerinin 

(motion tasks) ayarlanmas›, revizyonu 

• E-cam profilinin ayarlanmas› 

• Konfigürasyon yedekleme ve 

tekrar geri yüklenmesi 

Motion Pro… hareket kontrol 

fonksiyonlar›n› konfigüre etmek 

ve programlamak için 

• Hareket kontrolü için tüm Easy 

Motion avantajlar›n›n kullan›lmas› 

• Tüm uygulama, otomasyon 

fonksiyonlar› ve hareket kontrolü 

IEC 61131 uyumlu programlama 

editörü kullan›larak gerçeklefltirilir. 

• Programlama kodu korumas›yla 

daha güvenli 

Lexium kontrol cihaz› ile opsiyonel 

olarak sunulan harici grafik 

terminali: 

Birden fazla fonksiyon: 

• Uygulama verisini yedekleme 

ve geri kazan›m 

• Manuel mod kablo ba¤lant›s› 

testi 

• Lexium kontrol cihaz› ile servo 

sürücünün ayar ve hata teflhisi 

• Bak›m 

K›sa ve aç›k mesajlar: 

• Mevcut 6 dil (Almanca, ‹ngilizce, 

Çince, ‹spanyolca, Frans›zca 

ve ‹talyanca) ve di¤er dillerin eklenebilme 

olana¤› 

• Menülere h›zl› ve kolay eriflim 

için ergonomik tasar›ml› “gezinme” 

butonu 

• 8 sat›r metin ve grafik özellikli 

kolay okunabilir ekran 

• 5 metreden bile okunabilirlik 

2 eriflim seviyeli kiflisellefltirilebilir 

çal›flma: 

• Bak›m, s›n›rl› eriflim 

• Revizyon ve gelifltirme, de¤ifltirilebilir 

bilgilere ulafl›m.


“LOSTPED”, Do¤rusal Hareket 

Sistemlerinin Boyutland›r›lmas›nda 

ve Seçiminde Nas›l Yard›mc› Olur 

F.Nurtaç Akda¤ 

Makina Yüksek Mühendisi 

Do¤rusal Hareket ve 

Montaj Teknolojileri 

Bosch Rexroth A.fi. 

Tüm üretim proseslerinde bir çeflit 

do¤rusal hareket sistemi bulunur. 

‹malatç›lar›n modüler do¤rusal 

hareket sistemlerinin esnek ve 

basit yap›lar› konusunda daha 

fazla bilgilenmelerinin sonucu 

olarak, tek, çift veya komple üç 

eksenli kartezyen robot sistemleri 

eskisine göre çok daha fazla alanda 

kullan›lmaya bafllanm›flt›r. 

Mühendislerin ve tasar›mc›lar›n 

genel olarak yapt›¤› hata, tasarlanan 

sistemdeki kritik çal›flma gereksinimlerine 

üstünkörü bak›lmas›d›r. 

Bu hata, masrafl› yeni dizaynlar 

ve yeniden makina üzerine 

mesai saatleri harcanmas›n›n 

yan›nda, istenilenden daha masrafl› 

ve verimsiz, abart›l› makinalar 

yap›lmas›na da neden olabilir. 

LOSTPED, do¤rusal hareket sistemlerinin özelliklerinin belirlenmesine yard›mc› olan 

basit bir k›saltmad›r 

Do¤rusal hareket sistemi tasarlarken, 

bu kadar fazla olas›l›k aras›nda 

kaybolmak çok do¤ald›r. 

Sistem ne kadar yüke maruz kalacak? 

Hareket h›z› ne olacak? En 

ekonomik çözüm nedir? Tüm bu 

sorular ve daha fazlas›, Bosch 

Rexroth Do¤rusal Hareket ve 

Montaj Teknolojileri çal›flanlar› 

taraf›ndan düflünülerek LOSTPED 

gelifltirilmifltir. LOSTPED, herhangi 

bir uygulama için gerekli 

do¤rusal hareket elemanlar›n›n, 

mühendisler ve tasar›mc›lar taraf›ndan 

uygun biçimde belirlenmesi 

için gerekli bilgiyi sa¤lamakta 

yol göstermektedir. 

LOSTPED nedir? 

‹ngilizce yük (Load), yön (Orientation), 

h›z (Speed), strok (Travel), 

hassasiyet (Precision), çevre koflullar› 

(Environment) ve çevrim 

süresi (Duty Cyle) kelimelerinin 

bafl harflerinin yanyana getirilmesiyle 

LOSTPED k›saltmas› oluflturulmufltur. 

Her bir k›saltma, do¤rusal 

hareket elemanlar›n›n boyutland›r›lmas›nda 

ve seçiminde 

düflünülmesi gereken faktörleri 

göstermektedir. Bütünüyle en iyi 

sistem performans›n› sa¤lamak 

için, her faktör kendi içinde oldu- 

¤u kadar di¤er faktörler ile ba¤lant›l› 

olarak da düflünülmelidir. 

Örne¤in yükün, h›zlanan ve yavafllayan 

ivmeli hareketlerde yataklara 

etkisiyle, sistemin sabit 

h›zla hareket halindeki yataklara 

etkisi farkl›d›r. Do¤rusal hareket 

sistemleri, tek komponent seçimlerinden 

komple do¤rusal modül-

lere veya kartezyen sistemlere 

do¤ru de¤iflmektedir. Sistem elemanlar›n›n 

(rulmanlar, vidal› mil, 

kay›fl-kasnak mekanizmalar› veya 

lineer motorlar) aras›ndaki iliflkiler 

giderek daha karmafl›k olmakta 

ve dolay›s›yla do¤ru sistemi dizayn 

etmek çok daha zor olmaktad›r. 

LOSTPED k›saltmas›, sistem 

tasar›m›nda hata yapmamak için 

mühendislerin dikkat etmesi gereken, 

birbirleriyle iliflkili tüm 

faktörleri göstermektedir. 

Load: Sisteme etkiyen a¤›rl›k veya 

kuvvet 

Orientation: Kuvvetin etkidi¤i 

konum veya yön 

Speed: H›z ve ivme 

Travel: Hareket mesafesi veya 

aral›¤› 

Precision: Hareket ve konumlama 

hassasiyeti, tekrarlanabilirlik, 

stro¤un son konumundan ilk konumuna 

dönme hassasiyeti 

Environment: Sistemin çal›flt›¤› 

ortam koflullar› 

Duty Cycle: Sistemin bir çevrim 

süresini tamamlama zaman› 

LOSTPED’i nas›l kullan›yoruz? 

Afla¤›da, her bir LOSTPED faktörünün 

tan›m›, herhangi bir do¤rusal 

hareket sistemini boyutland›rma 

ve seçme s›ras›nda sormam›z 

gereken temel sorularla birlikte 

yer almaktad›r. 

Yük (Load) 

Sisteme etkiyen yükü veya kuvveti 

ifade etmektedir. Tüm do¤rusal 

hareket sistemleri bir çeflit yüke 

maruz kal›rlar. Handling uygulamalar›nda 

afla¤›ya do¤ru yük, 

matkap, pres makinalar›nda ve 

vidal› milli sistemlerde ise itme 

yükü oluflur. Baflka tip uygulamalarda 

sistem sabit bir yüke maruz 

kalabilir. Örne¤in pick&place uygulamalar›nda 

sürekli sabit yüklerin 

al›nma ve b›rakma ifllemleri 

yap›lmaktad›r. Üçüncü yük tipi, 

t›bbi malzemelerdeki kar›fl›mlar›n 

incelenmesi s›ras›nda oluflan de- 

¤iflken yüklerdir. Yük kolunun sonunda 

bulunan, malzemeyi kal- 

109 

H›z ve ivme do¤rusal hareket sisteminin seçimini belirler Hangi do¤rusal sistem sistemin h›z ve ivme 

ihtiyac›n› karfl›layabilir? 

d›racak veya tafl›yacak elemana 

göz atmak gerekir. Yükle çok 

ba¤lant›l› olmasa da burada yap›labilecek 

herhangi bir hatan›n sonucu 

çok maliyetli olabilir. Örne- 

¤in, yanl›fl seçilmifl bir tutucu çok 

hassas bir ürünün pick&place uygulamas›nda 

zarar görmesine sebep 

olabilir. Mühendisin, sistemdeki 

genel yük ihtiyaçlar›n› unutmas› 

mümkün olmasa da, bu ihtiyaçlar› 

karfl›layacak uygun durumlar› 

düflünmeyi unutabilir. 

LOSTPED herfleyin eksiksiz olmas›n› 

sa¤lar. 

Temel Sorular 

• Yükün kayna¤› nedir ve yönü 

ne flekildedir? 

• Özel handling uygulamas› var 

m›? 

• Ne kadar a¤›rl›k veya kuvvetle 

bafla ç›k›lmal›d›r? 

• Bu kuvvet afla¤›, yukar› veya 

yana do¤ru mu etki ediyor? 

Yön (Orientation) 

Kuvvetin etkidi¤i yön veya ko-


Strok afl›m› hareket mesafesini belirlerken kararlaflt›r›lmal›d›r. 

num önemli olmas›na ra¤men, 

genelde çok dikkate al›nmamaktad›r. 

Ço¤u do¤rusal modül tipi 

veya aktüatörü, do¤rusal k›zaklar 

ile dizayn edildiklerinden; afla- 

¤›/yukar› yükleri, yanal yüklere 

göre daha rahat tafl›r. Farkl› tip k›zaklar 

içeren di¤er do¤rusal modüller 

tüm yönlerdeki eflit yükleri 

tafl›yabilirler. Örne¤in, Rexroth 

CKK Kompakt Modülde k›zaklama 

için çift bilyal› k›zak bulunmaktad›r. 

Bu yüzden s›k s›k yanal 

veya eksenel yük gerektiren uygulamalarda 

kullan›lmaktad›r. 

Kaliteli do¤rusal hareket sistem 

tedarikçileri, de¤iflik koflullarla 

bafla ç›kabilmek üzere farkl› modüller 

ürettiklerinden dolay›, yükün 

yönünün modülün özellikleri 

taraf›ndan karfl›lan›p karfl›lanmad›¤›ndan 

emin olmak uygulamalarda 

baflar›ya ulaflmak için 

çok önemlidir. 

Temel Sorular 

• Do¤rusal modül veya aktüatörün 

kullan›m yönü nedir. 

• Yatay, dikey veya bafl afla- 

¤›(ters) m›. 

• Yükün yönü do¤rusal modüle 

göre nerededir. 

• Yük, do¤rusal modül üzerinde 

burulma veya e¤me momentine 

mi sebep oluyor. 

H›z (Speed) 

H›z ve ivme de do¤rusal hareket 

sisteminin seçiminde etkili olmaktad›r. 

Yükün, sistem h›zlan›rken 

veya yavafllarken yarattt›¤› 

kuvvet ile, sabit h›zla hareket esnas›nda 

yaratt›¤› aras›nda çok 

fark vard›r. Hareket profili(yamuk 

veya üçgen), istenen h›za ulaflabilmek 

için gerekli ivme de¤eri 

ve çevrim süresi düflünülmelidir. 

Yamuk hareket profili, yükün h›zl› 

biçimde ivmelendi¤ini, sabit 

h›zda belli bir süre hareket etti¤ini 

ve sonradan yavafllad›¤›n› belirtir. 

Üçgen hareket profili ise, 

yükün h›zl› bir flekilde ivmelendi- 

¤i ve yavafllad›¤› noktasal 

pick&place ifllemleri gibi uygulamalar› 

belirtir. Uygun do¤rusal 

hareket sisteminin vidal› mil, triger 

kay›fl veya lineer motor mu 

olaca¤› konusunda h›z ve ivme 

kritik faktördür. 

Temel Sorular 

• ‹stenen h›z veya çevrim süresi 

ne kadard›r. 

• Sabit h›z m› yoksa de¤iflken h›z 

m› istenmektedir. 

• Yükün h›zlanmaya ve yavafllamaya 

etkisi nas›ld›r. 

• Hareket profili yamuk veya üçgen 

fleklinde midir. 

• Hangi do¤rusal hareket sistemi 

gerekli h›z ve ivmeyi en iyi flekilde 

karfl›lamaktad›r. 

Strok (Travel) 

Strok, hareketin gerçekleflti¤i mesafeyi 

belirtmektedir. Strokla beraber 

strok afl›m› da düflünülmelidir. 

Strok sonuna konulacak “güvenlik 

mesafesi” veya ek boflluk 

sistemin acil stop durumunda güvenli¤ini 

sa¤lar. 

Temel Sorular 

• ‹stenen strok ne kadard›r. 

• Acil stop durumunda gerekli 

olan aflma mesafesi ne kadard›r. 

Hassasiyet (Precision) 

Hassasiyet, hareket hassasiyeti 

(sistemin A noktas›ndan B noktas›na 

hareketi esnas›ndaki davran›fl›) 

veya konum hassasiyeti (sistemin, 

hedef konumun ne kadar 

yak›n›na ulaflt›¤›) olarak s›k s›k 

kullan›lan genel bir terimdir. Sistemin 

her strok sonunda ayn› 

noktan›n ne kadar yak›n›na geldi- 

¤ini gösteren tekrarlanabilirlik de 

hassasiyet ile kar›flt›r›lmaktad›r. 

Hareket hassasiyeti, konum hassasiyeti 

ve tekrarlanabilirlik terimlerinin 

aras›ndaki farklar› anlamak 

önemlidir; çünkü bu terimler 

sistemin istenen performans 

özelliklerini karfl›lamas› ve yüksek 

hassasiyet gerekmeyen uygulamalar 

için afl›r› de¤erler seçilmemesini 

sa¤lar.

Sistemin hassasiyet gereksinimleri 

tahrik mekanizmas›n›n seçimini 

belirler; triger kay›fll› sistem, vidal› 

milli sistem veya lineer motor. 

Her tip seçim ile sistemdeki 

hassasiyet, h›z ve yük tafl›ma kapasiteleri 

birbirinden farkl› olmaktad›r. 

En iyi seçim tamam›yla 

uygulamaya ba¤l›d›r. 

Temel Sorular 

• Hareket hassasiyeti, konum 

hassasiyeti ve tekrarlanabilirli¤in 

uygulamadaki önemi nedir. 

• Hassasiyet, h›zdan veya di¤er 

LOSTPED faktörlerinden daha m› 

önemlidir. 

Çevre Koflullar› (Environment) 

Çevre faktörleri, sistemin çal›flaca¤› 

ortam›n özelliklerine ba¤l›d›r. 

Örne¤in, çok yüksek s›cakl›k 

sistemdeki plastik komponentlerin 

ve ya¤lar›n performans›n› etkiler. 

Pis, nemli ortamlar ve di¤er 

kirleticiler rulmanlar›n içindeki 

bilya yataklar›n› ve bilyalar› etkiler. 

Do¤rusal hareket sistemlerinin 

ömrünü büyük ölçüde etkileyen 

bu faktörler ço¤u zaman göz 

ard› edilmektedir. S›zd›rmazl›k 

fleritleri ve özel keçeler, çevresel 

faktörlerden oluflacak zararlar› 

önler. Ek olarak, özel ya¤lama ve 

pozitif hava bas›nc›, modülleri 

veya aktüatörleri temiz oda uygulamalar›nda 

kullan›labilir hale 

getirir. 

Temel Sorular 

• Sistemin kullan›laca¤› ortamda 

ne tip koflullar mevcuttur? Yüksek 

s›cakl›k, kirlilik, toz, nem vs. 

• Tam tersi durum için, do¤rusal 

hareket sisteminin kendisi, bulundu¤u 

ortam için potansiyel bir 

kirletici midir (ESD, ya¤lay›c›lar 

veya partiküller). 

Rexroth CKK ve CKR Kompakt 

Modülleri yanal yüklere maruz 

Rexroth CKK ve CKR Kompakt Modülleri 

yanal yüklere maruz kal›nacak 

uygulamalarda s›kl›kla kullan›lmaktad›r 

kal›nacak uygulamalarda s›kl›kla 

kullan›lmaktad›r 

Çevrim Süresi (Duty Cycle) 

Çevrim süresi, bir operasyonun 

tamamlanmas› için geçen süreye 

denir. Tüm do¤rusal aktüatörlerde 

iç k›s›mda bulunan komponentler 

bütün sistemin ömrünü 

belirlerler. Örne¤in bir modüldeki 

rulman›n ömrü direkt olarak 

maruz kalaca¤› yüke ve sistemin 

çevrim süresine ba¤l›d›r. 

Bir do¤rusal hareket sistemi önceki 

alt› LOSTPED faktörünü baflar›yla 

karfl›l›yor olabilir, ancak haftan›n 

7 günü 24 saat çal›flan bir 

sistemin ömrü haftada 5 gün, 

günde 8 saat çal›flan sisteme göre 

daha h›zl› tükenecektir. Bunlara 

ek olarak sistemin çal›flma süresi 

ile dinlenme süresi aras›ndaki 

fark, sistemde oluflacak ›s›y› belirler 

ve bu da do¤rudan sistemin 

ömrünü ve maliyetini etkiler. Bu 

koflullar› önceden belirlemek, 

sonras› için zaman kazanc› sa¤lar 

ve oluflabilecek zararlar› azalt›r. 

Temel Sorular 

• Stroklar veya hareketler aras›n- 

111 

daki dinlenme zamanlar› da dahil 

olarak sistem ne kadar s›kl›kla 

kullan›l›yor? 

• Sistemden beklenen ömür süresi 

nedir? 

Son Tavsiyeler 

LOSTPED bir do¤rusal hareket 

sisteminin boyutland›r›lmas› ve 

seçiminde kullan›lmas› gereken 

yedi temel faktörü ve sorulmas› 

gereken temel sorular› belirtmifl 

olsa da en iyi sonucu alabilmek 

için, tecrübeli bir distribütöre veya 

üretici firman›n proje mühendisli¤i 

departman›na dan›flmal›d›r. 

Bu kaynaklar, yapt›klar› yüzlerce 

uygulaman›n getirdi¤i tecrübeyle 

sizlere çok önemli zaman ve maliyet 

tasarrufu sa¤layabilir. Sonuç 

olarak hedef, en iyi do¤rusal hareket 

sistemini mümkün olan en 

düflük maliyetle sat›n almakt›r. 

LOSTPED faktörlerinde uzman 

olan tecrübeli proje mühendisleri 

müflterilerine en uygun çözümü 

sunarlar. 

Bosch Rexroth AG tahrik ve kontrol 

teknolojileri alan›nda dünyan›n 

önde gelen uzman firmalar›ndan 

biridir. Firma, mobil uygulamalar›n 

yan›nda endüstriyel ve 

fabrika otomasyonunda kullan›lan 

makinalar›n tahrik, kontrol ve 

hareket ettirilmesi konusunda 

500.000’den fazla müflteriye Rexroth 

markas› ile özel çözümler 

sa¤lamaktad›r. 

The Drive & Control Company 

slogan› ile Bosch Rexroth, 80’den 

fazla ülkede ürün ve sistemler gelifltirmekte, 

üretmekte ve sanayiye 

sunmaktad›r. Bosch Grubu’na 

dahil olan firma 2007’de yaklafl›k 

33.000 çal›flan› ile yaklafl›k 5,4 

milyar Avro ciro elde etmifltir.


Hareket Kontrolünde Özgün 

Çözümler 

Control Techniques 

Kullan›c›lardan gelen istekler ve 

beklentiler hareket kontrolü çözümleri 

konusunda yeni ve modern 

ürünleri gündeme getirmifltir. 

Esnek bir kontrol mimarisi ve 

çeflitli haberleflme a¤lar›na kolayca 

adapte olabilmesi bu ürünlerin 

bafll›ca özellikleri olarak belirtilebilir. 

Kullan›ld›¤› yere ba¤l› olarak 

yüksek performans beklentileri 

ile flekillenen hareket kontrolü 

ürünleri kullan›c›lara oldukça 

genifl bir yelpazede çeflitli ürünler 

sunmaktad›r. Endüstrinin çeflitli 

kollar›na hareket kontrolü konusunda 

uzun y›llard›r modern ve 

esnek ürünler sunmay› sürdüren 

Control Techniques, da¤›t›lm›fl ve 

merkezi kontrol mimarilerine uygun 

tek, 1 1 /2 ve çok eksenli servo 

sistemlerin gerçeklefltirilmesi için 

servo motor, sürücü ve kontrolör- 

lerden oluflan komple çözümleri 

kullan›c›lara sunmaktad›r. Bu 

kapsamda yeni servo sürücü ailesi 

olan ve y›llard›r uygulamadaki 

baflar›s› kan›tlanm›fl olan Digitax 

servo sürücülerin devam› olarak 

ortaya ç›kan Digitax STservo sürücüleri 

temel, indexleme ve tam 

programlama özelliklerine uygun 

modelleri ile Emerson firmas›n›n 

hareket kontrolü alan›ndaki Kolay 

Hareket Kontrol Oluflturma 

(“Motion Made Easy”) felsefesinin 

servo sürücü ürünüdür. 

Digitax ST servo sürücü ailesi, gelifltirildi¤i 

platform olan Unidrive 

SP üniversal AC motor sürücüsünün 

opsiyon modüllerini kullanmaktad›r. 

Bu kapsamda servo sürücülere 

limitsiz G/Ç imkan›, 

mevcut en h›zl› Ethernet protokolü 

olan EtherCAT de dahil olmak 

üzere birçok sahayoluna ba¤lant› 

imkan› ve SerCOS servo iletiflim 

a¤›na adaptasyon olana¤› sa¤lamaktad›r. 

Digitax ST programlama 

araçlar› aras›nda ise Power- 

ToolsPro, IEC—uyumlu SyPTPro 

ve CTScope bulunmaktad›r. 

Yeni Unimotor FM Serisi servo 

motorlar ile Control Techniques, 

hareket kontrolü sistemleri oluflturma 

imkanlar›n›, genifl nominal 

h›z, moment ve atalet seçenekleri, 

birçok mil ve flanfl opsiyonlar›, 

motor geribeslemesi için çeflitli 

tiplerde art›ml› ve mutlak kodlay›c›lar 

ile resolver seçene¤i ile 

artt›rm›flt›r. Sa¤lam ve dayan›kl› 

mekanik yap›s› ile uzun süreli ve

dinamik yük koflullar›nda çal›flmaya 

uygun bu tip motorlar hareket 

kontrolü için mükemmel bir 

seçenek sunuyor. 

Kullan›m› kolay elektronik hat 

mili 

CTSync, makine üreticileri ve sistem 

tasar›mc›lar› için çok eksenli 

uygulamalarda sürücüler aras› 

hassas senkronizasyon için gelifltirilmifl 

kolay ve kullan›fll› bir olanakt›r. 

Birden fazla Digitax ST 

veya Unidrive SP servo sürücüsü 

SM-Uygulamalar modülü üzerinde 

bulunan RS 485 haberleflme 

kap›s› CTSync protokolü ile birbirine 

ba¤lanmak suretiyle senkron 

edilebilir. 

CTSync, Digitax ST veya Unidrive 

SP sürücülerin içine monte 

edilebilen, uygulamalar için özel 

yaz›l›mlar gelifltirmeye yarayan 

SM-Uygulamalar modüllerinin 

standart özelli¤idir. Tipik uygulamalar 

olarak bask›, paketleme 

dönüfltürme makineleri ve yüksek 

hassasiyette senkronizasyon gerektiren 

otomasyon uygulamalar›d›r. 

CTSync, birbirlerine ba¤l› bulunan 

sürücülerden biri içerisinde, 

‹leri Pozisyon Kontrolü blo¤u taraf›ndan 

üretilen bir sanal master 

senkronizasyon sinyali ile sa¤lan›r. 

Sanal master yaratan sürücü 

herhangi bir konfigürasyon de¤ifliminde 

Control Techniques’in 

yüksek h›zl› sahayolu haberleflmesi 

CTNet ve ModBus (Standart), 

DeviceNet, Profibus-DP, 

Interbus-S veya CANOpen gibi 

sahayollar› vas›tas›yla dinamik 

olarak de¤ifltirilebilir. 

CTSync enkoder veya gerçek 

master için kullan›lan donan›m 

masraflar›n› ve problemlerini ortadan 

kald›rmaktad›r. Örne¤in 

donan›m›n yerlefltirilmesinin zor 

veya imkans›z oldu¤u durumlarda, 

kararl›l›k problemleri nedeniyle, 

pozisyon referanslar›n›n 

sürekli ayarlanmas› gerekti¤inde 

113 

veya elektriksel gürültünün fazla 

oldu¤u durumlarda sanal master 

uygulamas› öne ç›kmaktad›r. 

CTSync, birbirine ba¤l› Unidrive 

SP veya Digitax sürücülerin kontrolünde 

kesinlik sa¤lamaktad›r. 

RS485 haberleflme kap›s›n›n kullan›lmas›yla 

referans sinyallerinin 

tafl›nmas› kararl›l›k sa¤layaca¤› 

gibi etkileflim gürültüsünü azalt›r 

ve çözünürlü¤ü artt›r›r. Buna ba¤l› 

olarak kar›fl›k hat referans sinyallerinin 

yerinde üretilmesi, d›fl 

kaynaktan al›nmas›ndan çok daha 

kolay olacakt›r. 

Di¤er önemli bir özellik ise 

CTSync sinyali ile sürücülerin pozisyon, 

h›z ve ak›m kontrol çevrimlerinin 

hat üzerindeki bütün 

sürücülerde senkron edilebilmesi 

ve bu de¤iflkenlerle yap›lacak hesaplamalar›n 

ayn› zamanda yap›lmas›d›r. 

Bu önemli özellik nedeniyle 

hat üzerinde ifllenen malzeme 

yüzeyinde oluflabilecek istenmeyen 

stres ve titreflimler önlenecektir. 

Her CTSync sinyali ile beraber iki 

adet 32-bitlik ve bir adet 8-bitlik 

de¤iflken gönderilmektedir. Kullan›c›lar 

bu de¤iflkenler ile istediklerinde 

-örne¤in 32-bit yüksek 

çözünürlüklü pozisyon bilgisi, 

32-bit h›z bilgisi ve 8-bit kontrolbilgilerini 

ayn› anda gönderebilirler. 

Unidrive SP ve Digitax ST sürücülerin 

en önemli farkl›l›¤›, ek yer 

gerektirmeyen SM çözüm modülleri 

ile kullan›c›lara sa¤lad›¤› esneklik 

ve yarat›c›l›kt›r. Bu, özellikle 

her türlü boyutta kontrol sistemi 

(Örne¤in PLC kullanmadan), 

sahayolu haberleflmesi, s›n›rs›z 

miktarda G/Ç, 14 farkl› tip geribesleme 

eleman› ba¤lanabilme 

gibi imkanlar› sunmaktad›r.


Delta Servo Motor ve Sürücüler 

U¤ur Birdal 

Elektrik-Elektronik 

Mühendisi 

F.A.S.T. 

Mikroifllemci teknolojisinin daha 

çok geliflmesi ve ilerlemesi, servo 

motor için düflük maliyetli permanent 

magnet ürünlerinin gelifltirilmesi 

ve yüksek güçlü & yüksek 

performansl› yar› iletken güç 

ünitelerinin sürekli iyilefltirilmesinden 

dolay›, AC servo motor ve 

AC servo kontrol sistemleri endüstriyel 

otomasyon kontrol teknolojileriningerçeklefltirilmesinde 

kullan›lan en temel teknoloji 

haline gelmifltir. Geliflen bu teknoloji 

endüstriyel cihazlarda da 

etkisini göstermekte ve daha kolay 

programlar ile daha üstün 

özellikler kullanmay› olanakl› hale 

getirmektedir. DELTA bu geliflen 

teknoloji ile müflterilerinden 

ald›¤› makine gereksinimlerini 

birlefltirerek ASD serilerini AC 

Servo sistemlerine entegre etmifltir. 

Bütün ASD serileri dijital sinyal 

ifllemci (DSP) yap›lar› ile yüksek 

performans ve kusursuz kontrol 

çevrimi sa¤lar. Di¤er özelliklerinin 

yan› s›ra ASD serisi ka- 

zanç ayar›, sars›nt›s›z motor ifllemi, 

yaz›l›m destekli analiz imkan› 

ile birçok uygulamada kullan›labilir. 

• Pozisyon / H›z / Tork Kontrol 

modlar› 

• H›z / Tork s›n›rlama fonksiyonu 

• H›z kontrol modu için S-e¤risi 

• Pozisyon / H›z / Tork modlar› 

için alçak geçiren filtre 

• Keypad’e parametreleri kaydedip 

tekrar geri ça¤›rabilme özelli- 

¤i. (ASD-B) 

• Devreye alma sürelerini k›saltan 

windows tabanl› kullan›c› 

dostu yaz›l›m arabirimi 

• Yaz›l›mda gerçek zamanl› osilaskop 

fonksiyonu (0.5ms örnekleme 

zamanl›) 

• Yaz›l›mla veya dijital keypadle 

kolay ve rahat kazanç ayarlama 

fonksiyonu 

• Bütün I/O durumlar›n›n görüntülenmesi 

• Çözünürlü¤ü ayarlanabilir encoder 

ç›k›fl›

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-100


• Koruma fonksiyonlar› ve hata 

mesajlar› 

• Modbus ASCII/RTU haberleflme 

• RS232 / RS485 / RS422 haberleflme 

arabirimi 

Çal›flma Modu: 

Pozisyon: Dahili ve Harici Pozisyon 

Komutu (ASDA-B de sadece 

Harici Pozisyonlama) 

H›z: Harici Analog input ve 3 

adet parametresel h›z komutu 

Tork: Harici Analog input ve 3 

adet parametresel tork komutu 

* Dahili Pozisyonlama ile 8 farkl› 

pozisyon dahili olarak yap›labilmektedir. 

3 bit binary ile servo 

içerisinde dahili olarak girilen 8 

farkl› pozisyon incremental veya 

absolute olarak gerçeklefltirilebilir. 

H›z ve Tork Limit Fonksiyonu: 

• H›z Limit: Tork kontrol modunda 

analog ve parametresel olarak 

h›z limiti girilebilmektedir. 

• Tork Limit: Pozisyon ve h›z 

kontrol modunda analog ve parametresel 

olarak tork limiti girilebilmektedir. 

ASD-A Serisi Düflük ve Orta 

Güçte AC Servo 

ASD-A Serisi AC Servolar homing 

fonksiyonu, noktadan noktaya 

pozisyon fonksiyonu ve tek-eksen 

dahili pozisyonlama özelli¤i ile 

geliflmifl performansa sahiptir. 

100w ~ 3kw güç aral›¤› ile düflük 

ve orta güçte genel amaçl› uygulamalar 

için idealdir. 500kpps line-driver 

ve 200Kpps open-collector 

puls input ve 450hz analog 

girifl cevap h›z›na sahiptir. 

ASD-A+ Serisi Yüksek Güçte AC 

Servo 

Yeni nesil ASD-A+ AC Servo 

3,5kw’tan 7,5kw’a kadar sürücü 

ve motor çeflitleriyle genel amaç- 

l› uygulamalar içindir. 1280000 

puls/tur çözünürlükle yüksek hassasiyet 

sa¤lar. 19,1N.M ~ 

47,74N.m güç aral›¤› ile büyük 

mekanik yüklerde yüksek tork 

sa¤lar. 4Mpps line-driver yüksek 

h›zl› puls input iflleme özelli¤i ve 

550hz analog girifl cevap h›z› ile 

yüksek hareket yetene¤i sunar. 

ASD-B Serisi Ekonomik Düflük ve 

Orta Güçte AC Servo 

ASD-B Delta’n›n Standart Servo 

sistemidir. El KeyPad’inin yan› s›ra 

software üzerinden de programlama 

imkan› sunar. 100w ~

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-100


2000w güç aral›¤›nda ürün sunan 

ASD-B serisi temel servo uygulamalar› 

için idealdir. 500Kpps line-driver 

ve 200Kpps open collector 

puls input ve 250hz analog 

girifl cevap zaman›na sahiptir. 

Servo Motor Redüktörleri 

VRSF Serisi Planet Diflli Hassas 

Redüktörler 

• Planet diflli sistemi 

• Gres ya¤› takviyesi veya bak›m› 

gerektirmez 

• Standart boflluk (0.25 deg), düflük 

boflluk (0.08 deg) ve çok düflük 

boflluk (0.05 deg) olmak üzere 

üç farkl› model seçene¤i 

• 1:3 ~ 1:81 çevrim oranl› modeller 

• Küçük, hafif ve servo motorlara 

uygun kompakt tasar›m 

Delta Encoder 

Incremental Encoderler 5-15 ve 

7-24 V gibi genifl DC besleme 

voltaj› aral›¤›nda çal›flabilmektedirler. 

100 – 5000 ppr gibi yüksek 

çözünürlü¤e sahip de¤iflik modellerde 

imal edilmifllerdir. Incremental 

olarak çal›flmaktad›rlar. 

300 kHz’e ulaflabilen frekans cevab› 

mevcuttur. Open kollektör, 

voltaj, push-pull, line driver gibi 

de¤iflik ç›k›fl tipleri mevcuttur. 

Birbirinden 90 derece faz farkl› A 

ve B fazlar›, s›f›r pozisyon (z) faz› 

ç›k›fllar› mevcuttur. Çal›flma s›cakl›¤› 

-10 ile 70°C aral›¤›ndad›r. 

Delta Timer–Counter– 

Takometre (CTA) 

Cihaz›m›z› ayarlayaca¤›m›z zaman 

aral›klar›yla aç›p kapatmak, 

zaman ayarl› ifllemler yapt›rmak, 

say›c› uygulamalar›yla istenilen 

❝ ASD-A Serisi AC 

Servolar homing 

fonksiyonu, noktadan 

noktaya pozisyon 

fonksiyonu ve tek-eksen 

dahili pozisyonlama 

özelli¤i ile geliflmifl 

performansa sahiptir. 

100w ~ 3kw güç aral›¤› ile 

düflük ve orta güçte genel 

amaçl› uygulamalar için 

idealdir ❞ 

her fleyi saymak ve dahas› takometre 

özelli¤i ile DELTA CTA 

ürünü ile bunlar› gerçeklefltirmek 

art›k çok kolay. 3’ü 1 arada Timer-Counter-Takometrefonksiyonlar›, 

ayn› anda Timer ve Counter 

birlikte çal›flma özelli¤i, 

10kcps’e kadar sayma h›z› ile 

yüksek girifl h›zlar›nda sayma 

ifllevi, 6 dijit çift sat›r LCD ekran› 

ile kolay programlanabilme ve 

gözlenebilme, de¤iflik uygulamalar 

için NPN ve PNP girifl tipi seçilebilmesi, 

kontrol edilen cihaz›n 

özelli¤ine göre ayarlanabilen 

transistör ve röle ç›k›fl tipi, çok 

çeflitli girifl ve ç›k›fl modlar› DEL- 

TA CTA’ n›n belirgin özelliklerindendir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon C-100

120 DOSYA/Hareket Kontrol 

Elektriksel Hareket Kontrolü 

Cihan Karaman 

Proje Bölümü 

LSE Elk. Eltr. Mak. Otom. 

fiekil 2.1. Anahtarl› hareketin h›z zaman 

grafi¤i [1] 

‹nsanl›k tarihinin en büyük hedeflerinden 

biri üretim yapmakt›r ve 

hareket üretimin temelini oluflturmaktad›r. 

Dolay›s› ile hareketi 

oluflturmak hedefe giden en büyük 

amaçt›r. Tarihten günümüze 

basit el aletleri ile bafllayan hareket 

kontrolü hidrolik, elektrik ve 

bas›nçl› havan›n kullan›lmaya 

bafllanmas› ile çeflitlenmifl ve bütün 

bileflenler teknoloji ile geliflerek 

karmafl›k üretim sistemlerinin 

gerçeklefltirilmesini sa¤lam›flt›r. 

Hareket, insanl›¤›n emrine girdikten 

sonra makineleflme süreci 

bafllam›fl, zamanla bulunan yeni 

tekniklerle üretimler h›z kazanm›fl, 

bunlar›n sonucu olarak da 

verimlilik ve karl›l›k artm›flt›r. 

Oluflan bu faydalarla daha fazla 

üretmeyi amaçlayan bölgelerde, 

hareketi kontrol etme ihtiyac› daha 

da fazla geliflmifl, bu ihtiyaç 

yeni teknolojilerin üretilmesini 

sa¤lam›fl ve bunlar›n sonucu olarak 

insan›n üretimdeki pay› azalt›lm›flt›r. 

Hareket h›zland›r›larak 

üretim say›lar› yükselmifl ve maliyetler 

düflmüfltür. Bu döngü daima 

yüksek karl›l›k için daha h›zl› 

hareket kontrol ihtiyac›n› artt›rm›fl 

ve üretimi en fazla olan ülkelerin 

ayn› zamanda hareketi de 

en iyi kontrol edebilen ülkeler olmas›n› 

sa¤lam›flt›r. 

Geliflen hareket teknolojileri içerisinde, 

elektrikten hareket üretmek 

en çok tercih edilen yöntem 

olmufltur. Elektri¤in kontrol edilebilmesiyle 

motorlar›n kontrolü 

sa¤lanm›fl ve üretim sistemlerinin 

omurgas›n› motorlar oluflturmufltur. 

Bundan yola ç›karak, bu yaz›da 

hareketin elektriksel kontrolü 

irdelenecektir. 

1. Elektriksel hareketin tarihçesi 

Elektriksel hareket ilk bafllang›çta 

motora flebekeden sa¤lanan enerjinin 

kontrol edilmeden uygulanmas› 

ile motorun milinde oluflan 

dairesel döndürme kuvveti ile 

oluflturuldu. Elektrik enerjisi yerel 

olarak kontrol edilemedi¤inden 

motorda sabit h›z oluflmakta, istenilen 

h›z farklar› ancak mekanik 

diflli sistemler ile sa¤lanabildi. 

Her ne kadar diflli sistemlerin uygulanmas› 

basit olsa da, mekanik 

sistemlerin zamanla artan ar›zalar› 

ve bu ar›zalardan oluflan üretim 

kay›plar›, h›z de¤ifliminin 

motor taraf›ndan gerçeklefltirilmesini 

zorunlu k›ld›. Motorun h›z 

kontrolü, motora uygulanan elektrik 

enerjisinin kontrolü ile sa¤lanabildi¤inden, 

zaman içerisinde 

çeflitli elektrik kontrol kartlar› gelifltirildi. 

Gerek motor verimlili¤inin 

yüksek olmas› gerekse kontrol 

devresinin kolay tasarlanmas› 

sebebi ile ilk olarak hareket kontrolü 

DC motorlar üzerinde uyguland›. 

DC motorlar›n de¤iflken 

h›zlardaki hareket kararl›l›¤› oldukça 

tatmin ediciydi ve birçok 

uygulamada istenilen hareketi 

gerçeklefltirmeye yeterli geldi¤inden 

oldukça yayg›n kullan›ma 

ulaflt›. DC motorlar›n gövdesinin 

AC motorlara oranla daha küçük 

olmas› gibi birçok sebepten, DC

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-130


motor yat›r›mlar› ve üretimleri 

artt›r›ld› ve bunun sonucunda AC 

motora göre maliyeti oldukça 

düfltü. Bütün bu avantajlar›na 

ra¤men rotoruna enerji iletilmesi 

için kullan›lan f›rçalar kullan›c›lara 

büyük bak›m sorunlar› yarat›yordu. 

Özellikle büyük motorlar›n 

bak›m›nda karfl›lafl›lan güçlükler, 

üreticileri AC sistemlere 

yönelmek zorunda b›rakt›. AC 

motorlar›n kontrol etme zorlu¤u 

zamanla gelifltirilen kontrol kartlar› 

ile ad›m ad›m afl›ld›, kararl›l›- 

¤› kullan›lan geri besleme sistemleri 

ile artt›r›ld› ve üretiminin artmas› 

ile maliyetleri düfltü ve sonuçta 

en önemlisi bak›m gerektirmeyen 

özelli¤i ile DC sistemlerden 

daha popüler ve ucuz oldu. 

Hatta baz› üreticiler zamanla DC 

motor ve sürücü üretimini durdurarak 

sadece AC sistemlere yöneldiler. 

Servo motorlar›n kullan›lmaya 

bafllamas› ile f›rças›z DC 

motorlar›n gelifltirilmifl olmas› bile 

bu ak›fl› tersine çeviremedi. 

Dolay›s› ile yaz›n›n ilerleyen bölümlerinde 

AC kontrol sistemleri 

üzerinde durulacakt›r. 

Bu teknoloji yar›fl›nda, firmalar 

gelifltirdi¤i yeni ürünler ile rakiplerinden 

her zaman bir ad›m öne 

geçmeyi amaçlam›fllar ve bu 

amaç yeni ürünlerin piyasaya ç›kmas›ndaki 

en büyük motive kayna¤› 

olmufltur. Firmalar kendi 

standartlar›n› oluflturarak, kendi 

fiekil 2.2. Pozisyon hareketin h›z zaman 

grafi¤i [1] 

markas›n› piyasaya kabul ettirme 

çabas›na girmifl, bunun sonucu 

olarak da birçok farkl› standart 

oluflmufltur. Bu farkl›l›k zamanla 

geliflen ürün yelpazelerinde, firmalar›n 

kendi içlerinde bile farkl› 

standartlar oluflmas›na sebep olmufltur. 

Böylece piyasaya birçok 

ürün sürüldü¤ünden, kullan›c›lar 

bu ürünler aras›nda seçim yapmakta 

zorlanmaktad›r. Bir yandan 

yeni ürünler ç›karken, di¤er 

yandan da sistemlerde kullan›lmakta 

olan ürünler eski durumuna 

düflmüfl, baz›lar› üretimden 

kalkm›fl ve hatta ürünleri yedek 

parça deste¤i bile verilemez duruma 

gelmifltir. Bu durumda üretici 

firmalarda zamanla, eski say›lan 

ürünler için servis zaaf› oluflturmufl 

ve kullan›c›lar zor durumda 

b›rak›lm›flt›r. Bu amans›z yar›flta 

vakit kazanmak için, nadiren 

de olsa, ürünlerin laboratuvar 

testleri tam olarak yap›lmadan piyasaya 

sürülmüfl ve kullan›c›lar 

zaman zaman üretim hatalar› ile 

karfl›laflm›flt›r. 

Elektriksel sistemlerde geliflmelere 

paralel olarak mekanik sistemlerde, 

malzeme teknolojisinin 

ilerlemesine paralel geliflerek, 

motorlarda oluflan kararl› ve hassas 

hareketi üretilen malzeme aktarm›flt›r. 

Böylece daha kaliteli 

üretimlerin daha yüksek h›zlarda 

gerçeklefltirilmesi sa¤lanm›flt›r. 

Özellikle dairesel hareketi lineer 

harekete çeviren mekanik sistemlerin 

geliflmesi ile daha güçlü motorlar 

ile daha dinamik hareketler 

oluflturulabilmifltir. 

2. Hareket çeflitleri 

2.1 Anahtarl› hareket 

Hareket sistemi zamanla geliflmifl, 

yeni tekniklerin keflfedilmesi 

ile hassasiyet ve h›z zamanla artm›flt›r. 

Sistemi anlayabilmek için 

fiekil 2.3. Üç eksen için 

interpolarizasyonun gösterilmesi 

en basit kontrol çeflidi “anahtarl› 

hareketi” aç›klamak gerekmektedir. 

Bu yöntem en basit olmas›n›n 

yan›nda üründeki hata oran›n›n 

yüksek ve süre kayb›n›n fazla olmas› 

sebeplerinden art›k kullan›lmamaktad›r; 

fakat hareket kontrol 

sisteminin temel mant›¤›n› içerdi- 

¤i için bilinmesi gerekmektedir. 

Bu sistemde iki farkl› h›z seviyesi 

vard›r. Hareket bafllad›¤›nda motor 

maksimum h›za ç›kar ve yavafllama 

anahtar›n› görene kadar 

bu h›zda devam eder. Yavafllama 

anahtar› devreye girdikten sonra 

motor yavafl h›za düfler. Bu h›z›n 

seçimi çok önemlidir çünkü pozisyonlama 

hatas›n› en aza indirmek 

için bu h›z›n mümkün oldu- 

¤u kadar yavafl seçilmesi gerekmektedir; 

fakat yavafl seçildi¤inde 

de üretim h›z› düflmektedir, dolay›s› 

ile h›z uygun de¤er noktas›nda 

tutulmal›d›r. fiekil 2.1’de grafik 

üzerinde hata ve h›z aras›ndaki 

iliflki gösterilmifltir. Örnek olarak 

bir kesme makinesinde bu 

yöntem kullan›larak yap›lan bir 

deneyde yüksek h›zda 3-4 mm 

hata ve 10 ürün/dak, düflük h›zda 

1-2 mm hata 6 ürün/dak sonuçlar› 

elde edilmifltir. Ayr›ca üretim 

h›z›n› yükseltmek için, ivmelerin 

de yükseltilmesi gerekmekte bunun 

sonucu oluflan ani motor hareketleriyle 

de sistemin mekanik 

yap›s›n›n ömrü azalmaktad›r.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-130


fiekil 2.4. Daire oluflturmak için gerekli hareketin gösterimi. 

2.2 Pozisyon tabanl› hareket 

Pozisyon tabanl› hareketin temel 

amac› istenilen pozisyona hatas›z 

ulaflmakt›r ve en hatas›z sonuca 

ulaflabilmek için gerekirse h›zdan 

taviz vermek veya durufl ivmesi 

azaltmak gerekebilir. Kontrol sistemi, 

hareketi ivmelere göre analiz 

ettikten sonra kullan›c›n›n yerine 

maksimum h›z de¤erini belirler 

ve kullan›c›n›n bu s›n›r› geçmesine 

izin vermez. Mekanik ve 

motor yap›s›n›n izin verdi¤i ölçüde 

ivmeler yükseltildi¤inde, üretim 

h›z› da istenilen seviyelere ç›kabilir. 

Hareketi durdurman›n, 

harekete geçirmekten daha zor 

oldu¤u düflünülürse, durufl ivmesinin 

kalk›fl ivmesinden yavafl seçilmesi 

gerekir. Böylece sistemde 

oluflan rejeneratif enerji de kontrol 

edilebilir düzeyde tutulabilir. 

Pozisyonlama hareketinin hatas›z 

gerçeklefltirilebilmesi için mekanik 

yap›ya uygun güçte motor seçilmesi 

gerekmektedir. Gücü 

oluflturan en önemli etken hareketli 

sistemin a¤›rl›¤›d›r ve ivme 

ne kadar yüksek seçilirse a¤›rl›¤›n 

oluflturaca¤› kuvvet ihtiyac› da o 

kadar fazla olur. Buna ek olarak 

prosesin gerektirdi¤i kuvvet ile 

sürtünme kuvveti ve atalet momentinden 

oluflan kuvvet ayr› ayr› 

de¤erlendirilmelidir. fiekil 

2.2’de pozisyon tabanl› hareketin 

grafi¤i gösterilmifltir. Klasik kuvvet 

hesab› formülleri, düflük h›zl› 

hareketlerde sonuca götürse de, 

yüksek h›zl› sistemlerin güç hesab› 

için yetersiz kalmakta ve atalet 

momentinin de içinde bulundu¤u 

formüllerin kullan›lmas› gerektirmektedir. 

2.3 Konumlama hareketi: 

‹nterpolarizasyon [2] 

Geliflen sürücü teknolojisi ile en 

karmafl›k uygulamalarda bile, sürücülerin 

içerisine motorlar› kontrol 

yöntemini belirleyen algoritmalar 

kurulabilmektedir. Bu algo- 

ritmalar, sadece motorun kendi 

ekseninin hareketi üzerine yo- 

¤unlaflm›fl, motorlar›n grup hareketleri 

için yeterli düzeyde geliflmemifltir. 

Sürücüler hatas›z pozisyon 

kontrol yapabilirler veya 

iki sürücü ayn› anda farkl› pozisyon 

profillerini harekete dönüfltürmeye 

bafllayabilir; fakat iki hareketin 

bitifl süreleri ayn› olmayabilir. 

Ayn› h›zda X ekseni 10 tur, 

Y ekseni 20 tur dönmesi istendi- 

¤inde, iki motorda harekete ayn› 

anda bafllayabilir; fakat X ekseni 

hareketini, Y ekseninden önce bitirir. 

Ancak X ekseni verilen h›z›n 

yar›s› ile ilerlemifl olsa bile, kalk›fl 

ve durufl rampalar›ndaki farklardan 

dolay› ayn› anda X ve Y hareketini 

bitirememifl olabilir. 

Grup hareketlerinde sürücüler taraf›ndan 

senkronizasyon yap›labilse 

de, interpolarizasyon yani 

eksenlerin hareketlerinin bitifli 

ayn› sürede olmas› için yap›lan 

h›z kontrolü, yap›lamamaktad›r. 

Eksenler aras›nda interpolarizasyon 

yap›labilmesi için bütün eksenlerin 

bulundu¤u noktalar ve 

hedef pozisyonlar› mümkün olan 

en h›zl› flekilde de¤erlendirerek, 

bütün hareketlerin ayn› sürede tamamlanabilmesi 

için gerekli referans› 

üretebilecek bir kontrol devresine 

ihtiyaç vard›r. Sistem ki her 

motor bir eksen olarak de¤erlendirildi¤inden, 

bu devre eksen 

kontrolü olarak isimlendirilir. Eksen 

kontrolü için yap›lm›fl olan 

devrelerin kontrol edebilece¤i eksen 

say›s› s›n›rl›d›r ve 2, 4 ve 8 

olarak s›ralan›r. Eksen kontrol 

devrelerinin içerisinde dairesel 

interpolarizasyon ve te¤et fonksiyonu 

gibi özellikler de bulunabilmekte, 

bu özellikler her eksen 

için yap›lamayabilmektedir. 4 eksen 

için tasarlanm›fl bir kontrol 

devresi dairesel interpolarizasyonu 

sadece 2 eksen için yapabilir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-130


Eksen kontrol devreleri iki yöntem 

ile kullan›labilir. Birinci yöntem 

kontrol kart›n›n bilgisayar›n 

PCI portuna tak›larak, port üzerinden 

haberleflmesidir. ‹kinci 

yöntem ise kapal› bir kutu içerisine 

koyulup, bilgisayardan harici 

bir noktaya konulmas› ve bilgisayardan 

haberleflme yollar›ndan 

biri ile komut almas›d›r. E¤er sistemde 

endüstriyel bir bilgisayar 

kullan›lacak ise, PCI portu ile haberleflme 

yöntemi hem daha 

ucuzdur hem de daha h›zl›d›r; fakat 

kontrol kart›n›n tak›labilece¤i 

bilgisayar ile kullan›lacak sürücülerin 

aras›ndaki uzakl›k s›n›rl›d›r. 

E¤er kontrol eden bilgisayar ile 

kullan›lacak sürücülerin aras›ndaki 

mesafe uzun ise, ikinci yöntem 

seçilmelidir. 

Sistem bir noktadan di¤er bir 

noktaya hareketi s›ras›nda motorlar 

istenilen rampa de¤erleri ile 

flekil 2.3’deki gibi h›zlan›rlar. 

Motorlar istenilen pozisyona 

ulaflt›klar›nda, rampa de¤eri ile 

durur. H›z yerine önemli olan pozisyondur 

ve kontrol kart› istenilen 

pozisyona gidebilmek için 

maksimum h›z de¤erini belirler. 

E¤er kullan›c› bu h›zdan yüksek 

bir h›z istese bile, eksenler kontrol 

kart›n›n belirledi¤i h›z›n üzerine 

ç›kamaz. ‹ki veya üç eksen, 

grup olarak bir noktadan di¤er bir 

noktaya hareket edebilir. 

Bu hareket s›ras›nda kullan›c› taraf›ndan 

belirlenen rampalar ile 

eksenler h›zlan›r, eksenlerin kendi 

h›zlar› yerine hareketin vektörel 

h›z› kullan›c› taraf›ndan belirlenir. 

Eksen kontrol kart›da hareket 

profiline göre eksenlerin vektörel 

h›zlar›n› belirler ve sürücülere 

gönderir. Böylece bütün eksenler 

ayn› anda harekete bafllarlar, 

farkl› h›zlarla ilerlerler, ayn› 

anda hareketi bitirirler. 

fiekil 2.5. Dinamik bir hareketin hareket 

grafikleri [3]. 

Kullan›lan kontrol kart› ile, üç eksenden 

ikisi üzerinde daire çizilebilmesi 

dairesel interpolarizasyon 

yap›lmal›d›r. Dairesel interpolarizasyonunun 

olabilmesi için X ve 

Y eksenlerinden birinin sinüs, di- 

¤erinin ise kosinüs fonksiyonu ile 

hareket etmesi gerekir. 

E¤er eksen kontrol kart›n›n dairesel 

interpolarizasyon yapabilme özelli¤i 

yok ise, lineer interpolarizasyon 

yöntemleri ile tam bir daire çizilemeyebilir. 

fiekil 2.4’te noktal› 

çizgiler ile, eksenlerin dairesel interpolarizasyon 

kullan›lmad›¤›nda 

oluflacak sonuçlar ve daire çizebilmek 

için X ve Y eksenlerinin zamana 

ba¤l› h›z zaman grafikleri, 

XY hareketinin konum zaman grafi¤i 

gösterilmektedir. 

2.4 Hareket verimlili¤i 

fiekil 2.5’de görüldü¤ü gibi dinamik 

lineer rampalarda ivme de¤iflimi 

çok ani oldu¤undan hareketin 

verimlili¤i düfler. Lineer ve dinamik 

hareketlerde, en h›zl› kalk›fl 

rampas›n›n elde edilebilmesi 

için ivmenin anl›k olarak sonsuza 

ç›kmas› gerekir ve bu duruma flok 

ad› verilir. ‹vme sonsuza ç›kt›¤›nda 

motor mekanizmay›, sanki bir 

tokat atm›fl gibi bütün gücü ile 

h›zland›r›r. Durufl an›nda ise motor 

mekanizmay›, sanki ters yönde 

bir tokat atm›fl gibi bütün gücü 

ile durdurur ve bu hareket darbe 

olarak adland›r›l›r. Bu anl›k sert 

hareketler mekanizmada kötü 

seslere ve titreflimlere sebep olarak 

mekanizmay› oluflturan maddelerin 

yorulmas›na sebep olur. 

Bunun yerine S rampa kullanarak 

motor h›zland›r›ld›¤›nda yani h›z 

fonksiyonu beflinci dereceden bir 

fonksiyon olarak verildi¤inde, ivme 

sinüzoidal olarak de¤iflir ve 

hareket verimlili¤i artar. Böylece 

ivme de¤iflimleri yumuflak olur, 

mekanizman›n daha az yorulmas› 

sa¤lan›r ve motorun zorlanmas› 

azalaca¤›ndan ömrü uzar. H›z 

beflinci dereceden bir fonksiyon 

olarak verildi¤inde oluflan S rampas› 

ile yap›lan hareketin, yol-zaman, 

h›z-zaman ve ivme-zaman 

grafikleri flekil 2.6’da gösterilmifltir. 

3. Elektriksel kontrol yöntemleri 

Sistemler do¤ru analiz edilip mekanizmaya 

uygun güçlerde motor 

ve sürücü seçilmelidir. Güç seçimi 

mekanik tasar›mc›lar taraf›ndan 

yap›lmal›d›r. Motorlar mekanizmaya 

ba¤land›ktan sonra, sürücüler 

programlanmal› ve motorlara 

istenilen komutlara uygun 

flekilde enerji gönderecek flekilde 

ayarlanmal›d›r. Sistemin kontrolü 

tamamen programc›n›n elindedir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon D-230


fiekil 2.6. Lenze Cam kontrol kart› ile S rampas› ile hareketin zamana ba¤l› konum, h›z 

ve ivme grafikleri [3]. 

Programc› kullan›lan ara yaz›l›m›n 

ve motorlar›n özelliklerini ne 

kadar iyi kullanabilir ise sistem o 

kadar kusursuz çal›fl›r. Sistemin 

kontrolünde oluflan hatalar, kullan›lan 

cihazlar›n fonksiyonlar›n›n 

eksikli¤inden olabilece¤i gibi, 

programc›n›n eksik bilgisinden 

de kaynaklanabilir. Sürücüler sahada 

kullan›lmadan önce, programc› 

taraf›ndan deney ortamlar›nda 

mutlaka test edilmeli, fonksiyon 

kabiliyetleri anlafl›lmal›d›r. 

Sistemlerdeki fonksiyon ihtiyaçlar› 

çok farkl›d›r. Bütün sistemlerin 

ihtiyac›n› karfl›layacak bir motor 

kontrol cihaz› üretilebilir. Bu cihaz 

birçok fonksiyonu içerdi¤i 

için programlanmas› çok kar›fl›k 

olacakt›r. Ayr›ca bütün fonksiyonlar› 

içerdi¤i için fiyat› da yüksek 

olacakt›r. Bunun yerine sürücü 

üretici firmalar, belirli sistemler 

için özel sürücü kartlar› gelifltirmifllerdir. 

Bu sürücülerin yaz›l›mlar› 

sadece bir çözüme yöne- 

lik olarak gelifltirilmifltir. Sisteme 

özel yaz›l›mlarda, sistem için gerekli 

fonksiyonlar daha önceden 

üretici firma taraf›ndan gelifltirilmifltir 

ve programc› sadece bu 

fonksiyonlar› kullan›r. Programc›, 

bütün algoritmay› oluflturmak yerine, 

üretici taraf›ndan haz›rlanm›fl 

fonksiyonlar aras›ndan ba¤lant› 

kurarak sistemi daha h›zl› ve 

kolay bir flekilde çal›flt›r›r. Sisteme 

özel sürücüler programlama 

aç›s›ndan kolayl›k sa¤larken, kullan›lacak 

sürücünün seçimini 

zorlaflt›rm›flt›r. Sistemlerin fazlal›- 

¤›, sürücü say›s›n›n da fazlal›¤› 

sonucunu oluflturmufltur. Piyasada 

birçok marka ve model servo 

sürücü bulabilmek mümkündür 

hatta ayn› markan›n bile birçok 

model servo sürücüsü bulunabilmektedir. 

Do¤ru sürücü, mekanizmada 

istenilen flartlar›n belirlenerek 

ve flartlar› yerine karfl›l›k 

gelen en ucuz sürücüdür. Sürücü 

seçiminde ilk olarak sistemin ihtiyaçlar› 

belirlenmelidir [2]. 

3.1 V/F ve Vektör kontrol 

En kolay motor h›z kontrol yöntemi, 

motora uygulanan frekans› 

de¤ifltirmektir. Teorik olarak frekans›n 

artmas› motorun devir say›s›n› 

artt›racakt›r ve devir artt›kça 

hareketi gerçeklefltirmek için 

gereken enerji de artaca¤›ndan, 

motora uygulanan ak›m ve gerilimin 

de artmas› gerekmektedir. 

Dolay›s› ile voltaj ve frekans 

oranl› artaca¤›ndan, bu tarz kontrole 

V/F kontrol ad› verilmektedir. 

V/F kontrolde, sürücü motorun 

hangi devirde dönmüfl oldu- 

¤unu bilemez, sadece motora istenen 

frekans› ve voltaj› uygulayarak 

hareketi sa¤lamaya çal›fl›r. 

Bu teori birçok uygulamada baflar›l› 

sonuçlar vermifl olsa da, genel 

anlamda hareket h›z› ve yük aras›nda 

do¤rusal bir iliflki yoktur. 

Birçok uygulamada en büyük güç 

hareketin ilk bafllad›¤› anda gereklidir 

ve her ne kadar V/F cihazlarda 

bafllang›ç flartlar›na özgü 

baz› ayarlamalar mümkün olsa 

da, özellikle düflük frekanslarda 

V/F kontrollü cihazlar istenilen 

hareketi sa¤layamazlar. Bu 

a¤›r kalk›fl flartlar› olan hareketlerde 

ancak motoru afl›r› ak›mla zorlayarak 

hareket sa¤lanabilir; fakat 

bu da motora sürekli çal›flmada 

motor ar›zalar›n› artt›racakt›r. 

Vektör kontrol modunda sürücü, 

motorun hareketini içerisindeki 

formüller arac›¤›l› ile kontrol ederek, 

harekete göre ak›m de¤erini 

serbest b›rak›r ve motorun ihtiyac›na 

göre uygular. Dolay›s› ile 

yük ve uygulanan güç aras›nda 

denge oluflturuldu¤undan, hareket 

de kararl› olur. Vektör kontrolün 

V/F kontrole göre en büyük 

avantajlar›; bütün h›z aral›¤›nda 

daha yüksek tork üretebilmesi, 

daha yüksek devir hassasiyeti verimlilik 

olarak özetlenebilir ve bu 

hareket performans karfl›laflt›rma-

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-150


s› tablo 3.1’de gösterilmifltir[4]. 

Birçok basit uygulamada bu kontrol 

mekanizmas› V/F moduna 

göre yeterli olsa da, sürücü motorun 

devrini tam olarak ölçemedi- 

¤inden, servo kontrol yöntemi kadar 

baflar›l› olamaz. Ayr›ca vektör 

kontrolün, çoklu motor kontrolüne 

izin vermemesi, kullan›lan 

motorun tan›mlanmas›n›n gerekmesi 

ve sadece asenkron motorlarda 

kullan›labilmesi gibi dezavantajlar› 

da vard›r. 

3.2 Servo kontrol 

Di¤er kontrol yöntemlerine göre 

Servo Kontrol Yöntemi, günümüzde 

en yayg›n kullan›lan, en 

hassas noktalarda hatas›z çal›flan 

kontrol yöntemidir. Sistemde eksenleri 

hatas›z ve dinamik olarak 

hareket ettirebilmek için servo 

motorlar kullan›lmal›d›r. Servo 

motorlar›n görevlerini hatas›z yerine 

getirebilmeleri için servo sürücüler 

taraf›ndan kontrol edilmelidir. 

Sürücüler içerisinde, PLC gibi genifl 

olmasa da, lojik algoritmalar 

üretilebilmektedir. Bu lojik algoritmalar 

içerisinde gerekli fonksiyonlar 

PLC’lere tafl›nmadan çözülerek, 

sistemin çal›flmas› için 

gerekli program›n yaz›lmas› kolaylaflmaktad›r. 

Yüksek fonksiyon 

Tablo 3.1. Lenze sürücülerin hareket performans›n›n karfl›laflt›r›lmas› [4] 

kabiliyeti gerekti¤inde sürücüler 

içerisine PLC kartlar› eklenebilmektedir. 

Sisteme motorlar›n 

adaptasyonu için servo sürücüler 

üzerinde birçok ayar yap›lmas› 

gerekmektedir. Dolay›s› ile servo 

sürücülerin programlanmas› için 

en önemli nokta, programlamay› 

sa¤layan ara yaz›l›md›r. Bu ara 

yaz›l›m e¤er kullan›c› taraf›ndan 

iyi anlafl›lamaz ise motorlar verimli 

çal›flamazlar. Sahada servo 

sürücüler kullan›lmadan önce deney 

ortamlar›nda ayar yap›labilecek 

noktalar belirlenmelidir. 

Servo sürücü seçilirken sistemin 

ihtiyaçlar› dikkate al›nmal›d›r. 

Sistemin kontrolünde oluflan hatalar 

programlama eksikli¤inden 

kaynaklanabilece¤i gibi cihazlar›n 

eksikli¤inden de oluflabilir. 

Sistemin ihtiyaçlar›ndan fazlas›n› 

karfl›layabilecek bir sürücü seçildi¤inde 

sistemin kurulum maliyeti 

artmaktad›r. Servo sürücüler 

Tablo 3.2. Lenze motorlarda kullan›lan geri besleme sistemlerinin karfl›laflt›r›lmas› [1] 

haberleflme sistemleri ile anl›k 

durumlar›n› PLC’lere iletebilmelidirler. 

Haberleflme sistemlerinin 

kullan›lmad›¤› sürücülerde veri 

iletiflimi için dijital sinyaller kullan›lmakta 

ve sistemin maliyeti 

artmaktad›r[2]. 

Servo kontrolün hassasiyeti kullan›lan 

geri belseme sistemi taraf›ndan 

belirlenir. Standart uygulamalarda 

resolver geri beslemesi 

yeterli gelse de, özellikle bask› gibi 

hassas uygulamalarda daha 

hassas geri besleme sistemleri 

kullan›lmaktad›r. Sürücüler, enerji 

kapat›ld›¤›nda pozisyonlar›n› 

kaybetmektedirler bunun sonucu 

her enerji aç›ld›¤›nda s›f›rlama iflleminin 

yap›lmas› gerekmektedir; 

fakat mekanik yap› veya proses 

s›f›rlama iflleminin yap›lmas›n› 

engelleyebilir. Bu durumlarda 

kendi enerji beslemesi ve say›c›s› 

üzerinde olan absolute tip encoder 

kullan›l›r ve enerji olmad›¤› 

durumlarda motor mili hareket 

etse bile, enerji aç›ld›¤›nda sürücü 

pozisyonu do¤ru olarak belirleyebilir. 

Geri besleme sistemlerinin 

karfl›laflt›r›lmas› tablo 3.2’de 

gösterilmifltir. 

Kaynaklar 

[1] Lenze Pozisyon Kontrol seminer 

notlar›, 2007 

[2] Karaman, Cihan. Yüksek Lisans Tezi: 

Otomasyon Sisteminin Endüstriyel 

Bilgisayar ‹le Kontrolü. 2007 

[3] Lenze CAM kontrol seminer notlar›, 

2007 

[4] Lenze 8200 vektör seminer notlar›, 

2006

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon E-300


Hareket Kontrol Çözümleri 

GTS 

Genel Teknik Sistemler 

Üretim talepleri artt›kça, az fireli 

ve üstün kaliteli mal üretme ihtiyac› 

da artar. Tüm otomasyon 

alanlar›nda bunu elde edebilmek 

için, bu yeni talepleri keflfetmek 

gerekir. 

H›zla geliflen alanlardan biri de 

servo ve hareket kontrol sistemleridir. 

Hareket kontrolü ile bütünleflen 

üstün performansl› servo 

motorlar›n gelifltirilmesi, klasik 

hareket çözümlerinin yerini almaktad›r. 

H›z ve performans 

Servo motorlar kullan›c›lar›n daha 

h›zl›, daha hassas ve daha 

kompakt otomasyon çözümleri 

oluflturmalar›n› sa¤lar. 

Ultra-kompakt f›rças›z motorlar› 

yaratan Mitsubishi servo motor 

tasar›m›nda s›n›rlar› zorlamaktad›r. 

Tüm Mitsubishi Super serisi 

(MR-J2S) motorlarda 131072 

puls/tur ve tüm MR-J3 serisi motorlarda 

262144 puls/tur enko- 

derler standartt›r. Böylece makinenin 

h›z› ve hassasiyeti artar. 

Tak-Çal›flt›r 

Mitsubishi’nin servo ve hareket 

kontrol çözümleri, “tak-çal›flt›r” 

kavram›na dayal› yap›s› ile kolay 

devreye alma ve iflletme sa¤lar. 

• Basit ba¤lant›lar 

Farkl› uzunluklarda ve önceden 

haz›rlanm›fl kablolar, bir servo 

motoru bir sürücüye ya da baflka 

bir donan›ma çabuk ve hatas›z 

ba¤lamak demektir. 

• Otomatik motor alg›lama 

Bir Mitsubishi servo motoru bir 

sürücüye ba¤lad›¤›n›zda, otomatik 

olarak alg›lan›r. Daha sonra 

do¤ru parametreler otomatik olarak 

yüklenerek kullan›ma haz›r 

hale gelir. Böylece ayar süresi ve 

hata yapma oran› azalt›lm›fl olur. 

• Kolay a¤ ba¤lant›s› 

Yüksek h›zl› servo ve hareket uygulamalar› 

için, yüksek h›zl› özel 

a¤ ba¤lant›s› gerekir. Mitsubishi 

Servo Sistem Kontrol Network’ü 

(SSCNET) sadece basit bir kon-


nektör ve kablo ba¤lant›s› kullanarak 

maksimum 96 ekseni efl zamanl› 

çal›flt›ran bir sistem kapasitesi 

oluflturur. 

*) MR-J3 serisi ürünler, tüm parazitleri 

ortadan kald›ran fiber bazl› SSCNET III 

network'ünü kullan›r. 

Güçlü Sürücüler 

Mitsubishi MR-J3 ve MR-J2 serisi 

sürücüler; 

200V beslemeli olarak 100W – 

37kW, 

400V beslemeli olarak 600W – 

110kW 

güç aral›¤›nda mevcuttur. Müflteriler 

bu yelpazede ihtiyaçlar› olan 

çözümleri rahatça bulabilirler. 

• Performans 

900Hz h›z frekans cevab›na sahip 

Mitsubishi servo sistemler 

dünya klas›nda performans sa¤larlar. 

• Titreflim Bast›rma 

Makinan›n performans› genellikle 

mekanik yap›s› ile s›n›rl›d›r. Mitsubishi 

sürücülerin dahili titreflim 

bast›rma sistemi, bu limitleri ortadan 

kald›rarak hassas kontrol sa¤lar, 

darbe noktas›ndaki mikro titreflimlerin 

etkisini azalt›r ve kullan›c›n›n 

daha güvenli bir makine 

performans› elde etmesine yard›mc› 

olur. 

• Gerçek Zamanl› Uyarlanabilir 

Ayar (RTAT) 

Mitsubishi’nin di¤er bir yenili¤i 

olan RTAT tek bir ayar ifllemi ile 

servo sürücüyü kullan›c›n›n makinas›na 

ba¤lar. Sürücü de¤iflen 

yük koflullar›n› devaml› gözlemleyerek, 

sistemin maksimum 

dinamik performansa ulaflmas›n› 

sa¤lar. RTAT kontrol sistemi makinenin 

daha h›zl› ve daha hassas 

çal›flmas›n› sa¤lar. 

*) MR-J3 serisinde daha geliflmifl ve daha 

yüksek performansl› titreflim bast›rma ve 

gerçek zamanl› uyarlanabilir ayar özellikleri 

mevcuttur. 

Farkl› tasar›mlara sahip bu motorlar›n 

50W’tan 55kW’a kadar çeflitleri 

mevcuttur. Ço¤u uygulamalarda 

gereken içi bofl mil ve 

yass› tabanl› tasar›mlar gibi özel 

motor seçenekleri de mevcuttur. 

Ayr›ca, Mitsubishi’nin düflük, ultra 

düflük ve orta ataletli motor tasar›mlar›, 

kullan›c›lara çal›flmalar›na 

en uygun motor karakteristiklerini 

seçme imkan› verir. 

• Hareket kontrol üniteleri 

Mitsubishi, hareket ve pozisyon 

uygulamalar› için pek çok çözüm 

sunar. Bu çözümler aras›nda basit 

darbe serili kontrol üniteleri ve 

karmafl›k hareket kontrol kartlar› 

da yer al›r. En karmafl›k ifllemler 

için ise özel Sistem Q CPU’lar 

kullan›l›r. 

Kullan›c›lar en iyi tan›d›klar› ve 

sistem yap›s›n› h›zl›, verimli hale 

getirebilecek yap› ve modelleri 

kendileri seçebilir. 

Ambalaj Otomasyonunda 

Çözümler 

Folyolu Ambalaj: 

En s›k kullan›lan ambalajlama 

makineleri, doldurma sistemleri 

hariç tutulacak olursa muhtemelen, 

günümüzde çok çeflitli ürünün 

ambalajland›¤›, folyolu ambalaj 

makineleridir. Çikolatal› 

bisküvilerden ekme¤e, pizzadan 

kitaba ve di¤er Non-Food ürünlere 

kadar. Bu makinelerde ambalajlanacak 

ürünün etraf›na hortum 

fleklinde bir folyo sar›l›r. Sistemin 

türüne göre, ambalaj›n tamamlanmas› 

için daha sonra 2 

veya 3 kaynatma ifllemi ve muhtemelen 

folyonun büzüfltürülmesi 

gerekmektedir. Ürünleri ambalajlama 

makinesine verebilmek için 

örne¤in konveyörler, huniler ve 

döner kollar kullan›l›r. 

Bu s›rada ürün besleme, folyo 

besleme ile senkronize edilir. 

Hortum fleklindeki folyo bir makaradan 

gelir ve kal›p omzu ad› 

verilen ve hortumu ürünün üzerine 

yerlefltiren bir parçan›n üzerinden 

geçer. Ürünün folyo ile sar›lmas›ndan 

sonra folyoya kaynak

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon B-150


yap›l›r ve makaradan kesilir. Sonuç 

hermetik olarak ambalajlanm›fl, 

sevkiyata veya bir di¤er ambalajlamaya 

haz›r üründür. Bu 

ambalajlama makinelerinde, 

farkl› biçimlerdeki ve büyüklüklerdeki 

ürünleri iflleyebilmek için 

çeflitli ifllemlerin birbirleri ile hassas 

olarak senkronize edilmifl olmalar› 

ve ayn› zamanda yüksek 

bir esneklik gerekmektedir. 

Bu türden bir uygulama için, 

PLC-CPU’nun kolay programlanabilme 

özelli¤ini Motion- 

CPU’lar›n yüksek hassasiyeti ile 

birlefltiren MELSEC Sistem Q idealdir. 

Buna ilaveten, GOT1000 

gibi HMI cihazlar› ile kolay anlafl›l›r 

bir kullan›c› arabiriminin gerçeklefltirilmesine 

izin verir. Bu 

güçlü cihazlar›n kombinasyonundan 

mükemmel bir toplam çözüme 

ulafl›l›r. 

• Çözümün ad› faz kompanzasyonudur: 

Bu türden makinelerin 

bekledikleri yüksek hassasiyet, 

MELSEC Sistem Q’nun Motion- 

Controller’›, MR-J3 serisinin servo 

sürücüsü ve çok güçlü Motion 

Networkü SSCNET III için hiç sorun 

de¤ildir. Daha önce doldurma 

sistemlerinde belirtildi¤i gibi, 

eksantrik ba¤lama sistemleri kolayca 

tasarlanabilir ve Yaz›l›m 

araçlar› vas›tas› ile sistemle bütünlefltirilebilir. 

Bunun ötesinde 

Motion-Controller faz kompanzasyonu 

için enkoder fazlar›n› ve 

eksantrik fazlar›n› hassas biçimde 

senkronize eden bir logaritma 

içerir. Böylece kesme ifllemi mükemmel 

bir biçimde ürün besleme 

ile senkronize olur ve yüksek 

h›zlarda temiz kesme ifllemi garanti 

edilir. 

• Gerginlik olmak zorunda: Folyolu 

ambalaj makinelerindeki di- 

¤er önemli bir yaklafl›m da folyo 

gerginli¤inin ayarlanmas›d›r. 

Böylece, folyonun kal›p omzunda 

daima gergin olmas› ve k›vr›mlar›n 

oluflmamas›, ama ayn› 

zamanda folyonun çok fazla gerilmemesi 

garanti edilmifl olur. 

Genelde karfl› a¤›rl›kl› bir potansiyometreden 

oluflan bir gerçek 

de¤er al›c› MELSEC Sistem Q’ya, 

bu kontrol sistemleri için mevcut 

olan yüksek çözünürlüklü analog 

modüllerin ürün paleti kullan›larak 

kolayca ba¤lanabilir. Regülasyon, 

PLC-CPU’dan gelen tali-


matlarla kolayca gerçeklefltirilebilir 

ve gerçek zamanda sürekli 

olarak do¤ru folyo gerginli¤ini 

garanti eder. 

• Farkl› ambalajlama ifllerinde 

esnek: Daha önce belirtildi¤i gibi 

folyolu ambalajlama makineleri, 

ambalajlanmalar› gereken ürünlerin 

çeflitlili¤ine ve farkl› folyo 

tiplerine uyum sa¤layabilmeleri 

için esnek tasarlanm›flt›r. Bu durumda 

çok çeflitli parametreler 

haf›zaya kaydedilebilece¤inden 

ve gere¤inde tekrar ça¤r›labilece- 

¤inden bu, GOT1000 tipi bir 

HMI’nin kullan›lmas› ile kolayca 

gerçeklefltirilebilir. 

Örne¤in: makineyi orta büyüklükteki 

çikolatal› bisküvilerden 

büyük çikolatal› bisküvilerin ambalajlanmas›na 

ayarlayabilmek 

için, GOT1000’de verileri ilgili 

bisküvi büyüklü¤üne ayarlamak 

yetecektir. Bu veriler, HMI’ye ek- 

lenebilecek bir CF bellek kart›na 

da kaydedilebilece¤inden, büyük 

miktarda verinin belle¤e kaydedilmesi 

mümkün olacakt›r. 

Otomasyon platformu MELSEC 

Sistem Q’ya entegre edilebilir bir 

ETHERNET modülü üzerinden 

ayr›ca ürün verileri gerçek zamanl› 

olarak yönetim düzleminde 

bilgisayara aktar›labilir. Böylece 

MELSEC Sistem Q, bir fabrikan›n 

çok say›da ambalajlama sisteminin, 

verimlili¤i art›rmak ve durma 

sürelerini mümkün oldu¤unca 

düflük tutabilmek için üretim 

❝ H›zla geliflen 

alanlardan biri de servo ve 

hareket kontrol 

sistemleridir. Hareket 

kontrolü ile bütünleflen 

üstün performansl› servo 

motorlar›n gelifltirilmesi, 

klasik hareket 

çözümlerinin yerini 

almaktad›r. Servo motorlar 

kullan›c›lar›n daha h›zl›, 

daha hassas ve daha 

kompakt otomasyon 

çözümleri oluflturmalar›n› 

sa¤lar ❞

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon A-250


düzleminden gelen verilerin gerçek 

zamanl› olarak tespit edilip 

ifllendi¤i a¤a ba¤lanmas› için idealdir. 

Mitsubishi Electric, normal 

olarak bu türden sistemlerden 

beklendi¤i gibi, ilk iflletmeye almada 

gerçekleflen sorunlar› ve 

maliyetleri ortadan kald›ran çok 

ifllevsel bir çözüm sunmaktad›r. 

Bu çözüm, h›zl› zaman aral›klar›n› 

ve benzersiz bir esnekli¤i, makul 

maliyetler baz›nda sunmaktad›r. 

Dikey Ambalaj: 

Son ürünün bir torbaya, bir poflete 

veya bir çuvala konuldu¤u basit 

ambalajlama makineleri için 

Mitsubishi Electric’in FX ailesine 

dahil kompakt PLC’leri çok say›da 

PLC temel cihazlar›, adaptörler, 

özel modüller ve haberleflme 

modülleri sunmakta ve böylece 

bu türden bir otomasyon görevi 

için kapsaml› bir çözüm sa¤lamaktad›r. 

Hassas ürünlerle çal›fl›rken 

çok dikkatli olmak güvenilir, 

etkin iflletim ve makinenin arka 

planda kolay ayarlanmas› aç›s›ndan 

çok önemlidir MELSEC FX 

ailesinin pozisyonlama modülleri, 

pek çok uygulamada gerekti¤i 

gibi, nokta noktaya pozisyonlaman›n 

kolay yap›labilmesi için 

çok say›da olanak sunmaktad›r. 

• Kontrolde a¤›rl›k noktalar›: Örne¤in 

patates cipslerini bir poflete 

dolduran dikey bir hortum poflet 

makinesinde üç önemli alan›n 

kontrol edilmesi gerekmektedir: 

Ürünün dozajlanmas›, pofletin 

ayr›lmas› ve kayna¤›n›n yap›lmas› 

ile hortum folyonun beslenmesi 

ve pofletin götürülmesi. 

Mitsubishi Electric’in FX3U serisi 

PLC’leri münferit alanlardaki prosesleri 

koordine eder, derli topludur 

ve pek çok geniflleme olana- 

¤›n› sunmaktad›r. 

• Maliyetlerin tart›lmas›: Dozajlama 

için ürün hassas biçimde 

tart›l›r. Tart›m cihaz› bir FX3U- 

485-BD üzerinden PLC’ye ba¤l›d›r 

ve ona hunide yeterli miktar 

bulundu¤unu bu seri RS485 arabirim 

üzerinden bildirir. Böylece 

do¤ru zamanda ürünü poflete b›rakan 

kapak aç›l›r. Hortum fleklindeki 

folyonun doldurma borusunun 

üzerinde kaymas›n› önlemek 

amac›yla, hortum beslemenin 

hassas regülasyonu için iki 

senkronize eksene gerek vard›r. 

Motion Networkü SSCNET III ve 

pozisyonlama modülü FX3U- 

20SSC-H üzerinden iki ba¤›ms›z 

eksen birlikte çal›fl›r ve folyo makaras› 

ile doldurulmufl pofletin 

naklini çal›flt›r›r ve durdurur. Folyonun 

gerilimi yayl› bir kol taraf›ndan 

sabit tutulur. Folyo makaras› 

mekanik bir frenle donat›lm›flt›r. 

Bu türden bir ambalajda, pofletin 

aç›lmas›n› kolaylaflt›ran dikey 

uzunlamas›na dikifli ve enine iki 

dikifli oluflturmak için ›s›t›lm›fl yap› 

parçalar›na gerek vard›r. Bir 

FX3U-PLC ve s›cakl›k ayarlama 

modülü FX2N-2LC ile kaynak tertibatlar›n›n 

s›cakl›klar› sabit tutulabilir. 

Yatay dikifl için tertibat, 

FXU ç›k›fl sinyalleri taraf›ndan 

kontrol edilen bir pnömatik silindir 

vas›tas› ile pozisyona getirilir. 

Bu kaynak tertibat›n›n diflleri üst 

üste geldiklerinde, s›cakl›k nedeniyle 

dolu poflet ve ayn› zamanda 

bir sonraki pofletin sonu kapat›l›r. 

Bundan sonra dolu poflet kesilir 

ve bir sonraki pofletin doldurulabilece¤i 

ile ilgili sinyal verilir.


Panasonic FP Sigma (FP-G) PLC ile 

Dairesel Enterpolasyon 

Uygulamas› 

Özdisan 

Pals Ç›k›fl Komutu (F176) 

(Dairesel Enterpolasyon) 

Dairesel Enterpolasyon önceden 

tan›mlanm›fl veri tablosuna göre 

iki ekseni kontrol eder. 

Komut her taramada bileflen h›z›n› 

ölçer ve daire çizimi s›ras›nda 

hatalar› düzeltir. E¤er tarama süresi 

belirlenen frekans hedefinden 

10 kat düflük ise sabit tarama 

(constant scan) özelli¤i kullan›lmal›d›r. 

Tarama süresinin hedeflenen 

tarama süresinden yüksek 

olmas› durumunda ise komut 

kesme program› içerisine yaz›lmal› 

ve periyodik kesme kullan›lmal›d›r. 

Merkez Konum Set Etme Metodu 

Bu komut için uygulama ile ilgili 

flartlar›n daima gerçekleflti¤i kabul 

edilir. 

Bu flartlar OFF olursa pals ç›k›fl› 

durur. 

Ç›k›fllar X(CH0) ve Y(CH2) eksenlerinde 

2000 Hz bileflen h›z›n› 

oluflturulacak flekilde gönderilir 

ve iki eksen kontrol edilerek dairesel 

yolun hedef noktaya kadar 

takibi sa¤lan›r. 

Programda mutlak ve geçilecek 

noktalar›n belirlendi¤i bir çal›flma 

flekli uygulanmaktad›r. 

Pals ç›k›fl› bulunulan (θ 60°, 

X S=5000, Y S=8660) noktas›nda 

bafllayarak dairesel enterpolasyon 

kontrolü ile (θ -20°, 

X p=9396, Y p=-3420) noktas›n› 

geçtikten sonra ç›k›fl noktas›nda 

(θ-30°, X e=8660, Y e=-5000) kesilecektir. 

Program›n çal›flmas› s›ras›nda veri 

tablosu ve hareket yolu afla¤›daki 

flekildedir:

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

5. Salon B-140


Hareket Yolu: 

CH0 X ekseni, CH2 Y-ekseni olsun 

F V: Bileflik H›z O (X 0, Y 0) Orta Nokta (Merkez Konumu) 

F x: X-Ekseni H›z Bilefleni S (X s, Y s) Bafllang›ç Noktas› (Bulundu¤u Konum) 

F y: Y-Ekseni H›z Bilefleni P (X P, Y P) Geçifl Noktas› (Geçifl Konumu) 

r: Çap E (X e, Y e) Son Nokta (Hedef Konum) 

F x = F v sinθ = F v | Y e – Y o | / r F y = F v cosθ = F v | X e - X o| / r 

Kontrol Kodu: 

HJ 1 J 2 J 3 J 4 J 5 J 6 J 7 J 8


J 1 J 2 J 3 = 0 (sabit) 

J 4 = ‹fllem Ba¤lant› Modu (*4) 

(0=Dur) , (1 = Çal›fl) 

J 5 = Dönüfl Yönü (*5) 

J 6 = Dairesel fiekil Yöntemi (*6) 

0:Geçifl Pozisyonu Ayarlama Metodu 

1:Merkez Posizyonu Ayarlama Metodu 

J7 J 8 = Çal›flma Metodu ve Ç›k›fl Modu 

00: Art›msal CW/CCW ( Saat Yönü / Saat Yönü Tersi) 

02: Art›msal Pals+Yön ( ‹leri OFF/Geri ON) 

03: Art›msal Pals+Yön ( ‹leri ON/Geri OFF) 

10: Mutlak CW/CCW ( Saat Yönü / Saat Yönü Tersi) 

12: Mutlak Pals + Yön (‹leri OFF / Geri ON) 

13: Mutlak Pals + Yön (‹leri ON / Geri OFF) 

(*2) Bileflik H›z (Frekans) “K sabiti” 

100 Hz ile 20 kHz aras› [K100 ile K20000 aras›] 

(*3) Hedef Konum ve Geçifl Konumu 

K -8388608 ile K83888607 aras› 

(*4) Çal›flma Ba¤lant› Modu 

Dur: 

0 olarak seçilirse hedef konuma gelindi¤inde duracakt›r. 

Çal›fl: 

S›radaki dairesel enterpolasyona ait data tablosu üzerine yaz›ld›¤›nda (1) seçilir ise bafllat›lm›fl olan dairesel 

enterpolasyon sonland›r›l›¤›nda bir sonras›ndaki enterpolasyon çal›flmaya bafllar. Durdurmak için son dairesel 

enterpolasyon bafllat›ld›ktan sonra bu bayrak (çal›flan ba¤lant› modu) için 0 seçilir. 

(*5) Dönüfl Yönü 

Pals ç›k›fllar› belirlenmifl yöne göre verilir. Çal›flma flekli, afla¤›da belirlendi¤i gibi geçifl konumu ve dönüfl yönü 

ayarlar›na göre farkl›l›k gösterir. 

(*6) Dairesel fiekil Metodu 

Geçifl Konumu Ayarlama Metodu / Merkez Konum Ayarlama Metodu fleklindedir.


FlexiDrive 

Güç Elektroni¤i Eklenmifl Pozisyon 

Kontrol Sistemi 

Protek 

Öncelikle bakmam›z gereken 

nokta fludur; neden dahili elektronik? 

Bize sa¤lad›¤› üstünlükler 

nelerdir? Afla¤›daki flemada gördü¤ümüz 

gibi harici elektronik 

sistemler kullan›lan bir motor sürücü 

sisteminde: 

• Her sürücü için bir kart gerekmektedir. 

• Kabinde ayr› bir yere ihtiyaç 

vard›r. 

• Çok say›da haberleflme ihtiyac› 

vard›r. 

• Montaj zorlu¤u vard›r. 

Afla¤›daki flemada ise dahili elektronik 

kullan›lan bir sürücü sistemi 

görülmektedir. fiemadan da 

anlafl›laca¤› gibi, 

• Kabinde montaj amaçl› daha az 

yere ihtiyaç vard›r. 

• Daha sade haberleflme yeterlidir. 

• Daha az kablaj yeterlidir. 

• Maximum sistem esnekli¤i 

için,modüler konsept bir yap›dad›r. 

• fiekil 1’de görüldü¤ü üzere Bus 

sistemine ba¤lanarak çok say›da 

cihaz›n kontrolü,kapal› çevrimle 

gerçeklefltirilir. 

Tan›m› 

FlexiDrive ailesi, Motor, DC motor, 

redüktör, güç elektroni¤i, 

kontrol elektroni¤i, pozisyon ölçüm 

sistemi ve interface haberleflmesinin, 

sürücü sisteminde 

kompakt bir yap›da kombinleflmesi 

ile oluflmufltur. 

FlexiDrive sisteminde, tüm güç 

ve pozisyon elektroni¤i kontrol 

kabininden veya panosundan al›n›p, 

sürücünün içine yerlefltirilmifltir. 

Bunun sonucunda kullan›c› 

için avantaj elde edilmifltir. 

Daha küçük kontrol kabini 

• Kayda de¤er flekilde daha az 

yer ihtiyac› 

• Havaland›rmaya ihtiyaç duyulmaz 

• Düflük kablaj maliyeti 

• Geniflleme daha kolay 

FlexiDrive kullan›m› sonucunda: 

• Otomasyon anlay›fl›n›zda basitlefltirme 

• Üretim de¤erlerinizin yükselmesi 

• Toplam maliyette düflüfl 

• Yüksek operasyon güvenirlili¤i 

• De¤iflmiyen yüksek kalite



Artun ‹stepan fiabciyan 

Elektrik Y. Mühendisi 

Mikrohost Sistem 

Geliflen teknolojinin ürünü olarak 

ortaya ç›kan ender-toprak sürekli 

m›knat›s malzemeleri, sürekli 

m›knat›s teknolojisinin de- 

¤iflmesinde etkili olmufltur. Sürekli 

m›knat›s malzemeleri, bir 

kere m›knat›sland›r›ld›ktan sonra 

m›knat›sl›¤›n› sürdürebilen malzemelerdir. 

Sürekli m›knat›slar›n, günümüz 

teknolojisinin oluflmas›nda 

önemli bir katk›s› vard›r. Bu katk› 

sayesinde, özellikle elektrik motorlar› 

bugünkü ileri seviyesine 

ulaflm›flt›r. Sürekli m›knat›sl› motorlar 

di¤er sarg›l› motorlara göre 

daha performansl›, uzun ömürlü, 

çok daha küçük ve hafiftir. Sürekli 

m›knat›sl› motorlar flekil ve bo- 

yut aç›s›ndan di¤er motorlara göre 

daha esnektir. Bu özellik sürekli 

m›knat›slar›n uzay ve otomotiv 

sektöründe oldukça yayg›n 

olarak kullan›lmas›na neden olmaktad›r. 

Yukar›da sayd›¤›m›z üstün özellikleri 

sayesinde sürekli m›knat›sl› 

motorlar gün geçtikçe yayg›nlaflmaktad›r. 

Günümüz sürekli 

m›knat›s malzemeleri ve bu malzemelerinm›knat›sland›r›lmas›nda 

kullan›lan araçlar›n önemi 

gün geçtikçe artmaktad›r. 

Sürekli M›knat›sl› Sistemlerin 

Tarihsel Geliflimi 

Bilinen en eski do¤al sürekli m›knat›s 

malzemesi Fe3O4 'ün bir


fiekil 1. 

Uygulamalar: 

Tezgahlardaki uygulamalar 

• El çark› ile yap›lan ayarlamalar›n 

yerine kullan›lm›fl bir FlexiDrive 

sistemi uygulamas›, buradaki 

amaç makine ayarlar›n›n düzgün 

kalitede olmas›n› sa¤lamak ve yeniden 

oluflturmak. Her türlü üretim 

esnas›nda uygulanabilece¤i 

gibi, makine daha önceden üretilmifl 

olsa bile tak›labilir. 

XYZ pozisyonlama sistemleri 

• Hassasiyet, FlexiDrive sistemini 

yatay ve dikey pozisyondaki hassas 

görevler için olan ifllemlerde 

mükemmel k›lar. 

Kesme sistemleri 

• B›çakl›, sürekli kesim ifllemi. 

FlexiDrive, minimum ekipmanla, 

optimal ve çok hassas sonuçlar 

sa¤lar. 

❝ FlexiDrive ailesi, 

motor, DC motor, 

redüktör, güç elektroni¤i, 

kontrol elektroni¤i, 

pozisyon ölçüm sistemi ve 

interface haberleflmesinin, 

sürücü sisteminde 

kompakt bir yap›da 

kombinleflmesi ile 

oluflmufltur. 

FlexiDrive sisteminde, 

tüm güç ve pozisyon 

elektroni¤i kontrol 

kabininden veya 

panosundan al›n›p, 

sürücünün içine 

yerlefltirilmifltir ❞

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

7. Salon B-180



Artun ‹stepan fiabciyan 

Elektrik Y. Mühendisi 

Mikrohost Sistem 

Geliflen teknolojinin ürünü olarak 

ortaya ç›kan ender-toprak sürekli 

m›knat›s malzemeleri, sürekli 

m›knat›s teknolojisinin de- 

¤iflmesinde etkili olmufltur. Sürekli 

m›knat›s malzemeleri, bir 

kere m›knat›sland›r›ld›ktan sonra 

m›knat›sl›¤›n› sürdürebilen malzemelerdir. 

Sürekli m›knat›slar›n, günümüz 

teknolojisinin oluflmas›nda 

önemli bir katk›s› vard›r. Bu katk› 

sayesinde, özellikle elektrik motorlar› 

bugünkü ileri seviyesine 

ulaflm›flt›r. Sürekli m›knat›sl› motorlar 

di¤er sarg›l› motorlara göre 

daha performansl›, uzun ömürlü, 

çok daha küçük ve hafiftir. Sürekli 

m›knat›sl› motorlar flekil ve bo- 

yut aç›s›ndan di¤er motorlara göre 

daha esnektir. Bu özellik sürekli 

m›knat›slar›n uzay ve otomotiv 

sektöründe oldukça yayg›n 

olarak kullan›lmas›na neden olmaktad›r. 

Yukar›da sayd›¤›m›z üstün özellikleri 

sayesinde sürekli m›knat›sl› 

motorlar gün geçtikçe yayg›nlaflmaktad›r. 

Günümüz sürekli 

m›knat›s malzemeleri ve bu malzemelerinm›knat›sland›r›lmas›nda 

kullan›lan araçlar›n önemi 

gün geçtikçe artmaktad›r. 

Sürekli M›knat›sl› Sistemlerin 

Tarihsel Geliflimi 

Bilinen en eski do¤al sürekli m›knat›s 

malzemesi Fe3O4 'ün bir


çeflidi olan, "loadstone” ad› verilen 

m›knat›s tafllar›d›r. Zaman 

içerisinde bu malzeme ilk bulundu¤u 

yer olan Thessalya’daki 

Magnesia (bugünkü Manisa yak›nlar›) 

bölgesinin ismini alarak, 

m›knat›s flekline dönüflmüfltür. 

Sürekli m›knat›s özelli¤i gösteren 

malzemelerin ilk bulunmas› ve 

bu malzemelerin magnetik özelliklerinin 

belirlenmesi ile ilgili ilk 

bilimsel çal›flmalar›n bat› uygarl›- 

¤›nda olmas›na ra¤men, bu malzemelerden 

yap›lan ilk araçlar 

do¤u uygarl›¤›ndad›r. Bu araçlar›n 

en çok bilineni Çinlilerin Gobi 

Çölünü geçerken yön bulmakta 

kulland›klar› araçlard›r. 

Sürekli m›knat›slarla ilgili ilk bilimsel 

incelemeyi William Gilbert 

yapm›flt›r, daha sonra onu 

Canton, Aepinus, Coulomb ve Jamin 

izlemifltir. William Gilbert, 

1600 y›l›nda yay›nlad›¤› ”De 

Magnete Magneticisque Corporibus 

et de Magno Magnete Tellure 

Physidogia Nova" adl› araflt›rmas›nda 

m›knat›s tafllar›n›n özelliklerini 

incelemifl ve bu tafllar›n demire 

magnetik özellik kazand›rabilece¤ini 

belirlemifltir. Gilbert'in 

bu eseri, fizik çal›flmalar›n›n bi- 

limsel verilerle desteklenmesi gereklili¤ini 

gösteren ilk çal›flma olmas› 

nedeniyle ayr› bir öneme sahiptir. 

1831 y›l›nda ilk elektrik motorunun 

imal edilmesinden sonra, 19. 

yüzy›l›n sonlar›nda imal edilen 

tungsten, krom ve kobalt çeli¤i 

m›knat›slar›n›n magnetik enerji 

yo¤unlu¤unun olmas› nedeniyle 

ancak düflük güçlü sürekli m›knat›sl› 

motorlar imal edilebilmifltir. 

1930'lu y›llarda Tokyo Üniversitesi’nde 

yüksek ak› yo¤unlu¤u ve 

kabul edilebilir enerji düzeyindeki 

Alnico m›knat›slar›n›n imal 

edilmesi ile Bell laboratuvarlar›nda 

birkaç HP gücündeki ticari 

amaçl› sürekli m›knat›sl› motorlar›n 

imalat›na bafllanm›flt›r. 

Uzay ve askeri amaçl› uygulamalar 

için ise birkaç kW gücünde 

sürekli m›knat›sl› motorlar imal 

edilmifltir. Ancak Alnico malzemesinin 

yasak alan fliddetinin oldukça 

düflük olmas›, bu motorlar 

üzerine s›n›rlama getirmifltir. 

1950'li y›llarda Seramik veya Sert 

Ferit olarak adland›r›lan sürekli 

m›knat›s malzemelerinin gelifltirilmesiyle 

sürekli m›knat›sl› makinalar›n 

hem ticari hem de özel 

amaçl› uygulamalar› artm›flt›r. 

Ferit sürekli m›knat›s malzemelerinin 

art›k ak› yo¤unlunun alnicolara 

göre düflük olmas›na ra¤men 

yasaklay›c› alan fliddetinin yüksek 

olmas›, alnico m›knat›sl› motorlarda 

yaflanan endüvi tepkisi 

sorunu ve de¤iflik çevre koflullar›na 

uyum sorununu çözümlemifltir. 

Günümüz otomobil, uzay ve 

kontrol araçlar›ndaki elektrik motorlar›n›n 

büyük bir k›sm› ferit sürekli 

m›knat›slar›ndan imal edilmektedir. 

Sürekli m›knat›s malzemeleri ile 

ilgili bir sonraki geliflme ise 1960 

y›l›nda ticari amaçl› ender toprak 

sürekli m›knat›slar›n›n imal edilmesi 

olmufltur. ‹lk ender toprak 

sürekli m›knat›slar samaryum - 

kobalt alafl›m›ndan oluflmaktayd›. 

Bu alafl›m›n art›k ak› yo¤unlu¤u 

alnicolardan ve yasaklay›c› alan 

fliddeti de sert feritten daha yüksektir. 

Ancak kobalt madeninin stratejik 

öneme sahip bir malzeme olmas› 

nedeniyle bu alafl›mlardan imal 

edilen sürekli m›knat›slar oldukça 

pahal›d›r. Ender-toprak sürekli 

m›knat›s malzemeleri ile ilgili en 

son geliflme en iyi samarium-kobalt 

alafl›m›n›n özelliklerine sahip, 

ancak ondan çok daha ucuz 

olan neodyum-demir-boron 

(NdFeB) alafl›m›n›n imal edilmesi 

olmufltur.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

10. Salon A-130


Sürekli M›knat›s Malzemeleri 

Alnico Sürekli M›knat›s 

Malzemeleri 

Alnico’nun en önemli özelli¤i 

yüksek kal›c› magnetik ak› yo- 

¤unlu¤u ve düflük s›cakl›k sabitidir. 

Bu özellikler biraz yüksek hava 

aral›¤› ak› yo¤unlu¤u ve yüksek 

çal›flma s›cakl›¤› sa¤lar. (Alnico 

alafl›mlar›n›n Curie s›cakl›¤› 

oldukça yüksektir (700-8000°C); 

Curie s›cakl›¤› sürekli m›knat›s 

malzemesinin magnetik özelliklerini 

kaybetmeye bafllad›¤› en 

yüksek s›cakl›k de¤eri olarak tan›mlanmaktad›r 

ve sürekli m›knat›s›n 

iflletme koflullar›n›n belirlenmesi 

bak›m›ndan önemlidir.) Ancak 

gidergen kuvvet çok düflüktür 

ve demagnetizasyon e¤risi afl›r› 

derecede non lineerdir. Bu yüzden 

onu m›knat›sland›rmak kadar 

demagnetize etmek de çok kolayd›r. 

Alnico k›smen genifl hava 

aral›kl› daimi m›knat›sl› disk motorlar›nda 

kullan›l›r. 

Ferit Sürekli M›knat›s 

Malzemeleri 

Ferit, Alnico’dan daha yüksek gidergen 

kuvvete sahipken ayn› zamanda 

düflük kal›c› magnetik ak› 

yo¤unlu¤una sahiptir. S›cakl›k sabitleri 

de k›smen yüksektir. Ferit’lerin 

en önemli özellikleri düflük 

maliyetleridir. Baryum ferit 

sürekli m›knat›slar otomotiv sektörü 

için küçük do¤ru ak›m kollektörlü 

fan motorlar›nda ve silecek 

motorlar›nda kullan›l›r. 

Rare-Earth (Ender-Toprak) 

Sürekli M›knat›s Malzemeleri 

Rare-Earth sürekli m›knat›slar›n 

keflfedilmesi ile birlikte son yirmi 

❝ Rare-Earth sürekli 

m›knat›slar›n keflfedilmesi 

ile birlikte son yirmi y›l 

boyunca (BH)max enerji 

yo¤unlu¤unda büyük 

geliflmeler yafland›. 

Rare-Earth malzemelerin 

ilk örnekleri Samarium 

Cobalt (SmCo5) kar›fl›m›na 

dayan›yordu ❞ 

y›l boyunca (BH)max enerji yo- 

¤unlu¤unda büyük geliflmeler yafland›. 

Rare-Earth malzemelerin 

ilk örnekleri Samarium Cobalt 

(SmCo5) kar›fl›m›na dayan›yordu. 

1960’l› y›llarda keflfedilmifl ve ticari 

olarak üretimine 1970’li y›llar›n 

bafl›nda bafllanm›flt›r. SmCo5 

yüksek kal›c› ak› yo¤unlu¤u, yüksek 

gidergen kuvvet, yüksek enerji, 

lineer demagnetizaasyon e¤risi 

ve düflük s›cakl›k katsay›s› avantaj›na 

sahiptir. Küçük boyutta yüksek 

güç ve düflük eylemsizlik momenti 

istenenen motorlarda kullan›m› 

çok uygundur. 

Kaynak s›k›nt›s› nedeni ile malzemenin 

pahal› olmas› maliyeti 

olumsuz etkilemektedir. 

Son y›llarda birleflimi fazla pahal› 

olmayan neodmium (Nd) ve demir 

(Fe)’e dayanan ikinci jenerasyon 

rare-earth sürekli m›knat›s›n 

keflfedilmesi ile malzeme maliyetinin 

düflürülmesinde önemli bir 

ad›m at›ld›. Nd , Sm’den daha bol 

bulunan bir elementtir. 

Günümüzde artan miktarda üretilen 

NdFeB m›knat›slar SmCo 

m›knat›slardan sadece oda s›cakl›¤› 

flart›nda daha iyi magnetik 

özelliklere sahiptir. Demagnetizasyon 

e¤risi, özellikle gidergen 

kuvvet, s›cakl›¤a çok ba¤l›d›r. Bunun 

yan› s›ra NdFeB m›knat›s korozyona 

karfl› da duyarl›d›r. Performans 

maliyet oran›n›n geliflmesinde 

büyük bir potansiyel 

oluflturulacak olan NdFeB m›knat›s, 

gelecekte sürekli m›knat›s uygulamalar›nda 

önemli bir yer edinecektir. 

Sürekli M›knat›slar›n Tan›m› 

Sürekli bir m›knat›s malzemesi, 

bir d›fl magnetik alan taraf›ndan 

m›knat›sland›r›ld›ktan sonra bu 

d›fl alan›n kalkmas›na ra¤men, 

magnetik malzeme kendili¤inden 

bir magnetik alan oluflturmaya 

devam eder. K›saca bir sürekli 

m›knat›s, elektrik ak›m kayna¤›ndan 

ba¤›ms›z bir magnetik alan 

kayna¤› olarak düflünebilir. 

Bir sürekli m›knat›s malzemesinin 

davran›fl›n›n anlafl›labilmesi için 

malzemenin kimyasal yap›s›n›n 

ve etraf›ndaki magnetik alan›n 

tam olarak belirlenmesi gerekir. 

Faraday›n temel ak› yo¤unlu¤u 

tan›m›na göre, bir sürekli m›knat›staki 

magnetik ak› yo¤unlu¤u, 

iki bileflenin aritmetik toplam›ndan 

oluflmaktad›r. Bileflenlerden 

bir tanesi, bir d›fl magnetik alan›n 

varl›¤› nedeni ile oluflmaktad›r ve 

m›knat›sa etki eden gerçek m›knat›sland›rma 

kuvvetidir. Di¤er 

bileflen ise m›knat›s›n ferromagnetik 

do¤as› gere¤i oluflan do¤al 

bilefleni Bi'dir. Bu bileflen magnetik 

malzemenin ortamdaki magnetik 

alana katk›s›d›r.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

7. Salon A-210


Encoder Nedir ve Uygun 

Encoder Nas›l Seçilir 

Elk. Müh.Turgay Çonk›r 

fiirket Müdürü 

Dönüflüm Endüstri ve 

Otomasyon Mamulleri 

(Encoderler) Sinyal Üreticiler 

Encoder (Sinyal Üretici); bir milin 

dönme ya da ötelenme hareketine 

karfl›l›k, say›sal(dijital) bir 

elektrik sinyali (kare ya da sincos 

dalga) üreten elektromekanik bir 

cihazd›r. 

Encoderler; 

1. fiaftlar›n›n Çal›flma flekillerine 

göre; dönel olarak çal›flan Encoderlar 

(Rotary Encoder) ve do¤rusal 

olarak çal›flan (Linear Encoder) 

lar olmak üzere ikiye ayr›l›rlar. 

2. Encoder fiaft›n›n, tahrik flaft›na 

Ba¤lant› fiekillerine göre; Milli 

Tip (Shaft Encoder) ve Delik Milli 

Tip (Hollow Shaft Encoder) olmak 

üzere ikiye ayr›l›rlar. 

3. Sinyallerin Oluflturulmas›nda 

Kullan›lan Alg›lama (Sensör) Teknolojisine 

göre; Optik Alg›lamal› 

ve Manyetik Alg›lamal› Tipler olmak 


4. Bulunduklar› Gerçek Pozisyonlar›n›n 

her ad›mda Belirlenip 

Belirlenememe özelliklerine göre; 

Art›msal (Incremental Encoder) 

ve Mutlak (Absolute Encoder) 

olmak üzere ikiye ayr›l›rlar. 

5. Ç›k›fl Sinyallerinin Dalga Yap›lar›na 

göre; Kare Dalga üreten ve 

sincos Dalga üreten Tipler olmak 


fiüphe yok ki; bu gruplama daha 

farkl› flekillerde de yap›labilir ve 

hatta bahsedilen her grup, alt 

gruplara da ayr›labilir. Burada yap›lan 

genel yaklafl›mlara göre bir 

s›n›fland›rma yapmakt›r. 

Bir cihaz› tan›mlamak, ancak o 

cihaz› benzerlerinden ay›rabilecek 

olan kriterleri belirlemek ile 

mümkün olabilir. 

Encoder seçiminde göz önüne 

al›nmas› gereken kriterleri afla¤›da 

s›ralayal›m. 

Bu s›n›flamay› Incremental ve 

Absolute encoderler için ayr› ayr› 

yapak daha do¤ru olur. 

A. Incremental Encoder 

Seçiminde Dikkat Edilmesi 

Gereken Hususlar: 

Puls Say›s›: Uygulaman›n hassasiyeti 

için bir dönüflteki Puls/Tur 

(PPR) ya da mm. bafl›na üretilen 

sinyal say›s›, tamamen kullan›c› 

tercihine ba¤l› olarak 

Elektriksel Özellikler 

Besleme Gerilimi: 5VDC., 5- 

30VDC, 11-24VDC.vb. Tamamen 

Kullan›c› Tercihi ve Encoder’in 

Ba¤lanaca¤› Cihaz›n Özelliklerine 

Ba¤l› Olarak 

Ç›k›fl Gerilimi: Baz› uygulamalarda 

gerekebilir (Mesela ; Besleme 

Gerilimi 15-24VDC. iken ç›k›fl 

gerilimi 5VDC. olabilir vb.) Tamamen 

kullan›c› tercihine ba¤l› 

olarak

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-260


Ç›k›fl Elektroni¤inin Tipi: (Line 

Driver/ Push-Pull / TTL / PNP / 

NPN / OC/Totem Pole vb.) Encoder’in 

ba¤lanaca¤› cihaz›n özelliklerine, 

kablo boyuna ve ortam 

flartlar›na ba¤l› olarak 

Referans Ç›k›fl›n›n Genli¤i: (360/ 

180/ 90 derece) Uygulaman›n 

hassasiyeti ve encoder’in ba¤lanaca¤› 

cihaz›n özelliklerine ba¤l› 

olarak 

‹lave Ç›k›fllar: (Alarm Ç›k›fl› / Sensör 

Ç›k›fl› / Hall Ç›k›fllar› vb.) uygulamaya 

ve Encoder’in ba¤lanaca¤› 


olarak 

Puls (sinyal) Art›fl Yönü: Saat ibresi 

yönü (CW) ya da saat ibresi 

tersi yönü (CCW) tamamen imalatç›n›n 

tercihi olarak. 

NOT: Kullan›c› aç›s›ndan sadece 

ürün de¤ifltirmelerde önem arz 

eder. 

Frekans: Encoderin, okunabilir 

özellikte sinyal ç›k›fl› verilebildi¤i 

maksimum frekans de¤eri olup, 

uygulaman›n h›z›, kontrolcünün 

maksimum çal›flma frekans› ve 

kullan›lacak olan encoderin puls 

say›s› ve mekanik olarak dönebilece¤i 

maksimum devir say›s› taraf›ndan 

s›n›rland›r›lan ve kullan›c› 

taraf›ndan mutlak göz önüne 

al›nmas› gereken bir husustur. 

Fiziksel Özellikler 

Gövde Çap› / Gövde Uzunlu¤u: 

Tamamen kullan›c› tercihine ba¤l› 

olarak 

Gövde Malzemesi: ABS, alüminyum, 

çelik vb. tamamen çal›flma 

ortam koflullar›na ba¤l› olarak. 

Milli mi? / Delik Milli mi? (Tam / 

Yar›m): Uygulamaya göre, tamamen 

kullan›c› tercihine ba¤l› olarak 

❝ Encoder vibrasyonlu bir 

ortamda çal›flacak ise; bu 

özelli¤e haiz encoderler 

kullanmak ya da mevcut 

encoderlerin mekanik 

ba¤lant›lar›n› vibrasyon 

önleyici elemanlar 

kullanmak (vibrasyon 

önleyici lastik takozlar ve 

uygun kaplinler) sureti ile 

yaparak vibrasyon etkisini 

azaltmak gerekir ❞ 

Mil ya da Delik Mil (Çap› / Uzunlu¤u 

/ Derinli¤i): Uygulamaya 

göre, tamamen kullan›c› tercihine 

ba¤l› olarak 

Flanfl Tipi / Flanfl Ba¤lant› Delikleri 

Delik Merkezleme Çap›: Uygulamaya 

göre, tamamen kullan›c› 


Ba¤lant›lar(Kablolu / Soketli): 

Uygulamaya göre, tamamen kullan›c› 


Soket / Kablo Ç›k›fl Yönü (Eksenel 

/ Yandan Ç›k›fll›): Uygulamaya 



Soket Tipi / Kablo Damar Say›s› 

ve Uzunlu¤u: Uygulamaya göre, 

tamamen kullan›c› tercihine ba¤l› 

olarak 

Soket Ba¤lant› S›ralamas› (CW / 

CCW): Tamamen imalatç›n›n tercihi 

olarak. 



eder. 

Koruma S›n›f› (IP67 / IP65 vs.): 

Uygulamaya göre 

Çal›flma S›cakl›¤›: Uygulamaya 

göre, 

Maksimum Dönüfl Say›s› (Mekanik 

Dayan›m): Uygulamaya göre, 


olarak ancak her encoderin mekanik 

olarak dayanabilece¤i ve 

imalatç› taraf›ndan belirtilen bir 

maksimum devir say›s› olup kullan›c› 



Mekanik Montaj S›ras›nda, Encoder 

Miline Uygulanabilecek Müsaade 

Edilebilen Maksimum Eksenel 

Ve Radyal Yük De¤eri 

(Nm.) 

(Mekanik Dayan›m): Tamamen 

imalatç›n›n verdi¤i katalog de¤erleri 

taraf›ndan s›n›rland›r›lan ve 

kullan›c› taraf›ndan mutlak göz 

önüne al›nmas› gereken bir husustur. 

NOT: Encoder ar›zalar›n›n hat›r› 

say›l›r bir bölümü bu yüzden 


B. Absolute Encoder Seçiminde 

Dikkat Edilmesi Gereken 

Hususlar: 

B.1) Paralel Tip Absolute Encoderler 

(Her Bir Bit ‹çin Ayr› Bir 

Ç›k›fl› Olan Tipler) 

Bit Say›s›: Uygulaman›n hassasiyeti 

için bir dönüflteki puls/tur 

(ppr) ya da mm. bafl›na üretilen 

puls say›s›, tamamen kullan›c› 


Tur Say›s›: Uygulaman›n yap›s›na 

ba¤l› olarak tek türlü yada çok 

turlu tipler 

Kodlama Tipi: GRAY, GRAY EX- 

CESS , BINARY ya da BCD tamamen 

kullan›c› tercihine ve Encoder’in 

ba¤lanaca¤› kontrolcünün 

özelliklerine ba¤l› olarak

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

7. Salon B-180



Besleme GER‹L‹M‹: 5VDC, 5- 

30VDC, 11-24VDC.vb. tamamen 

kullan›c› tercihi ve Encoder’in 

ba¤lanaca¤› cihaz›n özelliklerine 


Ç›k›fl Elektroni¤inin Tipi: (Line 

Driver/ Push-Pull / TTL / PNP / 

NPN / OC/ PNP OC vb.) tamamen 




‹lave Ç›k›fllar: (LATCH / TRI-STA- 

TE/ STROBE / PARITY vb.) tamamen 




Bit Art›fl Yönü: Saat ‹bresi Yönü(CW) 

ya da Saat ‹bresi Tersi 

Yönü (CCW) tamamen imalatç›n›n 




eder. 

Frekans: Encoderin, LS bitinin 

(Least Significant Bit) okunabilir 




maksimum çal›flma frekans›, kullan›lacak 

olan encoderin maksimum 

{ls biti için} frekans› ve kullan›lacak 

olan encoderin mekanik 

olarak dönebilece¤i maksimum 

devir say›s› taraf›ndan s›n›rland›r›lan 

ve kullan›c› taraf›ndan 

mutlak göz önüne al›nmas› gereken 

bir husustur. 

Fiziksel Özellikler: 

Gövde Çap›/Gövde Uzunlu¤u: 


olarak 

Gövde Malzemesi: ABS, alümin- 

yum, çelik vb. tamamen çal›flma 


Milli mi? /Delik Milli mi? (Tam / 



Mil ya da Delik Mil (Çap›/Uzunlu¤u/Derinli¤i): 

Uygulamaya göre, 

tamamen kullan›c› tercihine 


Flanfl Tipi/Flanfl Ba¤lant› Delikleri 







Soket / Kablo Ç›k›fl Yönü (Eksenel/Yandan 

Ç›k›fll›): Uygulamaya 






olarak 



eder. 

Soket Ba¤lant› S›ralamas›(CW / 


olarak. 

Not: Kullan›c› aç›s›ndan sadece 


eder. 




göre 




olarak ancak her encoderin me- 

kanik olarak dayanabilece¤i ve 


maksimum devir say›s› olup, kullan›c› 



Mekanik montaj s›ras›nda, encoder 

miline uygulanabilecek müsaade 

edilebilen maksimum eksenel 

ve radyal yük de¤eri (Nm.) 









B.2) Seri Tip Absolute Encoderler 

(RS422 ya da 485 Üzerinden Haberleflen 

Tipler) 

Bit Say›s›: Uygulaman›n hassasiyeti 

için bir dönüflteki puls/tur 

(ppr) ya da mm. bafl›na üretilen 

puls say›s›, tamamen kullan›c› 


Tur Say›s›: Uygulaman›n yap›s›na 

ba¤l› olarak tek turlu yada çok 

turlu tipler 

Kodlama Tipi: GRAY, GRAY EX- 

CESS , BINARY ya da BCD tamamen 

kullan›c› tercihine ve encoder’in 


özelliklerine ba¤l› olarak 

Haberleflme Protokolü: SER‹AL 

SYNCHRONY (SSI), SER‹AL 

ASYNCHRONOUS, INTERBUS- 

S, PROF‹BUS, CANBUS vs tamamen 

kullan›c› tercihine ve Encoder’in 




Besleme Gerilimi: 10-30VDC,

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-100


11-24VDC.vb. tamamen kullan›c› 

tercihi ve Encoder’in ba¤lanaca¤› 


olarak 

Haberleflme Tipi: RS422 ya da RS 

485 

‹lave Ç›k›fllar: (PARTY / ALARM 

vb.) tamamen kullan›c› tercihi ve 

Encoder’in ba¤lanaca¤› cihaz›n 


Bit Art›fl Yönü: Saat ‹bresi Yönü(CW) 

ya da Saat ‹bresi Tersi 

Yönü (CCW) tamamen imalatç›n›n 




eder. 

Frekans: Encoderin, okunabilir 




maksimum çal›flma frekans›, kullan›lacak 

olan encoderin mekanik 

olarak dönebilece¤i maksimum 

devir say›s› taraf›ndan s›n›rland›r›lan 

ve kullan›c› taraf›ndan 

mutlak göz önüne al›nmas› gereken 

bir husustur. 

Fiziksel Özellikler 

Gövde Çap› / Gövde Uzunlu¤u: 


olarak 

Gövde Malzemesi: ABS, alüminyum, 

çelik vb. tamamen çal›flma 


Milli mi? /Delik Milli mi? (Tam / 



Mil ya da Delik Mil (Çap›/Uzunlu¤u/Derinli¤i): 

Uygulamaya göre, 

tamamen kullan›c› tercihine 

❝ Encoder yan›c› ve 

patlay›c› malzemelerin 

bulundu¤u bir ortamda 

çal›flacak ise; ortam 

flartlar›na uygun patlama 

emniyetine haiz (ex) 

encoderler kullan›lmas› 

bir zorunluluktur ❞ 


Flanfl Tipi/Flanfl Ba¤lant› Delikleri 







Soket / Kablo Ç›k›fl Yönü (Eksenel 

/ Yandan Ç›k›fll›): Uygulamaya 






olarak 



eder. 

Soket Ba¤lant› S›ralamas› (CW / 


olarak. 

Not: Kullan›c› aç›s›ndan sadece 


eder. 




göre 




olarak ancak her encoderin mekanik 

olarak dayanabilece¤i ve 


maksimum devir say›s› olup kullan›c› 



Mekanik Montaj S›ras›nda, Encoder 

Miline Uygulanabilecek Müsaade 

Edilebilen Maksimum Eksenel 

ve Radyal Yük De¤eri (Nm.) 








oluflmaktad›r 

Elbette, uygulamaya ba¤l› olarak 

ilave gereksinimler ve yukar›da 

belirtilen özelliklere ilave olarak 

de¤erlendirmeye al›nmas› gerekecek 

baflka kriterler de söz konusu 

olabilir. 

Çevresel Etkiler 

Ortam Is›s›: Ortam ›s›s›n›n, seçilen 

encoder’in müsaade edilen 

çal›flma s›cakl›k de¤erleri içinde 

olup olmad›¤›n› araflt›rmak, de- 

¤ilse bu ›s› de¤erlerine uygun bir 

encoder kullanmak ya da mevcut 

encoderi kendi normal çal›flma 

flartlar›n› oluflturmak için ›s›tma 

yada so¤utma tedbirleri almak 

gerekir. 

Vibrasyon: Encoder vibrasyonlu 

bir ortamda çal›flacak ise; bu 

özelli¤e haiz encoderler kullanmak 

ya da mevcut encoderlerin 

mekanik ba¤lant›lar›n› vibrasyon 

önleyici elemanlar kullanmak 

(vibrasyon önleyici lastik takozlar 

ve uygun kaplinler ) sureti ile yaparak 

vibrasyon etkisini azaltmak 

gerekir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon C-100


Ya¤: Encoder ya¤l› bir ortamda 

çal›flacak ise; bu özelli¤e haiz 

encoderler kullanmak yada mevcut 

encoderleri ya¤ s›zd›rmazl›¤› 

sa¤lanm›fl kutular içerisine monte 

ederek kullanmak gerekir. 

Toz ve Su: Encoder tozlu ve/veya 

sulu(rutubetli) bir ortamda çal›flacak 

ise; bu özelli¤e haiz encoderler 

kullanmak (IP 68 – IP 67 – 

IP 66 vs.) ya da mevcut encoderleri 

toz ve/veya su s›zd›rmazl›¤› 

sa¤lanm›fl kutular içerisine monte 

ederek kullanmak gerekir. 

Yan›c› ve Patlay›c› Ortamlar: Encoder 

yan›c› ve patlay›c› malzemelerin 

bulundu¤u bir ortamda 

çal›flacak ise; ortam flartlar›na uygun 

patlama emniyetine haiz (ex) 

encoderler kullan›lmas› bir zorunluluktur. 

Manyetik Alan Etkisi: Her elektronik 

cihazda oldu¤u gibi, sak›n›lmas› 

gereken en büyük etki 

manyetik alan etkisidir. 

Manyetik alan etkisini de¤iflik 

bafll›klarda de¤erlendirmek ve 

tedbir almak zorunday›z. ‹zlenecek 

yol ve al›nacak tedbirler ile 

ilgili olarak üretici firman›n talimatlar›na 

uyulmas› gerekmektedir. 

Afla¤›da Dönüflüm Otomasyon’un 

Türkiye temsilcisi oldu¤u 

Hohner Automazione S.R.l. Firmas›n›n 

konu ile ilgili talimatlar› 

aç›klan›yor. 

A. Elektro-statik parazit: 

Sürtünmeden kaynaklanan bu tip 

elektriksel parazitler flu önlemler 

al›narak engellenebilir. Encoder’in 

üretti¤i sinyaller; ekran›n›n 

bir ucu aç›k, sadece bir uçtan 

(kontrolcü taraf›ndan) topraklanm›fl 

bir ekranl› kablo ile taraf›n- 

dan tafl›nmal›d›r. 

B. Elektro manyetik parazit: 

Bu tip bir etkiyi ortadan kald›rmak 

güçlü manyetik alanlar›n oldu¤u 

yerlerde oldukça zor olmaktad›r. 

Bu durumda kullanabilece¤imiz 

bir koruma yöntemi; sinyal tafl›ma 

iflinin; iç yap›s› saç örgüsü gibi 

düzenlenmifl kablo çiftlerinden 

oluflan ekranl› kablolar ile 

yap›lmas›d›r. Böylece manyetik 

alan›n encoder kablosu üzerindeki 

alan etkisi s›f›rlanm›fl olur. 

Topraklama noktas›n›n seçimi: 

fiu kurala dikkat edilmelidir ki; 

encoderin gövdesi, daha iyi ve 

daha güvenilir bir çal›flma için 

topraklanmal›d›r ancak toprak 

devresi incelenmeli ve elektrik 

devresinin sadece tek taraf›nda 

topraklama bulunmal›d›r yani 

encoder’i; yaln›zca kablosunun 

ekran›n› kontrol cihaz›na ba¤land›¤› 

tarafta topra¤a ba¤layarak 

topraklay›n›z ama ayn› zamanda 

makine taraf›nda da topra¤a ba¤lamaya 

kalkmay›n›z. 

Kablo Yolu: Güç ve sinyal kablolar›n› 

ayr› ayr› yerlerden geçiriniz. 

Sinyaller; yap›s› saç örgüsü 

gibi düzenlenmifl kablo çiftlerinden 

oluflan ekranl› kablolar ile 

tafl›nmal› ve güç kablolar›ndan 

en az 30cm uzakta olan kablo 

kanallar›ndan geçirilmelidir. 

Buradaki güç kablolar› kavram›, 

transformatörün birincil ve ikincil 

devrelerini, motorlar›, sürücüleri 

ve 120 VAC veya daha yüksek 

gerilim ile çal›flan, röle, fan 

gibi cihazlar› vb.besleyen kablolar 

için kullan›lmaktad›r. 

Encoderden kontrolöre kadar 

olan kablonun tek parça olmas›- 

na özen gösteriniz. Böylelikle indüklenen 

ve yay›lan bozucu etkileri 

ve topraklama hatalar›n› 

azaltm›fl olursunuz. 

E¤er kulland›¤›n›z encoderin 

kablosunda kullanmad›¤›n›z uçlar 

yada ç›k›fllar varsa, bunlar parazit 

sebebi olabilirler. Bu problemi 

engellemek için, kullan›lmayan 

bu uçlar› afla¤›daki talimatlara 

uygun olarak ba¤lay›n›z. 

Kullan›lmayan uçlardan sinyal 

tafl›mayanlar› (örne¤in; a-b-z ç›k›fll› 

ve 7 pinli soketli bir encoder 

için 10 damarl› ekranl› bir kablo 

kullanm›fl iseniz!, kablonuzun 

kullan›lmayacak olan 5 damar›n›) 

koruyucu ekrana ya da güç 

kayna¤›n›n 0vdc.ucuna ba¤lay›n›z. 

Bu ba¤lant›y› encoderin ba¤lanaca¤› 

kontrolcu taraf›nda yap›n›z. 

Kullan›lmayan uçlardan sinyal 

tafl›yanlar› (örne¤in; A-B-Z ç›k›fll› 

kablolu bir encoderin yaln›zca A 

ve B ç›k›fllar›n› kullan›yorsan›z! 

kullan›lmayan z ç›k›fl›n› ) encoder’in 

ç›k›fl elektroni¤ine, besleme 

gerilimine ve maksimum yük 

ak›m›na ba¤l› olarak uygun bir 

yük üzerinden güç kayna¤›n›n 

+vdc. ya da 0vdc.ucuna ba¤lay›n›z. 

Kablolar› mümkün oldu¤unca k›v›r›p 

bükmeyiniz ve düz olarak 

tafl›y›n›z. 

Bunlara ek olarak, encoderin çal›flmas›, 

encoderin güç beslemesindeki 

k›sa süreli gerilim dalgalanmalardan 

da etkilenebilir. 

Encoder beslemesi için kullanaca¤›n›z 

güç kayna¤› en az›ndan, 

%±5 toleransa sahip olmal› ve 

flebekede oluflan dalgalanmalardan 

etkilenmemelidir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-120

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

7. Salon D-180


Yüksek Çözünürlüklü Enkoder Ailesi: 

DFS60 Art›ml› Enkoder 

SICK 

SICK STEGMANN, 65,536 palse 

kadar programlanabilen DFS60 

serisi ile s›n›f›n›n en iyi enkoderini 

piyasaya sürmüfltür. Uygulama 

alan›na yönelik gelifltirilen enkoder 

teknolojisi, bu enkoderin sundu¤u 

say›s›z geliflmelerden dolay› 

ileri do¤ru önemli bir teknolojik 

ad›m atm›flt›r. 

DFS60 serisi 60mm çap›nda gövdeye 

sahip yüksek çözünürlüklü 

art›ml› tip enkoderdir. Maksimum 

65,536 pals ile DFS60 art›ml› enkoder 

s›n›f›nda tektir. Motor mili 

ve enkoderin aras›ndaki elektrik 

yal›t›m›, cihaz›n parazitlere karfl› 

ba¤›fl›kl›¤›n› ve böylece kullan›labilirli¤ini 

önemli ölçüde art›ran 

bir özelliktir. -20°C ve +100°C 

aras› çal›flma s›cakl›klar› sayesinde 

DFS60 serisi özellikle zorlu iflletme 

koflullar›ndaki uygulamalar 

için uygundur. Bir di¤er geliflme, 

enkoderin yumuflak çal›flmas›n› 

sa¤lamakt›r. Enkoderin iki rulman› 

aras›ndaki mesafe, 30 mm olarak 

art›r›lm›flt›r. Böylece titreflimler, 

12,000 min- 

1 maksimum çal›flma 

h›z›nda 

bile minimuma 

indirilmifltir. 

Tüm bu yeniliklere 

ek olarak, 

DFS60 serisi enkoderlerdetemel 

unsurlar 

göz ard› edilmemifltir: 

1 ile 

65,536 aras› 

pals say›s›, mile geçmeli tiplerde 

15 mm’ye kadar iç çap, milli tiplerde 

6 veya 10 mm mil çap›, 60 

mm gövde çap›, kolay montaj, 

üniversal kablo ç›k›fl› ve de¤iflken 

elektriksel arayüzler (TTL ve 

HTL), enkoder kullan›c›lar›n›n temel 

ihtiyaçlar›n› karfl›lamaktad›r. 

DFS60 serisi enkoderler RoHS 

koflullar›na uygundur ve CE ile 

UL sertifikalar›na sahiptir. 

Kolay Programlama; 

DFS60 enkoderin programlanmas› 

sadece birkaç dakika al›r. Programlama 

standart bir PC veya notebook 

kullanarak kolayl›kla yap›labilir. 

DFS60 enkoder, bilgisayara 

bir USB programlama kiti 

yard›m›yla ba¤lan›r. Enkoder ayr›ca 

bir besleme kayna¤›na ihtiyaç 

duymaz. Programlama enkoderin 

standart ç›k›fl kablosu veya 

soketi yard›m›yla yap›l›r. Enkoder 

bilgisayara ba¤land›¤›nda, ürünün 

kodu ve geçerli pals say›s› 

otomatik olarak okunur ve ekranda 

gösterilir. Operatör kullan›m› 

kolay olan program ile pals say›s›n›, 

ç›k›fl seviyesini ve s›f›r pals 

geniflli¤ini uygulama için gerekli 

de¤erlere ayarlayabilir. 

Ürün Özellikleri; 

• Elektriksel ç›k›fllar; 

TTL / RS422, HTL / push-pull 

• Face monunt veya servo flanfl 

• Tek yönlü veya çift yönlü mile 

geçmeli tipler 

• Kablolu veya soketli ba¤lant› 

• 1 ... 65,536 pals aral›¤›nda 

programlanabilme.


MPS Manyetik Konum Sensörü 

Pnömatik Silindirlerde Hassas Konum Alg›lama 

SICK 

Lineer ölçüme yönelik SICK MPS 

Manyetik Konum Sensörü, pnömatik 

silindirlerdeki piston konumunun 

analog olarak alg›lanmas› 

için tasarlanm›flt›r. Maksimum 

çözünürlük ve do¤rulu¤a sahip 

olan MPS, farkl› ölçüm aral›klar› 

için çeflitli gövde uzunluklar›na 

sahiptir. Yüksek piston h›zlar›nda 

rahatl›kla çal›flabilir. Bu özellikleri 

ile MPS birçok uygulama için 

çok yetenekli bir ürün haline gelmektedir. 

MPS serisi 32 mm, 64 

mm, 96 mm veya 128 

mm’lik ölçüm aral›klar›n› 

kapsar. MPS’nin 

bu ölçüm aral›klar›na karfl›l›k 

gelen gövde uzunluklar› 

ise farkl› plastik gövde profilleri 

ile sa¤lan›r. Silindir üzerindeki Tkanallara, 

ba¤›ms›z anahtarlama 

noktalar› için birden fazla sensör 

kullanmak yerine tek MPS kullanarak 

analog ç›k›fl al›nabilir. Böylece 

silindir üzerinde montaj yerinden 

ve maliyetinden tasarruf 

edilmifl olur. Ayr›ca MPS’nin ö¤retme 

fonksiyonu, mekanik sensör 

ayarlamas›n› ortadan kald›rmaktad›r. 

S›f›r ve uç nokta ayarlamas› 

kullan›c›lara ölçüm aral›¤› 

için maksimum çözünürlük sunar. 

Basit Entegrasyon, Maksimum 

Hassasiyet 

MPS’nin montaj›, T-kanallara yukar›dan 

h›zl› bir flekilde geçirilerek 

ve sadece iki vida s›k›larak 

yap›lmaktad›r. Bu da kurulumun 

kolay ve güvenilir olmas›n› sa¤lamaktad›r. 

IP67 koruma s›n›f›na 

sahip sensör, iki devre kart› üzerinde 

Hall sensörlerine (temass›z 

konum alg›lamas› için), kontrol 

ayg›t›na ve ö¤retme eleman›na 

sahiptir. S›f›r ve uç noktas›, yani 

gerçekte istenilen ölçüm aral›¤›, 

piston konumunu ve manyetik 

alan kutbunu dikkate almadan 

ö¤retme dü¤mesi vas›tas›yla ö¤retilebilir. 

Piston ara konumlar› 4 

- 20 mA ç›k›fl ak›m› ve 0 - 10 V 

sinyal gerilimi olarak ortaya ç›kan 

analog sinyaller fleklinde 

iletilir. 

Çözünürlük 0.05 

mm’dir, lineerlik 

hatas› 

her bir ölçüm 

aral›¤› için sadece 

0.3 mm’dir ve tekrarlanabilirlik 

do¤rulu¤u 0.1 

mm’dir. 

MPS’nin deste¤i ile bir pnömatik 

sistem art›k bugüne kadar lineer 

motorlar ile gerçeklefltirilen say›s›z 

görevler için uygun olan bir 

do¤ruluk seviyesine ulaflmaktad›r. 

MPS Pnömatik Silindirler için Yeni 

Uygulamalar Bafllat›yor 

Pnömatik silindirler ayn› güce sahip 

lineer sistemlerden oldukça 

daha h›zl› ve daha ekonomiktir. 

Bu nedenle montaj ve iflleme teknolojisinde 

tahrik elemanlar› ola- 

rak son derece popülerdir. 

MPS’nin kullan›m›, lineer motorlar›n›n 

pnömatik sistemlere k›yasla 

sahip olduklar› do¤ruluk avantaj›n› 

önemli ölçüde azaltm›fl bulunmaktad›r. 

Bu nedenle, geçmiflte 

sadece “lineer” yaklafl›mlar›n 

mümkün oldu¤u say›s›z uygulamalar 

art›k ”pnömatik olarak” çözülebilmektedir. 

Dört farkl› ölçüm 

aral›¤›n›n bir sonucu olarak, 

MPS’nin avantajlar› sadece birkaç 

milimetrelik ölçüm aral›klar›na 

sahip ultra k›sa hareket uygulamalar› 

ile s›n›rl› de¤ildir. Aksine 

genel olarak 128 mm’ye kadar 

olan ölçüm aral›klar›na sahip 

kompakt silindir uygulamalar›n› 

karfl›lamaktad›r. Programlanabilir 

anahtarlama noktalar› veya IO 

Link ba¤lant› teknolojisi gibi 

özellikleri MPS’nin fonksiyon yelpazesini 

ve uygun bir flekilde donanm›fl 

pnömatik sistemleri daha 

da gelifltirecektir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-100


ACOPOSmulti Sürücü Sistemi 

Yorum Otomasyon 

B&R (Bernecker und Rainer) ’›n 

ACOPOS serisi sürücü ailesinin 

devam› niteli¤indeki ACOPOSmulti, 

günümüz hareket kontrol 

uygulamalar›nda kullan›c›lar›n 

olas› tüm ihtiyaçlar›n› karfl›lamak 

için gelifltirilmifltir. 

Özellikle plastik, paketleme, bask› 

ve tekstil endüstrilerinde kullan›lan 

çok eksenli makinelere uygundur 

ve yayg›n olarak kullan›lmaktad›r. 

Enerji tüketiminin azalt›lmas›na 

yönelik sahip oldu¤u yeni teknolojiler, 

B&R’›n çevre konusundaki 

hassasiyetinin somut bir göstergesidir. 

Ak›ll› güç kayna¤› 

Her daim sabit DC bus voltaj› 

sa¤layan ak›ll› güç kayna¤› ile 

ACOPOSmulti, hangi ülkede 

olursa olsun hangi flebeke kullan›l›rsa 

kullan›ls›n sürücüden 

maksimum performans al›nmas›n› 

sa¤lar. ACOPOSmulti yükseltilmifl 

800Vdc ortak DC bus voltaj› 

sayesinde, di¤er sistemlere 

göre ayn› enerjiyle daha yüksek 

h›z ve tork elde eder veya ayn› 

h›z ve torklarda daha az enerji 

harcar. 

Panoda daha az enerji sarfiyat› 

ACOPOSmulti pano içerisinde ›s› 

art›fl›n› önleyen ideal bir sürücü 

tasar›m›na sahiptir. Hem ›s›y› pa-

no d›fl›na atan IP65 korumal› so- 

¤utucu blo¤u hem de harici so- 

¤utma sistemine ba¤lanabilen 

(sulu, ya¤l›) so¤utma bloklar› ile 

alternatifli so¤utma seçenekleri 

mevcuttur. Böylece panodaki yer 

kaplayan ve maliyeti artt›ran fan 

ya da klima gereksinimlerini ortadan 

kald›r›r. 

Güç modülleriyle elektrik enerjisinin 

geri kazan›lmas› 

ACOPOSmulti‘nin besleme modülleri 

rejenerasyon yetene¤ine 

sahiptir. Bu rejenerasyon bir motorun 

frenleme yaparken oluflturdu¤u 

enerjiyi h›zlanmakta olan 

baflka bir motorda kullanma yöntemine 

ek ve farkl› bir özelliktir. 

Konvansiyonel sistemlerde günümüzde 

frenleme an›nda motorun 

kinetik enerjisi o s›rada h›zlanmakta 

olan baflka bir motor yok 

ise bir direnç üzerinden ›s›ya çevrilerek 

harcanmaktad›r, böyle bir 

durumda enerji ›s›ya çevrilerek 

bofla harcanmaktad›r ve ›s›nma 

problemlerine ve bu ›s›dan kurtulmaya 

yönelik ek maliyetlere sebep 

olmaktad›r. ACOPOSmulti de 

bunun yerine, frenleme ile aç›¤a 

ç›kan bu enerjinin tekrar elektrik 

enerjisine dönüfltürülmesi sa¤lan›r 

ve geri kazan›lan bu elektrik 

enerjisi rejeneratif güç modülleri 

vas›tas›yla flebekeye geri kazand›r›l›r. 

Bu yöntem daha etkili ve 

çevre dostu bir çözümdür. 

Buna ilave olarak flebekeden yaln›zca 

“aktif güç” çekilir. Güç faktörü 

düzeltme “PFC”, güç tüketiminin 

ve ba¤l› yükün yaklafl›k 2 

kat azalt›lmas›n› sa¤lar bu da daha 

az sigorta korumas› ve daha 

küçük kesitli kablo kullan›m› demektir. 

ACOPOSmulti‘nin güç tüketimi, 

makinenin verimi, vs, gibi 

tüm veriler bir a¤ ba¤lant›s› üzerinden 

kaydedilebilir ya da izlenip 

incelenebilir. Bu “Ak›ll› ‹fllet- 

me” kavram›na büyük bir yenilik 

ve kolayl›k getirmektedir. 

Yard›mc› dahili 24Vdc beslemesi 

ACOPOSmulti’nin dahili güç modülü 

sayesinde makinede kullan›lan 

PLC, PC yada di¤er çevre birimlerinin 

kaliteli 24Vdc beslemesi 

yap›labilir. Bu tasar›m ile sadece 

pano içerisinde yer kazanmakla 

kal›nmay›p ayr›ca güç kesintilerinde 

makinenin kendi hareketini 

kontrollü bir flekilde durdurabilmesi 

de sa¤lan›r. 24Vdc 

ile beslenen kontrol sistemi (PLC, 

PC ve benzeri), k›sa-devre, aç›kdevre 

ve afl›r› yük korumal› olarak 

sürücünün bu özel 24Vdc 

beslemesine ba¤lanabilir. 

Dahili 24Vdc beslemesinin getirdi¤i 

en büyük avantajlardan biri 

de enerji kesilmelerinde, hem ET- 

HERNET Powerlink haberleflmesinin 

hem de sürücülerin kontrolünü 

sa¤layan PLC, PC gibi bileflenlerin 

enerjilerini sürücünün 

ortak DC enerji havuzuna ba¤l› 

dahili 24Vdc kayna¤›nda almaya 

devam etmeleridir. Bu sayede 

motorlar›n senkronizasyonu, örne¤in 

elektronik kam ba¤lant›lar› 

bozulmadan ve aç›lar›n› kaybetmeden 

durmalar› sa¤lan›r. Günümüzde 

mekanik kamlar›n yerini 

almaya bafllayan elektronik kaml› 

modern makineler için bu en ideal 

çözümdür. 

Ç›¤›r açan ba¤lant› tasar›m› 

ACOPOSmulti montaj ray›na iki 

vida ile kolayca monte edilebilir. 

Bu basit yerine oturtma ifllemi 

sonras›nda besleme ba¤lant›s› 

otomatik olarak kurulmufl olur. 

Ayr›ca bir kablolama ifllemine gerek 

yoktur. Bu da kablolama ve 

iflçilik maliyetlerinde azalma, 

makinenin üretim süresinde k›salma, 

pano içerisinde daha az kablo 

kullan›lmas› ile daha derli top- 

175 

lu görünüm, daha kolay servis ve 

daha az ar›za anlam›na gelir. Ray 

sistemi vas›tas›yla servo motorlar›n 

paylaflt›¤› ortak DC bus ve 

24Vdc ba¤lant›s›na ek olarak, koruyucu 

toprak iletken ba¤lant›s› 

da otomatik olarak sa¤lanm›fl 

olur. Modülden modüle farkl› 

topraklama tedbirlerine gerek 

yoktur. 

Sisteme bütünleflik güvenlik 

Günümüzde baz› patentli standartlar 

kullan›larak görece olarak 

yavafl baz› güvenli veri yolu sistemleri 

mevcuttur. ACOPOSmulti 

sürücü sisteminin bu sistemlerden 

fark› güvenli haberleflmesinin 

gerçek zamanl› ETHERNET Powerlink 

güvenli¤ine dayanmas›d›r. 

ACOPOSmulti’deki güvenlik sistemi 

Cat.3, EN954-1 standard›ndaki 

flu fonksiyonlar› kapsar, 

• Kontrollü veya kontrolsüz durufllar 

• Güvenli durufl ve ifllem bekletme 

• Güvenli s›n›rl› ad›m ölçümü ve 

güvenli absolut pozisyon 

• Güvenli h›z s›n›rland›rma 

• Güvenli dönüfl yönü 

Güvenli tekrar çal›flt›rma izni ya 

da motor freni için ç›k›fl gibi temel 

fonksiyonlar (hem Cat.3 hem 

EN 954-1 için) standartt›r. 

ACOPOSmulti’de öne ç›kan 

özellikler: 

• Kompakt tasar›m 

• Minimum hacimle maksimum 

performans 

• Kolay kullan›m 

• Güç kesintilerine karfl› koruma 

• Hava, su, veya ya¤ ile modüler 

so¤utma tasar›m› 

• Bütünleflik güvenlik 

• Enerji rejenerasyon sistemiyle 

çevre dostu 

• Maksimum verimlilik.


Uçar Makas Uygulamas› ile 

Sac Levha Kesme Otomasyonu 

ELS‹M 

Uçar Makas Levha Kesme Otomasyonunda, 

sac levhalar› uçar 

makas yöntemi ile istenen boyda 

kesilmektedir. Burada saclar 2 

mm kal›nl›¤›nda olup 1metre geniflli¤indedirler. 

Müflterinin iste¤i 

do¤rultusunda 100 mm’den 3000 

mm’ye kadar boy kesimi yap›labilmektedir. 

Bu uygulamada, iki 

adet Gefran SIEI ARTDriveS servo 

sürücü ile sürülen iki adet Gefran 

SIEI servo motor, aç›c› için bir 

Gefran SIEI ARTDriveG AC sürücü, 

bir de sistemin sonunda kesilen 

saçlar› istifleme ünitesine tafl›yan 

bant motoru için Gefran 

ADV50 serisi bir sürücü kullan›lm›flt›r. 

Servo motorlar sayesinde bu uygulamada 

0,25 mm’ye yak›n bir 

hassasiyet gözlemlenmifltir. Makinede, 

önceden rulo halinde gelen 

saclar Gefran SIEI ARTDriveG 

AC vektör sürücü ile çözülmektedir. 

Bu çözme ifllemi, Gefran 

SIEI ARTDriveS servo sürücüsünün 

dahili PLC’si ile 

tork kontrolü yap›larak gerçeklefltirilmektedir.Sürücünün 

içinde yer alan PLC ve 

üzerinde bar›nd›rd›¤› girifl 

ç›k›fllar sayesinde sistemde 

ekstra bir PLC kullan›lmam›fl, 

dolay›s›yla maliyet minimum 

düzeylere ulaflm›flt›r. 

Gefran SIEI ARTDriveS servo 

sürücü üzerinde 8 dijtal girifl, 

6 dijital ç›k›fl, 2 analog 

girifl ve 2 analog ç›k›fl bulun- 

maktad›r. ‹stenildi¤i takdirde ek 

kartla bu say› 16 dijital girifl, 12 

dijital ç›k›fl, 4 analog girifl ve 4 

analog ç›k›fl olarak artt›r›labilmektedir. 

Sistemde iki adet servo sürücü 

mevcut oldu¤undan, ek bir kart 

kullan›ma ihtiyaç kalmam›fl, tüm 

start, stop, manuel ifllemler, sensörler 

ve valf ç›k›fllar› sürücüye 

direkt olarak ba¤lanm›flt›r. 

Makinedeki ana ifllemleri, ileri 

geri hareket eden araba servo sürücüsü 

üstlenmektedir. Hatta ilerleyen 

levha halindeki sac›n boy 

bilgisi, ARTDriveS servo sürücüsünde 

standart olarak gelen harici 

encoder giriflinden okunmaktad›r. 

Sac levha sürme ifllemi yine 

bir asenkron sürücü ile yap›lmakta 

ve h›z bilgisi servo sürücü üzerinde 

MODBUS RTU haberleflme 

birimi ile yap›lmaktad›r. 

‹stenen boy tamamland›ktan sonra, 

araba belli bir rampa ile h›zlanmaya 

bafllayacak ve hatta senkron 

olduktan sonra makas sürücüsüne 

kes komutu verecektir. 

Kesme ifllemi yine bir servo sürücü 

ve motor ikilisiyle gerçekleflmektedir. 

Araba ilerleyen sac levha hatt›na 

senkron olup makas sürücüsüne 

kes komutunu verdikten sonra, 

makas servo motor vas›tas›yla 

çok h›zl› bir flekilde levhay› kesmektedir. 

‹ki servo sürücü haberleflmesini 

kendi üzerinde standart olarak 

gelen Gefran FASTLINK haberleflme 

birimi ile yapmaktad›r. 

Bu haberleflme 250 mikrosaniye 

gibi çok k›sa sürede gerçekleflmektedir. 

‹stenildi¤i takdirde, bu 

Gefran FASTLINK haberleflmesi 

16 farkl› sürücü ile de yap›labilmektedir. 

Kesilen saclar, daha sonra 

Gefran ADV50 asenkron 

vektor sürücü ile istifleme 

ünitesine tafl›nmaktad›r. Oldukça 

kompakt yap›da olan 

bu sürücülerle 11kW kadar 

olan asenkron motorlar›nda 

h›z kontrolü yapabilmektedir. 

Yine bu sürücünün kontrolü 

de MODBUS RTU haberleflme 

protokolü üzerinden 

Gefran SIEI Servo Sürücü 

ile gerçekleflmektedir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon E-180

178 Sürücü 

fieker Fabrikas›nda Süreksiz 

Santrifüj ‹fllemi 

Siemens AC sürücü uygulamalar› 

Cem Aydo¤an 

Siemens 


Bu uygulamada, Brezilya’da bulunan, 

fleker santrifüjleri makine 

imalatç›s› olan MAUSA flirketine 

sunulan ve gerçeklefltirilen fleker 

santrifüj uygulamas› hakk›nda 

bilgi verilecektir. Bu flirket, Güney 

Amerika’da %60‘dan fazla 

pazar pay›na sahiptir. 1995’den 

beri OEM kapsam›ndaki bu flirketle 

büyük güçlü AC sürücüler 

ve otomasyon konusunda Brezilya 

Siemens taraf›ndan çeflitli uygulamalar 

gerçeklefltirilmifltir. ‹lk 

teslim edilen Siemens AC Sürücüler 

SIMOVERT A (CSI converter, 

6SC22/23/24) ve SIMOVERT 

P4 (VSI converter, 6SE35/36) serileri, 

bugün ise çok bilinen SIMO- 

VERT Masterdrives (VSI converter, 

6SE71) AC sürücülerdir. 

Bu OEM firmas› sadece süreksiz 

santrifüjler de¤il, ayn› zamanda 

sabit h›zl› santrifüjler de imal etmektedir. 

Bu uygulamada, sürek- 

siz santrifüjler (discontinuous 

centrifuges) ve Siemens SIMO- 

VERT Masterdrives AFE ünitelerinin 

kullan›lmas›ndan bahsedilecektir. 

Süreksiz fleker santrifüjü 

bir periyot içinde farkl› h›zlarda 

çal›fl›r. Bir periyot üç bölümden 

oluflur. Bunlar, malzeme doldurma, 

santrifüj ifllemi ve ifllemedir. 

fieker kalitesine ba¤l› olarak, ya 

sürekli ya da süreksiz fleker santrifüj 

ifllemi kullan›l›r. 

Santrifüj deposu, 50 devirden 

250 d/d’ya kadar doldurulur ve 

santrifüj ifllemi 1.000 devir ile 

1.500 devir aras›nda yap›l›r. ‹fllenmifl 

fleker tabakalar› 50 - 100 

devir aras›nda meydana getirilir. 

Baz› santrifüj üretim makinac›lar›, 

iflleme (ploughing) h›z›n› ters 

yönde yapabilirler. H›zlar›n farkl› 

set de¤erleri, müflterinin üretmek 

istedi¤i her bir fleker tipi için de- 

¤iflir. 

fieker Prosesine Ait Özellikler 

Tipik proses ve 1250 kg. malzemeyle 

doldurulmufl santrifüje ait 

ifllem s›ras› fiekil-1’de gösterilmifltir. 

Yap›lm›fl olan en büyük 

santrifüjler bir periyotta 2000 

kg’›n üzerinde malzemeyle doldurulabilirler. 

fieker santrifüjlerinin AC motoru, 

az bak›m gerektiren, sa¤lam ve 

kampanya sezonu boyunca 24 

saat kesintisiz çal›flabilir ve en 

önemlisi güvenilir olmal›d›r. Afla- 

¤›da fleker kam›fl› prosesisi ile ilgili 

bilgiler verilecektir. Burada 5

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon B-170

180 Sürücü 

Süreksiz fleker santrifüjü 

basamak vard›r; 

fieker prosesi içinde: kesiciler (b›çaklar), 

ay›r›c›lar, buharlaflt›r›c›lar 

ve vakum elekler, kristallefltiriciler 

ve santrifüjler. 

Kesme prosesi, kam›fl› küçük parçalara 

kesen, buhar türbinleri veya 

elektrik motoru ile sürülen b›çaklar› 

içerir. Buhar türbinleri veya 

elektrik motorlar›ndan, ayr›ca 

yüksek bas›nç alt›nda bu kam›fl 

suyunu s›k›flt›ran birçok de¤irmen 

beslenir. Kam›fl art›klar› (bagasse), 

enerji santralinde yak›t olarak 

kullan›lmak üzere fabrikada depolan›r. 

Konsantre edilmifl suya 

pH-testi yap›l›r, ›s›t›lmadan önce 

ayarlan›r ve büyük ay›r›c› (difüzyon) 

tanklara gönderilir. Bu tanklar, 

sadece kat›lar›n afla¤›da birikmesine 

imkan tan›r ve prosesin 

devam› için yaln›z temiz suyu 

ay›r›r. Bu ay›r›c›lardan gelen temiz 

kam›fl suyu, kal›n flurup tabakas›ndan 

suyun birço¤unu ay›ran 

birkaç aflamal› buharlaflt›r›c›lara 

gönderilir. Bu flurup vakum eleklere 

gönderilir ve burada vakum 

alt›nda, fleker kristalleri kar›fl›m›na 

kadar ›s›t›l›r. Kar›fl›m sonundaki 

fleker pekmezi burada flekille- 

nir. Vakum alt›ndaki ›s›tma, fleker 

kristallerinin karamelize olmas›n› 

önler. Sürekli gözlemler ve testler 

kaliteyi sa¤larken, fleker kristalleri 

eflit ve tek tip olarak büyüklükleri 

sürekli kontrol edilir. 

Kristaller içindeki ›s›t›lan flurup, 

kristalize olmaya bafllar ve fleker 

kristalleri ile fleker pekmezini birbirinden 

ay›r›r. Kristalizerler, ayn› 

boyda büyümeyi sa¤layan fleker 

pekmezini ve fleker kristallerinin 

kar›fl›m›n› so¤utur. fieker pekmezinin 

içinden fleker kristallerini 

kald›rmak için, yüksek h›zda dönen 

santrifüjler fleker pekmezini 

savurarak, ham fleker kristallerinin 

sadece santrifüj perdelerinde 

kalmas›n› sa¤lar. Geriye kalan 

ürün, fleker pekmezi, tanklarda 

depolan›r ve büyükbafl hayvanlar›n 

yemi olarak sat›l›r. Bütün bu 

ifllemlerden sonra ham fleker elde 

edilir. Rafinerilere gönderilene 

kadar, depolama için büyük silolarda 

bekletilir. 

fieker prosesi yüksek özellikte, 

bilgisayarla kontrol edilen, 

denenmifl ve hassas makinelerin 

beraber çal›flmas›na 

ihtiyaç duyan özel bir 

prosestir. Yaklafl›k 100 kg 

ham fleker elde etmek için 

1 ton fleker kam›fl› gerekmektedir. 

Çözüm 

Bizim çözümümüz bu 

proseste dünyaca bilinen 

Siemens SIMOVERT Masterdrives 

AFE AC Motor 

h›z kontrol cihaz›d›r. Bu 

üniteler gerilim kaynakl›, 

IGBT’li evirici üniteleridir. 

Bu cihaz çok yüksek kalitededir. 

Esnek çözüm sayesinde, 

ortak DC baradan 

birçok eviricinin beslen- 

mesi yoluyla birçok fleker santrifüjü 

kontrol edilebilir. 

Daha ucuz çözüm, rejeneratif çal›flan 

tristörlü üniteler kullan›larak 

da gerçeklefltirilebilir, ancak bu 

harmonikli bir çözüm olacakt›r. 

fieker santrifüjleri kontrolü, Simatic 

5/7 PLC’ler kullan›larak MAU- 

SA personeli taraf›ndan gerçeklefltirilmifltir. 

Kullan›lan PLC valfleri, seviye 

anahtarlar›n› kontrol eder, yüksek 

seviye - haberleflme sistemleri ile 

iletiflimi sa¤lar ve üretimle ilgili 

hesaplar› yapar. Hatalar ve 

alarmlar h›zl› ve kolayca tespit 

edilir. 

MAUSA flirketi, projelerinde verdikleri 

SIMOVERT Masterdrives 

AFE ünitelerini flimdi 2 alternatifli 

olarak sunmaktad›r; 

birinci çözüm ayn› özellikteki girifl 

ve ç›k›fl eviricileri modülleri, 

ikinci çözüm ise do¤rultucu olarak 

kullan›lan bir küçük 

boy evirici ve normal 

evirici ç›k›fl modülü. 

Seçim Detaylar› 

AFE konvertörleri bu tip 

yükler için dizayn edilmifl 

özel frekans konvertörleridir. 

Dinamik performanslar› 

ve rejeneratif 

çal›flma özellikleri, AFE 

cihazlar›n› baflar›l› bir 

santrifüj ifllemi için bir 

numaral› tercih sebebi 

yapar. 

Frekans Konvertörü 

AC Motorlar› AC sürücüler 

üzerinden tahrik etmek, 

motorlar›n flebekeden 

tahrik etmekten çok 

farkl›d›r. AC Sürücülerin 

ç›k›fl›ndaki PWM’den

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-100

182 Sürücü 

Siemens Masterdrives Ünitesi 

AFE bobini AFE evirici 

dolay› oluflan harmonik ak›mlar, 

düflük h›zlarda motorlar›n so¤utulmas›n›n 

azalmas›, ek termal ve 

elektriksel bozunumlardan dolay› 

AC motorlar etkilenir. Özellikle 

motor sarg› izolasyonu ile beraber 

bu problemleri önlemek için, 

frekans konvertörlü çal›flmaya uygun 

özel motorlar kullan›lmal›d›r. 

Motor Özellikleri 

Bu tip fleker santrifüjlerinde ya 

kendinden so¤utmal› ya da harici 

so¤utma fanl› motorlar kullan›l›r. 

Kontaktör 

Sigorta 

Yük ay›r›c› 

fiok bobini 

fiekil - 1 Santrifüje ait ifllem s›ras› 

Bu seçim, ortam s›cakl›¤›na santrifüjün 

çal›flma periyodlar›n›n say›s›na 

ve motorun bir periyotta ne 

kadar kalk›fl yapt›¤›na veya durdu¤una 

ba¤l›d›r. H›z geribesleme 

sinyali, uygun vektör kontrol performans› 

sa¤lanmas› için mutlaka 

gereklidir. Bu durumlarda, 1LA6 / 

8 veya harici so¤utma fanl› 1PQ8 

tip Siemens AC Motorlar›, süreksiz 

fleker santrifüjlerini tahrik etmek 

için kullan›labilir.

184 Otomatik Kontrol 

Soru ve Cevaplarla Da¤›t›lm›fl 

Kontrol 

SEW-EURODRIVE 

Çeviri: Onur Kulaat 

Da¤›t›lm›fl Kontrol Nedir? 

Kontrol da¤›t›lm›fl hale nas›l gelir? 

Da¤›t›lm›fl bir kontrol sisteminde, 

motor kontrol fonksiyonlar›, merkezi 

kontrol kabininden de¤il, 

makine üzerindeki yerleflik cihazlardan 

oluflturulur. Bu cihazlar 

motora yak›n bölgelere yerlefltirilirler. 

Kontrolü da¤›t›lm›fl hale getirmenin 

baflka yollar› da var m›d›r? 

Da¤›t›lm›fl kontrol çeflitli metodlarla 

gerçeklefltirilebilir. Kullan›- 

lan motorun hemen yan›na veya 

klemens kutusunun üzerine bir 

frekans inverteri yerlefltirilebilir. 

SEW-EURODRIVE’de bu ürüne 

Movimot ad› verilmifltir.Sahaya 

yay›lan çok say›da Movimot’un 

birbirleriyle haberleflmesi gerekirse 

saha da¤›t›c›lar› (Fieldbus) 

kullan›l›r. Sistemde frekans ›nverterine 

ihtiyaç yok ise yine motorun 

yan›na 1-0-2 fleklinde start 

stop ve yön de¤ifltirmeye yarayan 

sahaya yay›lm›fl ürünler kullan›labilir. 

Bu ürünlerin Sew-Eurodrive’ 

deki karfl›l›¤› Moviswitch’dir.

05-08 fiubat 2009 


09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon C-100


Da¤›t›lm›fl kontrolün sa¤lad›¤› 

avantajlar nelerdir? 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemlerinin 

kullan›m›yla sa¤lanacak birçok 

kazan›m vard›r. Düflük maliyet ve 

mühendisli¤e harcanan vaktin 

azalt›lmas›, sa¤lanan kazan›mlardan 

en önemlileridir. Kablolaman›n 

azalmas›, daha küçük kontrol 

panellerinin kullan›lmas›, sürücü 

ve motor görevlendirme ifllemlerine 

harcanan sürenin k›salt›lmas›, 

düflük bak›m süreleri ve herhangi 

bir ar›za durumunda elektronik 

bileflenlerin kolayca de¤ifltirilebilmesi 

gibi özellikler kurulum 

ve bak›m maliyetinin düflürülmesi 

konusundaki önemli parametrelerdir. 

Da¤›t›lm›fl kontrol teknolojisi ne 

kadar süredir kullan›l›yor? 

Avrupa’daki ilk da¤›t›lm›fl kontrol 

uygulamalar› 1990’l› y›llar›n bafl›nda 

hayata geçirilmifltir. Üretim 

band›ndaki basitlefltirmelerin mühendislik 

giderlerini düflürmesi 

sayesinde Amerika Birleflik Devletleri’ 

ndeki otomotiv endüstrisi 

de bu teknolojiyi oldukça çabuk 

kabullenmifltir. Bu teknolojinin 

günümüzdeki kullan›m› tafl›ma 

ve lojistik gibi birçok alana yay›lm›flt›r. 

Türkiye de ise bu ürünlerin 

kullan›m›nda otomotiv fabrikalar› 

yine lider durumdad›r. 

Uygulamalar 

Da¤›t›lm›fl kontrol, her uygulama 

için do¤ru bir seçim olabilir mi? 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemleri, on 

ya da daha fazla motorun bir arada 

kullan›ld›¤› uygulamalar için 

en iyi sonucu veren çözümdür. 

Lojistik, paketleme ya da otomotiv 

endüstrisindeki malzeme tafl›ma 

uygulamalar›nda kullan›lan 

büyük konveyör sistemleri de buna 

dahildir. Bu sistemler genelde 

büyük yer kaplayan ve kablolama 

ifllemlerin maliyetli ve çok çaba 

isteyen sistemlerde tercih nedenidir.. 

Örnek olarak baz› uygulamalar› 

gösterebilir misiniz? 

Çok say›da motorun kullan›ld›¤› 

ve sistemlerin fazla yer iflgal etti¤i 

uygulamalarda, da¤›t›lm›fl kontrol 

yap›lar› oldukça ifllevseldir. 

Otomotiv, g›da, paketleme ve lojistik 

sektörlerindeki birçok konveyör 

uygulamas› bu sistemlere 

örnek olarak verilebilir. 

Maliyetin Düflürülmesi 

Da¤›t›lm›fl kontrol sisteminin kullan›m› 

ile maliyet ne kadar düflürülebilir? 

Yap›lan testlerin sonuçlar›, da¤›t›lm›fl 

kontrol sistemlerinin, merkezi 

kontrol sistemlerine göre 

%30 oran›nda düflük maliyette 

oldu¤unu göstermektedir. Mühendislik 

ifllemlerine harcanan 

sürenin k›salmas›, parça say›s›n›n 

azalmas›yla kablolaman›n azalmas›, 

daha küçük panellerin ve 

PLC’lerin kullan›m›, kurulum süresinin 

k›salmas› ve hata ay›klama 

ifllemlerinin kolaylaflmas›, 

maliyeti düflüren ana unsurlar 

aras›ndad›r. 

Da¤›t›lm›fl kontrol uygulamas›yla 

maliyetin düflürülmesini bir uygulama 

üzerinden anlatabilir misiniz? 

Örne¤in 180 metrelik bir konveyörün 

ve 1 beygirgücündeki 50 

motorun kullan›ld›¤› bir flifleleme 

band› düflünelim. Kablolama konusunu 

düflünecek olursak: merkezi 

sistemlerde 2910 metre olan 

kablolama, da¤›t›lm›fl kontrol sistemlerinde 

360 metreye inmektedir. 

Sistemin kurulumu için harcanan 

süre 300 saatten 40 saate 

inmifltir çünkü da¤›t›lm›fl kontrol 

sistemlerindeki bileflen say›s› daha 

azd›r. Merkezi kontrol sisteminde 

panel kurulumu, kablo, 

kablo yolu, bileflenler, sürücüler 

ve çal›flanlara verilecek toplam 

ücret $150.000 olurken, da¤›t›lm›fl 

kontrol sistemlerinin maliyeti 

$90.000 kadard›r. 

Kontrol panelleri neden daha küçük? 

Merkezi kontrol uygulamalar›nda, 

afl›r› yük korumas›, sürücü ve 

haberleflme a¤ geçitleri gibi birçok 

bileflenin panelin içinde yer 

almas›ndan dolay› panel kurulum 

maliyeti oldukça önemli bir hal 

almaktad›r. Ayr›ca eklenen elektronik 

cihazlar art›fl gösterdikçe, 

panel içinde üretilen ›s› da artacakt›r. 

Bu sorun, pahal› fanlar›n 

ve ›s› ç›k›fllar›n›n yap›ya dahil 

edilmesine ve bu flekilde maliyetin 

yükselmesine neden olur. Ayr›ca, 

bu bileflenlerin harcad›¤› 

enerji de ek bir maliyet oluflturur. 

Öte yandan da¤›t›lm›fl kontrol yap›lar›ndaki 

bahsi geçen bileflenler, 

motorun yak›nlar›na yerlefltirilmifl 

olan sürücünün içerisinde 

yer al›r. Yerel girifl-ç›k›fllar da herhangi 

bir donan›ma ihtiyaç duy-


maks›z›n kullan›labilir. Edinilmesi 

gereken bileflen say›s›n›n az olmas›ndan 

dolay› maliyetler oldukça 

düflüktür. 

Kablolama ifllemleri nas›l azalt›l›yor? 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemlerinde, 

kontrol kabinlerinden motorlara 

uzanan karmafl›k kablolara ihtiyaç 

yoktur. Daha az kablo olmas› 

sayesinde, makinelerin ar›zalanmas›nda 

en büyük paya sahip 

olan elektromanyetik alan etkileri 

de minimize edilmifl olur. Kurulum 

s›ras›nda ya da herhangi bir 

bileflenin de¤ifltirilmesi gerekti- 

¤inde, az kablo kullan›lmas› uygulamaya 

esneklik kazand›ran bir 

özelliktir. 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemleriyle 

bak›m giderleri de düflürülebilir 

mi? 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemleri, di- 

¤er yap›lara göre bak›ma daha az 

ihtiyaç duyar. Görevlendirme ifllemleri 

daha basittir. Bak›m s›ras›nda 

de¤ifltirilecek ya da tamir 

edilecek kablo say›s› azd›r. Hata 

belirleme daha kolayd›r. Sorunlu 

bileflenler daha kolay de¤ifltirilebilir. 

Programlama 


programlanmas› zor mudur? 

Programlama ifllemi oldukça basit 

olmal›d›r. Bu da maliyetlerin 

düflürülebilece¤i yeni bir yer demektir 

. Merkezi kontrol sistemlerinde, 

tüm makinan›n kontrol 

edilmesini sa¤layan ileri seviye 

bir PLC kullan›l›rken, da¤›t›lm›fl 

kontrol sistemlerinde bulunan saha 

da¤›t›calar›, sadece kumanda 

etti¤i yap›n›n ilgilendirdi¤i kodu 

çal›flt›r›r.. Bundan dolay›, sisteme 

ba¤lanacak herhangi bir PLC cihaz›ndan 

talep edilecek özellik- 

ler azal›r. Al›nacak düflük seviyeli 

bir PLC ile sistem ve a¤ görüntüleme 

ifllemleri yap›labilece¤i 

için maliyet azalt›lm›fl olur. 


programlamas› için LD dilinden 

baflka programlama dilleri kullan›labilir 

mi? 

E¤er sisteminiz IEC 61131 standartlar› 

ile uyumluysa, fonksiyon 

blok diyagram› (FBD), s›ral› fonksiyon 

tablosu (SFC), planlanm›fl 

yaz› (ST), aç›klama listesi (IL) ve 

merdiven diyagram› (LD) gibi birçok 

programlama dilinden faydalanabilirsiniz. 

Günümüzde kullan›lan 

birçok sürücü yap›s›nda önceden 

haz›rlanm›fl uygulama rutinleri 

bulunduruyor. Böylece 

programlama ve hata ay›klama 

daha basit hale gelirken, görevlendirme 

ifllemleri de h›zlanm›fl 

oluyor. 

Endüstriyel A¤lar 

Da¤›t›lm›fl kontrol sisteminin beraberinde 

yerleflik bir endüstriyel 

a¤ kullanmak gerekir mi? 

Her zaman de¤il. Bu durum uygulama 

için seçilen ünitenin durumuna 

ba¤l›d›r. Fakat kullan›lmas› 

gerekirse, birçok endüstriyel 

a¤ çeflidi, da¤›t›lm›fl kontrol uygulamalar› 

için uygundur. 

Endüstriyel a¤lar, kontrol, h›z ve 

durum bilgileri gibi birçok önemli 

verinin karmafl›k bir flekilde de- 

¤ifl-tokufl edilmesini sa¤layan yap›lard›r. 

Endüstriyel a¤lar, Avru- 

pa’ n›n birçok yerinde görüntüleme 

ve kontrol uygulamalar›n› 

gerçeklefltirmek için kullan›lmaktad›r. 

Bu amaçla kullan›m›n bafl›nda 

otomotiv endüstrisi gelirken, 

di¤er endüstriler de yavafl 

yavafl kullan›m oranlar›n› artt›rm›fllard›r. 

Endüstriyel a¤ olarak seçeneklerim 

nelerdir? 

A¤ seçenekleri, üretici firmaya 

göre çeflitlilik gösterebilir. Fakat 

ço¤u tedarikçi, kullan›c›lara genifl 

seçenek yelpazesi sunar. Seçilebilecek 

arabirimler aras›nda 

Modbus Ethernet TCP/IP, Profibus 

ve Profinet, EtherNet/IP, Device- 

Net ve Asi haberleflme protokolleri 

yer al›r. 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemlerinde 

ikili (binary) kontrol ifllemi yap›labilir 

mi? 

C. Ayr›k girifl/ç›k›fl üniteleri üzerinden 

yap›lacak ikili kontrol, endüstriyel 

a¤ yap›lar›na alternatif 

olarak kullan›labilir. 

Da¤›t›lm›fl bir kontrol sisteminde 

PLC cihaz›na ihtiyaç duyulur 

mu? 

Endüstriyel a¤larla çal›fl›rken, 

PLC kullan›lmas› gerekir. Ancak 

programlama kapasitesi olan da- 

¤›t›lm›fl üniteler ile çal›fl›l›yorsa, 

kullan›lacak PLC cihaz›n›n boyutu 

ve programlama kapasitesi daha 

düflük seçilebilir. Bu yöntem 

PLC cihaz›n›n programlanmas›na 

harcanan zahmeti azalt›rken, sistem 

tarama süresini de azalt›r. 

Motorlar ve Sürücüler 

Duydu¤uma göre da¤›t›lm›fl kontrol 

sistemlerinde kullan›lan sürücüler, 

normal flartlardaki motor 

ak›mlar›n›n %50 fazlas›na 

dayanabilecek flekilde seçilmeliymifl. 

Bu do¤ru mu?


Böyle bir durum yok. Da¤›t›lm›fl 

kontrol sistemlerinde kullan›lan 

sürücüler, normal sistemlerdeki 

sürücüler gibi seçilebilir. Örne¤in 

1 beygirgücündeki bir motoru 

kullanacaksan›z, 1 beygirgücündeki 

bir sürücü iflinizi görecektir. 

Ancak ço¤u durumda motor ve 

sürücüyü uygulamaya özel olarak 

seçmek gerekir. Motor ya da sürücünün 

normalden daha yüksek 

de¤erlerde seçilmesine neden 

olacak bir duruma örnek olarak, 

kalk›fl için çok yüksek dönme 

momentine ihtiyaç duyulan uygulamalar 

verilebilir. Fakat bunlar 

da s›k rastlanan uygulamalar 

de¤ildir. 

Motoru devreden ç›karacak harici 

bir üniteye ihtiyaç duyacak 

m›y›m? 

Ço¤u da¤›t›lm›fl sistemde, motoru 

devreden ç›karan UL’ye uygun 

anahtar bulunur. Tabii ki bu 

IP69K güvenlik seviyesindeki sistemler 

için geçerli de¤ildir. Bu 

durumlarda anahtar ›slak bölgeden 

uza¤a yerlefltirilmelidir. 

Çal›flt›¤›m sistemde de¤iflken frekans 

dönüfltürücü ya da yol verici 

kullanmam gerekir mi? 

Bu durum çal›fl›lan uygulamaya 

göre de¤iflkenlik gösterir. Bir yol 

verici, hatta bir yumuflak yol verici, 

kalk›fl/durufllar› bir de¤iflken 

frekans dönüfltürücü kadar iyi 

sa¤layamaz. 

Bir sürücü ile birden çok motor 

kumanda edilebilir mi? 

MOVIFIT ® gibi bir SEW da¤›t›lm›fl 

kontrol sistemi ile bir sürücü üzerinden 

3 motora kadar kumanda 

sa¤lanabilmektedir. Bu 3 motor, 

a¤ alt›nda tek bir dü¤üm olarak 

adreslenir ancak her birinin kontrolü 

ayn› sürücü üzerinden ayr› 

ayr› yap›l›r. Böylece 62 dü¤ümlük 

bir SEW kontrol sistemi üze- 

rinden 186 motora kadar kontrol 

sa¤lanabilir. 

Motor fren kontrolü nas›l yap›l›r? 

Motor fren kontrolü, SEW sistemlerinde 

entegre halde bulunan 

yap›lard›r. Entegre olmad›¤›nda 

kullan›c› ayr› bir fren rölesi edinmek 

zorundad›r. Ayr›ca ters ivmelenme 

halindeki motorun rejeneratif 

enerjisini ortadan kald›rmak 

için bir fren direnci de kullan›labilir. 

Güvenilirlik 

Bulundu¤um tesisteki ekipmanlar, 

zorlu çevresel flartlar alt›nda 

çal›fl›yor. Da¤›t›lm›fl kontrol sistemleri 

bu tip çevresel flartlara 

ayak uydurabilir mi? 

Yapman›z gereken, endüstriyel 

flartlara ayak uydurabilecek ekipmanlar› 

seçmek olacakt›r. Endüstriyel 

ortamlarda kullan›lan cihazlar 

forklift gibi hareketli ekipmanlarla 

temas halinde olabilir 

ya da bak›m yapan personelin fiziksel 

etkilerine maruz kalabilir. 

Bunlar›n da ötesinde korozyon, 

toz, ya¤ ve rutubet gibi etkiler cihaz›n 

afl›nmas›na sebep olur. 

Bundan dolay› endüstriyel ortamlarda 

kullan›lan cihazlar dayan›kl› 

olmak zorundad›r. 


aranmas› gereken koruma standartlar› 

(IP) ne seviyede olmal›d›r? 

Endüstriyel ortamlar için minimum 

IP65 koruma s›n›f› gereklili- 

¤i vard›r. Y›kanarak temizlenen 

ortamlarda ise IP69K standard› 

tavsiye edilir. 

IP69K koruma standard› ne anlama 

geliyor? 

IP69K standard›ndaki ya da hijyenik 

versiyondaki da¤›t›lm›fl kontrol 

sistemleri korozyon etkilerini 

d›flar›da b›rakarak, muhafazan›n 

içini kuru tutacak flekilde tasarlanm›fllard›r. 

Devreye Alma 

Görevlendirme ifllemi için herhangi 

bir yaz›l›m kullanmak zorunda 

m›y›m? 

Birçok tedarikçi için bu sorunun 

cevab› “evet” tir. Fakat SEW firmas›n›n 

sa¤lad›¤› ayar anahtar› 

seçene¤i ile ürünlerinin kullan›ld›¤› 

uygulamalarda görevlendirme 

ifllemi oldukça kolaylaflmaktad›r. 

Yaz›l›msal olarak a¤ adresi 

ayarlanmas› yerine, ayar anahtarlar›n› 

düzenleyerek a¤ adresi belirlemek 

mümkündür. 

Bak›m 

Bak›m konusunda, da¤›t›lm›fl 

kontrol sistemlerinin di¤erlerine 

göre fark› nedir? 

Kontrol paneli ve makina yak›nlar›nda 

senkronize olarak çal›fl›p 

hata analizi yapan insanlara ihtiyaç 

duyulmad›¤› için hata onar›m 

süreci daha kolay ifllemektedir. 

Ayr›ca kablo miktar›n›n ve bileflen 

say›s›n›n az olmas› diagnostik 

ifllemlerini kolaylaflt›r›r. Birçok 

üreticinin, cihaz üzerine LED 

göstergeler yerlefltirmesi ile cihaz 

hasarlar›n›n belirlenmesi daha rahat 

yap›labilmektedir.

Sistem dizayn›n›n modüler yap›da 

olmas› sayesinde, herhangi bir 

ar›za durumunda bütün sistemin 

tedarikçiye geri gönderilmesi yerine 

sadece hatal› çal›flan bilefleni 

de¤ifltirme flans› vard›r. Gerekli 

bileflenlerin yede¤ini bulundurmak, 

tüm sistemin yede¤ini bulundurmaktan 

çok daha kolayd›r. 

Ayr›ca kablolamay› kolaylaflt›ran 

konnektörlerin seçimi ile bak›m 

süresi ve parça de¤iflim masraflar› 

azalt›labilir. 

Herhangi bir hatal› durumda sistemi 

uzaktan s›f›rlayabilir miyim? 

Hatalar endüstriyel a¤lar kullan›larak 

uzaktan ya da do¤rudan 

makina üzerinden s›f›rlanabilir. 

Di¤er Konular 

Güvenlik için tasarlanm›fl bir 

PLC ya da güvenli bir a¤ kullanmam 

gerekir mi? 

Güvenlik PLC’ lerinin ve güvenli 

a¤lar›n da içinde bulundu¤u birçok 

seçenek da¤›t›lm›fl kontrol 

uygulamalar›nda kullan›labilir. 

SEW firmas›n›n sundu¤u güvenlik 

konsepti, EN945-1 standard›n›n 

üçüncü kategorisine göre düzenlenmifl 

ve 24V gerilim ile çal›flan 

güvenlik devresini sürücüden ç›karm›flt›r. 

Bu yaklafl›m sayesinde 

kontaktör ihtiyac› da yok olmaktad›r. 

Bu güvenlik mimarisi sayesinde 

maliyette ciddi azalmalar 

(her 5 beygirgücüne karfl›l›k $650 

kadar) sa¤lanabilir. Düflen maliyetin 

sebebi, güvenlik rölelerinin 

yan›ndaki kontaktörlere olan ihtiyac›n 

ortadan kalkmas›d›r 


ne tür ba¤lant› tipleri kullan›labilir? 

Harting, Phoenix Contact, Amphenol 

ve Woodhead gibi tedarik- 

❝ Da¤›t›lm›fl kontrol 

sistemlerinde, kontrol 

kabinlerinden motorlara 

uzanan karmafl›k kablolara 

ihtiyaç yoktur. Daha az 

kablo olmas› sayesinde, 

makinelerin 

ar›zalanmas›nda en büyük 

paya sahip olan 

elektromanyetik alan 

etkileri de minimize 

edilmifl olur ❞ 

çiler, birçok ba¤lant› tipini kullan›c›yla 

buluflturmaktad›r. Kurulum 

s›ras›nda sürücü ile motoru 

birbirine kablolamak gerekir. Geliflen 

tak-kullan ba¤lant› teknolojileri 

sayesinde el ile kablolama 

ortadan kalkm›flt›r. Bu da kurulum 

süresini ve maliyeti azalt›rken; 

kablolama hatalar›n› ortadan 

kald›r›r. 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemleriyle 

kullanabilen standart cihazlar 

nelerdir? 

En çok kullan›lan cihazlardan birisi, 

manuel ifllemler için kullan›lan 

tufl tak›m›d›r. Ayr›ca, daha 

h›zl› kurulum ve motor de¤iflim 

191 

ifllemleri için gerekli konnektör 

yelpazesi oldukça genifltir. 

Bu sistemlerde kullan›lan kablo 

türleri nelerdir? Korumal› kablolar›n 

kullan›lmas› gerekli midir? 

Panoya monte edilmifl haldeki 

sürücülerin yayaca¤› elektromanyetik 

etkilerden çevresindeki cihazlar›n 

korunmas› için korumal› 

kablolar›n kullan›lmas› gerekir. 

Bu elektromanyetik etkiler genellikle 

sürücünün motora gönderdi- 

¤i PWM (Modüle edilmifl darbe 

geniflli¤i) sinyallerden dolay›d›r. 

Da¤›t›lm›fl kontrol sistemlerinde, 

korumal› kablolar›n ihtiyaç duyuldu¤u 

tek bölge motor ile sürücü 

aras›ndaki bölümdür. Bu mesafe, 

da¤›t›lm›fl kontrol anlay›fl›ndan 

dolay›, di¤er sistemlere göre 

oldukça azd›r. Bu da korumal› 

kablo kullan›m›n› minimum seviyede 

tutar. Motor-sürücü haricindeki 

di¤er bütün ba¤lant›lar normal 

kablolar ile yap›labilir. Hatta 

sürücünün motor üzerine monte 

edildi¤i durumlarda korumal› 

kablo gereksinimi tamamen ortadan 

kalkar. 

Da¤›t›lm›fl sistemlerde ne tür 

sensörler kullan›labilir? 

Da¤›t›lm›fl sistemlerin ço¤unda 

yaklafl›m ve foto-elektrik sensörler 

dahil olmak üzere her tip sensör 

kullan›labilir. Birçok sistem 

a¤daki her girifl/ç›k›fl noktas›n› ayr› 

bir dü¤üm olarak düflünür. Bu 

da a¤ yap›s›n›n genifllemesine neden 

olur. Da¤›t›lm›fl kontrol sistemlerinde 

dü¤üm olarak de¤erlendirilen 

tek eleman saha da¤›t›c›s›d›r. 

Böylece ekledi¤iniz ilave 

elemanlar için geniflleyen a¤ yap›lar›yla 

u¤raflmak zorunda kalmazs›n›z. 

(Konu hakk›nda daha genifl bilgi 

ve firman›n ürünleri için: 

www.sew-eurodrive.com.tr)

192 Endüstriyel ‹letiflim 

EtherCAT’e Fieldbus Entegrasyonu 

”EtherCAT Harici Senkronizasyon Arayüzü“ 

ile Fabrika Çap›nda Senkronizasyon 

Beckhoff 

Fast-Ethernet’in yüksek aktar›m 

h›z› ve EtherCAT’in yüksek protokol 

etkinli¤i, çok say›da farkl› fieldbus 

sistemlerinin çal›flt›r›lmas›na 

olanak sa¤lar. IPC'lerde geleneksel 

olarak kullan›lan fieldbus 

kartlar›, EtherCAT-I/O sisteminde 

ak›ll› terminallere dönüflmüfltür. 

PC’deki Ethernet ba¤lant› 

noktas› üzerinden da¤›n›k I/O’lar, 

eksen ve kontrol cihazlar›yla birlikte 

fieldbus master, seri arabirimler, 

a¤ geçitleri gibi karmafl›k 

sistemler ve di¤er iletiflim arayüzleri 

etkinlefltirilebilir. Ayr›ca bu 

çözüm, mevcut yat›r›m›n önemli 

ölçüde korunmas›n› sa¤lar: Hali 

haz›rda kullan›lan fieldbus ayg›tlar› 

EtherCAT sistemine sorunsuz 

olarak entegre edilebilir. 

PCI yerine EtherCAT 

Geleneksel PC kontrol sistemleri 

genellikle ifllemci gücünün bü- 

yük bir k›sm›n›, PCI bus yap›s› 

üzerinden fieldbus kartlar›na eriflim 

için kullanmak zorunda kal›rlar. 

2 ms’lik çevrim süresiyle 

PROFIBUS DP üzerinden kumanda 

edilen 50 PROFIdrive ekseni 

için sadece PCI kartlar›na eriflim 

için bile % 25’ten fazla CPU ifllem 

gücüne ihtiyaç duyulur. 

‹fllem gücü kayb›, PCI kartlar›n›n 

genellikle bir PCI slave olarak çal›flmas›ndan 

kaynaklan›r, yani 

PC, 33-MHz PCI bus üzerinden 

bir çift ba¤lant› noktal› RAM'e 

eriflim sa¤lar. Bu eriflim, gerekti- 

¤inde yazma yönünde ak›ll› PCI 

sürücüleri üzerinden devre d›fl› 

b›rak›labilir, ancak en geç okuma 

erifliminde PC, veriler gerçekten 

okunana kadar bekleyecektir. 2 

GHz ifllemcide, 33 MHz’lik bir 

eriflim önemli ölçüde bir k›s›tlama 

getirir. EtherCAT kullan›m›n-


da ise, DMA eriflimi ile PC’nin 

denetleyicisine yüksek performansla 

ba¤l› olan bir Ethernet denetleyicisi 

arac›l›¤›yla irtibat sa¤lan›r. 

Fieldbus verilerinin aktar›m› 

PC'nin di¤er görevlerine paralel 

olarak gerçekleflti¤inden, bu 

aktar›mda bilgisayar ifllem gücünün 

tamam› kullan›labilir. 

Geleneksel PCI kartlar›n›n yerini 

alan EtherCAT/fieldbus a¤ geçitleri, 

makineye da¤›n›k olarak 

ba¤lanabildikleri için, EtherCAT 

a¤lar›n›n getirdi¤i esnek topoloji 

avantajlar›ndan faydalanabilirler. 

EtherCAT modüler ayg›t profili, 

farkl› EtherCAT/fieldbus a¤ geçitlerinin 

EtherCAT arabirimlerini 

tan›mlar. Bu tek tip ba¤lant› noktas› 

tan›mlar› sayesinde gerçekleflen 

farkl› a¤ geçitlerinin entegras- 

yonu, yaln›zca tüm EtherCAT/fieldbus 

a¤ geçitlerinin kolayl›kla 

entegre edildi¤i TwinCAT sistemleri 

için de¤il, baflka sistemler 

için de uygundur. Her yeni a¤ geçidiyle, 

operasyonel aç›dan az 

say›da ek ifllev gerektirdi¤inden, 

söz konusu çözüm di¤er kontrol 

sistemleri için de cazip bir seçenektir. 

Performans kazan›lmas› ile birlikte 

elde edilebilecek bir baflka 

avantaj ise, art›k PC kartlar›n›n 

gerekli olmamas› ve böylelikle 

bilgisayarlar›n çok daha kompakt 

boyutlarda olmas› ve kolayl›kla 

kurulabilmesidir. Gömülü denetleyiciler 

için de bu avantaj söz 

konusudur, çevre birimleri için 

arabirim olarak yaln›zca bir Ethernet 

ba¤lant›s› yeterlidir. 

Sistem veri yolu olarak EtherCAT 

Üstün özellikleri nedeniyle Ether- 

CAT, kaynak robotlar› gibi karmafl›k 

uygulamalara yönelik bir 

sistem veri yolu olarak mükemmel 

bir seçenektir. Bu gibi karmafl›k 

sistemler, örne¤in 125 Ìs çevrimli 

bir zaman senkronizasyonuyla 

I/O aktarabilece¤iniz h›zl› 

bir sistem veri yolu gerektirir. Ek 

olarak bu tür sistemler, uygulamaya 

ba¤l› olarak, katmanl› fieldbus 

a¤lar›na ba¤lanabilmek için 

çok say›da farkl› fieldbus arabirimini 

desteklemek zorundad›r. 

Sistem gereksinimine ba¤l› olarak, 

ilgili EtherCAT/fieldbus a¤ 

geçidi kolayl›kla entegre edilebilir. 

EtherCAT, CPU de¤ifltirilmeden, 

di¤er bir deyiflle haritalaman›n 

denetim bilgisayar›ndan Ether- 

CAT’e geçirilmesiyle, sistem performans›n› 

iyilefltirir. Önceden s›ralanan 

veriler Direct-Memory- 

Access (DMA) yoluyla bilgisayar›n 

RAM’ine depolan›r. 

EtherCAT harici senkronizasyon 

arayüzü 

Ayr›ca bu tür karmafl›k ayg›tlarda 

s›kl›kla ayg›tlar›n harici uygulamalara 

yönelik olarak, mikrosaniye 

hassasiyetinde senkronize 

edilmeleri gereklili¤i vard›r. Burada 

da¤›t›lm›fl saatlerin ve standardize 


arayüzünün ayar hassasiyeti 

bir avantaj olarak, harici uygulaman›n 

EtherCAT, IEEE 1588, 

PROFIBUS MC, PROFINET IRT 

veya dijital bir girifl üzerinden çal›flmas›na 

bak›lmaks›z›n, harici 

bir olay için senkronizasyonun 

her zaman eflzamanl› olarak yap›labilmesine 

olanak sa¤lar. 

Da¤›t›lm›fl saat prensibi ve Ether- 

CAT slave denetleyicilerdeki da- 

¤›t›lm›fl saat kontrol ünitesi ile bir

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon A-150


EtherCAT a¤› üzerinde bulunan 

tüm kat›l›mc›lar, 100 ns’den daha 

k›sa bir zaman hassasiyetinde birbirlerine 

senkronize edilebilir. Bu 

s›rada EtherCAT master özel bir 

mesaj gönderir; bununla ilk kat›l›mc›n›n 

da¤›t›ml› zaman› (yerel 

master saat) okunur ve sonraki 

kullan›c›larda bulunan da¤›t›lm›fl 

saatlerin (slave saatler) üzerine 

yaz›l›r. Slave saatlerdeki yazma 

eriflimi arac›l›¤›yla EtherCAT slave 

denetleyicideki da¤›t›lm›fl saat 

kontrol ünitesi, al›nan sistem zaman›n› 

yerel saatle karfl›laflt›rmak 

üzere harekete geçirilir. 

Belirlenen sapmaya uygun olarak, 

yerel sistem zaman› çok küçük 

bir kademe de¤ifltirilir. Her 

iki sistem saatinin efllefltirilmesi 

ifllemi basit bir ‘daha büyük’/ ‘daha 

küçük’ karfl›laflt›rmas›d›r ve bu 

karfl›laflt›rma harici senkronizasyon 

prensibinde de kullan›lmaktad›r. 

EtherCAT a¤› bir global master 

saatine senkronize edilmesi gerekti¤inde, 

yerel master saat yeniden 

ayarlanmal›d›r. Bu, yerel 

master saatin sistem saatinin, fazla 

büyük veya fazla küçük bir de- 

¤erin tan›mlanmas›yla herhangi 

bir yönde küçük bir miktar düzeltilmesiyle 

sa¤lan›r. 

Yazma eriflimlerinin say›s› ve de- 

¤ifltirme yönü, EtherCAT/fieldbus 

a¤ geçidi taraf›ndan belirlenir. Bu 

a¤ geçidi fieldbus üzerinden global 

master saate ba¤l›d›r ve harici 

senkronizasyon arayüzü arac›l›- 

¤›yla EtherCAT a¤›nda yer al›r. 

Yukar›daki resimde, global bir 

saatin (grandmaster saat) ba¤l› oldu¤u 

EtherCAT/IEEE1588 a¤ geçidi 

(örn. EL6688) gösterilmektedir. 

EtherCAT master, EtherCAT/ IEE- 

E1588 a¤ geçidinin standartlaflt›r›lm›fl 

harici senkronizasyon arayüzü 

üzerinden yerel master saatin 

sistem saatine ne kadar yazma 

erifliminin olaca¤›n› ve fazla küçük 

ya da fazla büyük bir de¤erin 

yaz›l›p yaz›lmayaca¤›n› gösterir. 

Harici senkronizasyon arayüzü, 

çevrimsel olmayan flekilde SDO 

arac›l›¤›yla ya da çevrimsel olarak 

EtherCAT master’daki proses 

verileri üzerinden okunan standartlaflt›r›lm›fl 

CoE nesnelerinden 


Harici senkronizasyon arayüzü, 

yazma eriflimlerinin miktar› (zaman 

kontrol de¤eri – fazla küçük 

veya fazla büyük bir de¤erin yaz›lmas› 

gerekti¤ini bildiren uygun 

iflaretle birlikte) ve zaman kontrol

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon A-280


de¤erinin yeniden oluflturulup 

oluflturulmad›¤› bilgisinin yan› s›ra, 

yerel ve global master saatin 

bir zaman damgas›n› içerir. Böylece 

zaman kontrol de¤eri Ether- 

CAT master’›n uygulamas›nda da 

hesaplanabilir. 

Master’›n veya harici senkronizasyonun 

görevi, zaman kontrol 

de¤erini çevrimsel olarak okuyarak 

ve bu de¤erdeki ön iflaret ve 

de¤erlere göre, fazla küçük veya 

fazla büyük de¤eri içeren belirli 

say›da yazma komutlar›n› yerel 

master saatin sistem saatine yazd›racak 

flekilde s›n›rland›r›labilir. 

Bu sistematik, ayn› zamanda EtherCAT 

slave’in harici senkroni- 

zasyon arayüzü ile birlikte Ether- 

CAT a¤›nda herhangi bir pozisyonda 

bulunabilmesi avantaj›n› 

da sa¤lar. 

Beckhoff-EtherCAT terminal 

sistemi için fieldbus arayüzleri 

PROFIBUS DP Master EL6731 

EL6731, standart PROFIBUS DP 

ve DPV1 ifllevlerine ve genifl kapsaml› 

teflhis olanaklar›na ek olarak, 

eflsüreli DPV2 fonksiyonlar›n› 

(PROFIBUS MC) da destekler. 

EL6731’e ayr›ca MPI protokolü 

üzerinden Siemens kontrol üniteleriyle 

iletiflim kurmak için kullan›labilecek 

komple bir FDL arabirimi 

entegre edilmifltir. 

PROFIBUS DP Slave 

EL6731-0010 

Bu a¤ geçidi, PROFIBUS DP slave 

fonksiyonlar›n›n yan› s›ra bir 

DPV1 arabirimini de destekledi- 

¤inden, DPV1 hizmetlerinin EtherCAT 

üzerinden uygulamaya 

kadar aktar›labilmesine olanak 

sa¤lar. 

Buna ek olarak, EtherCAT harici 

senkronizasyon arayüzü kullan›larak, 

bir PROFIBUS MC slave 

olarak da çal›flabilir. 

CANopen Master EL6751 

EL6751’in bar›nd›rd›¤› eksiksiz 

CANopen master ifllevlerine ek 

olarak, EL6751’e bir CAN Layer 2 

Yeni iletiflim terminali EL6688 ile senkronizasyon, fabrika içini ve kurulum yerini kapsayacak flekilde, IEEE1588 standard›na göre 

gerçeklefltirilebilir. Böylece çeflitli makineler, sistem parçalar› veya üretim hatlar› yüksek hassasiyetle birbirine veya harici bir saate 

(örne¤in GPS al›c›s›) senkronize edilebilir. Bu flekilde yüksek hassasiyet, teknoloji ve üreticiden ba¤›ms›z küresel bir zaman saati elde 

edilir, bu yolla ölçülen de¤erler, zaman damgas› ile iflaretlenebilir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon E-230


mesaj arabirimi entegre edilmifltir. 

Bu sayede istenilen CAN protokolleri 

kolayl›kla aktar›labilir. 

Di¤er bir deyiflle EL6751, çok say›daki 

CAN uygulamalar›ndan 

herhangi birinin EtherCAT üzerinde 

kolayl›kla da¤›t›labilmesi 

imkan›n› sunar. 

CANopen Slave EL6751-0010 

Her EL6751-0010, 64 RxPDO ve 

TxPDO’ya kadar destek sunabilir. 

Ayr›ca EL6751-0010 içinde, SDO 

ile uygulamaya özel nesnelere 

eriflilebilmesi için bir nesne arabirimi 

de entegre edilmifltir. 

DeviceNet Master EL6752 

EL6752, DeviceNet Master ifllevlerinin 

tamam›n› desteklemektedir. 

DeviceNet Slave EL6752-0010 

EL6752-0010, tüm I/O modlar›nda 

255 bayt I/O veri h›z›na kadar, 

DeviceNet slave olarak bir DeviceNet 

master’a ba¤lanabilir. 

Interbus Slave EL6740-0010 

EL6740-0010, bir Interbus master 

ile yap›lan 128 bayt’a kadar veri 

al›flveriflini destekler. 

AS-Interface master terminali 

EL6201 

AS-Interface uyumlu arabirimle 

donat›lm›fl EL6201, 2.0 ve 2.1 sürümüne 

sahip dijital ve analog 

slave’leri destekler. Ba¤l› olan a¤ 

kat›l›mc›lar›na enerji tedariki, filtreli 

AS-Interface potansiyel besleme 

terminali EL9520 üzerinden 

yap›l›r. 

IO-Link Master EL6224 

EL6224, dörde kadar IO-Link slave’in 

ba¤lanabilmesine olanak 

sa¤lar. Bütün standart IO-Link baud 

h›zlar› desteklenir ve bu h›zlar 

her bir IO-Link slave ba¤lant›s› 

için ayr› olarak ayarlanabilir. 

❝ IPC'lerde geleneksel 

olarak kullan›lan fieldbus 

kartlar›, EtherCAT-I/O 

sisteminde ak›ll› 

terminallere dönüflmüfltür. 

PC’deki Ethernet ba¤lant› 

noktas› üzerinden da¤›n›k 

I/O’lar, eksen ve kontrol 

cihazlar›yla birlikte 

fieldbus master, seri 

arabirimler, a¤ geçitleri 

gibi karmafl›k sistemler ve 

di¤er iletiflim arayüzleri 

etkinlefltirilebilir ❞ 

Ethernet EL6601 

EL6601 üzerinden, EtherCAT a¤›n›n 

gerçek zamanl› özellikleri k›s›tlanmaks›z›n, 

istenilen Ethernet 

a¤lar› ba¤lanabilir. Böylece örne- 

¤in ‹nternet yoluyla bir uzaktan 

teflhis gerçeklefltirmek üzere, 100 

Ìs’lik bir EtherCAT çevriminde de 

TCP/IP kullan›larak EL6601 üzerinden 

iletiflim sa¤lanabilir. 

PROFINET IO Denetleyici 

EL6631 

PROFINET IO denetleyici, komple 

gerçek zamanl› (RT) ifllevlerle 

ve kapsaml› teflhis olanaklar›yla 

birlikte, izokron gerçek zaman› 

(IRT) da destekler. A¤ teflhisi için 

LLDP veya SNMP gibi protokoller 

kullan›labilir. Ayr›ca EL6631’e 

Media Redundancy Protocol 

(MRP) ifllevlerinin tamam› entegre 

edilmifltir. ‹stenildi¤i takdirde 

denetleyici bir MRP istemcisi veya 

sunucusu olarak da kullan›labilir. 

Tüm hizmetlerde “C Uyum S›n›f›” 

desteklenmektedir. EL6631’de 

maksimum 255 PROFINET IO ayg›t› 

projelendirilebilir. (2009 y›l›- 

n›n ikinci çeyre¤inden itibaren 

sat›fla sunulacakt›r) 

PROFINET IO ayg›t› 

EL6631-0010 

PROFINET IO ayg›t›, komple gerçek 

zamanl› (RT) ifllevlerle ve 

kapsaml› teflhis olanaklar›yla birlikte, 

izokron gerçek zaman› (IRT) 

da destekler. A¤ teflhisi için LLDP 

veya SNMP gibi protokoller kullan›labilir. 

Ayr›ca EL6631-0010’a Media Redundancy 

Protocol (MRP) ifllevlerinin 

tamam› entegre edilmifltir. 

‹stenildi¤i takdirde ayg›t bir MRP 

istemcisi veya sunucusu olarak 

da kullan›labilir. Tüm hizmetlerde 

“C Uyum S›n›f›” desteklenmektedir. 

(2009 y›l›n›n ikinci 

çeyre¤inden itibaren sat›fla sunulacakt›r) 

IEEE 1588 Master ve Slave 

EL6688 

EL6688, hem IEEE-1588 master 

hem de IEEE-1588 slave olarak 

çal›flabilir. Bunun için standartlaflt›r›lm›fl 


arayüzü kullan›l›r. 

EtherCAT Slave EL6692 

EL6692, < 100 Ìs’lik çevrim sürelerinde 

her seferde 512 bayta kadar 

girifl ve ç›k›fl proses verilerini, 

yap›land›r›labilir bir nesne dizini 

ve standartlaflt›r›lm›fl EtherCAT 

harici senkronizasyon arayüzünü 

destekler. Böylece yerel saat, üst 

katmandaki bir EtherCAT a¤ üzerinde, 

mikrosaniye hassasiyetinde 

senkronize edilebilir. 

Ayr›ca AoE ve EoE protokolleri 

tünel haline getirilerek, iki Ether- 

CAT a¤›n›n periyodik olarak 

EL6692 yoluyla büyük miktarda 

veri aktarabilmesine de olanak 

sa¤lanm›flt›r. 

www.beckhoff.com.tr/EtherCAT

202 Emniyet 

CIP Safety: Proses 

Uygulamalar›ndaki Geliflmeler 

Paul Kucharski 

Rockwell Automation 

CIP Safety sistemleri, k›sa tepki 

sürelerinin ve hata durumlar›nda 

sistemi h›zl›ca durdurman›n 

önemli oldu¤u makina güvenli¤i 

uygulamalar›nda kullan›lmaktad›r. 

Bu yaz›da, CIP Safety sistemlerinde 

yak›n bir tarihte de¤iflecek 

olan teknik özellik geliflmelerinden 

bahsedilecektir. Bu geliflmeler 

sayesinde, uzun çevrim süreleri, 

yüksek hata tolerans› ve 

kritik olmayan hata durumlar›nda 

çal›flman›n sürdürülebilmesi gibi 

özelliklerin istendi¤i emniyet sistemleri 

oluflturulabilecektir. 

SCADA, proses ve kablosuz a¤ 

uygulamalar› buna dahildir. Ancak 

sadece bunlarla s›n›rl› de¤ildir. 

CIP Safety, DeviceNet haberleflme 

a¤› üzerinden, küçük veri paketlerini 

parçalara ay›rmadan 

gönderme kabiliyetine sahiptir. 

Bu özellik CIP Safety’ yi oldukça 

kompakt bir protokol haline getirir. 

Protokol, kritik olmayan hatalar›n 

tespitini yapabilen çeflitli 

mekanizmalara sahiptir. Bu hatalar›n 

her biri için, ilgili ba¤lant›lar 

belirli süreler içinde kesilerek güvenlik 

durumu istenen seviyede 

tutulmufl olur. Makina güvenli¤i 

uygulamalar›nda bu gibi hatalar›n 

gerçekleflme ihtimali oldukça 

düflük seviyede oldu¤u için, güvenlik 

sisteminin verdi¤i tepki, 

kabul edilebilir seviyededir. Ancak 

proses güvenli¤i uygulamalar›nda 

bu gibi kritik olmayan hatalar›n 

gerçekleflme ihtimali daha 

yüksek oldu¤u için, ba¤lant›lar›n 

kesilmesi gibi bir çözüm, istenmeyen 

sonuçlara yol açacakt›r. 

Proses güvenli¤i uygulamalar›nda 

ayn› güvenlik seviyesinin korunmas› 

ancak SIL3 (Safety Integrity 

Levels – Entegre Güvenlik Seviyeleri) 

flartlar›na da uyulmas› istenir. 

SIL3 flartlar›na uyarken, kritik 

olmayan hatalar›n sonucunda 

oluflan ba¤lant› kesintileri de istenmez. 

Bu iki farkl› uç, CIP Safety 

ile bir araya getirilmifltir. CIP 

Safety, yeni ba¤lant› format›n›n 

bünyesinde bar›nd›rd›¤› geliflmifl 

saptama sistemi sayesinde kritik 

olmayan hatalar› tespit eder ve 

ba¤lant›lar›n kesilmemesini sa¤lar. 

Genellikle aranan di¤er bir özellik 

ise sistem devredeyken, güvenlikle 

ilgili tepki sürelerinin artt›r›labilir 

olmas›d›r. CIP Safety sistemlerindeki 

güvenlik tepki süreleri, 

döngüsel paket oranlar› ve 

“Zamanafl›m› Çarpan›” olarak adland›r›lan 

iki parametreye ba¤l›d›r. 

Düflük tepki sürelerinin 

önemli oldu¤u makina güvenli¤i 

uygulamalar›nda çal›fl›rken sezgisel 

bir yöntemin avantajlar› vard›r. 

Ancak zaman sabitinin yüksek 

oldu¤u proses uygulamalar›nda, 

kritik olmayan hatalar›n ve 

ulaflmayan haberleflme verilerinin 

etkilerinden korunmak için 

bekleme süresini artt›racak zaman 

ilaveleri yap›lmal›d›r. Haberleflme 

verilerinin iletim problemine 

yönelik çözümler üretmek, 

kullan›lan haberleflme metodunun 

seçimi için de esneklik

05-08 fiubat 2009 

2. Salon D-160

204 Emniyet 

sa¤lar. Örne¤in veri iletim problemlerinin 

s›kça yafland›¤› kablosuz 

a¤lar›n kullan›m› artt›r›labilir. 

CIP Safety sistemlerindeki bu yeni 

format ile ba¤lant› kopmalar› 

için beklenen süre art›r›labilirken, 

ayn› zamanda SIL3 seviyesinin 

gereklilikleri de yerine getirilmifl 

olur. Bu ifllem, Zamanafl›m› Çarpan›n›n 

de¤eri de¤ifltirilerek gerçeklefltirilir. 

Uygulamalar 

Kontrol a¤›n›n altyap›s›nda Ethernet 

kullanmak, kontrol çevrimini 

genifl alanlara yaymak için oldukça 

etkin bir çözümdür. Yönlendiriciler, 

a¤ anahtarlar› ve kablosuz 

a¤ teknolojisi sayesinde, kablolu 

a¤lar›n en büyük sorunlar›ndan 

olan fiziksel k›s›tlamalar sorun olmaktan 

ç›kmaktad›r. Ethernet a¤› 

üzerinden büyük çaptaki kontrol 

sistemleri de birbirine ba¤lanabilmektedir. 

Kontrol a¤›na yeni elemanlar›n 

eklenmesi, veri iletimlerinin 

gecikmesi ya da yeni hatalar›n 

oluflmas› gibi istenmeyen 

olaylar›n gerçekleflme ihtimalini 

artt›r›r. 

Kablosuz Ethernet teknolojisi kimi 

kullan›c›lar›n ba¤lant› problemlerine 

çözüm olabilir. Ancak 

bu teknoloji, çal›flma biçiminden 

ötürü baz› gecikmelere ve veri 

kay›plar›na neden olabilir. CIP, 

kullan›c›lara kablosuz a¤larda EtherNet/IP 

kullan›m›yla ilgili rehberlik 

edecek bir kaynak sunmam›flt›r. 

Bu sebeple mesafe ve veri 

kay›plar›yla ilgili durum, seçilecek 

teknolojiye göre de¤iflkenlik 

gösterecektir. Sunulacak yeni format, 

kullan›c›lara zamanafl›m› sürelerini 

artt›rabilme imkan›n›n yan›s›ra, 

veri paketinin korunmas› 

konusunda önemli seviyede esneklik 

kazand›rmay› vaat ediyor. 

Ayr›ca bu yeni format, hatalar 

gerçekleflti¤inde ba¤lant› kesinti- 

fiekil 1: Kablosuz EtherNet kullanan 

Da¤›t›lm›fl Kontrol Sistemi 

lerinin yaflanmas›n› da engelleyecektir. 

Kullan›c›lar bu yeni formattan 

faydalan›rken sistemin 

stabilizasyonunda ödün vermek 

zorunda kalmayacakt›r. fiekil 1’ 

de kablosuz Ethernet a¤› üzerinde 

çal›flmas›n› sürdüren iki farkl› 

kontrolör görülmektedir. Bu flekildeki 

yap›, kablolarla eriflilemeyecek 

ve oldukça uzak yerlerde bulunan 

birimlerin, kontrol çevriminin 

içine al›nmas› gerekti¤i uygulamalara 

örnek olarak verilebilir. 

Anahtarlama teknolojisiyle çal›flan 

Ethernet/IP’ nin aksine, kablosuz 

Ethernet protokolleri çak›fl›k 

alanlarda çal›flmaya devam 

edebilir. Ayr›ca veri transferiyle 

ilgili onaylama ifllemine göre 

transfer süresini düzenleyebilir. 

Bu ifllemler yap›l›rken transfer 

edilmesi gereken di¤er paketler 

ba¤lant› izni için s›rada bekler. 

Ancak çoklu gönderim uygulamalar›nda 

onaylama ifllemi yap›lmaz. 

Bundan dolay› CIP döngü 

süresi, redundant paketlerin iletimini 

de kapsayacak kadar uzun 

olmal›d›r. Böylece kablosuz veri 

transferi s›ras›nda bilgi kayb› olmaz. 

Bir tesisteki elektromanyetik 

gürültü kaynaklar› ara s›ra ba¤lant› 

kesilmelerine yol açabilir. 

Bundan dolay› onay al›namad›¤› 

durumlarda gerçeklefltirilen “tekrar 

dene” ifllemi bu sistemlerde 

kullan›lamaz. Bu noktada ifl, kontrol 

sisteminin tasar›mc›lar›na düfler. 

Tasar›m› yapacak kifli, tesiste 

ba¤lant› problemi ç›karacak ve 

ba¤lant›y› s›n›rland›racak etkenleri 

önceden belirlemelidir. Böylece 

tesis çal›fl›r halde kalmaya 

devam edebilir. 

Örne¤in bir girifl modülünün, iki 

farkl› kontrolöre çoklu gönderim 

yapt›¤›n› varsayal›m. Her iki kontrolörün 

farkl› kontrol çevrimi ve 

veri transferini yapmak için rekabet 

eden farkl› ba¤lant› noktalar› 

vard›r. E¤er bu örnekteki kontrolörlerin 

en kötü durumdaki güvenlik 

tepki sürelerinin 500 milisaniye 

oldu¤unu farz edersek, 

olas› CIP Safety parametre dizisi 

Tablo 1’deki gibi gösterilebilir. 

E¤er kontrol uygulamas›ndaki yan›t 

süresi durumu tolere edebilirse, 

ba¤lant›lar›n daha yüksek zamanafl›m› 

sürelerinde çal›flt›r›lmas› 

da mümkündür. 

Tablo 1’de görüldü¤ü kadar›yla, 

zamanafl›m› çarpan›n›n 5 oldu¤u 

bir durumda, girifl ve ç›k›fl ba¤- 

Parametre De¤er 

Döngüsel Girifl Oran› 20 ms 

Girifl Zaman Afl›m› Çarpan› 5 

Güvenli Girifl Verisi Süre Limiti 145ms 

Döngüsel Ç›k›fl Oran› 40 ms 

Ç›k›fl Zaman Afl›m› Çarpan› 5 

Güvenli Ç›k›fl Verisi Süre Limiti 282 ms 

Güvenlik Çevrimi Reaksiyon Süresi 344 - 464 ms 

Tablo 1: Örnekteki Kablosuz EtherNet Ba¤lant› Parametreleri

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon D-120

206 Emniyet 

fiekil 2: Proses Kontrol Çevrimi 

lant›lar›n›n her ikisi de büyük redundant 

paketlerin iletimini yapsa 

bile, süre limitinin afl›lma ihtimalini 

oldukça düflük seviyede 

tutmaktad›r. Zamanafl›m› çarpan›n›n 

artt›r›lm›fl limiti sayesinde, 

kullan›c› çeflitli gecikmeler ve kay›p 

veri paketleri için gerekli ilave 

süreyi belirleyebilmektedir. 

Baflka bir örnek olarak bir proses 

kontrol sistemi incelenebilir. Proses 

kontrol çevriminin, fiekil 2’ 

deki gibi oldu¤unu varsayal›m. 

Bu proses kontrol sisteminin her 

yeni kontrol iflaretini 10 saniyede 

bir üretti¤ini ve iyi bir kontrol 

sa¤lanmas› için girifl biriminin 

bundan 10 kat h›zl› çal›flt›r›ld›¤›n› 

varsayal›m. Çeflitli kontrol ayar 

noktalar›n›n yan› s›ra, sistemin 

SIL3 güvenlik gerekliliklerine uy- 

fiekil 3: A¤ Tabanl› Proses Kontrol Çevrimi 

gun kritik güvenlik ayar noktalar› 

üzerinden görüntülendi¤ini varsayal›m. 

Herhangi bir problemin 

alg›lanmas› ve buna yönelik olarak 

güvenli durdurma ifllemi gerçeklefltirmesi 

için gerekli sürenin, 

normal kontrol çevrimi süreye 

eflit oldu¤unu varsaymak da mant›kl› 

olacakt›r. Yani güvenlik tepki 

süresi için 10 saniye seçilebilir. 

E¤er bu prosesin kontrolü ve SIL3 

güvenlik flartlar›na göre güvenli 

durdurma iflleminin görüntülenmesi 

için, bir güvenli kontrol sistemiyle 

beraber CIP Safety a¤› 

kullan›lsayd›; bu durumda girifl 

örnekleri ile ç›k›fl komutlar› aras›ndaki 

ba¤lant›lar a¤ üzerinden 

gerçeklefltirilebilirdi. Bu senaryoda 

bahsedilen yap› fiekil 3’ de görülebilir. 

Proses kontrol uygulamalar›nda 

genellikle redundant kontrol sistemleri 

kullan›l›r. Bu kontrol sistemleri, 

herhangi bir hatal› durumu 

alg›lay›p gerekli cevab›n verilmesine 

ya da devre d›fl› kalman›n 

engellenmesi için iflletim yap›s›nda 

de¤ifliklik yap›lmas›n› 

sa¤lar. ‹flletim yap›s›nda gerçeklefltirilen 

bu de¤iflimler genellikle 

birkaç saniye sürer ve bu süre 

zarf›nda güvenli veri iletimi ifllemine 

ara verilir. Redundant kontrolör, 

a¤ ayarlar›n› çal›fl›labilecek 

seviyeye getirir. 

Bu ifllemler s›ras›nda ç›k›fl ba¤lant›lar› 

veri üretmeyi keser. Ç›k›fl 

verisi de¤ifltirilmedi¤i için, bu 

ba¤lant›lar›n yap›ld›¤› cihazlar›n 

gerekli zamanafl›m› sürelerine sahip 

olmas› gereklidir. Güvenli girifl 

ba¤lant›lar› ise veri üretmeye 

devam eder. 

Ancak kontrolörün, veri üretme 

ifllemi için gerekli senkronizasyon 

flartlar›na ba¤l› kalmas› beklenir. 

Ancak girifl verisini iflleyen 

birimler, zaman koordinasyonunun 

sa¤lanamad›¤› hallerde belirli 

bir süre çal›flmaya devam etmelidir. 

Bunun için baz› zaman toleranslar› 

belirlenmelidir. 

Bu sistemde kontrol ve SIL3 güvenli 

görüntüleme olmak üzere 

toplamda iki adet çevrim vard›r. 

Bu iki çevrimin de farkl› ayar 

noktalar› vard›r. Burada dikkat 

edilmesi gereken SIL3 görüntüleme 

çevrimidir. Girifl iflareti uzaktan 

örneklenmeli, belirli çevrim 

sürelerinde haberleflme sa¤lanmal› 

ve kontrolörün çal›flt›raca¤› 

güvenlik algoritmalar›, tepki süresi 

içerisinde sonuçland›r›lmal›d›r. 

Bu aflamada girifl, ç›k›fl ve güvenlik 

görevleri için baz› oranlar belirlenmeli 

ve kullan›lacak zama

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

7. Salon E-200

208 Emniyet 

Parametre De¤er ❝ Yeni CIP format› ile 

Döngüsel girifl oran› 500 ms 

Girifl Zamanafl›m› Çarpan› 8 

Güvenli Girifl Verisi Süre Limiti 5.18 sn 

Döngüsel Ç›k›fl Oran› 500 ms 

Ç›k›fl Zamanafl›m› Çarpan› 8 

Güvenli Ç›k›fl Verisi Süre Limiti 5.03 sn 

Güvenlik Çevrimi Reaksiyon Süresi 5.5 - 10 sn 

Tablo 2: Örnekteki Kablosuz EtherNet Ba¤lant› Parametreleri 

nafl›m› çarpanlar› seçilmelidir. Bu 

sayede haberleflme hatalar›, kontrol 

düzenlemeleri ve veri iletim 

gecikmeleri için gerekli tolerans 

sa¤lanm›fl olur. 

Her güvenli kontrol sisteminin 

kendi güvenlik tepki süresini hesaplad›¤› 

yöntem farkl›d›r. Ancak 

Tablo 2, CIP Safety kullanan bu 

sistem için uygun olabilecek parametreleri 

göstermektedir. Çevrim 

süresi ve zamanafl›m› çarpan›n›n 

bir kombinasyonu hesaplanarak, 

iletim gecikmelerini 5 saniyeye 

kadar tolare etmektedir. 

Görüldü¤ü üzere 10 saniyelik güvenlik 

tepki süresi limiti afl›lmaz. 

Güvenlik kontrol algoritmas› yar›m 

saniyede bir çal›flmal› ve bu 

süre sonunda ç›k›fl komutunu 

göndermelidir. 

Yeni CIP format› ile zamanafl›m› 

çarpanlar›n›n alabildi¤i de¤er 

aral›¤› geniflletilmifltir. Böylece 

veri gecikmesi, veri kaybolmas› 

ve kontroldeki de¤iflimler için gerekli 

tolerans sa¤lanm›fl olur. CIP 

Safety, bir ba¤lant›n›n kesilmesi 

karar›n› verirken, ilgili verilerin 

geçmiflini de iflleme katar. Güvenlik 

kontrolörleri, güvenli girifl 

modüllerindeki verinin üretildi¤i 

zaman› görüntüler. E¤er veri 5.18 

saniyeden daha eskiyse, sistemi 

devreden ç›karacak bir güvenli 

ç›k›fl komutu devreye al›n›r. 

Girifl verisinin 500 milisaniyede 

güncellendi¤i bir sistemde, 10 kat 

h›zl› olmas› gereken girifl örneklemesi 

flart› sa¤lanm›fl olur. 

Ancak iyi bir kontrol sa¤lanmas› 

için, 2 kat redundant paket üretimi 

gerekir. 

E¤er gönderilen son komutun 

oluflturulma süresi 5.03 saniyenin 

üzerinde ise, tabloda de¤erleri 

verilen güvenli ç›k›fl modülü prosesi 

durduracakt›r. Artan zamanafl›m› 

çarpanlar›, iletimi ertelenen 

ya da kaybedilen verilere karfl› tolerans› 

artt›r›r. Prosesin zaman sabiti 

oldukça yüksek oldu¤u için 

bahsedilen ayarlamalar› yapmak 

da kolaylafl›r. 

Yeni format›n sa¤lad›klar› 

Yeni format ve beraberinde gelen 

teknik ilerlemeler flu bafll›klar al- 

fiekil 4: Yeni Format CIP Safety için CRC Hesaplamas› 

zamanafl›m› çarpanlar›n›n 

alabildi¤i de¤er aral›¤› 

geniflletilmifltir. Böylece 

veri gecikmesi, veri 

kaybolmas› ve kontroldeki 

de¤iflimler için gerekli 

tolerans sa¤lanm›fl olur. 

CIP Safety, bir ba¤lant›n›n 

kesilmesi karar›n› verirken, 

ilgili verilerin geçmiflini de 

iflleme katar. Güvenlik 

kontrolörleri, güvenli girifl 

modüllerindeki verinin 

üretildi¤i zaman› 

görüntüler ❞ 

t›nda özetlenebilir: 

• 32 bit Sanal Zaman Damgas› 

• Üst seviye kodlamas› 

• Tekil 24 bitlik CRC (Cyclic Redundancy 

Check – Döngüsel Redundant 

Kontrolü) 

• Gelifltirilmifl Zamanafl›m› Çarpan› 

• Dinamik format belirleme 

32 bit Sanal Zaman Damgas› 

Yeni format›n destekledi¤i bir 

yöntem, zaman damgas›n›n hala

210 Emniyet 

16 bitlik de¤erler halinde transfer 

edilmesi s›ras›nda, sanal olarak 

32 bitlik bir de¤er aral›¤›nda olabilmesini 

sa¤lar. 

Tan›mda sanal kelimesinin kullan›lma 

sebebi, zaman damgas›n›n 

üst kademesindeki 16 bitlik bölümün 

transfer edilmemesidir (fiekil 

4’e bak›n›z). 

Ayr›ca bu 16 bitlik bölüm, zaman 

senkronizasyonlar› için gerçeklefltirilen 

hesaplamalara da kat›lmaz. 

Bu da, güvenlikle u¤raflan 

birimlere, hesap do¤rulamas› konusunda 

yard›mc› olur. 

32 bitlik sanal de¤er aral›¤› sayesinde, 

veri paketlerinin iletimi konusundaki 

alg›lama kapasitesi 

artm›flt›r. Özellikle büyük zaman 

sabitlerine sahip sistemlerde bu 

kapasite art›fl›n›n getirdi¤i iyilefltirme 

daha da iyi anlafl›lmaktad›r. 

Her ne kadar üst kademedeki 16 

bitlik bölüm transfer edilmese de, 

fiekil 4’de de görüldü¤ü üzere aktar›lm›fl 

sayaç de¤eri, CRC hesaplamalar›na 

dahil edilmifltir. 

Yani her iki ünitedeki 16 bitlik üst 

kademeli bölüm ayn› de¤ilse, sistem 

CRC hatas› üretecektir. Yeni 

format sayesinde hata veren paketler 

s›radan ç›kar›l›rken ba¤lant›n›n 

stabil kalmas› sa¤lan›r. 

Tekil 24 bitlik CRC 

Günümüzde kullan›lan CIP Safety 

veri paketi format›, transfer 

s›ras›nda 8 bitlik iki farkl› CRC 

kullan›r. 8 bitlik CRC kullan›m›, 

paket format›n›n oldukça kompakt 

olmas›n› sa¤lar. Ayr›ca iki 

CRC aras›ndaki farkl›l›k da bu 

kompakt paketlerin SIL3 seviyesine 

eriflmesini mümkün k›lar. SIL3 

seviyesiyle ilgili flartlar CRC boyutunun 

büyütülmesiyle de sa¤lanabilir. 

Ancak bu kompakt yap›da CRC 

boyutunu artt›rmak kolay olmayacakt›r. 

fiekil 4’de görüldü¤ü 

üzere, 24 bitlik CRC kullanan yeni 

format, kompakt yap›y› korumak 

için 2 byte boyutundaki veri 

paketlerini transfer edip; bit hatalar›n› 

da SIL3 seviyesinde alg›lamaktad›r. 

Bu CRC modeli ayn› zamanda 

yeni formattaki zaman koordinasyonu 

ve zaman do¤rulamas› ifllemlerinde 

de kullan›lacakt›r. Veri 

paketlerinin 2 byte limitini aflmas› 

halinde, 24 bitlik CRC ile 

hali haz›rda var olan 16 bitlik 

CRC beraber çal›flmaya bafllar. 

Yeni format›n baflka bir özelli¤i 

de tekil 24 bitlik CRC ile hem 

gönderilen veriye hem de zaman 

damgas›na dair ifllemler yap›labilmektedir. 

Zaten tekil CRC kul- 

DeviceNet, DeviceNet Safety, CIP, CIP Motion, CompoNet, CIP 

Safety ve CIP Sync, ODVA’ n›n ticari markalar›d›r. EtherNet/IP ise 

ODVA’ n›n alt›ndaki ControlNet International firmas›n›n ticari 

markas›d›r. 

(Bu yaz› ODVA-Open DeviceNet Vendors Association- 2007 CIP 

A¤lar› Konferans›’ nda sunulmufltur. Detayl› bilgi için: 

www. odva.org ya da www.rockwellautomation.com ziyaret ediniz) 

“Thank you for taking the time to write ODVA for permission to republish the paper 

written by Paul Kucharski.” 

I have been attached a letter authorizing reprint. 

lan›m›na imkan veren özellik de 

budur. 

Gelifltirilmifl Zamanafl›m› 

Çarpan› 

Yeni format›n PFD (probability of 

failure on demand – gerekti¤inde 

hata verme ihtimali) dayan›kl›l›¤› 

sayesinde, kurulan ba¤lant›lar›n 

zamanafl›m› çarpanlar› daha yüksek 

de¤erler alabilmektedir. Artan 

zamanafl›m› çarpanlar›, veri aktar›m› 

s›ras›nda yaflanan gecikmelere 

karfl› tolerans› artt›r›r. Herhangi 

bir ba¤lant› hatas› yaflanmaz. 

Dinamik format belirleme 

Yeni nesil güvenlik sistemlerinin 

var olan yap›lara entegrasyonu s›ras›ndaki 

davran›fl›n› belirleme 

zorunlulu¤u iflleri oldukça karmafl›k 

bir hale getirmektedir. Yeni 

yap›n›n var olan cihaz ya da sistemler 

üzerinde yarataca¤› negatif 

etkiyi minimize etmek için teknik 

özellikler üzerinde çeflitli de- 

¤ifliklikler yap›lm›flt›r. 

Bu de¤iflimlerin gerçeklefltirilmesi 

ad›na yeni EDS (Electronic Data 

System – Elektronik Veri Sistemi) 

sözcükleri ve yeni nesne tan›mlamalar› 

yap›lm›flt›r. Bu de¤iflimler 

hedef cihazlar›n niteliklerini dinamik 

olarak belirleyerek optimum 

çal›flma flartlar›n› sa¤lar. 

Sonuç 

CIP Safety protokolüne yeni bir 

format gelifltirilerek özellikle proses 

kontrolü konusunda çeflitli 

iyilefltirmeler gerçeklefltirilmifltir. 

Bu yap›lar, normal gecikme toleranslar›ndan 

daha fazlas›na ihtiyaç 

duyan di¤er kontrol sistemlerinde 

kulan›m için de uygundur. 

CIP Safety, SIL3 standartlar›n› daha 

genifl bir alanda kullanabilmek 

için teknoloji gelifltirme yollar› 

aramaya devam etmektedir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-115

212 Söylefli 

Entek Pnömatik, Yat›r›mlar›yla 

Büyüyor 

Entek Pnömatik kurucusu 

H. Cengiz Celep ile 

sektörü, Entek fiirketler 

Grubu’nu ve 

AKDER’i konufltuk. 

H. Cengiz Celep 

Entek Pnömatik Genel Müdürü 

Yak›n geçmiflte hidrolik konusuna 

da girdiniz. Hidrolik ve pnömatik 

konular›n› tek çat› alt›nda 

toplamak ne tür zorluklar getirdi? 

Çal›flanlar›n›z› her iki konuda 

da uzmanlaflt›r›yor musunuz? 

Benim bu sektöre bafllang›c›m 

pnömatik konusunda oldu. Önce 

Mert Teknik’te pnömatik konusunda, 

Festo’nun Türkiye temsilcisiyken 

çal›flmaya bafllad›m. 1,5 

– 2 sene pnömatikle u¤raflt›ktan 

sonra o zamanlar Rexroth Türkiye 

distribütörü Hidropar’›n kurulufl 

sürecinde bulundum ve böylelikle 

hidrolik ile u¤raflmaya bafllad›m. 

Vatani görev sonras›nda 

flah›s firmas› olan Hidropres’i 

kurdu¤umuzda hidrolikte önce 

Atos’un daha sonra Denison’un 

temsilcili¤ini, distribütörlü¤ünü 

yapt›k. Yani hidrolikte de tecrübem 

15 senenin üzerindedir. Daha 

sonra Hidropres Pnömatik’i 

kurarak Festo’nun Türkiye distribütörlü¤ünü 

ald›k ve tekrar pnömati¤e 

dönüfl yapt›k. Distribütörü 

oldu¤umuz firman›n Türkiye’ye 

kendi firmas› ile gelmesi üzerine 

Entek Pnömati¤i kurarak dünya 

lideri SMC Pnömatik firmas›n›n 

distribütörlü¤ünü ald›k. Halen bu 

firman›n genel müdürlü¤ünü yürütmekteyim. 

3 sene önce de Eaton-Vickers, 

Kawasaki, Mahle, 

Haldex gibi hidrolikte lider firmalar›n 

20 y›ld›r temsilcili¤ini yapan 

Hidropak firmas›na Entek flirketler 

grubu olarak ortak olup tekrar 

hidroli¤e de döndük. Gördü¤ünüz 

gibi hidrolik, pnömatik benim 

hayat›mda hep iç içe. Hidrolikçiler 

aras›nda yayg›n bir laf 

vard›r; “Hidrolik ya¤›na bulaflan 

kolay kolay kurtulamaz” 

Hidrolik – pnömatik iç içe konular 

olmas›na ra¤men yat›r›m bak›m›ndan 

her ikisi de bir yat›r›m 

eleman› sonuçta ve bir otomasyon 

yap›yorsunuz. Hidrolik yat›r›mlar 

a¤›r sanayiye hitap ediyor 

ve daha a¤›r yat›r›mlar. Onun

için pazarda daha de¤iflik ticari 

kurallar› var. Mesela pnömatik 

daha düflük maliyetli otomasyon 

oldu¤u için daha küçük elemanlar, 

daha ucuz maliyetli elemanlar. 

10 bin – 20 bin TL’ye bir pnömatik 

sistem kurabiliyorsunuz. 

Onun için pazar› gerçekten farkl›, 

ödenebilecek maliyetler oldu¤u 

için ödeme süreleri de farkl›. 

Ama hidroli¤e girdi¤iniz zaman ifl 

daha büyüyor ve yat›r›m daha 

a¤›r oldu¤u için ödeme vadeleri 

de biraz daha uzuyor. Bunu fark 

ettim ve bir gün hidrolik müflterilerimizi 

pnömatik müflterilerimizle 

karfl›laflt›rd›m. Aralar›nda hiçbir 

benzerlik yoktu. 2,3 müflterimiz 

bizden hem hidrolik hem 

pnömatik al›yordu. Onun d›fl›nda 

bizden hidrolik alan pnömati¤i 

alm›yor, pnömati¤i alan hidroli¤i 

alm›yordu. Çok enteresan bir durum, 

bunu da ben sektörde 4-5 

sene çal›flt›ktan sonra fark ettim. 

Tabi bunda markalar›n tercihi de 

önemli. O zaman mesela pnömatikte 

bizim markam›z› tercih eden 

hidrolikte bizim markam›z› tercih 

etmiyordu, ya da bunun tam tersi. 

Dolay›s›yla teknoloji ve markalara 

da ba¤l› olarak fark›na vard›m 

ki müflterilerimiz hem hidroli¤i 

hem pnömati¤i bizden alm›yorlar. 

Her ikisini bizden alan 

müflterilerimiz de finans zorlu¤u 

olan müflterilerimizdi. Hidrolik 

al›mlar›nda vermifl oldu¤umuz 

uzun vadeyi pnömatik al›mlar›nda 

da kullan›yordu. 

Dolay›s›yla bir firmada hem hidrolik 

hem pnömatik satman›n bir 

avantaj olmad›¤›n› gördüm. Ayr›ca 

bu konular ayr› ayr› uzmanl›k, 

tecrübe ister. Dolay›s›yla ben bu 

konular› ay›ray›m dedim. Ve Hidropres 

flirketini kurdum. Yani hidrolik 

ve pnömati¤i ay›rd›m, ve biz 

o günden bugüne ihtisaslaflmay› 

sonuna kadar kullan›yoruz. fiu 

❝ Bu rekabetçi ortamda 

bilgi, beceri, mühendislik 

ve projelendirme ön plana 

ç›k›yor. Biz de bunu 

bildi¤imiz için hidrolik, 

pnömatik, alg›lama 

teknolojileri ve e¤itim gibi 

alanlarda ihtisaslaflmaya 

önem veriyoruz ❞ 

anda bizim Entek Pnömatik A.fi. 

firmam›z sadece pnömatik satar 

ve sadece tek bir marka satar, 

pnömatik konusunda uzmanlaflm›flt›r. 

Bizim Entek Otomasyon 

sadece sensör satar, alg›lama teknolojilerinde 

uzmanlaflm›flt›r. Entek 

E¤itim A.fi. sadece e¤itim ve 

e¤itim malzemeleri satar, e¤itim 

konusunda uzmanlaflm›flt›r ve 

213 

e¤itim dan›flmanl›¤› yapar. Hidroli¤e 

tekrar girerken de biz Entek 

Hidrolik’i kurabilirdik ama yapmad›k, 

hidrolik konusunda uzmanlaflm›fl 

22 senelik bir firma 

olan Hidropak A.fi’nin hisselerini 

sat›n ald›k. Dolay›s›yla onun hidrolik 

konusundaki bilgilerine, becerilerine, 

uzmanl›¤›na da ortak 

olmufl olduk. Biz ne yapabiliriz, 

pazara bu yönde daha nas›l yard›mc› 

olabiliriz, Hidropak’› daha 

nas›l gelifltirebiliriz onu hedefledik 

ve çal›flmalar›m›z› o yöne yo- 

¤unlaflt›rd›k. Hidropak zaten hidrolik 

konusunda uzmanlaflm›fl bir 

firma, 20 y›ld›r çal›flan projeleri 

var, referanslar› var. Dolay›s›yla 

biz bu yolu tercih ettik, yeni bir 

firma da kurabilirdik. Biz fluna 

inan›yoruz; Türkiye’de bir ifli baflarmak 

istiyorsan›z o konuda ihtisaslaflacaks›n›z. 

O alanda bilgi ve 

becerinizi artt›racaks›n›z ve sata-

214 Söylefli 

caks›n›z. Art›k dünyada 

ticaret kurallar› çok 

de¤iflti. Dünyan›n küreselleflmesinden,ticaretinküreselleflmesinden 

dolay› asl›nda 

flu anda bayili¤in de 

bir anlam› kalmad›, 

herkes ayn› markay›, 

ayn› ürünü de¤iflik kanallardangetirebiliyor. 

Burada önemli 

olan bu elemanlar› en 

iyi flekilde kullanmak. 

Sat›fl›n yeni tarifi: 

“müflterinin ihtiyac›n› 

tespit etmek, bu ihtiyac› 

sizden en iyi flekilde 

karfl›layaca¤›na ikna 

etmek ve sat›flta yard›mc› olmak”t›r. 

Gördü¤ünüz gibi, yine 

bilgi, tecrübe ve beceri ön plana 

ç›k›yor. Çünkü ürün her yerde 

ürün. Bir pompay› her yerden temin 

edebilirsiniz, ürünü de her 

markadan temin edebilirsiniz. Bu 

rekabetçi ortamda bilgi, beceri, 

mühendislik ve projelendirme ön 

plana ç›k›yor. Biz de bunu bildi- 

¤imiz için hidrolik, pnömatik, alg›lama 

teknolojileri ve e¤itim gibi 

alanlarda ihtisaslaflmaya önem 

veriyoruz. Önce faaliyetlerimizin 

hepsini bir firmada yapmak isterken, 

daha sonra hepsini ayr› teknik 

bilgiyle uzmanlaflm›fl firmalarla 

sürdürmeye çal›flt›k. 

Üretimde otomasyonun art›fl› 

pnömatik pazar›n› da artt›ran en 

önemli unsurlardan. Ancak bir 

yandan da giderek maliyetleri 

düflen ve geliflerek yayg›nlaflan 

servo sistemler var. Bu sistemler 

pnömatik sektörüne rakip midir? 

Uygulamaya göre sistem seçimi 

hakk›nda biraz bilgi alabilir miyiz? 

Kas›m ay›nda TOK’un ‹stanbul 

Teknik Üniversitesi’nde kongresi 

gerçekleflti. Ben de konuflmac›lar- 

dan biriydim. Konuflmamda herkes 

son derece pembe bir tablo 

çizece¤imi düflünüyordu. Ama 

öyle olmad›. Gerçek fludur ki; günümüzde 

hidrolik pnömatik teknolojisi 

art›k ömür çemberini tamamlam›flt›r. 

Hidrolik pnömatik 

konusunda bilimsel yönden de 

teknolojik yönden de art›k bir yenilik 

yoktur. Ancak bu durum; 

elektroni¤in geliflmesiyle elektronikle 

birleflerek yeni bir teknoloji; 

hibrit teknoloji yarat›yor. Elektropnömatik, 

oransal pnömatik, 

oransal hidrolik gibi. Örne¤in 

elektroni¤in iç içe oldu¤u baz› 

haberleflme ve iletiflim sistemleriyle, 

tek bir cat5 kabloyla iletiflimi 

artt›r›yoruz. Çoklu valf adas›n›, 

alg›lay›c›lar› bilgisayarlarda 

oldu¤u gibi tek bir 

kablo ile haberlefltirebiliyorsunuz.Dolay›s›yla 

yeni bir teknoloji 

ç›k›yor ortaya. Bu yeni 

hibrit teknoloji ile de 

hidrolik ve pnömatik 

yeni bir ömür kazan›yor. 

Servo sistemler, 

pnömati¤in ciddi rakibi. 

Pnömatik, hidrolik 

asl›nda mecbur kal›nan 

yerlerde kullan›lmas› 

gereken teknolojiler. 

Çünkü biliyorsunuz 

enerji her çevrimde 

belli bir kayba u¤rar. 

Hidrolikte, elektrik 

motorundan ç›kan 

elektrik enerjisini hidroli¤e çeviriyorsunuz. 

Bu çevrimde bir kay›p 

var, bunu bir yere naklediyorsunuz 

naklederken bir kay›p, tafl›d›ktan 

sonra tekrar hidrolik enerjisinde, 

hidrolik motorda mekanik 

enerjiye tekrar çeviriyorsunuz, 

tekrar bir kay›p. Sonuçta 

toplamda ortaya büyük kay›plar 

ç›k›yor. Mekanik sistemlerde gücü 

tafl›rken örne¤in diflli sistemlerde 

sürtünme, atalet, kay›plar› 

var, ya¤lama, ›s› sorunlar› var, 

hacimsel büyüklük, a¤›rl›k sorunlar› 

var. Dolay›s›yla bu kay›plar 

çok iyi hesaplanmal›, çok iyi karfl›laflt›r›lmal›d›r. 

Dolay›s›yla servo 

sistemler olsun, hidrolik pnömatik 

olsun her iki teknolojinin de, 

avantajlar›, dezavantajlar› var, 

her ikisinden de vazgeçmek 

mümkün de¤il. Hangi uygulamada 

hidrolik, pnömatik veya hangi 

uygulamada servo kullan›laca¤› 

seçimi çok önemli. 

Uygulamal› endüstriyel e¤itim sizin 

esas konunuz say›l›r. Bu yönde 

üniversiteler, meslek okullar›, 

firman›z ve baz› di¤er firmalar 

çaba gösteriyor. Sizce flu anki yap›dan 

yeterli sonuçlar al›n›yor

mu? Yap›lmas› gerekenler nelerdir? 

Bu konuda güzel geliflmeler yaflan›yor. 

Baflta üniversiteler uygulama 

konusunda laboratuvarlar 

kurmaya bafllad›. Örne¤in otomatik 

kontrol dersleri laboratuvarlarda 

gösterildi¤inde anlamak ve 

kavramak çok daha kolay oluyor. 

Üniversitelerde otomatik kontrol 

dersleri vermeden önce mutlaka 

laboratuar ortam›nda otomatik 

kontrolün ne anlama geldi¤i, otomatik 

kontrolün nas›l yap›ld›¤›, 

bir girifl sinyali verildi¤inde bir 

ç›kt› al›nd›¤› ve bu ç›kt›dan bir 

geri beslemeyle nas›l düzeltilip 

kontrol edildi¤i gösterilmelidir. 

Otomatik kontrol asl›nda bir hayat 

felsefesidir. Hayat›m›zda da 

böyle yapm›yor muyuz? Karfl›m›zdaki 

insana bir davran›fl biçiminde 

bulunuyoruz, onun davran›fl›n› 

kontrol ediyoruz. Ve ona 

göre de kendi davran›fl›m›z› düzeltiyoruz. 

Hayat›m›zda ald›¤›m›z 

bütün kararlar da böyledir. 

Vücudumuzda da çok geliflmifl 

otomatik kontrol mekanizmalar› 

vard›r. 

Laboratuvarlar kuruluyor 

ama ço¤u üniversitede 

kullan›ma aç›lm›yor. 

Marmara Üniversitesi’nde 

8 milyon 

Euro’luk bir mekatronik 

laboratuvar› kuruldu 

ve sadece mekatronik 

ö¤rencileri laboratuvar 

ders saatlerinde 

kullanabiliyor. Halbuki 

bu laboratuvarlardan 

herkesin yararlanabilmesi 

laz›m. Türkiye’de 

mekatronik 

konusu da yanl›fl alg›lan›yor. 

Sabanc› Üniversitesi’nde 

ve Kocaeli 

Üniversitesi’nde 

mekatronik bölümü 

❝ Günümüzde hidrolik 

pnömatik teknolojisi art›k 

ömür çemberini 

tamamlam›flt›r. Hidrolik 

pnömatik konusunda 

bilimsel yönden de 

teknolojik yönden de art›k 

bir yenilik yoktur. Ancak 

bu durum; elektroni¤in 

geliflmesiyle, elektronikle 

birleflerek yeni bir 

teknoloji; hibrit teknoloji 

yarat›yor. 

Elektropnömatik, oransal 

pnömatik, oransal 

hidrolik gibi ❞ 

var. Bu iflin iki baca¤› vard›r; mekanik 

ve Elektronik. Maalesef 

üniversitelerimiz Türkiye’de mekanik 

k›sm›ndan ziyade tronik 

k›sm›yla ilgileniyor. Tronik e¤itimi 

sektörde özel flirketler taraf›ndan 

da veriliyor, sonradan düzene 

konulabiliyor. Mekanik k›sm›n›n 

e¤itimi ise çok zor. Biz de 

215 

sektöre girdi¤imiz zaman tronik 

e¤itimi a¤›rl›kl› elemanlar al›yorduk, 

sonradan anlad›k ki mekanik 

k›sm› daha önemli. fiimdi mekanik, 

konstrüksiyon konusunda 

kuvvetli mühendisler al›yoruz, 

üzerine tronik e¤itimini biz veriyoruz. 

Bir robot kolunu hareket 

ettiriyorsunuz; fakat onun durdurulmas› 

laz›m. ‹vme ve kütle düflünülmüyor. 

‹yi bir mekanik 

konstrüksiyoncu olunmal›, tronik 

olunuyor zaten. Piyasan›n ihtiyac› 

mekani¤i kuvvetli olan mekatronikçilerdir. 

Teknoloji ürünlerinin ithalat›nda 

TSE’nin firmalar için büyük s›k›nt›lar 

yaratt›¤› malum. Bu konuda 

AKDER olarak çal›flmalar›n›z var 

m›? 

AKDER olarak maalesef hiçbir 

fley yapam›yoruz. Bu konuda Tak›m 

Tezgahlar› ‹fl Adamlar› Derne¤i, 

Makine ‹malatç›lar› Birli¤i 

güzel çal›flmalar yap›yorlar; fakat 

AKDER olarak hiçbir çal›flma yap›lm›yor. 

Ama problemin ana 

kayna¤› TSE’nin komple kalkmas› 

laz›m ya da ürünlerin kontrolü 

için piyasa denetim mekanizmas› 

kurulmal›. Mesela CE, 

standartlar› kald›ran 

bir kavram. Bu Türkiye’de 

anlafl›lmad›. 

Belki sanayi, sektör 

anlad›; fakat devletimiz 

anlamad›. Bak›n›z 

CE’nin ortaya ç›k›fl› 

flöyle; Fransa’da Mösyö 

Dijon Almanya’ya 

bir makine sat›yor, Almanya’daki 

son kullan›c› 

da Alman standartlar›na 

uymad›¤› 

gerekçesi ile mal› geri 

gönderiyor. Bundan 

dolay› Dijon dava aç›yor. 

Diyor ki; insanlar›n, 

paran›n serbest 

dolafl›m›ndan bahse-

216 Söylefli 

diyoruz ama daha Avrupa’da 

makinalar, 

ürünler serbest dolaflam›yor. 

Dava sonunda 

Dijon hakl› görülüyor. 

Her ülkenin farkl› standartlar› 

var. Her ülkenin 

standartlar› ile u¤rafl›rsak 

bir yere gidemeyiz 

düflüncesi ile 

birlikte “Mal serbestçe 

dolafls›n; fakat makinan›n 

dizayn›nda, imalat›nda, 

kullan›m›nda insan 

ve çevre sa¤l›¤› gözetilsin, 

bunu gözetti- 

¤ine dair bir” CE markas› 

koyulsun sonucuna 

ba¤lan›yor. Ortal›k 

allak bullak oldu. Standartlar› 

takip etmenin imkan› yok. 

Avrupa ak›ll›ca bir at›l›m yapt›. ‹nsan 

ve çevre sa¤l›¤› sa¤las›n yeter, 

bu rekabetçi ortamda zaten imalatç› 

firmalar standartlar›n› sürekli 

gelifltirmek zorundalar dedi. 

CE’nin özü budur zaten. Sen bu 

makineyi imal ederken insan ve 

çevre faktörünü düflündüysen bu 

benim için yeterli diyor. Makine 

kaç voltta çal›flm›fl, çal›flmam›fl beni 

ilgilendirmez diyor. TSE’nin ortadan 

kalkmas› laz›m. Teknoloji o 

kadar gelifliyor ki standartlarla üreticileri 

k›s›tlaman›n bir anlam› 

yok. CE ruhunun yayg›nlaflmas› ve 

devlet kademesinde de bunun dahi 

iyi anlafl›l›r hale gelmesi laz›m. 

CE dünyay› bu konuda rahatlatacak… 

AKDER kuruldu¤unda hedeflenenlerden 

hangileri gerçeklefltirildi? 

Bekleyen neler var? 

AKDER heyecanla kuruldu fakat 

özellikle son iki dönem büyük bir 

hedefe kilitlendi. Ulusal Ak›flkan 

Gücü Merkezi ad› alt›nda hem 

e¤itimi gerçeklefltirecek hem hakem 

rolü oynayacak hem araflt›rma-gelifltirme 

faaliyetlerini sürdü- 

recek bir merkez açmay› amaçl›yordu. 

‹ngiltere’de bulunan Fluid 

Power Excellence Center’›n ayn›s›n› 

Türkiye’de yapal›m hedefine 

iki dönem kilitlenildi ve di¤er faaliyetlerden 

uzak kal›nd›. Geliflmeler 

oldu, fakat 2 dönem geçti 

bununla. Bu da 4 y›l demek oluyor. 

4 y›l Steven Young , 1 y›l Ahmet 

Serdaro¤lu’nun baflkanl›¤›nda 

geçen dönem sonras›nda gelinen 

noktada, ‹stanbul Sanayi 

Odas› Vakf› ile bir anlaflma imzaland›. 

Etiler’deki ‹stanbul Sanayi 

Odas› Vakf›’n›n kurdu¤u okulun 

içerisinde bize yer verildi. Ben bu 

konuda henüz hedefte ancak bir 

arpa boyu ilerledi¤imizi düflünüyorum. 

‹nflallah kilitlendi¤imiz 

hedefe ulafl›rsak, AKDER’in di¤er 

faaliyetlere de odaklanaca¤›n› 

düflünüyorum. 

Gelecek için planlar›n›z neler? 

Üretim ya da farkl› ürün gruplar›n›n 

sat›fl› gibi düflünceleriniz 

var m›? 

Art›k küreselleflen ticaret ortam›nda 

sadece iç piyasay› düflünerek 

üretim yapmak mümkün de¤il, 

yat›r›m›n çok büyük çapta olmas› 

laz›m. Sadece yerli tüketiciyi 

düflünerek 

üretim yapmak bizim 

sektörde mümkün de- 

¤il. Çünkü Türkiye’de 

hidrolik pnömatik çok 

büyük bir sektör gibi 

gözüküyor ama oldukça 

s›¤ bir sektör. 

AKDER’in verilerine 

göre yaklafl›k 200 benim 

tahminime göre 

300 milyon Euro civar›nda 

bir pazar ve bu 

pazarda çok fazla 

ürün çeflitlili¤i var. Bu 

rakam hidrolik ile 

pnömati¤in toplam›, 

ayr› ayr› ise pnömatik 

100, di¤eri 200 milyon 

Euro. ‹malatla sat›flta pnömatik 

pazar›n›n % 50’sini hedeflerseniz 

50 milyon Euro ediyor, zaten 

bu imalat için 50 milyon Euro 

yat›r›m yapman›z gerekiyor. Yap›lamaz 

de¤il, karl› de¤il. Bu nedenle 

Türkiye’de imalatç›lar 1-2 

firma hariç küçük iflletmeler. 

Entek Otomasyon olarak önümüzdeki 

y›llarda farkl› ürünlerin 

sat›fl›n› hedefliyoruz. Otomasyon 

alan›nda da baflar›l› olduk. Otomasyona 

biraz daha a¤›rl›k vererek 

özellikle do¤rusal sürücüler, 

servo sürücüler konusunda yat›r›m 

yaparak; bu konuda ihtisaslaflm›fl 

bir ekip kurarak sürücüler 

k›sm›na daha da a¤›rl›k vermeyi 

düflünüyoruz. Bir anlamda pnömatikte 

kendi kendimize rakip 

yarat›yoruz. 

Ayr›ca tüm Entek flirketler grubu 

olarak “Emniyet” bu sene tüm 

a¤›rl›¤›m›z› verece¤imiz konu. 

Bilgi, tecrübe ve uygulama çok 

önemli. Çözüm di¤er müflterileri 

de getiriyor. Biz bu nedenle öndeyiz 

ve pazarda ilk s›ralarday›z.

218 Güç Elektroni¤i 

Elektrikli ve Hibrit Araçlar için 

SKiM IGBT Modülü 

Dr. Arendt Wintrich 

Uygulama Müdürü 

Çeviri: Halim Özmen 

SEMIKRON 

CO 2 sal›n›m›n›n azalt›lmas› ça¤r›s›, 

otomobil üreticilerinin elektrikli 

ve hibrit araçlar için yeni 

çözümler gelifltirmesi çal›flmalar›na 

yöneltmifltir. Bu tür uygulamalarda 

kullan›labilecek güç yar› 

iletken modülü gelifltirilmesinde, 

modül entegrasyonu ve k›l›flama 

teknolojileri için yeni çözümlere 

ihtiyaç vard›r. Örne¤in düflük 

maliyetlerde azami güç yo¤unlu- 

¤u, verimlilik ve güvenilirlik gibi 

birbirine z›t talepler, e¤er do¤ru 

fiekil 1: SKiM modülleri, elektrik ve hibrit araçlarda kullan›lan invertörlerin ihtiyaçlar›n› 

karfl›lamaktad›r. 

Tablo1: Modül parametreleri 

malzeme seçimi yap›l›rsa, yenilikçi 

çözümler ve teknolojiler gelifltirilirse, 

›s›l ve elektriksel özellikler 

optimize edilirse sa¤lanabilir. 

SKiM ® güç modülü ailesi (Semikron 

integrated Module), Semikron’un 

en az yer kaplayan, tabanplakas›z 

bask›-kontak modülünün 

en son neslidir. ‹zolasyon 

için gereken seramik alt-plakay› 

(DCB) bak›r taban-plakas›na lehimlemek 

yerine, direkt olarak 

so¤utucuya bas›nç bask›s› yöntemi 

ile ba¤lanmaktad›r. Bask› noktalar› 

her yongan›n hemen yan›nda 

bulunmaktad›r, böylece DCB 

ba¤lant›s›n›n hatas›z olmas› garantilenmektedir. 

Taban plakas›n›n 

olmamas›, mükemmel ›s›l 

döngüsü ve düflük ›s›l direncini 

garanti etmektedir. fiekil 1’de 

modül k›l›f›, bask›-kontak sistemi 

ve kap› ba¤lant›lar› için kullan›lan 

yay kontaklar›n kesiti gösterilmektedir. 

Elektrik devresi 3-fazl› invertör 

devresidir. Her bir yar›m-köprüsünün 

kendi DC ba¤lant›s› ve s›cakl›k 

alg›lay›c›s› vard›r. 

IGBT’nin kap› ba¤lant›lar› yaykontaklar 

kullan›larak yap›lm›flt›r. 

Kap› sürücüsü için kullan›lacak 

olan PCB, modülün üzerine lehimlenmez, 

modülün üstüne vidalan›r. 

Yay kontaklar, çok yo- 

¤un ›s›l döngü ve titreflim durumlar›nda 

bile, güvenilir ba¤lant›y› 

garantiler.


fiekil 2: Sandviç yap›s› ve çoklu temas ayakl› Ana 

Terminaller-600Arms ç›k›fl ak›m› için terminal s›cakl›klar›n›n 

FEM simülasyonu 

Komponentler, çal›flma ve so¤utma 

koflullar›na ba¤l› olarak 

30kW ile 150kW aras›ndaki invertör 

ç›k›fl› için tasarlanm›flt›r. 

Tablo 1’de component parametreleri 

ve tipik güç invertörü ç›k›fl 

ak›mlar›n› göstermektedir. 

Bara tasar›m› 

Dahili yük ba¤lant›lar› için tasarlanm›fl 

mükemmel ve güvenilir 

bir modül çözümüdür (fiekil 2). 

Yük ba¤lant›lar›, modül içerisindeki 

çeflitli görevleri yerine getirmektedir 

ve bu farkl› ifllevler ile 

beraber optimize edilmifltir: 

• Lehimsiz, terminaller ve yongalar 

aras›nda düflük endüktansl› 

ba¤lant› 

• Yüksek invertör ak›mlar› için 

yüksek ak›m tafl›ma kabiliyeti ve 

düflük kay›plar 

• Paralel yongalar aras›nda dengeli 

ak›m da¤›l›m› sa¤layan simetrik 

ak›m yolu, 

• Düflük ›s›l direnç sa¤layan, 

yongalara yak›n bas›nç/temas 

noktalar› 

Her bir yongaya olan paralel 

ak›m yollar› ile oluflan sandviç 

yap›s›, dahili endüktans de¤erinin 

çok düflük olmas›n› garanti eder. 

DC ve AC ba¤lant›lar› ile terminal 

vida ba¤lant›lar› aras›ndaki 

LCE endüktans› 10 nH den dü- 

fiekil 3: Üst ve Alt anahtarlar için IGBT ve diyot aras›ndaki ak›m yolu. 

fiekil 4: 900Vdc 125C de, alt IGBT ‘nin nominal ak›m›n iki kat› 

600A Ic (yeflil) de¤erinde açma (turn-off) grafi¤i. Vce(mavi), 

VGE(kahve). 

flüktür. Art› ve eksi aras›ndaki 

toplam endüktans 20nH den küçüktür. 

FEM analizin, endüktans de¤erinin 

önemli bir bölümünün +/- 

DC ba¤lant›lar›n›n uçlar›n›n aras›ndaki 

k›s›mlar›n neden oldu¤unu 

göstermifltir. FEM simülasyonu 

ile tasar›m optimize edilmifl ve 

endüktans %30 (-10nH) oran›nda 

azalt›labilmifltir. Daha ileri bir iyilefltirme 

uygulanabilir de¤ildir, 

çünkü gereken hava ve emniyet 

mesafelerini sa¤layabilmek için 

sandviç yap›s› burada kullan›labilir 

de¤ildir. Endüktansta daha ileri 

bir iyilefltirme için tek yol; DC 

ba¤lant› devresine birkaç parallel 

ba¤lant› yap›lmas› ile sa¤lanabilmektedir. 

Di¤er fleylerin yan› s›ra, bu tasar›m›n 

kullan›c› için sa¤lad›¤› fayda;, 

oldukça yüksek DC gerilimleri 

ile çal›flabilme ve emniyetli 

açma (turn-off) için imkan tan›yan, 

hatta k›sa devre durumunda 

bile, düflük dahili anahtarlama 

afl›r›-gerilimidir (over-voltage). 

Osilasyonsuz düzgün anahtarlama 

çal›flmas›, düflük anahtarlama 

kay›plar› ve düflük giriflim emisyonunu 

garantiler.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon E-190


Gelifltirilen yar›iletkenler, küçük 

k›l›fta artan yüksek güç yo¤unlu- 

¤una imkan vermektedir. 600V 

SKiM93 yonga ak›m› 900A’dir, 

yani standart modüllerin iki kat›d›r. 

Bu ak›m de¤eri mevcut IGBT 

modüllerin terminalleri için müsaade 

edilen ak›m kapasitesinden 

daha fazlad›r. 

SKiM modülünde kullan›lan genifl 

ve kal›n bak›r plakan›n toplam 

direnci, temas direnci ile beraber 

sadece 300 mikroohm’dir, 

bu de¤er standart modüllerin yar›s›d›r. 

Yüksek temas gücü, düflük 

temas direncini garantilemektedir. 

Oluflan kay›plar, çabuk flekilde 

DCB’nin so¤utma yüzeyine ve 

so¤utucuya aktar›l›r. 

Invertörde, en yüksek ak›m AC 

terminalden geçer. Bu nedenle, 

AC terminal sandviç yap›s›nda, 

en iyi so¤utma özelliklerine sahip 

olan, en alt k›sma yerlefltirilmifltir. 

Modül, 70°C’lik so¤utucu s›cakl›- 

¤›nda AC ç›k›fl›nda 600A’lik etkin 

ak›m için tasarlanm›flt›r. Bu de- 

¤er, beklenen sürekli ak›mdan 

çok daha yüksektir (Tablo 1). 

2000W civar›ndaki yar›iletken 

kay›plar›nda bile, terminal s›cakl›¤› 

125°C’nin alt›nda kalmaktad›r 

(fiekil 2). 

DCB çizimi / plan› 

DCB tasar›m› ve yonga yerlefliminin, 

güç yar›iletkenlerinin anahtarlama 

davran›fl› ve ›s›l direnci 

üzerinde önemli etkisi vard›r. Asimetrik 

komponent tasar›m›, ak›m›n 

homojen da¤›l›m›na %10 veya 

daha fazla olumsuz etki eder. 

Toplam ç›k›fl ak›m› böylece en 

yüksek güç kay›pl› komponent 

ile s›n›rlan›r. 

Parazitik endüktanslar üzerindeki 

gerilim düflümleri, farkl› anahtarlama 

h›zlar›ndan ve parallel yon- 

fiekil 5: Ayn› yonga alan› ve güç 

harcamas› için, yonga s›cakl›¤› 

üzerindeki, ›s›l da¤›l›m›n›n etkisi. 

galar aras›ndaki osilasyonlardan 

sorumlu olabilir. Düzgün ve senkron 

anahtarlamay› garantilemek 

için endüktanslar›n olabildi¤ince 

küçük ve daha önemlisi, etkilerinin 

bütün yar›iletken yongalar 

üzerinde ayn› olmas› gerekir. Sol 

ve sa¤ taraftaki 2 IGBT ile ve merkezdeki 

ters diyotlu yap›lm›fl olan 

blok tasar›m bunu garantilemektedir. 

Konvertör yar›m-köprünün 

IGBT ve diyot aras›ndaki ak›m 

komutasyon yolu olabildi¤ince 

k›sa ve üst ve alt anahtarlar için 

ayn› uzunluktad›r (fiekil 3). 

fiekil 4’de, 600A ve 900V’daki 

SKiM 63 modülünün anahtarlama 

davran›fl› gösterilmektedir. 

Anahtarlama kay›plar›, afl›r›-gerilim 

ve di/dt göreceli olarak üst ve 

alt IGBT için benzerdir. Fakat bu 

her zaman böyle olmaz; birçok 

durumda ak›m yollar›ndaki farkl› 

parazitik endüktanslar›n neden 

oldu¤u net farkl›l›klar vard›r. 

Benzer flekilde, komponentlerin 

tam kapasitesinde kullan›ld›¤›n›, 

paralel yongalar›n aras›nda iyi 

ak›m da¤›l›m› oldu¤unu garantiye 

almak gerekir. +DC’den –DC’ye 

ak›m yolunun empedans› ve kap› 

devresindeki ana ak›m›n etkisinin, 

bütün yongalar için ayn› olmas› 

gerekir. 

‹lk durum, sandviç bara sistemi 

ile karfl›lanmaktad›r. Ancak manyetik 

alan, + dan –DC ak›m komutasyonu 

için de¤iflmektedir. 

Ana terminallerin endüktanslar› 

birleflti¤inden ihmal edilebilir. 

Bütün paralel yongalar için empedanslar 

benzerdir. 

‹kinci gereksinimin de, tasar›mda 

dikkate al›nmas› gerekir. Dinamik 

koflullarda bile, bütün IGBT’lerin 

ayn› kap›-emetör gerilimi olmal›d›r. 

IGBT-diyot-IGBT modülünde, 

di/dt’den kaynaklanan gerilim 

düflümleri bir di¤erini iptal eder; 

yani bütün tranzistörler, ba¤lant› 

telleri üzerindeki gerilim düflümleri 

taraf›ndan ayn› flekilde etkilenir. 

Sonuç olarak, k›sa devre durumlar›nda 

bile, iyi bir ak›m da¤›l›m› 

elde edilir. 

Is›l direnç Rth 

Düflük iletim gerilimleri ve 175°C 

azami jonksiyon s›cakl›klar›nda 

çok yüksek ak›mlar geçer. Nominal 

ak›m yo¤unlu¤u 2A/mm 2 ’den 

fazla olabilir. E¤er do¤ru yonga 

ebad› seçilirse nominal ak›m, so- 

¤utma flartlar› ve maliyet aras›nda 

optimum bir denge kurulabilir. 

Rth, yonga ebad›n›n bir fonksiyonudur, 

fakat ayn› zamanda yongalar 

aras›ndaki mesafeninde 

fonksiyonudur (fiekil 5). Modül


fiekil 6: Lehimli ve sinterli yongalar›n ›s›l-döngü testlerinin karfl›laflt›r›lmas› 

içerisinde kullan›lan yongalar, 

kapasitesi üzerinde kullan›l›rsa, 

alan boyunca s›cakl›k gradyan› 

büyük ve ›s›l da¤›l›m zay›f olur. 

Ayn› toplam alana sahip, aralar›nda 

biraz mesafe olan birden 

fazla küçük yonga olursa Rth de- 

¤eri daha düflük olur. E¤er yongalar 

aras› boflluk küçük olursa birbirlerini 

›s›t›rlar; benzer flekilde 

daha fazla boflluk olursa, ›s›l direnç 

de¤eri daha düflük olur. 

SKiM ailesi, azami aktif yonga 

alan› ve azami ›s›l performans 

aras›nda optimum uygunlu¤u 

sa¤lar. Yonga alan› 60 ila 80mm 2 

aras›ndad›r ve yongalar aras› mesafe 

3mm’dir. 

Yongalar›n her iki taraf›ndaki 

mevcut bask›-kontak, DCB’nin 

bükülmesini engeller. Bu da ›s›l 

pasta tabakas›n›n 20 ila 30um 

aras›nda olmas›n› sa¤lar; taban 

plakas› olan modüllerde ›s›l pasta 

tabakas› yaklafl›k 80 ila 100um 

aras›ndad›r. Çok iyi ›s› iletim karakteristi¤ine 

sahip ultra ince sinterli 

gümüfl tabakan›n Rth de¤eri, 

geleneksel lehimli tabakaya göre 

çok daha azd›r. 

Güvenilirlik 

Bak›r taban plakal› geleneksel 

güç modülleri, otomotiv uygulamalar›ndaki 

afl›r› ›s›l döngüler 

için uygun de¤ildir. Malzemelerin 

farkl› ›s›l genleflme katsay›lar›, 

malzemeler aras›ndaki ba¤lant› 

yerlerinde zorlamalara neden 

olur. AlSiC taban-plakalar› (aluminium 

silicon carbide) güvenilir 

bir alternatif olarak kullan›labilir; 

fakat çok pahal›d›r. Taban plakas›z 

bask› kontakl› modüller iyi bir 

alternatiftir. Klasik modül tasar›m›ndan 

farkl› olarak, düflük ›s›l 

direnç ve so¤utucu üzerine homojen 

›s›l da¤›l›m› ile aktif yük 

döngü durumlar›nda bile düflük 

s›cakl›k farkl›l›klar› gösterir ve 

modül çal›flma ömrünü artt›r›r. 

SKiM ailesinde yüksek jonksiyon 

s›cakl›klar›nda bile yük döngü 

kabiliyetini iyilefltirmek için, yongalar› 

DCB’ye ba¤lamak için düflük-s›cakl›kl› 

sinter teknolojisi 

❝ DCB tasar›m› ve yonga 

yerlefliminin, güç 

yar›iletkenlerinin 

anahtarlama davran›fl› ve 

›s›l direnci üzerinde 

önemli etkisi vard›r. 

Asimetrik komponent 

tasar›m›, ak›m›n homojen 

da¤›l›m›na %10 veya daha 

fazla olumsuz etki eder. 

Toplam ç›k›fl ak›m› 

böylece en yüksek güç 

kay›pl› komponent ile 

s›n›rlan›r ❞ 

kullan›lmaktad›r. Lehimli ba¤lant›lar 

yük döngüsüne ba¤l› olarak 

yafllan›r/zay›flar, sonuçta ›s›l direnç 

artar ve sonunda ar›za olur. 

Sinter ba¤lant›s›, mükemmel ›s›l 

iletkenli¤e sahip ince gümüfl bir 

tabakad›r. Gümüflün ergime s›cakl›¤› 

900°C dir, bu da azami 

yonga s›cakl›¤› olan 175°C’den 

çok fazlad›r. Çal›flma ömrü perfpormans 

testlerinde ba¤lant› yerlerinde 

herhangi bir yafllanma veya 

yorgunluk gözlenmemifltir (fiekil 

6). Bu tür bir hata mekanizmas›n› 

bertaraf etmekle bütün sistemin 

güvenilirli¤i çok artt›r›lm›fl 

olmaktad›r. 

Ba¤lant›lar için bask› ve yay-kontak 

teknolojisinin kullan›lmas› ve 

lehimli yonga ba¤lant›l› taban 

plakas›n›n kald›r›lmas› ile SKiM 

güç modülleri %100 lehimsizdir. 

Bu modüller, optimum yonga 

kullan›m› ve yüksek ç›k›fl ak›mlar›n› 

sa¤lamak için optimize edilerek 

tasarlanm›flt›r. 175°C azami 

yonga s›cakl›¤› ile, güç yo¤unlu- 

¤u ve ›s›l döngü kabiliyeti sa¤lanamayan 

kompak invertör tasar›mlar›n›n 

gerçeklenmesine olanak 

tan›maktad›r.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon B-110

226 Söylefli 

EPLAN Art›k Türkiye’de Kendi 

Ofisinde 

20 y›ld›r mühendislik 

çözümleri üreten 

Friedhelm Loh Grubu’na 

ba¤l›, Rittal markas›n›n 

yan kuruluflu olan EPLAN, 

inovasyona yönelik 

mühendislik yaz›l›mlar› 

gelifltirme konusunda 

dünyan›n önde gelen 

firmalar›ndan biri. 

Türkiye’de daha önce 

temsilcilik baz›nda faaliyet 

gösteren EPLAN firmas› 

art›k Rittal bünyesinde 

faaliyetlerine devam 

edecek. Konuyla ilgili 

olarak EPLAN Software & 

Service GmbH 

Uluslararas› (Güneydo¤u 

Avrupa, Ortado¤u ve 

Afrika) Sat›fl Yöneticisi 

Marcus Jahn, Rittal Pano 

Sistemleri Genel Müdürü 

Ka¤an Hasan, EPLAN Sat›fl 

Müdürü Sertaç Sunal ile 

söylefli gerçeklefltirdik. 

fiirketinizin, inovasyona yönelik mühendislik yaz›l›mlar› gelifltirme konusunda 

dünyan›n önde gelen isimlerinden biri oldu¤unu biliyoruz. 

Ayr›ca elektrik, ak›flkan gücü, proses kontrolü ve enstrümantasyon konusunda 

da servis deste¤i veriyorsunuz. EPLAN’› k›saca tan›t›r 

m›s›n›z? 

Marcus Jahn: fiirketimiz 20 y›ldan beri mühendislik çözümleri üretiyor. 

Friedhelm Loh Grubuna ba¤l› olan Rittal markas›n›n yan kuruluflu olan 

firmam›z; geliflme, yenilenme, uzun ömürlülük ve güvenli yat›r›m gibi 

kavramlarla an›lmaktad›r. 

Ayr›ca dünyan›n çeflitli bölgelerindeki elliden fazla ülkede profesyonel 

dan›flmanl›k hizmeti veriyoruz. Bu hizmeti vermek için 500 çal›flan›m›z 

mevcuttur. Bunun yan›nda, çeflitli ülkelerdeki çözüm ortaklar›m›zda 

200 çal›flan›m›z vard›r. Dünyan›n her yerinden çeflitli endüstrilerde faaliyetlerini 

sürdüren 20.000 müflterimiz, bizden temin ettikleri 60.000 

lisanstan faydalanarak mühendislik dünyas›n›n ufkunu geniflletiyor. 

Ka¤an Hasan/Rittal Pano Sistemleri Genel Müdürü), Marcus Jahn/ EPLAN Software & 

Service GmbH Uluslararas› (Güneydo¤u Avrupa, Ortado¤u ve Afrika) Sat›fl Yöneticisi, 

Sertaç Sunal EPLAN Sat›fl Müdürü

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon A-150

228 Söylefli 

Türkiye pazar›ndan beklentileriniz 

nelerdir? 

Marcus Jahn: Yapt›¤›m›z baz› lisans 

anlaflmalar› ve var olan müflterilerimizi 

göz önünde bulunduracak 

olursak, Türkiye’ de iyi bir 

bafllang›ç yapt›¤›m›z› düflünüyoruz. 

Türkiye’ nin büyük bir potansiyele 

sahip oldu¤una ve bu potansiyel 

sayesinde ekonomik aç›dan 

güçlenece¤ine inan›yoruz. 

Ço¤u flirket y›llard›r gelifltirdi¤i 

teknolojiler ile küresel rekabet ortam›nda 

önemli yerlere geldiler. 

Maliyetin düflürülmesi konusunda 

büyük imkanlar sunan yaz›l›m 

çözümlerimiz ile flirketimiz de bu 

rekabet ortam›ndaki yerini korudu. 

Türkiye’deki lisans say›m›z› 

Marcus Jahn 

da 2 y›l içerisinde ikiye katlamay› 

bekliyoruz. 

Yaz›l›m çözümleriniz, içinde bulunaca¤›n›z 

pazara göre farkl›l›klar 

gösteriyor mu? 

Marcus Jahn:Yaz›l›m çözümlerimizi, 

içinde bulunaca¤› pazar›n 

flartlar›na ve ihtiyaç duyulabilecek 

özelliklere göre düzenliyoruz. 

Örne¤in, de¤iflik mühendislik 

standartlar›na uyum sa¤layabilen 

yaz›l›mlar gelifltirdik. 

‹stanbul’ daki ofisiniz sadece 

Türkiye’ nin ihtiyaçlar›n› gidermek 

için mi aç›ld›? Yoksa Rusya 

ve di¤er Orta Do¤u ülkelerine de 

hizmet sa¤layacak m›s›n›z? 

Marcus Jahn: ‹stanbul’ daki ofis, 

bafllang›ç aflamas›nda sadece 

Türkiye’ deki sat›fl ve servis kalitesinin 

yükseltilmesi amac›yla çal›flacak. 

Bu ofis, belirli bir süre 

sonras›nda Orta Do¤u ülkeleri 

için bir merkez haline gelecektir. 

Türkiye’ deki ofisin merkez olarak 

seçilmesinde, hem co¤rafi 

flartlar hem de iyi e¤itilmifl elemanlar›n 

kolay bulunabilmesi etkili 

olmufltur. 

Teknik kadronuz kaç kifliden oluflacak? 

Marcus Jahn: Bafllang›ç aflamas›nda 

3 kiflilik bir yerel uzman 

kadrosu kurmay› planl›yoruz. Tabii 

ki bu rakam, müflteri say›m›zdaki 

art›fla göre tekrar düzenlenecektir. 

Çünkü müflteri memnuniyeti, 

yeterli say›da iyi e¤itilmifl 

ekibe sahip olunarak sa¤lanabilir. 

‹stanbul ofisinizde ne çeflit hizmetler 

vermeyi planl›yorsunuz? 

Marcus Jahn: fiirketimizin amac›, 

müflterilerimize destek sa¤lamak 

ve maliyetten tasarruf etmelerini 

sa¤lamakt›r. Bunun için müflterilerimiz, 

tüm hizmetlerimizden 

faydalanabileceklerdir. 

Bu hizmetlere sat›fl, dan›flmanl›k, 

sertifikal› e¤itimler ve müflterinin 

olas› problemlerine çözümler sunan 

sertifikal› yerel destek birimleri 

de dahildir. 

fiirketinizin e¤itim ifline büyük 

önem verdi¤inizi biliyoruz. Türkiye’ 

deki müflterilerinize e¤itim 

programlar› sunacak m›s›n›z? 

Marcus Jahn: fiirketimiz, çeflitli 

tesislerde Türkçe e¤itim imkan› 

sunacakt›r. E¤itimi verecek kifli 

Almanya’ da e¤itim alm›fl ve EP- 

LAN sertifikas› sahibi bir mühendis 

olacakt›r. 

Firman›z, sat›fl hizmetleri konusunda 

ne çeflit imkanlar sunuyor? 

Marcus Jahn: Firmam›z flu anda 

Güncelleme Servisi, Yard›m Masas› 

ve E-Posta üzerinden destek 

gibi hizmetler sunuyor. Ayr›ca 

müflterimize gerekli enformasyon 

deste¤ini sunman›n yan› s›ra; gerçeklefltirdi¤imiz 

sunumlar ve düzenledi¤imiz 

etkinliklerle de destek 

hizmeti veriyoruz. 

Bize biraz gelifltirdi¤iniz yaz›l›mlardan 

bahsedebilir misiniz? 

Türkçe olanlar› var m›? 

Marcus Jahn: EPLAN Electric P8 

yaz›l›m›, otomasyon projelerinin 

proje planlama, dokümantasyon 

ve yönetim fazlar›nda kullan›labilir. 

Yaz›l›m, grafiksel ya da nesne 

yönelimli gibi kullan›m seçeneklerine 

sahiptir. Bu seçenekler, yaz›l›m›n 

skopunu oldukça fonksiyonel 

bir hale getirmektedir. Ayr›ca 

Fluid ve EMSR teknolojilerine 

do¤rudan ba¤lant› sayesinde çal›fl›lan 

disiplinler aras› proje gerçe- 

¤e daha uygun olur. 

EPLAN Fluid, otomatiklefltirilmifl 

dokümantasyon imkanlar› ile 

ak›flkan iflleri üzerine çal›flan mühendislere 

kolayl›k sa¤l›yor. Kolay 

kullan›m, çok say›da test

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-195

230 Söylefli 

fonksiyonu ve standart hale gelmifl 

destek sayesinde, daha verimli 

tasar›mlar haz›rlanabiliyor. 

EPLAN Cabinet, çal›fl›lan tesisin 

belirli parçalar›n›n düzenlenmesinde 

yard›mc› olan bir yaz›l›md›r. 

Kullan›c›, yaz›l›m sayesinde, 

yüksek kaliteli dokümantasyon 

hizmetini kullanabilir. Örne¤in 

kablo üretim makinalar›nda ve 

otomatik NC delme makinalar›nda 

bu hizmetten yararlan›labilir. 

Yaz›l›m sayesinde üretim maliyeti 

düflürülürken, üretkenlik ve 

ürün kalitesi de artt›r›labilir. 

EPLAN PPE, uyumluluk içinde 

yürütülmesi gereken uluslararas› 

elektrik, ölçme ve kontrol sistemi 

projelerinin planlama ve gerçeklefltirme 

aflamalar› üzerinde çal›flmak 

için en uygun araçt›r. Yaz›l›m, 

maksimum veri ve servis 

uyumlulu¤u sa¤lar. Ayr›ca yaz›l›m›n 

güçlü arabirimleri sayesinde, 

proje üzerinde çal›flan herkes 

modern haberleflme imkanlar›ndan 

faydalanarak, yap›lan iflbirli- 

¤inin kalitesini artt›r›r. 

Yaz›l›mlar›m›z, flu anda 16 dilde 

kullan›labiliyor. Ancak Türkçe 

sürümleri hala gelifltirilme aflama- 

s›ndad›r. Tecrübelerimizden gördü¤ümüz 

kadar›yla, hizmet verdi¤imiz 

sektördeki uluslararas› 

projeler ve farkl› flirketlerin kaynaklar›n› 

paylaflmas› gibi faktörlerden 

dolay›, ‹ngilizce genifl bir 

kullan›m alan›na sahiptir. 

EPLAN’in Rittal Türkiye bünyesine 

kat›lma sürecini anlat›r 

m›s›n›z? 

Ka¤an Hasan: EPlan, Friedhelm 

LOH flirketler grubu içerisinde 

Rittal International flirketine ba¤l› 

olarak çal›flan kardefl firmalar›m›zdan 

bir tanesidir. Rittal International’a 

ba¤l› olarak EPlan’›n 

d›fl›nda Rittal’in kendisi, Lampertz, 

isimli güvenli IT odalar›, 

data ve doküman kasa imalat› yapan 

firmam›z, IT dan›flmanl›k hizmetleri 

veren Litcos ve son olarak 

da Mind8 isimli mühendislik-dan›flmanl›k 

firmam›z bulunmaktad›r. 

2004 y›l›nda Rittal Türkiye’yi 

kurduktan sonra ilk önce Lampertz 

ile görüflmelerimizi bafllatm›fl 

ve 2006 y›l› bafl›ndan itibaren 

Lampertz firmas›n›n faaliyetlerini 

Rittal Türkiye bünyesine 

katm›flt›k. Takip eden zamanlarda 

EPlan ile temaslar›m›z bafllad›. 

Gerek Türkiye pazar›n›n büyüklü¤ünden 

ve gerekse Rittal Türki- 

ye olarak k›sa zamanda gerçeklefltirdi¤imiz 

baflar›dan, EPlan da 

faaliyetlerini Rittal Türkiye çat›s› 

alt›nda bizzat bafllamaya karar 

vermifltir. 2008 y›l› içinde devam 

eden görüflmelerimiz ve 2008 

sonundaki haz›rl›klar›m›z›n akabinde, 

1 Ocak 2009 tarihi itibari 

ile Rittal Türkiye bünyesinde EPlan 

Competence Center’› faaliyete 

geçirmifl bulunuyoruz. EPlan 

bizim faaliyet gösterdi¤imiz adreste, 

farkl› bir katta çal›flmalar›na 

bafllam›flt›r. 

EPlan’›n ilk çal›flan› Sertaç Sunal, 

sat›fl müdürü s›fat› ile görevinin 

bafl›ndad›r. K›sa zaman içinde 

EPlan kadrosunu özellikle teknik 

destek ve e¤itim verecek flekilde 

geniflletmeyi planl›yoruz. Tabii 

her biri kendi alan›nda bir dev 

olan Rittal ve EPlan’›n birlikte çal›flmas›n›n 

her iki taraf lehine de 

önemli bir sinerji yarataca¤›n› rahatl›kla 

söyleyebiliriz. 

Türkiye pazar›na sunulacak 

ürünlerden bahseder misiniz? Bu 

ürünleri rakiplerinden ay›ran 

özellikler nelerdir? 

Sertaç Sunal: Türkiye’de sunulacak 

lokomotif olarak nitelendirebilece¤imiz 

ana ürün P8 Elektrik 

yaz›l›m›d›r. P8 yaz›l›m›n›n çok 

kapsaml› olmas› itibari ile Türkiye’de, 

s›n›f›nda hiçbir rakibi yoktur 

diyebilirim. 

Hangi sektörlere hizmet vereceksiniz? 

Sertaç Sunal:Elektrik ve elektronik 

sektörü kapsam›nda baflta 

otomasyon firmalar› olmak üzere, 

tüm fabrikalar, pano imalatç›lar›, 

proje ve tasar›m firmalar› ile Ar- 

Ge flirketlerine hizmet veriyoruz. 

Bunlar›n d›fl›nda ayr›ca pnömatik 

ve hidrolik sektörü ile proses sektörü 

de hedef sektörlerimiz aras›ndad›r.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-195

232 Söylefli 

Farkl› sektörlere yönelik olan çözümlerinizden 

bahseder misiniz? 

Sertaç Sunal: Pnömatik ve hidrolik 

sektöründeki çözümümüz; P8 

Elektrik ile çal›flabilen bir (addon) 

yama yaz›l›m› olan EPLANfluid’tür. 

Bu yaz›l›m esasen sektördeki 

firmalar›n deste¤iyle, sektörün 

ihtiyaçlar› göz önünde bulundurularak 

gelifltirilmifltir. Çünkü 

pnömatik ve hidrolik elemanlar 

sonuçta elektrikle beslenip 

elektronik ile kumanda edilirler. 

Her ne kadar kendi mant›klar› ve 

kendilerine özgü çizimleri olsa 

da elektrik ve elektronik çizimleri 

de olmak zorundad›r. Bu nedenle, 

P8 elektrik ana yaz›l›m› yan›nda 

EPLAN-fluid de çal›flt›r›l›r. 

Pano ya da kabin üretimi sektörüne 

sundu¤umuz çözüm ise, EP- 

LAN-cabinet’tir. Bu yaz›l›m›n 

CAD türleri de vard›r ve esasen 

Rittal’in kendi panolar› için üretti¤i 

RiCAD’ten gelifltirilmifltir. Yaz›l›m›n 

çok kapsaml› olmas› itibari 

tüm pano üreticileri bu yaz›l›m› 

rahatl›kla marka ba¤›ms›z olarak 

kullanarak panolar›n› istedikleri 

gibi özgürce dizayn edebilirler. 

Proses sektörü için ise EPLAN- 

PPE gelifltirilmifltir. Burada P&I diagramlar 

hedeflenmifl ancak ayn› 

EPLAN-fluid’te de oldu¤u gibi, 

elemanlar› elektrik çizimleri de 

gerektirdi¤inden P8 Elektrik yan›nda 

çal›flt›r›labilirler. 

Eplan ile ilgili çeflitli sitelerde 

crack ve korsan kopyalar bulunmakta. 

Bu tür korsan yaz›l›m avc›l›¤›na 

karfl› ne tür önlem çal›flmalar›n›z 

bulunmakta? 

Sertaç Sunal: Bu tarz crack ve 

korsan kopyalar çal›flt›r›l›rken pek 

çok hatalar vermekte ve kitlenebilmektedir. 

Böylelikle kopyas›n› 

sat›n alan kifliler de zaman içerisinde 

bunlara itibar etmememele- 

ri gerekti¤ini yaflayarak görmektedirler. 

Zaten ciddi hiçbir firma 

böyle yaz›l›mlar yüzünden iflini 

yar›m b›rakmak istemez. Türkiye’de 

son zamanlarda gözlenen o 

ki böyle crack ya da korsan yaz›l›mlara 

itibar gösterenler firmalar 

de¤il, kiflilerdir. Ülkemizde özellikle 

son y›llarda yayg›nlaflan denetimler 

neticesinde bu e¤ilimde 

olanlara gerekli cezalar kesilmekte, 

bu da firmalara çok pahal›ya 

mal olmaktad›r. Bu sebeple firmalar 

art›k sat›n alma anlay›fllar›nda 

ciddi kararlar vererek lisansl› 

program kullanmaktad›rlar. 

Lisansl› EPlan yaz›l›m›n›n en 

önemli özelli¤i sahip oldu¤u 

dongle donan›m›d›r. Bu donan›m 

lisans›n anahtar›d›r. Bununla, 

P8’in en son sürümü 

yar› fiyat›na güncellenebilmektedir.Dongle 

donan›m›n› korsan 

EPlan’la kullanmaya 

çal›flan kifliler ise 

birçok hata ile karfl›laflt›klar› 

için ürünü 

bize iade etmek istemekte 

ya da yard›m 

istemektedirler. Ancak 

belirtmem gerekir 

ki bu durumda kiflilere 

kesinlikle hiçbir 

destek verilmemektedir. 

Bu durum gösteriyor ki lisanss›z 

yaz›l›m kullan›m›nda en büyük 

zarar› yine kullan›c›lar›n kendisi 

görmektedir. Çünkü hem korsana, 

hem orjinal yaz›l›ma para 

harcamakta ve yaflanan hatalar› 

çözebilmek için harcanan zaman 

diliminde de geciken ifllerinden 

dolay› para kaybetmektedirler. 

Eplan olarak ilk tavsiyemiz, herkesin 

orjinal lisansl› yaz›l›m sat›n 

almalar› ve bunu firmalar›na yapacaklar› 

bir yat›r›m olarak benimsemeleridir. 

‹kincisi ise, zaman›nda 

firmalar›na yat›r›m ya- 

parak EPlan’›n eski sürümüne sahip 

ve sonras›nda dongle donan›m› 

alan firmalar›n, bunu kesinlikle 

kimseye vermemeleridir. 

Firma olarak 2008 y›l› geliflmeleri 

ve 2009 y›l› hedeflerinizden 

bahseder misiniz? 

Ka¤an Hasan: 2008 y›l›n›n son üç 

ay›nda her ne kadar durgunlu¤u 

hissetsek de, güzel bir büyüme ile 

kapatt›¤›m›z söyleyebilirim. Durgunluk 

öncesi elimizdeki baclog’lar 

2008 senesinin fazla etkilenmeden 

kapatmam›za yard›mc› 

oldu. 2009 y›l›nda durgunlu¤u 

daha çok hissetme ihtimaline tedbir 

olarak biz pek çok firman›n 

tersine yat›r›mlar›m›z› artt›rd›k. 

Baflta personel olmak üzere , sene 

bafl›ndan itibaren 

gerek demirbafl, gerek 

donan›m ve gerekse 

de yaz›l›m olarak ciddi 

yat›r›m yapmaya 

bafllad›k. Bunlar›n bir 

k›sm› neticelendi, bir 

k›sm› ise halen devam 

ediyor. 

Sat›fl kadromuza 2009 

y›l› için flimdiden 4 

sat›fl mühendisi dahil 

ettik, 1 mühendis daha 

alaca¤›z. Bu arada 

lojistik grubumuzu da 

genifllettik. EPlan bünyesinde de 

3 kifli istihdam edece¤iz. Dolay›s› 

ile 2009’a 2008’den daha güçlü 

bir flekilde giriyoruz ve büyüme 

hedeflerimizi iddial› tutmaya 

devam ediyoruz. Böyle s›k›nt›l› 

süreçlerde müflterilerimizin; köklü, 

özsermayesi güçlü, kaliteli 

ürün üreten ve hem ulusal hem 

de uluslararas› alanda yayg›nlaflm›fl 

ve kabul görmüfl, güvenilir 

firmalara her zamankinden fazla 

ihtiyaç duyacaklar›n› düflünüyoruz. 

Rittal Türkiye olarak biz bu 

ihtiyaçlar› karfl›lamaya memnuniyetle 

talibiz.

234 Sensör 

Sharpshooter ® ile 

"Gördü¤ünüze ‹nan›n" 

BALLUFF 

Balluff, yeni nesil optik sensörleri 

ile görüntü sistemlerindeki bofllu- 

¤u doldurmaya haz›rlan›yor. 

Sharpshooter, görüfl sistemlerindeki 

esneklik sayesinde fotoelektrik 

sensörleri kendi aralar›nda 

birlefltiren gerçek optik sensörlerdir. 

Basit bir görüntü sistemi de¤ildir; 

daha güçlü alg›lama yapabilmek 

için görüntü teknolojisini en iyi 

flekilde kullan›r. Küçük boyutlu 

(58 x 52 x 40 mm) Sharpshooter, 

hemen hemen her yere kolayl›kla 

ve güvenli bir flekilde monte edilip 

ürün denetleme, ürün konumland›rma 

ve boyutland›rmaya yarayan 

veya pozisyon bilgisi vere- 

bilen optik sensördür. 

Sharpshooter etkili hata denetimi 

yapabilen bir cihazd›r. Ürün say›m›nda 

pozitif do¤rulama, ürün 

bilgisi, ürün gruplamas›, etiket 

kontrolü, art› bir özellik olarak da 

özel ürün tan›mlayabilme özelli- 

¤i vard›r. Karmafl›k sensör dizisi 

yerine kullan›labilir, her tipteki 

ürün ve ürünlerin belirlenen yönünü 

kontrol edebilme imkan› 

sa¤lar. 

Kalite kontrolü ve hata ay›klama 

fonksiyonlar›n›n gerekli oldu¤u 

k›s›mlarda veya farkl› davran›fllarla 

veya konfigürasyonlarla tan›mlanan 

ürünlerde kullan›fll› bir

sensördür. Sharpshooter'un az 

yer kaplayan boyutlar› ve basit 

donan›m platformu düflük de¤erli 

alg›lama yapan uygulamalardaki 

sensörler gibi kolay ve h›zl› kurulum 

sa¤lar. 

Sabitlenebilen, ayarl› lens çerçeve 

yap›s›yla odaklamay› ve hedef 

almay› kolaylaflt›r›r. K›rm›z› 

LED'lerle çevrili yap›s› kolay ve 

kaliteli görüntü al›m›na olanak 

sa¤lar. Dört farkl› tan›mlanabilir 

LED iflaretçisi ile hedef alanda 

h›zl› ve kolay bir flekilde istenen 

görüntü düzeni sa¤lanmas›na 

yard›mc› olur. 

Sharpshooter, sensörün tetiklenmesi 

ve harici ayd›nlatma, harici 

kontrol durumunda sinyal verme/vermeme 

ve farkl› harici uygulamalarda 

farkl› I/0 de¤erleri 

kullan›labilmeye imkan sa¤lar. 

Ayr›ca direkt PC arac›l›¤›yla veya 

bir a¤ ba¤lant›s›yla irtibatlanabilen 

ve çeflitli biçimlerde ayar yap›lmas›na 

imkan veren TCP/IP Ethernet'i 

vard›r. Basit ve kullan›fll› 

Windows tabanl› GUI yaz›l›m›yla 

kullan›c›ya ad›m 

ad›m kurulum 

yap›labilmesini, 

interaktif bir flekilde 

on-line 

yard›m almas›n›,ürününkonumuna 

göre en iyi 

flekilde çeflitli 

görüntü tan›mlamayap›labilmesini 

ve ölçüm 

arac› kurulumuna 

yard›mc› 

olur. GUI yaz›l›m› 

kullan›c›n›n 

cihaz› rahatl›kta 

kurup, devre d›fl› 

b›rakmas›na olanak 

sa¤lar. 

Sensörde Yeni S›n›f 

Sensör üreticileri daha geliflmifl 

sensörler ve yeni uygulama teknikleriyle 

vizyonlar›n› gelifltirir- 

235 

ler. Bunun içinde farkl› sensör 

yaklafl›mlar› için farkl› teknik geliflmeleri 

ve ihtiyaçlar› takip ederler. 

Ürün gelifltirme çal›flmalar›nda 

uzmanl›klar›n› kullanarak maliyet 

hesaplar›n›,ürünün basit kullanabilirli¤ini 

göz önüne al›p bu 

konudaki bofllu¤u dolduran ürünler 

tasarlarlar. 

Basitlefltirilmifl Görüntü 

Teknolojisi 

Yeni s›n›f ürünler basit, pratik ve 

maliyet hesaplar›n› dikkate alarak 

tek bir cihazda toparlam›fl, kullan›c›n›n 

kolayl›kla kurulumun yapabilece¤i 

kaliteli cihazlard›r. 

Yeni sensörler basitlefltirilmifl algoritmalar›yla 

çoklu alg›lay›c› sunar 

ve basitlefltirilmifl konfigürasyon 

arayüzüyle tek fonksiyonlu 

"ak›ll› sensör" veya standart bir 

farkl› sensöre göre daha fazla veri 

al›nmas›n› sa¤lar.

236 PLC 

VIPA PLC&HMI ile Kurutma 

Makinas› Enerji Yönetim Sistemi 

Cüneyt Do¤ano¤lu 

Otomasyon Sat›fl Müdürü 

Otes Elektronik 

Önder Filiz 

Genel Müdür 

Asos Otomasyon 

Asos Otomasyon 

taraf›ndan tasarlanarak, 

devreye al›nan Kurutma 

F›r›nlar› Enerji Yönetim 

Sistemi, VIPA 300S SPEED 

7 serisi PLC ve HMI 

ürünleri kullan›larak 

gerçeklefltirildi. 

Kurutma Makinalar› Enerji 

Yönetim Sistemi 

Endüstrideki üretim süreçlerinden 

en yüksek maliyetlisi kurutma 

prosesleridir. Üretilen ürünler 

y›kama sonras› kurutma veya 

kimyasal ifllemler sonucunda gerekli 

fikse ifllemleri için kurutulmaktad›r. 

Kurutma ‹fllemleri ‹çin Çeflitli 

Sektörlerden Örnekler; 

• Tekstilde Kumafl Kurutma ve 

Fikse Makineleri 

• Cam sektöründe kurutma F›r›nlar› 

• Çimento Sektöründe Piflirme F›r›nlar› 

• Seramik Sektöründe Piflirme F›r›nlar› 

• Ka¤›tta Kurutma Silindirleri 

• Madencilikte Islak Ay›rma Sonucu 

Kurutma Tünelleri 

• A¤aç ‹flleme Sektöründe Kurutucu 

F›r›nlar 

• G›da Sektöründe Piflirme ve 

Kurutma makineleri 

Ve daha birçok sektörde ›s›l ifllemler 

kullan›lmaktad›r. Is›l ifllemler 

için kullan›lan yak›t ne 

olursa olsun dünyada h›zla yükselen 

enerji maliyetlerinden dolay› 

üretim yapan firmalar›n ›s›l ifllemleri 

her zaman en yüksek maliyet 

kalemleri olmufltur. 

Her gün artan rekabetçi maliyet 

flartlar›, ülke enerji ücretlendirme 

politikalar› ve az geliflmifl ülkelerin 

düflük enerji ve ifl gücü maliyetleri 

karfl›s›nda ülkemizde do¤- 

ru enerji maliyetleri ile tek seferde 

üretim yapmak kaç›n›lmaz bir 

zorunluluk haline gelmifltir. Bunun 

bilincinde olan firma enerji 

konusunda yapm›fl oldu¤u tasarruf 

sa¤lay›c› sistemleri 2 bafll›k alt›nda 

toplamaktad›r. 

• Mevcut sistemlerin enerji maliyetlerini 

düflürücü sistemler üretmek 

ve devreye almak; EKONO- 

M‹ZER 

• Mevcut sistemin birim zamanda 

daha verimli çal›flabilmesi için 

otomasyon sistemleri kurmak ve 

bu sistemler için özel sensör ve 

ölçüm sistemleri ile mevcut makinelerin 

Enerji Yönetim Sistemi’ni 

(EYS) kontrol alt›na almak. 

Ekonomizer Sistemleri 

Kurutma makinelerinin bacalar›ndan 

at›lan s›cak havan›n özel 

imalat› yap›lm›fl yüksek verimli 

bir ekonomizer sistemi ile makineye 

giren taze so¤uk havan›n 

›s›t›larak makineye bas›lmas› ve 

at›k s›cak havan›n so¤utularak 

minimum çevre kirlenmesi sa¤lanm›fl 

olur. 

Sistemin avantajlar› 

• % 25-35 enerji tasarrufu 

• Çevre kirlenmesini en aza indirme 

• Bas›nç transmitterleri ile online 

ölçüm 

• PLC ve Scada otomasyonu ile 

otomatik çal›flma 

• Daha az baca at›k emisyonu ile 

devletten teflvik imkan› 

• Yat›r›m tutar›n› 6 ayda amorti 

eder.

238 PLC 

Infrared sensörler ile okunan s›cakl›¤a göre proses s›cakl›¤› ve set süresi SCADA ekran› 

Enerji Yönetim Sistemleri 

Kurutma makinelerinde amaç genelde 

üründeki suyu uçurmakt›r. 

Bunun içinde hava kullan›l›r. Direkt 

veya Endirekt yak›t ile ›s›t›lan 

hava fanlar yard›m› ile ürüne üflenir. 

Sünger gibi çal›flan hava 

ürün üstündeki suyu üstüne alarak 

bacadan at›l›r. Ve yerine giren 

so¤uk hava da ›s›t›larak ayn› 

görevi devam ettiririr. En ufak bir 

kurutma makinesinde bile ortalama 

saatte 25 -30 bin m 3 hava sirkülasyonu 

yap›lmaktad›r. 

Firma özel gelifltirdi¤i sensörler 

ile yüksek s›cakl›klarda bile kurutma 

makinesi içindeki nem 

miktar›n› okuyarak havan›n max. 

neme doymas›n› sa¤lar ve at›k 

hava kontrolünü otomatik yaparak 

çok ciddi enerji tasarruflar› 

sa¤lamaktad›r. (%15-20 Tasarruf) 

Ayr›ca kullan›lan otomasyon sisteminde 

ürün s›cakl›k kontrolü; 

klasik kullan›lan PT100 sistemleri 

ile ortam s›cakl›¤›n› okumak yerine 

özel s›ca¤a dayan›kl› infrared 

sensörler ile proses boyunca 

Ürünün s›cakl›¤› izlenir ve böylece 

ürün proses gere¤i f›r›nda 

kalma süresi ve s›cakl›¤› ekran 

üzerinden setlenerek max. verimde 

h›z otomatik ayarlan›r. 

Enerji Yönetim Sisteminde kullan›lan 

nem, infrared s›cakl›k sensörlerinin 

yan›nda enerji sayaçla- 

r› ve metre sayaçlar› ile toplam 

üretim ve tüketimler ekran üzerinden 

görsel olarak izlenir ve raporlan›r. 

Böylece Kurutma F›r›nlar›n›n 

tüm girdileri izlenerek sistem 

taraf›ndan otomatik çal›flt›r›larak 

enerji tasarrufu sa¤lanmaktad›r. 

Kurutma Makinas› Enerji 

Yönetim Sistemi Avantajlar› 

• Makine içindeki nem miktar› 

max. seviyede tutularak daha etkin 

ve h›zl› kurutma sa¤lan›r. 

• Bacadan at›lan at›k hava miktar› 

kurutma makineleri için özel 

dizayn edilmifl sensör ile okunarak 

baca kontrolleri sistem üzerinden 

yap›l›r ve min. at›k hava 

miktar› ile %15-20 aras› enerji tasarrufu 

yap›l›r. 

• Makine ›s›lar› kapat›lmadan 

Enerji ‹zleme Ak›fl fiemas› 

oluflan k›sa durufllarda baca kontrolleri 

sistem üzerinden min.’a 

otomatik al›n›r ve brülörler pilot 

alevde çal›flt›r›l›r. 

• Sistem ekran› üzerinden geçmifle 

dönük ve anl›k olarak kg bafl›na 

enerji ve iflçilik maliyetleri verimlilik 

izlenebilir ve raporland›r›labilmektedir. 

Makine üzerine tak›lacak do¤algaz 

ve elektrik sayaçlar› ile anl›k 

ve toplam tüketimler izlenir. 

VIPA SPEED7 Serisi 313sc PLC 

Düflük Maliyet ve Mükemmel 

Performans 

Dünya çap›nda birçok büyük 

müflteriye ürünlerini sunan VIPA 

Türkiye de otomotiv, çimento, 

gemi, bina otomasyonu, demir 

çelik, tekstil, g›da, beyaz eflya vb. 

sektörlerde kendini birçok projede 

kan›tlam›fl bulunmaktad›r. VI- 

PA SPEED7 300S serisi PLC ler 9 

tip CPU seçene¤ini kullan›c›lara 

sunmaktad›r. SPEED7 serisi 32 

KByte’dan 2 MByte’a kadar dahili 

work memory’e sahip olan 

CPU’lar› içermektedir. Bu bellek 

boyutu VIPA’n›n MCC kartlar›yla 

8 MByte’a kadar yükseltilebilmektedir. 

300 S serisinde Ethernet 

yoluyla PC-PLC ve PLC-HMI

240 PLC 

ba¤lant›s› amac›yla standart olarak 

sa¤lad›¤› PU/OP ba¤lant› 

noktas›na ek olarak, Netli modellerinde 

TCP/IP ve UDP iletiflimini 

sa¤layan CP-343 Ethernet kartlar› 

mevcuttur. Bu da Ethernet yoluyla 

haberleflme imkan› veren her 

türlü ürünle iletiflim kurabilmesi 

anlam›na gelmektedir. 

32KByte dahili belle¤iyle ve 

512KByte’a kadar art›r›labilir haf›zas› 

haricinde MMC kart›na gerek 

kalmadan birçok uygulaman›n 

üstesinden gelen SPEED7 serisi 

313-5BE03 CPU, 300S serisinde 

standart olan PU/OP haberleflmesi 

için bir Ethernet girifli sayesinde 

SCADA ve HMI uygulamalar›n›z› 

Ethernet yoluyla çözebilmenizi 

sa¤l›yor. Birçok uygulamalar›n›zda 

rahatl›kla kullanabilece¤iniz 

bu ürün çok k›sa tarama 

h›z›n›n yan›nda, Modbus Master, 

USS Master, haberleflme protokollerini 

de Cpu üzerinde dahili 

olarak sunmaktad›r. Bu özellik 

proje maliyetlerinde oldukça 

avantaj sa¤lamaktad›r. 

VIPA 300S Serisi 313SC PLC 

Teknik Özellikler: 

• 64KByte çal›flma belle¤i %50 

program, %50 veri (512KByte’a 

kadar yükseltilebilir) 

• MMC kart olmaks›z›n çal›flabilme 

özelli¤i 

• DI 24 x DC24V 

• 3x32Bit (AB) say›c›, 30 kHz’e 

kadar frekans› destekler 

• DO16 x DC24V 0,5A 

• Step®7 ile programlama 

• Memory Configuration Card 

(MCC) ile bellek boyutu art›r›labilir 

• Integrated battery backed RAM 

memory 

• Ethernet-, Profibus-DP and MPI 

bord üzerine dahili 

• UL-CE sertifikas› 

Interface: 

MPI, Profibus-DP Master, 

12Mbit/s,125 Slaves/ PtP 

RS485,ASCII, STX/ETX 3964R, 

Modbus Master, USS master, PU / 

OP haberleflmesi için Ethernet ara 

yüzü Ethernet CP 343. 

Windows CE Touch Paneller ile 

Üstün Performans 

Fabrika, makine, proses ve bina 

otomasyonu uygulamalar›n›zda 

ihtiyaç duyulabilece¤iniz her türlü 

büyüklük ve kapasiteye uygun 

operatör panellerin bulundu¤u 

VIPA Touch Panel ailesi; esnekli- 

¤i, kullan›m kolayl›¤›, kalitesi, üstün 

niteli¤i, yüksek performans›, 

uluslararas› standartlara uygunlu- 

¤u ve fiyat avantajlar› ile sizi Vipa 

konseptiyle tan›flt›r›yor. Vipa Touch 

Paneller IP65 koruma s›n›f›na 

sahip olup UL ve CL sertifikasyonlar›na 

sahiptirler. 

VIPA Touch Panel 

Özellikleri: 

• Ekran boyutlar: 5,7“ – 12,1“ 

• Ekran tipi: STN LCD monochrome 

and TFT color 

• ‹fllemci: XSCALE 520MHz – 

800MHz 

• Haf›za: 6MByte dahili ve SD, 

MMC and CF card ile geniflletilebilir 

haf›za 

• Haberleflme Protokolleri: 

RS232-, RS422-, MPI, Profibus- 

DP, Ethernet RJ45-, USB. A- and 

USB.B 

• ‹flletim sistemi: Windows® CE 

5.0, Core Windows® CE 5.0 Professional 

• Editor: MoviconX Real Flexible 

veya ZenOn 6.22 

• CE ve UL sertifikalar› ve 24 ay 

garanti 

(STEP7® ve S7-300 Siemens’in Tescilli 

markas›d›r )

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon E-260

242 Ölçme 

ECS / CemScanner F›r›n S›cakl›k 

Taray›c› Sistemi 

Pacpro 

FLSmidth CemScanner f›r›n s›cakl›k 

ölçüm sistemleri, f›r›n s›cakl›k 

da¤›l›m›n› gerçek zamanl› 

olarak ölçen sistemlerdir. 

Çimento sektöründe 800 f›r›nda 

çal›flmakta olan CemScanner, verimli¤i 

ve etkinli¤i artt›rd›¤› gibi, 

refraktör tu¤la tüketimini de 

önemli ölçüde azaltmaktad›r. 

CemScanner, döner f›r›nlar için, 

kontrol sistemiyle entegre IR taray›c›l› 

s›cakl›k ölçümleme sisteminin, 

dünyadaki ilk örne¤idir. 

Sistemin güncel modeli olan 

CemMicro II, temelde afla¤›daki 

birimlerden oluflmaktad›r; 

IR taray›c› Kafa 

Taray›c› Kabini 

KPE (Encoder/Pulse/LRM Girifl) 

Ünitesi 

FCU (Fan Kontrol) Ünitesi 

Pyrometer Girifl Ünitesi 

CemView Yaz›l›m› 

CemScanner Sisteminin Çal›flma 

Prensibi 

Kritik Unsurlar: 

• Tarama Mesafesi 

• Tarama Aç›s› 

• Nokta Büyüklü¤ü 

• Tarama Alan›n›n Görüfle Aç›kl›- 

¤› 

Ölçme Say›s› 

• IR Taray›c›, saniyede 20 kez 

turlar 

• IR taray›c›, 1 tarama turunda 

3200 ölçme yapar 

• F›r›n›n 1 tam dönüflü: 20 saniye 

F›r›n›n 1 tam turunda; 

20 x 3200 x 20 = 1,280,000 noktadan 

ölçme yap›labilir. 

Ölçme Örne¤i 

80m x 5m ölçülerinde bir f›r›na, 

40m mesafedeki taray›c›dan ölçme 

yap›lmas› durumunda, ölçme 

noktas› çap› 4 cm olacakt›r. 

• IR taray›c›, 1 tarama turunda 

800 ölçme yaparsa 

• F›r›n›n bir tam turunda 160.000 

ölçme yaparak, f›r›n›n yatay çizgisi 

boyunca her 8 cm.de, dönüfl 

ekseninde her 10 cm.de bir ölçme 

yap›lm›fl olur. 

• Bir tu¤lan›n tipik ebat› 20 x 10 

cm olarak düflünülebilir. 

F›r›n Pozisyonu ‹zleme 

Taray›c› sistemlerinde sa¤l›kl› bir 

ölçme için, ölçüm yap›lan noktan›n 

daha önce al›nan ölçümlerle 

karfl›laflt›r›lmas› kritik bir unsurdur. 

Bunun için, ölçüm yap›lan 

her noktan›n pozisyonunun sa¤l›kl› 

bir flekilde bilinmesi gerek-

mektedir. Ölçüm yap›lan noktan›n 

pozisyonunun do¤ru olarak 

bilinebilmesi için, f›r›n dönüflünün 

hassas bir flekilde takip edilmesi 

zorunludur. 

F›r›n pozisyonunun takip edilmesi 

için afla¤›daki yöntemler kullan›labilir; 

• Encoder geri beslemeli takip: 

Encoder’dan al›nan geri besleme 

bilgisine göre, f›r›n›n dönüfl pozisyonunun 

belirlenmesi en hassas 

takip yöntemidir. 

• Kiln’den al›nan pulse bilgisiyle 

takip: Pulse bilgisiyle takip yöntemiyse, 

f›r›n üzerindeki belli bir 

noktan›n her turda alg›lanmas› 

esas›na dayanmaktad›r. Söz konusu 

noktadan her pulse sinyali 

al›nd›¤›nda, f›r›n›n bir turu tamamlad›¤› 

varsay›m›yla pozisyon 

belirlemesi yap›l›r. Yöntemin en 

önemli zorlu¤u, pozisyonu alg›layan 

yaklafl›m sensörünün f›r›na 

yak›n mesafeye konulmas› zorunlulu¤una 

karfl›n, f›r›n s›cakl›¤›n›n 

sensörde tahribat yaratma ihtimalidir. 

• F›r›n›n dönüfl zaman›na göre 

takip: F›r›n›n bir tam turu için geçen 

zaman esas al›n›r ve bu periyodun 

hiçbir zaman de¤iflmedi¤i 

öngörüsüyle hareket edilir. 

Takip yöntemlerinden, en sa¤l›kl›s› 

encoder geri beslemesi yöntemidir. 

Bir çok uygulamada, bu 

yöntemlerin birkaç› bir arada kullan›larak, 

daha sa¤l›kl› ölçme 

sa¤lanmaktad›r. 

CemView Yaz›l›m› 

F›r›n taray›c› sisteminin bir parças› 

olan CemView Operatör Denetim 

Gözlem arayüzü, Gerçek zamanl› 

ve geçmifl verileri saklayabilen 

ve iflleyebilen bir HMI (‹nsan&Sistem 

Arayüz) yaz›l›m›d›r. 

F›r›n ‹çinde Gezinti; CemView 

sisteminin en çarp›c› özelliklerinden 

birisi de, “F›r›n ‹çinde Gezinti” 

(Walk In The Kiln) görünümüdür. 

Bu seçene¤i aktive eden buton 

t›kland›¤›nda, F›r›n görünümü 3 

boyutlu olarak ekrana gelmekte 

ve gerçek zamanl› olarak f›r›n içi 

görünümü izlenebilmektedir. 

Gerek görüldü¤ünde, gerçek zamanl› 

görüntünün, geçmifl görüntülerle 

veya “en kötü profil”e ait 

görüntüyle karfl›laflt›r›lmas› da 

mümkündür. 

F›r›n görüntüsü için kaydetme 

s›kl›¤›, 10 saniye – 24 saat aral›- 

¤›nda seçilebilmektedir. Buna 

karfl›n, son 24 saatlik zaman dilimi 

içindeki, “En Kötü Profili” 

Yans›tan görüntü, otomatik olarak 

saklanmakta ve aksi belirtilmedikçe, 

bu görüntü her yeni 24 

saat dilimine, güncellenmektedir. 

En Kötü Profil bilgisi, sistem taraf›ndan, 

tu¤la kal›nl›¤›n›n hesaplanmas› 

için güncellenerek kullan›lmaktad›r. 

Encoder geri beslemeli takip 

243 

CemView yaz›l›m›, f›r›n görünümünü 

her 60 dakikada bir kez 

kaydetti¤i durumda, bir y›l sonunda 

2,8GB bilgi saklanmas› 

gerekecektir. 

Kaydetme s›kl›¤›n›n günde 1 keze 

inmesi halinde ise, senede 

120MB veri kaydedilecektir. 

Otomatik olarak kaydedilen En 

Kötü Profil bilgisi ise, 1 y›lda 

119MB veri oluflturmaktad›r. 

Kal›nl›k Bilgisi 

Kal›nl›k bilgileri, f›r›n›n farkl› katmanlar›ndaki 

›s› iletiminin ve d›fl 

yüzeyden aktar›lan ›s›n›n hesaplanmas› 

ile elde edilir. 

S›cak Nokta Tesbiti 

Ortaya ç›kabilecek, s›cak noktalar 

f›r›nda durufl gerektirebilece¤i 

gibi, önemli hasara da yol açabilir. 

CemScanner, s›cak noktalar›, erken 

aflamada tespit ederek, planl› 

bir bak›ma ve durufla olanak k›lmaktad›r. 

Ayr›ca, asimetrik mamul kaplanmas› 

da, sistem taraf›ndan erken 

aflamada alg›lanabilmektedir.

244 Ürün 

BEA-MKS Sulu Motor 

Yolvericileri 

Ünal Soydan 

Elk. Yük. Müh. 

Tu¤ran Motor 

Bilindi¤i üzere elektrik motorlar› 

kalk›fl esnas›nda direkt yol verilirse 

demaraj ak›m› ad› verilen nominal 

ak›mlar›n 4-6 kat› kadar 

(ilk anda çekti¤i ak›md›r, motor 

yol ald›kça azal›r) ak›m çekerler. 

Bu ise hem motorun beslendi¤i 

güç devresini zorlad›¤› gibi, motorun 

kendi sarg›lar› üzerinde çok 

büyük elektromanyetik kuvvetler 

oluflmas›na, motorun sarg›lar›n›n 

afl›r› ›s›nmas›na neden olur. Bu 

olumsuzluklar› aflmak için motorlara 

y›ld›z üçgen, oto-trafo, kademeli 

direnç (ya¤l›, hava so¤utmal›), 

frekans konvertörü, yumuflak 

yolverici, sulu yolverici gibi yöntemlerle 

yol verilerek demaraj 

ak›m› s›n›rland›r›l›r. 

Bilezikli asenkron motorlara yol 

vermekte kullan›lan sulu 

yolvericilerin özellik ve 

üstünlükleri 

• Elektrolitin özgül direncinin de- 

¤ifltirilmesi ile gerekli ilk çal›flt›rma 

koflullar›n›n kolay ve uygun 

bir biçimde temin edilmesi 

• Kalk›fl ak›m›n›n kademesiz 

(smooth-düzgün) olarak kontrolünün 

sa¤lanmas› 

• Suyun yüksek ›s›l kapasitesi 

(4,19 kJ/kg *k) nedeniyle, yüksek 

düzeyde enerji depolama kapasitesi 

• Entegre so¤utma sistemi ile, 

kalk›fl esnas›nda oluflan ›s›n›n d›flar›ya 

transferinin etkin olarak 

sa¤lanmas› imkan› 

• Tercih edilen kumanda sisteminin 

kullan›lmas›na imkan sa¤lamas›, 

Örne¤in; 

Elle (manuel) çal›flt›rma 

Motorla (otomatik) çal›flt›rma 

Kontrol sistemi ile afla¤›da verilen 

kontrollerin yap›labilmesi 

Otomatik h›z kontrolü 

Sabit kontrolle yol verme 

Otomatik kayma kontrolü

Sulu yolvericinin uygulama 

yerleri 

• Çimento ve çekiç ö¤ütme sistemleri 

• Fan ve kompresörler 

• Pompalar 

• Ö¤ütücü-k›r›c› sistemler 

• Haddehaneler 

• Ahflap z›mpara tezgahlar› 

• Kazan suyu besleme pompalar› 

• Gaz türbinleri isletme motorlar› 

• Test tezgahlar› 

Sulu yolvericinin çal›flma 

mant›¤›: 

Altta sabit, üstte hareketli elektrotlar, 

arada ise ayarl› direnç görevini 

üstlenen elektrolitik s›v› 

mevcuttur. Elektrotlar afla¤›ya 

do¤ru indirildikçe elektrolitik s›v› 

sütununun uzunlu¤u ve kesitsel 

alan›n›n de¤iflmesi sonucu direnç 

azal›r. 

Kontrollü olarak afla¤›ya do¤ru 

indirilen elektrotlar, alttaki elektrotlara 

tam yaklaflt›¤›nda kontaktörle 

bilezikten gelen uçlar k›sa 

❝ Tu¤ran Motor 

firmas›n›n temsilcisi 

oldu¤u BEA-MKS küçük 

motorlardan, çok büyük 

güçlü motorlara kadar 

genifl bir yelpaze için 

yolverici imalat› yap›yor. 

Referans olarak ülkemizde 

Nuh Çimento 

Fabrikas›’nda 

kullan›lmakta olan 10.000 

KW motora ait sulu 

yolverici gösterilebilir ❞ 

devre edilir ve yolvericinin görevi 

tamamlanm›fl olur. 

Elektrolit, içine starter tuzu (teknik 

olarak saf Na 2CO 3) kat›lm›fl 

sudan (H 2O) oluflur. Elektrolit 

içerisine kat›lan tuz miktar› ile direnç 

de¤eri de¤ifltirilebilir, dolay›s›yla 

ayn› yolverici farkl› güçte- 

1. Hazne, 2. Elektrot ba¤lant›s›, 3. Seramik kaplar, 4. Elektrotlar, 5. K›lavuz çubu¤u, 

6. Tas›y›c› köprü, 7. Tahrikli tafl›y›c› çerçeve 

245 

ki motorlara yolvermede kullan›labilir, 

yedeklemede kolayl›k sa¤lar. 

Ya¤l› veya hava so¤utmal› 

yolverici de dirençler kademeli 

olarak devreden ç›kar›ld›¤› için, 

darbeli bir kalk›nma söz konusu 

iken, sulu yolverici de düzgün 

(smooth) bir kalk›fl sa¤lanmaktad›r. 

Örnek bir sulu yolverici 

BEA-MKS küçük motorlardan, 

çok büyük güçlü motorlara kadar 

genifl bir yelpaze için yolverici 

(örne¤in Rotor ak›m›: 3150 A rotor 

voltaj› 3,5 kV) imalat› yapmaktad›r. 

Referans olarak ülkemizde Nuh 

Çimento Fabrikas›’nda kullan›lmakta 

olan 10.000 KW motora 

ait sulu yolverici gösterilebilir. 

Tu¤ran Motor’un temsilcisi oldu- 

¤u, Almanya Menfleli BEA-MKS 

firmas› 1917 y›l›ndan beri ya¤l› 

ve sulu yolvericilerin tasar›m ve 

üretimini yapmaktad›r ve 90 y›ll›k 

bir birikime sahiptir.

246 PLC 

MODICON 

40 Y›ll›k Endüstriyel Otomasyon 

Deneyimi ve Yenilikçilik 


Bedford, Massachusetts'te bir 

grup mühendis, endüstriyel üretim 

süreçlerini kontrol etmenin 

daha iyi bir yöntemi olmal› diye 

düflündüler. Böylelikle o dönemin 

ileri bir teknolojisi olan dijital 

devreler ile elektrik lojik flemalar› 

çizmenin bilinen bir yöntemi 

olan “ladder logic yaz›l›m 

uygulamas›n›” ustaca birlefltirerek, 

fabrikalarda yo¤un flekilde 

kullan›lan konvansiyonel ba¤lant›l› 

elektro-mekanik rölelerin yerini 

alacak yeni bir cihaz gelifltirdiler. 

Ortaya ç›kan bu yenilikçi 

ürün sayesinde, sistem modifikasyonlar› 

ve geliflmeleri çok daha 

k›sa sürede hatas›z devreye 

al›nabilir hale geldi. 

Cihaza programlanabilir lojik 

kontrol cihaz› (Programmable Logic 

Controller) dediler. Buluflu 

yapan tasar›m grubunun 84. projesi 

oldu¤undan cihaza “084” ad› 

verildi. Cihaz›n ticari olarak pazarlanmas› 

için kurulan flirketin 

ad› ise Modüler Dijital Kontrol 

(MOdular DIgital CONtrol) ifadelerinin 

k›saltmas› olan MODI- 

CON'du. 

Günümüzde MODICON ve 

ürünleri, Schneider Electric'in bir 

parças› olmufltur. Ancak MODI- 

CON ad›, Schneider Electric’in 

PLC'lerinin ürün ailesi ad› olarak 

hala yaflamaktad›r. O günden bu 

yana geçen 40 y›l içinde MODI- 

CON ad›, yaln›zca PLC'lerin gelifltirilmesine 

yapt›¤› katk›lar de- 

¤il, ayn› zamanda otomasyon 

sektörüne genel olarak yapt›¤› 

katk›lar nedeniyle, Endüstriyel 

Otomasyon Dünyas›’na damgas›n› 

vurmufltur. 

Modbus size tan›d›k geliyor mu? 

Tam yedeklemeli sistemler (hot 

standby) ? Ya da hot swap özellikli 

modüller ? Modbus TCP/IP 

veya online programlama ve dahili 

Ethernet haberleflmesi?. Tüm 

bunlar MODICON taraf›ndan gelifltirilen 

ve günümüzde sektörde 

yayg›n olarak kullan›lan yeniliklere 

örneklerdir. 

*Hot swap: enerji alt›nda PLC kartlar›n›n 

sökülüp tak›labilmesi 

084’ü ...biliyor muydunuz? 

084, kendi zaman› için büyük bir 

teknolojik devrim olmas›n›n yan› 

s›ra son derece dayan›kl› ve güvenilirdi. 

> Bir keresinde 084, müflteriye 

sunum amac›yla tafl›n›rken yere 

düflürüldü. E¤er 084'ü hiç görmediyseniz, 

küçük bir buzdolab› boyutlar›nda 

ve son derece a¤›r oldu¤unu 

belirtmekte fayda var. 

MODICON teknisyenlerinin ken- 

dilerinden emin tav›rlar›yla cihaz› 

yerden kald›r›fl›n›, sunum için 

kurulumu tamamlay›fl›n› ve herhangi 

bir onar›ma dahi gerek 

duymadan çal›flt›r›fl›n› izleyen 

müflterinin hayranl›¤› görülmeye 

de¤erdi. 

> Bir baflka çok bilinen örnek ise; 

müflteri sadakatiyle ilgilidir. Bir 

müflteri kendi tesisinde etraf›na 

enerjili bir kaynak kablosu sar›p 

üzerine s›v› püskürterek 084'e zarar 

vermeye çal›flm›flt›r. Ancak, 

084 buna ra¤men çal›flmaya devam 

etmifltir. 

> Sa¤laml›¤› ve dayan›kl›l›¤›n›n 

kan›t› olarak, pazara ilk sunulmas›n› 

takip eden 30 y›l›n ard›ndan, 

dünyan›n dört bir yan›nda halen 

kullan›mda olan 100’ün üzerinde 

084 bulunmaktayd›! 

➢ Teknoloji tarihi içerisinde tafl›d›¤› 

de¤ere istinaden Washington, 

DC'deki Smithsonian Institute'da 

bir adet 084 bulunmaktad›r. 

Peki, 084'ün ilk kez tasarlanmas›n›n 

ve MODICON'un kurulmas›n›n 

ard›ndan geçen 40 y›l içerisinde 

neler oldu? Schneider Electric 

sektöründe birçok yenili¤e 

ve geliflmeye imza att›. Halen sat›fl 

gelirlerinin % 4'ünü AR-GE 

çal›flmalar›na harcamaya devam 

ediyor ve tüm dünyada, her gün 

gelece¤i bugünden gerçeklefltirmek 

için çal›flan 7000'in üzerinde 

AR-GE personelini istihdam 

ediyor.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. SalonA-100

248 Veri Toplama 

Ergonomik El Tipi Okuyucular ile 

Barkodlar›n Kolay ve Güvenilir 

Bir fiekilde Okunmas› 

SICK 

IDM serisi ile SICK, kullan›c› dostu 

tasar›ma sahip iki yeni el tipi 

barkod okuyucusunu sunar. 

IDM120 modeli temas ederek 

veya yak›n mesafeden okumaya 

uygun tasarlanm›flken, IDM140 

modeli ile 350 mm’ye kadar daha 

derin okuma yapmak mümkündür. 

Her iki barkod okuyucu, 

kendilerine özgü kullan›mlar› 

için ya yap›land›rma kodlar› ile 

ya da yaz›l›m kullanarak programlanabilme 

özelli¤ini sunmaktad›r. 

IDM120 saniyede 200 taramaya 

ulaflan bir h›z sunar. Çeflitli kod 

boyutlar› ve kod kaliteleri güvenilir 

bir flekilde alg›lan›r ve bu da 

örn. bir ma¤aza kasas›nda veya 

iflyerinde numaralar›n girilmesi 

için gerekli manuel gücü önemli 

derecede azalt›r. Her iki taraf›nda 

bulunan tetik dü¤meleri sayesinde 

sol ve sa¤ ellerini kullanan kifliler 

için ayn› derecede uygundur. 

IDM140 el tipi okuyucu, düflük 

seviyede hizalama eforu gerekti- 

rir ve yüksek hedefleme güvenilirli¤i 

sunar. 

Bu özellik, cihaz›n barkod üzerine 

düflürdü¤ü parlak ve kesin bir 

flekilde alg›lanabilir bir tarama 

hatt› oluflturan lineer görüntüleme 

ve görüntü yakalama modülü 

sayesinde mümkün hale getirilmifltir. 

IDM140 genifl bir fokus derinli¤i 

aral›¤›na sahiptir ve 350 mm’ye 

kadar olan mesafelerden okuma 

gerçeklefltirmek için kullan›labilir. 

Kuvvetli gövdesi ve kullan›c› 

dostu tasar›m›, basit hizalama ve 

500 tarama/saniye gibi yüksek 

h›zl› tarama oran› sayesinde süratli 

okuma geribildirimi, 

IDM140 ile esnek ve h›zl› bir çal›flmay› 

garanti eder. 

Kullan›m alan›na ba¤l› olarak 

PS/2, USB ve RS-232 ile ofis otomasyonunda, 

imalatta ve lojistikte 

yayg›n olan tüm arayüzler IDM 

serisi ile de sunulmaktad›r.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-200

250 Scada 

GE Fanuc Proficy iFIX SCADA 

Versiyon 5.0 

Penta Otomasyon 

GE Fanuc, iFIX SCADA versiyon 

5.0’› kullan›m›na sunuluyor. 

Yenilenmifl Arayüz 

iFIX 5.0 Workspace and Database 

Manager, Microsoft Office’in 

son sürümünde kullan›lan arayüzün 

özelliklerini sunuyor. Uygulama 

gelifltirme araçlar›na kolay 

eriflim sa¤layan flerit menü ile s›kl›kla 

kullan›lan araçlara çok daha 

kolay eriflebilirsiniz. 

Daha Yetkin Analiz için Yeni ‹statistiksel 

Araçlar 

iFIX 5.0, geleneksel gerçek zamanl› 

ve tarihsel grafiklere ek 

olarak, X-Bar, R-Bar, S-Bar, histogram, 

logaritmik grafikler gibi 

ileri düzey istatistiksel analiz 

araçlar› sunuyor. 

Böylece özellikle Proficy Historian 

yaz›l›m›nda arflivlenen verilerle 

ileri düzey analizler yap›labiliyor. 

Entegre Proficy Historian ile Daha 

Yetkin Veri Yönetimi 

GE Fanuc Historian ile iç içe geçen 

yap›s› sayesinde, iFIX ve Historian 

veritabanlar› beraber konfigüre 

edilebiliyor. Historian, tag 

konfigürasyon penceresi menüsü 

alt›nda yer ald›¤›ndan verinin 

Historian tan›m› çok kolayl›kla 

yap›labiliyor. 

Böylece tarihsel veriler de gerçek 

zamanl› veriler gibi grafiklerde 

sunulabiliyor, üstelik karmafl›k 

SQL sorgulamalar›na gerek duyulmadan. 

100 tag Historian ya- 

z›l›m› iFIX 5.0 ile bedelsiz olarak 

kullan›c›ya sunuluyor. 

Ola¤and›fl› Proses Durumunun 

Daha Yetkin Gösterimi için 

Alarm Özellikleri 

iFIX 5.0 alarmlar›n gösterimi, filtrelenmesi 

ve bir üst kademeye 

aktar›m› için yeni araçlar sunuyor. 

Alarmlar teyid edilme durumuna 

göre filtrelenebiliyorlar, 

böylece kritik alarmlar daha yetkin 

olarak analiz edilebiliyor. 

Alarmlar durum, teyid edilme ya 

da önceliklerine göre farkl› renkler 

ile kodlanabiliyorlar. 

Grafik Obje ve Obje Çeviriciler 

ile Kolay Konfigürasyon 

iFIX 5.0 kütüphanesinde 500 grafik 

obje haz›r geliyor. Objeler 

her türlü animasyona olanak 

sa¤larken, ana objelerde yap›lan 

tüm de¤ifliklikler grafiklere 

otomatik olarak yans›yor. 

Oto Konfigürasyon Arac› 

iFIX 5.0, PLC dosyas›ndan 

PLC konfigürasyonunu tan›y›p 

haberleflme sürücüsünü, 

veritaban›n› ve Proficy Historian 

ayarlar›n› konfigüre edebilir. 

Oto konfigürasyon ile 

Allen Bradley RSLogix 5/500, 

PLC5, SLC500, Micrologix serisi 

PLC’ler, Step 7 ile Siemens 

S7 serisi PLC’ler ve üçüncü 

grup cihazlar için OPC 

client sürücüleri otomatik olarak 

konfigüre edilebilir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon D-280

252 Ürün 

Ak›ll› Karbonmonoksit (CO) Alarm› 

SF450EN 

Honeywell 

Honeywell otomatik karbonmonoksit 

alarm cihaz› SF450EN’i piyasaya 

sürdü. Güvenilir ve yüksek 

kaliteli bu cihaz konutlar, karavanlar 

ve tekneler gibi kapal› ortamlar 

için özel olarak tasarland›. 

SF450EN en yenilikçi elektrokimyasal 

hücre teknolojisini kullanarak, 

tam hassasiyet ve emniyet 

sa¤larken, 6 y›ll›k kullan›m ömrünü 

de garanti ediyor (normal kullan›m 

flartlar› alt›nda). Cihaz ayr›ca 

Avrupa Birli¤i’nin evsel karbonmonoksit 

alarmlar›na iliflkin 

EN50291:2001 standard›n› da 

karfl›l›yor ve buna göre resmi olarak 

onaylanm›fl durumda. 

Alg›lamas› ve fark edilmesi maalesef 

son derece zor olan karbonmonoksit 

(CO) gaz›, genellikle 

“sessiz katil” olarak adland›r›l›yor. 

Bu konuda yap›lan pek çok 

uyar›ya ra¤men, halen çok say›da 

yetiflkin ve çocuk karbonmonoksit 

zehirlenmesine maruz kal›yor, 

hatta hayat›n› kaybediyor. Honeywell 

Analytics yöneticilerinden 

Adrian Keats “Maalesef hiçbir 

duyu organ›m›z bizi karbonmonoksit 

konusunda uyaramad›- 

¤› için, evimizde güvenilir bir 

karbonmonoksit alarm› bulundurmak 

tek çözüm” diyor. Çünkü 

karbonmonoksit gaz› tamamen 

renksiz ve kokusuz, son derece 

zehirli bir gazd›r ve ailemizi koruman›n 

tek yolu güvenilir ve 

onayl› bir karbonmonoksit alarm 

cihaz› kullanmakt›r. Tüm fosil yak›t 

(do¤al gaz, LPG, kömür, fueloil, 

odun, parafin vs.) kullanan 

flofben, kombi, soba gibi alevli cihazlar 

CO gaz› oluflturabilen potansiyel 

tehlike kaynaklar›d›r. Bu 

nedenle bu tip cihazlar›n kullan›ld›¤› 

konut veya ticari binalar, 

karavan ve tekne gibi kapal› alanlar 

son derece tehlikeli olabilirler. 

Karbonmonoksit zehirlenmesinin 

bir di¤er tehlikeli yan› da ilk belirtilerin, 

genellikle bafl a¤r›s› ve 

halsizlik tarz›, so¤uk alg›nl›¤› gibi 

baflka hastal›klarla kar›flt›r›labilen 

semptomlar olmas›d›r. Bu nedenle 

zehirlenenler çok daha üzücü 

sonuçlar oluflmadan durumu fark 

edemezler. 

SF450EN CO alarm cihaz› hiçbir 

sensör, parça ve pil de¤iflimine 

gereksinim duymadan tam otomatik 

olarak çal›fl›yor ve en az 6 

y›ll›k kullan›m ömrünü garanti 

ediyor. ‹nsanlar genellikle yang›n 

alarmlar›n› tan›rlar, ancak karbonmonoksit 

alarmlar› da en az 

yang›n alarm cihazlar› kadar 

önemlidir ve hayat kurtar›r. Halen 

milyonlarca insan CO zehirlenmesi 

riski alt›nda yaflamaktad›rlar 

ve bu büyük tehlikeye karfl› 

en etkili çözüm yolu güvenilir bir 

karbonmonoksit alarm cihaz› 

kullanmakt›r. Kaliteli ve güvenilir 

olmas›n›n yan› s›ra Honeywell 

SF450EN, herhangi bir kablo 

ba¤lant›s› gerektirmeden, özel 

montaj kiti sayesinde son derece 

kolay tak›l›r ve hiçbir pil, sensör 

de¤iflikli¤i, kablolama gibi ilave 

iflleme gerek yoktur. Bu özellikleriyle 

SF450EN tüm konutlar için 

ideal karbonmonoksit alarm cihaz›d›r.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-150

254 Test/Ölçü 

Tektronix Wave Inspector ® 

Navigasyon ve Arama Teknolojisi 

Netes 

Elektronik teknolojisi gelifltikçe 

sistem tasar›mlar› her geçen gün 

daha çok karmafl›k olmaktad›r. 

Bu yüzden tasar›m, üretim, sorun 

giderme ve onar›m ifllemleri de 

zorlaflmaktad›r. Peki, bu geliflmeler 

osiloskoplar için ne ifade etmektedir? 

Sistemlerin daha h›zl› ve kompleks 

hale gelmesi osiloskoplar›n 

da daha yüksek kay›t uzunlu¤u, 

bant geniflli¤i ve örnekleme oran›na 

sahip olmas›n› gerektirmektedir. 

Kay›t uzunlu¤u osiloskopun 

bir yakalamada alabilece¤i örnek 

say›s›d›r ve ne kadar yüksek olursa 

osiloskop o kadar uzun bir zaman 

penceresini yakalayabilir. 

Uygulamada kullan›lmas› gereken 

kay›t uzunlu¤u ise asl›nda direkt 

olarak bant geniflli¤i ve örnekleme 

oran›na ba¤l›d›r. Bant 

geniflli¤i yükseldikçe örnekleme 

oran› da yükselecek, buna ba¤l› 

olarak da verilen bir zaman aral›- 

¤› için daha yüksek kay›t uzunlu- 

¤u (bellek) gerekecektir. Örne¤in 

100 Mhz lik bir sinyalden 5 GS/s 

örnekleme oran› ile 2 ms kay›t 

yapmak için 10 milyon nokta kay›t 

uzunlu¤u gerekir. Ancak bir 

PAL video sinyali ya da CAN veri 

yolu gibi düflük frekansl› uygulamalarda 

da yüksek kay›t uzunlu¤u 

gerekebilir. 

Bu yüzden elektronik teknolojisi 

ile birlikte osiloskoplar›n kay›t 

uzunluklar› da sürekli geliflmifltir. 

‹lk dijital osiloskoplarda kay›t 

uzunlu¤u o kadar k›sayd› ki bütün 

kay›t bir kerede ekranda görülebiliyordu. 

Günümüzde ise 

kay›t uzunluklar› milyon noktalar 

ile ifade ediliyor ve çözünürlükten 

ödün vermeden çok daha 

yüksek kay›t uzunluklar›na ulaflabiliyoruz. 

Ancak iflin bir de analiz 

k›sm› var. Yukar›da da söyledi¤imiz 

gibi ilk osiloskoplarda bütün 

kay›t bir kerede ekranda görüle-

fiekil-2 

biliyordu. fiimdi ise onlarca ekran 

uzunlu¤unda dalga formlar› üzerinde 

analiz yapmak, gezinmek 

ve istenilen bir sinyal olay›n› aramak 

zorunda oldu¤unuzu düflünün. 

Wave Inspector ® 

MSO/DPO4000, DPO3000 ve 

MSO/DPO2000 serilerinde bulunan 

Wave Inspector ® özelli¤i etkili 

ve kolay ulafl›labilen fonksiyonlar› 

ile uzun kay›tlar üzerinde 

çal›flmay› basit ve verimli bir ifllem 

haline getirmektedir. 

fiekil-4 

fiekil-3 

Zoom/Pan 

Bugün piyasadaki birçok osiloskopta 

zoom özelli¤i bulunmaktad›r. 

Ancak zoom ile ilgili kontroller 

genellikle menüler içerisinde 

sakl› oldu¤undan ya da di¤er ön 

panel kontrolleri ile paylafl›ld›¤›ndan 

kullan›m› da zordur. Wave 

255 

Inspector ® ile fiekil-2’de görüldü- 

¤ü gibi tek bir butonla zoom 

fonksiyonunu açabilir, Pan/Zoom 

dü¤meleri ile dalgaformu üzerinde 

h›zl› bir flekilde gezinebilirsiniz. 

‹ç taraftaki dü¤me ile zoom 

oran› ayarlanmaktad›r. 

D›fl taraftaki dü¤me ise kuvvet alg›lamal› 

bir kontroldür. Ne kadar 

çok çevrilirse zoom penceresi 

dalga formu üzerinde o kadar 

h›zl› bir flekilde sa¤a ya da sola 

hareket edecektir. 

fiekil-3’te bir I2C veriyolunun 

analizi görülmektedir. Dalgaformunun 

tamam› üst pencerede, 

zoom edilen alan ise alt pencerededir. 

Play/Pause 

Ço¤u zaman sisteminizdeki problemin 

ne oldu¤u hakk›nda bir fikriniz 

olmayabilir. Problemin yakalad›¤›n›z 

dalgaformu içerisinde 

oldu¤unu biliyor ancak ne araman›z 

gerekti¤ini bilmiyor olabilirsiniz.

fiekil-5 


Bu durumda dalgaformunun tamam›n› 

görmeniz gerekmektedir. 

Bunun için di¤er ço¤u osiloskoplarda 

yatay pozisyon dü¤mesini 

tekrar tekrar çevirmeniz gerekirken 

Wave Inspector ® ile bu ifllemi 

yine tek bir buton ile yapabilirsiniz. 

Play butonuna bast›¤›n›z zaman 

zoom penceresi dalgaformu 

üzerinde otomatik olarak hareket 

eder. Pan dü¤mesi ile de pencerenin 

h›z›n› ve yönünü de¤ifltirebilirsiniz. 

Tekrar Play butonuna 

bast›¤›n›z anda da pencere duracakt›r. 

Marks 

Dalgaformu üzerinde gezinirken 

daha detayl› inceleme gerektiren 

alanlar ya da referans olarak kullanmak 

isteyebilece¤iniz önemli 

noktalar olabilir. Bu noktalara 

iflaretler koyabilseydiniz ve birinden 

di¤erine kolayca geçebilseydiniz 

güzel olmaz m›yd›? Wave 

Inspector ® ile bunu yapabilirsiniz. 

Search and Mark 

Bütün bu problem bulma ve ifla- 

retleme ifllemlerini elle yapabilece¤iniz 

gibi otomatik olarak da 

yapabilirsiniz. Wave Inspector ® 

bütün dalgaformunu tarayabilir 

ve belirtti¤iniz olaylar› bularak 

iflaretleyebilir. 

Örne¤in lazer palslerini yakalad›- 

¤›n›z› düflünün. Lazer 20 μs de 

bir atefller ve her pals 15 ns geniflliktedir. 

Bir palsi inceledikten 

sonra di¤erine gitmek için 20 μs 

gibi çok uzun bir zaman dilimini, 

konum dü¤mesini tekrar tekrar 

çevirerek gitmek zorundas›n›z. 

fiekil-6 

fiekil-4 te görüldü¤ü gibi bu ifllemleri 

çok basit bir Search (arama) 

ifllemi ile yapabilirsiniz. 

Bu arama ile 300 mV eflik de¤erini 

keçen kenarlar yani lazer palsleri 

otomatik olarak bulunup iflaretlenmifltir. 

Bu iflaretli 105 noktay› 

art›k Previous (önceki) ve 

Next (sonraki) butonlar› ile kolayca 

gezebilirsiniz. 

Wave Inspector ® Search özelli¤i 

basit kenar aramalar›ndan çok 

daha fazlas›n› yapabilmektedir. 

Örne¤in fiekil-5 te görüldü¤ü gibi 

bir CAN veriyolu üzerinde belirli 

data, adres ya da kimlik bilgisine 

göre arama yapabilirsiniz. 

Bu örnekte kimlik bilgisi 549 ve 

data içeri¤i A1 olan paketler Wave 

Inspector ® taraf›ndan bulunup 

iflaretlenmifltir. 

Bunlar›n d›fl›nda Wave Inspector ® 

pals geniflli¤i, runt, lojik patern, 

yükselme veya düflme zaman›na 

göre de arama yapabilmektedir. 

Ayr›ca Wave Inspector ® ile çoklu 

arama da yapabilirsiniz. Bir kritere 

göre arama ve iflaretleme yapt›¤›n›zda 

iflaretleri kay›t edebilir 

ve yeni bir arama yapt›rabilirsiniz. 

Bunun d›fl›nda Arama sistemi Tetikleme 

sistemi ile etkileflimlidir. 

Yani arama kriterlerinizi tetikleme 

sistemine aktarabilir ya da 

tam tersini yapabilirsiniz. 

Sonuç olarak modern osiloskoplar 

milyonlarca nokta kay›t uzunluklar› 

sunsa da bu kay›tlar üzerinde 

çal›flmak için etkili araçlara 

sahip de¤ildirler. Ancak Tektronix 

Wave Inspector ® ile arad›¤›n›z 

cevaplar› bulmak art›k çok 

daha kolay.

05-08 fiubat 2009 


09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon C-100

258 Ürün 

Datasensör SVS1 ve VSC Smart 

Görüntüleme Sensörü 

Ant Mühendislik 

Datasensör, birçok genel tip endüstriyel 

uygulamay› çözecek 

SVS1 serisi kamera sensörlerini 

kullan›ma sunuyor. SVS1 kompakt 

boyutlar, maksimum entegrasyon, 

mükemmel performans, 

esneklik ve kullan›m kolayl›¤› gibi 

birden çok özelli¤i bir cihaz 

alt›nda birlefltirir. SVS1, SVS ürün 

ailesinin yeni bir üyesi 

olup, son üyesi de¤ildir. 

Bu ürün ailesine SVS2 Tan›mlama 

ve SVS2 geliflmifl 

modeli de eklendi¤inde, 

endüstriyel alanda 

birçok uygulaman›n çözümünde 

ideal ürün yelpazesinekavuflacakt›r. 

SVS1, SVS2 gibi 

ayn› ürün kal›b› 

kullan›lm›fl olup, 

makine görüntülemesistemlerine 

yeni bir yaklafl›m 

katm›flt›r. 

VSC eltipi programlama 

cihaz› saye- 

SVS1 Genel Özellikleri: 

• 640 X 480 Grisakal görüntü sensörü 

• 60 görüntü/saniye 

• 3.5” renkli, 8 tufllu, 8 ledli VSC programlama cihaz› 

• Dahili k›rm›z› ledli ayd›nlatma 

• Odaklama contas› 

• 6 mm / 8 mm / 12 mm lensli modeller 

• 3 adet PNP ç›k›fl 

• 4 sinyal led’i: 1. ç›k›fl, 2. ç›k›fl, besleme ve haberleflme 

• M12 soketli ba¤lant› 

• 7 farkl› kontrol 

Paketleme, g›da, kozmetik, etiketleme ve flifleleme hatlar› gibi s›k de¤iflen 

üretim alanlar› için SVS1 ve VSC ideal çözümdür. 

sinde PC kullan›lmadan SVS1 

programlanabilir. Cihaz makineye 

kolayca monte edilip, sensör 

çal›flt›r›l›p h›zl› bir flekilde sistem 

devreye al›n›r. VSC cihaz› sayesinde 

görüntü ve kontrol sonuçlar› 

gözlenir veya sensör konfigürasyonu 

de¤ifltirilir. SVS1, 3.5 “ 

renkli ve tufllu ekran sayesinde 

kontrol edilir. Basit 3 basamakl› 

ifllem ile sistem devreye al›n›r: 

Kontrol, kontrol tipi ve fonksiyon 

parametreleri. 

SVS1 görüntüyü al›r, kontrol eder 

ve sonuçlara göre ç›k›fllar› aktif 

eder. 

VSC sadece programlama için 

kullan›l›r, programlama bittikten 

sonra gerçek zamanl› görüntülemeyi 

görmek için ba¤l› kalabilir 

yoksa sökülüp di¤er cihazlar›n 

programlamas›nda kullan›labilir. 

SVS1, 7 farkl› kontrol yapabilir: 

Parlakl›k, kontrast, pozisyonlama, 

genifllik, kenar sayma, pattern 

efllefltirme ve OCV.


Datasensör SVS2 ile Yap›lan 

Rulman Kontrolü 


‹stenen: 

Rulman kapat›lmadan içerisindeki 

bilyalar›n eksiksiz oldu¤unun 

tespiti 

Çözüm: 

Pattern match (Model Efllefltirme) 

özelli¤i kullan›larak kamera üzerinde 

yerleflik ayd›nlatman›n sayesinde 

farkl› bilyalardan gelen 

yans›ma de¤erlendirilerek bilyalar›n 

olup olmad›¤› tespit edilir. 

Uygulamadaki Kritik Nokta: 

Beyaz silindir karton kamera 

önüne monte edilerek alg›lama 

alan›ndaki ayd›nlatma standartlaflt›r›l›r 

ve alandaki ortam ›fl›¤› s›n›rland›r›l›r. 

Böylece alg›lama 

alan›ndaki flartlar optimize edilir. 

Avantajlar: 

SVS2 serisi PC ile programland›ktan 

sonra ba¤›ms›z çal›flmas›n›n 

yan›nda ekonomik, kompakt ve 

kolay montaj ve konfigüre edilebilmesi 

ile bu uygulama için ideal 

çözümdür. 

SVS2’nin farkl› kontrol metodlar›n›n 

haf›zaya al›nmas› sayesinde 

farkl› bilyal› rulmanlar›n format 

de¤iflikli¤inde bile kolay ve h›zl› 

yönlendirilme yap›l›r.

262 Ürün 

DYNEO LSRPM Serisi 

Sabit M›knat›sl› Senkron Motorlar 

Leroy Somer 

LSRPM olarak bilinen 

sabit m›knat›sl› senkron 

motorlar, alüminyum 

gövdeye sahiptir. 

Bu tip motorlar›n 

en 

önemli özelliklerinden 

biri çevreyi 

olumsuz yönde etkileyen 

karbondioksit 

gaz› yay›l›m›n› azaltmas›d›r. 

Endüstriyel uygulamalarda tüketilen 

elektri¤in %70’ten fazlas› 

elektrik motorlar›nda harcanmaktad›r; 

dolay›s›yla motorlar›n verimlili¤i 

enerji tasarufu aç›s›ndan 

çok önemlidir. Maksimum tasarrufa 

ulaflmak için en önemli yollardan 

biri, de¤iflken h›z ve mekanik 

sistemlerin optimize olmas›d›r. 

DYNEO pazar›n de¤iflken h›z teknolojisi 

ile bütün Leroy Somer sürücüleri 

ve sabit m›knat›sl› senkron 

motor çözümlerini bir araya 

getiriyor. 

DYNEO’nun parças› olan LSRPM 

gam›, sabit m›knat›sl› senkron gam›na 

sahip olup, asenkron motorlar›n 

mekani¤inden yararlanmaktad›r. 

• IP 55 yap› CEI 60034 normuna 

göre 

• Güç: 0,75 – 400 kW 

• Moment: 1’den 1400 Nm 

• H›z: 1-5500 d/dak 

• Eksen yüksekli¤i: 90-315 mm 

Enerji Tasarrufu 

DYNEO gam›ndaki LSRPM 

motorlar›n rand›man›, 

nominal viteste 

bile yüksek 

rand›manl› 

asenkron motorlara 

göre daha 

yüksektir. 

De¤iflken h›z uygulamalar›ndaki 

gibi nominal vitesin 

alt›nda çal›flt›¤› zaman bu rand›man 

fark› daha da belirgin oluyor. 

Baflka yat›r›mlarla k›yasland›¤›nda 

bu motorun yat›r›m› daha 

avantajl›d›r ve yat›r›m amortisman› 

12 aydan daha azd›r. 

Moment ve H›z Performanslar› 

Çok genifl h›z aral›¤›nda, moment 

garantisi ile büyütmeden ve cebri 

fans›z LSRPM motoru, yüksek h›z 

ve moment uygulamalar›nda en 

basit ve etkili bir çözümdür. 

LSRPM motoru, asenkron motordan 

daha h›zl› dönmesi için üretilmifltir.Bu 

nedenle: 

• Kendi h›z›n›, güç aktar›m elemanlar›n› 

kald›rarak (çarp›c› redüktörler 

gibi) çekece¤i makinan›n 

h›z›na göre ayarlayabiliyor. 

• H›z›n› artt›rarak çekece¤i makinan›n 

rand›man›n› yükseltiyor. 

Küçük Boyut ve Modularite 

Alüminyum karterli ve 400Kw’a 

kadar ç›kabilen LSRPM motor, 

ayn› güçteki klasik bir asenkron 

motoruna göre daha hafif ve 

ebatlar› daha küçüktür. Bu kompakt 

çözümden birçok avantajlar 

ç›kmaktad›r: 

• Motoru destekleyen flasenin 

ebat› daha küçük oldu¤u için 

müflterinin makinas›na yans›maktad›r 

• Tesislerde kuruluflu ve kald›rma 

imkan› daha kolayd›r 

• Tafl›ma maliyeti daha ucuzdur 

LSRPM serisi modüler oldu¤undan 

dolay›, ayakl› biçimi, al›n veya 

standart flanfl› ve birçok opsiyonlar›yla 

yedeklemeyi kolaylaflt›r›yor. 

Bak›m Maliyeti Tasarrufu 

M›knat›sl› rotor teknolojisi kayb› 

azaltt›¤› için rulmanlar›n ›s›nmas›n› 

da s›n›rl›yor. Böylece rulmanlar›n 

üzerindeki müdahale 

frekans› azal›yor ve motorun ömrü 

uzuyor. DYNEO LSRPM serisi, 

tüm uygulama çeflitlerine cevap 

verebilecek, kullan›c› gereksinimlerinikarfl›layabilecek 

özelliklere sahip 

yap›da dizayn 

edilmifl bir 

motordur.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon D-150

264 Görüntü ‹flleme 

SCHUNK’dan Kompakt Kamera 

SCHUNK, yeni ürünü SRV kamera 

sensörünü müflterilerinin kullan›m›na 

sundu. Görüntü iflleme ilgili 

pek çok uygulamada baflka 

bir ekipman kullan›m›na gerek 

b›rakmadan komple çözüm sunan 

kompakt bir ürün. Örnek olarak 

bir parça üzerinde pin, halka, 

civata, somun olup olmad›¤›n› 

kontrol edebilir; montaj sistemlerinde 

kullan›labilir; parça üzerindeki 

hatalar›; etiketlerin, ba¤lant› 

elemanlar›n›n pozisyonlar›n›; hatal› 

ürünleri alg›layabilir. Tafl›ma, 

alma-b›rakma gibi otomasyon uygulamalar›nda 

aç›l› duran parçan›n 

pozisyonunu alg›lar ve güvenli 

bir flekilde tutulmas›n› sa¤lar. 

SRV, SCHUNK, SRV ile müflterilerine 

yeni teknolojilerin kap›s›n› aç›yor. 

Kompakt yap›s› sayesinde kamera, 

lens, ayd›nlatma LED’leri ve 

gerekli her türlü yaz›l›m ve arayüzü 

üzerinde bulundurur. En basit 

anlat›m›yla, kameran›z› elektri¤e 

ba¤lam›n›z ve üzerindeki ö¤retme 

butonuna basman›z yeterlidir. 

Ö¤retme butonuna basarak ayarlad›ktan 

sonra art›k kameran›z 

parçalar›n varl›k-yokluk bilgilerini; 

X,Y veya aç›sal pozisyon bilgilerini 

ve buna benzer pek çok istenilen 

bilgiyi sinyaller ile sisteminize 

iletmeye bafllar. Bu sayede 

kullan›c›n›n kameray› programlamas› 

için uzun uzad›ya ayar 

yapmas›na gerek kalmaz ve h›zl› 

bir flekilde çal›flmaya bafllayabilir. 

Görüntü iflleme ile ilgili hiçbir 

tecrübesi olmayan bir kullan›c› 

bile birkaç dakika içinde gerekli 

ayarlamay› kamera üzerinden yapabilir. 

Daha karmafl›k uygulamalarda 

ek yaz›l›mlar mevcuttur 

ve rahatl›kla kullan›labilir. 

SRV, 720 x 480 piksel çözünürlü- 

¤e sahiptir. Dakikada 60 görüntü 

alabilir. Üç farkl› model sayesinde 

150mm, 300mm, 450mm mesafelerden 

görüntü iflleme yapabilir, 

76 X 48mm, 117 x 72mm, 

ve 129 x 81mm ölçülerinde alan› 

görebilirsiniz. ‹htiyac›n›za göre 

üç farkl› ayd›nlatma ›fl›¤› renginden; 

k›rm›z›, mavi, infrared; birini 

seçebilir, aral›kl› veya sürekli 

ayd›nlatma yapabilirsiniz. Di¤er 

bir opsiyon arka plan ayd›nlatmas›d›r. 

Haberleflme amaçl› olarak 

endüstriyel I/O arayüzü (3 girifl / 

3 ç›k›fl), bir adet analog ç›k›fl, bir 

SRV Kesit Görüntü, SCHUNK SRV ürünü 

kompakt bir yap›yla kamera, lensler, 

ayd›nlatma LED’leri, gerekli yaz›l›m ve 

arayüzleri bir araya getiriyor. 

adet USB 2.0 ba¤lant› grafiksel 

kullan›c› arayüzlü olarak sunulmaktad›r. 

Pozisyon bilgileri seri 

ba¤lant› ile verilebilir. SRV, 64 x 

64 x 79mm kompakt ölçülere ve 

IP67 koruma s›n›f›na sahiptir. 

Çok dar alanlarda yap›lacak uygulamalar 

için SRV ayr› bir kamera 

kafas›yla da kullan›labilir. Bu 

kamera kafas›n›n ölçüleri 27,5x 

30 x 30mm’dir. Kamera kafas› bir 

gripper entegre edilecek kadar 

ufakt›r. 2008 y›l›n›n ilk çeyre¤inden 

itibaren PGN-plus, PGB, 

PZN-plus ve PZB serisi girpperlar 

ile 80 ölçüsünden büyük JGP ve 

JGZ serisinde gripperlarda kamera 

entegre edilmifl olarak müflterilerin 

kullan›m›na sunulacakt›r. 

Bu sayede kullan›c›lar kalite ve 

ay›rma proseslerini birlefltirerek 

yapabilecektir. 

SRV bak›m gerektirmez ve iflletme 

maliyetleri çok düflüktür, kendine 

has özellikleriyle yenilmez 

maliyet-performans oran› sunar.

266 Ürün 

WAVEPOWER 

1 Fazl›, Primer-K›y›c› Güç Kayna¤› 

Weidmüller 

Bir fazl› primer-k›y›c› WAVEPO- 

WER güç kaynaklar›, köprü ile 

kablolama gerektirmeden Wave- 

Serisi analog sinyal dönüfltürücü 

ve Ethernet modüllerinin gerilim 

beslemesinde kullan›l›r. Daha 

yüksek ak›m gerektiren uygulamalarda 

güç kaynaklar›n›n paralel 

ba¤lanmas› için diyot entegre 

edilmifl özel güç kaynaklar› da 

bulunmaktad›r. 

Yeni k›y›c› güç kaynaklar› Class 2 

taleplerini karfl›lamaktad›r. Weidmüller, 

endüstrinin k›y›c› güç 

kayna¤› teknolojisindeki talepleri 

do¤rultusunda (daha kompakt yap›, 

basit ve düflük maliyetli montaj) 

genifl gerilim aral›¤› (85- 

265VAC) bulunan, 1-fazl› k›y›c› 

güç kayna¤› WAVEPOWER-Serisini 

gelifltirmifltir. 

Köprüler vas›tas› ile kolayca di¤er 

Weidmüller ürünlerine ba¤lanabilen 

bu güç kaynaklar› otomasyon 

tekni¤i için ideal bir çözümdür 

– Ethernet modülleri ve Analog 

sinyal dönüfltürücüler ayn› k›l›fta 

üretilmektedir. 

85 … 2 65VAC veya 120 … 

300VDC girifl gerilim aral›¤› ve 

24VDC ç›k›fl gerilimine sahip 

WAVEPOWER güç kayna¤› 0,5A 

ç›k›fl ak›m› verebilmektedir. Daimi 

çal›flma s›cakl›¤› -20°C ile 

+50°C aras›nda bulunan cihaz 

üzerindeki yeflil LED fonksiyon 

göstergesi ifllevini görmektedir. 

WAVEPOWER k›y›c› güç kaynaklar›, 

CE, UL (UL508) ve CSA 

(CSA2.22-107) enternasyonal 

sertifikalar›na sahiptir. Bu sertifikalar 

EN50178 (PELV), EN60950 

(SELV), IEC950 ve IEC61000-6/- 

2, -3 normlar›n› karfl›lamaktad›r. 

WAVEPOWER avantajlar›: 

• DIN-Ray’a kolay ve h›zl› montaj 

• Genifl gerilim aral›¤› sayesinde 

enternasyonal kullan›m ve stok 

tasarrufu 

• Wave-Dönüfltürücüler ile Kablolama 

gerektirmeyen köprüleme 

olana¤› 

• Sa¤lam ve kompak yap› 

22.5mm modül kal›nl›¤›

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

9. Salon B110 

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon C-100

268 CNC 

Lynca CNC Kontrol Ünitesi 

Bilko 

CNC kontrol sistemleri tasar›m› 

ve özel yaz›l›mlar konusunda y›llard›r 

çal›flmalar›n› sürdüren B‹L- 

KO A.fi., tüm donan›m ve yaz›l›m› 

kendi tasar›m› olan Lynca 

CNC kontrol sistemini Türkiye’de 

h›zla geliflmekte olan makine 

imalat› sektörünün kullan›m›na 

sundu. 

Lynca, her türlü makineye uygulanabilecek 

aç›k sistem mimarisi 

ile gelifltirilmifl bir CNC kontrol 

sistemidir. Hidrolik silindir ve 

elektrik motorlar›n bir arada bulundu¤u, 

h›z›n ve hassas senkronizasyonun 

gerekli oldu¤u makinelerin 

kontrolü için ideal çözümdür. 

Endüstriyel otomasyon alan›ndaki 

çok eksenli her türlü makineye 

uygulanabilecek olan LYNCA 

CNC, özellikle punch, oksi-plazma, 

lazer, water jet ve benzeri X- 

Y tablosu ve ifllem kafas› mant›- 

¤›yla çal›flan makinelere kolayl›kla 

adapte edilebilir. 

LYNCA CNC’nin bafll›ca 

özellikleri: 

• Her türlü makinede uygulanabilecek 

“aç›k sistem” mimarisiyle 

gelifltirilmifltir. 

• Modern ve süratli, genifllemeye 

aç›k endüstriyel PC teknolojisine 

sahiptir. 

• Geliflmifl, kolay anlafl›l›r NC 

kod editörüne sahiptir. 

• NC kodlar› paralel döngüleri 

destekler. 

• Güvenlik ve gizlilik aç›s›ndan 

çeflitli kullan›c› profilleri tan›mlar. 

• Çoklu dil seçenekleri vard›r. 

• 15’’ dokunmatik TFT ekran› ve 

di¤er tüm özellikleriyle fabrika 

ortam›na elveriflli biçimde tasarlanm›flt›r. 

• Hata ve uyar› mesajlar› günlü- 

¤ü tutar. 

• Lynca, gerçek zamanl› bir osiloskop 

ve diagnostik sistemi içerir. 

Bu sayede hidrolik ve elektrik 

eksenlerin performans› ve senkronizasyonu 

kolayl›kla analiz 

edilir. 

• Fieldbus teknolojisi kullan›ld›- 

¤›ndan, kablolama en aza iner. 

• Ethernet ve USB deste¤i vard›r. 

• ‹nternet ç›k›fl› ile, makineye 

parça aktar›m›, verilerin yedeklenmesi, 

uzaktan eriflimle makineye 

kurulum ve bak›m amaçl› 

teknik destek sa¤lar. 

• Usb ç›k›fl› ile fare, klavye ve yaz›c› 

gibi çeflitli çevresel araçlar 

ba¤lan›r. 

• Haf›za kapasitesi yüksek ve ge-

270 CNC 

Lynca CNC sistem mimarisi 

nifllemeye müsaittir. 

• Elektrik kesintilerine karfl› 

Lynca ak›ll› bir UPS ile koruma 

alt›ndad›r. 

• Kesinti sonras› CNC kodu hiçbir 

müdahaleye gerek kalmadan 

kald›¤› yerden devam edebilir. 

Lynca CNC aç›k bir sistemdir: 

• Birçok farkl› eksen ve girifl/ç›k›fl 

kolayl›kla tan›mlan›p 

NC program› dahilinde kontrol 

edilebilir. Field bus ile 

geniflledi¤inden eksen say›s›nda 

s›n›rlama yoktur. 

• Makine parametreleri ve 

girifl ç›k›fllar, isimlerinden 

do¤rulama kontrollerine 

kadar, tamamen kullan›c› taraf›ndan 

belirlenebilir. 

• Makineye özel eklenmek istenen 

bütün kullan›c› arabirimleri 

HTML sayfas› olarak java, php vs 

ile oluflturulabilir. 

• Makineye özel PLC ve hareket 

kontrolu bloklar› tamamen kullan›c› 

taraf›ndan C programlama 

dili kullan›larak yaz›labilir. 

• PLC bloklar› içerisinden NC 

programlar›n›n verilerine ulafl›labilir. 

• NC programlar› ile alt programlar 

yaz›labilece¤i gibi, tamamen 

C ile yaz›lm›fl PLC fonksiyonlar› 

da ça¤r›labilir. 

Lynca PCS’in dahili parça editörü 

Lynca-PCS : Punch Presler için 

CNC Kontrol Sistemi 

Lynca-PCS, LYNCA CNC’lerin 

Punch Pres makineleri için özellefltirilmifl 

bir modelidir. LYNCA, 

aç›k sistem mimarisi sayesinde, 

çeflitli punch makinelerini farkl› 

kullan›c› arabirimleri ile destekleyebilir. 

PCS nin geniflletilmifl 

CNC programlama dili sayesinde, 

sisteme farkl› eksenlerin ve girifl/ç›k›fllar›n 

dahil edilme imkan› 

mevcuttur. 

Lynca PCS di¤er birçok kontrol 

ünitesinde bulunmayan bir özellik 

olarak dahili basit CAD/CAM 

fonksiyonlar›n› içermektedir ve 

bu sayede makine bafl›nda temel 

çizim objeleri ile (daire, çizgi..) 

programlama ve otomatik kod 

üretimi imkan› mevcuttur. Ayr›ca 

Lynca, d›flar›dan kendi off-line 

programlama paketi veya desteklenen 

Punch’a özel harici 

CAD/CAM yaz›l›mlar›n›n üretti¤i 

NC kodlar ile programlanabilir. 

Standart CAD programlar›ndan 

“dxf” format›nda parça kabul 

eder. 

LYNCA PCS’nin hem yaz›l›m, 

hem donan›m k›sm› Bilko Bilgisayar 

ve Otomasyon A.fi. 

taraf›ndan Türkiye’de gelifltirilmifltir. 

Bafll›ca Özellikleri 

• Tak›m ve Parça Programlama

272 CNC 

• Geliflmifl tak›m editörü ve tak›m 

yönetimi 

• Tak›m seti tan›mlama, 

• fiablon temelli basit 2 boyutlu 

programlama 

• DXF 2D Parça içeri aktarma, 

• Çeflitli harici CAD/CAM yaz›l›mlar› 

için destek, 

• Otomatik ve optimize kod üretimi, 

• Dahili 2D parça simülasyonu, 

• Parça program› hata ay›klama 

ve analiz imkan› 

• Parça ve üretim raporu, 

• Tak›m kullan›m› istatistikleri, 

Kullan›c› Özellikleri 

• Kullan›c› yönetimi ve seviyeleri, 

• Çoklu dil deste¤i (Türkçe, ‹ngi- 

Lynca PCS’in harici parça transfer arayüzü 

Lynca PCS’in dahili NC kod debugger sayfalar› 

lizce, ...), 

• Dokunmatik ekran ve sanal 

klavye, 

• Hata analizi için yaz›l›msal osiloskop, 

• Bütün eksenler için manuel hareket 

imkan› 

• Geliflmifl mesaj takibi, 

• S›k kullan›lan 5 program için 

do¤rudan eriflim tufllar›, 

• Herhangi bir hata sonucu (elektrik 

kesintisi, mekanik sorun...) 

yar›da kalm›fl programlar› kald›¤› 

yerden devam ettirme imkan›, 

• Harici CAD/CAM paketleri ile 

uyum. 

Sistem Özellikleri 

• Kontrol sistemini farkl› makinelere 

uygulanmas›n› sa¤layan aç›k 

sistem mimarisi 

• Field Bus teknolojisi sayesinde 

128 farkl› eksen tan›mlamaya 

olanak sa¤lar. 

• Sisteme 15 e kadar RMC I/O 

modülü tan›mlayabilme imkan›. 

(Her RMC modülü 32 dijital girifl/ç›k›fl 

ve 8 analog girifl/ç›k›fl bulundurur) 

• Modern ve güvenilir endüstriyel 

PC, 

• Yüksek kalitede 15'' dokunmatik 

ekran 

Lynca PCS’in dahili tak›m editörü 

• Çeflitli endüstriyel motor ve donan›ma 

eriflmek için Field Bus 

deste¤i, 

• Ak›ll› UPS arabirimi, 

• Uzaktan yaz›l›m güncelleme ve 

destek imkan›, 

• Parça program› aktarma, yedekleme 

ve yaz›l›m güncelleme 

için Ethernet ve USB sürücü deste¤i, 

• Punch silindirlerinin direkt kontrolü, 

• Punch Presler için özelleflmifl 

hidrolik kontrol üniteleri için Field 

Bus deste¤i. 

Lynca PCS modeli 4 y›l› aflk›n süredir 

sahada denenmifl, güvenilir 

ve yüksek performansl› bir kontrol 

sistemidir.

274 Emniyet 

H›z ‹zleme Modülü ve Configurator 

Yaz›l›m› Yeni Emniyet 

Fonksiyonlar› Sunuyor 

Pilz 

Yeni h›z izleme modülü ve gelifltirilen 

Configurator yaz›l›m›n›n 

(versiyon 5.1.0) birleflmesi sonucu 

Pilz PNOZmulti emniyetli denetleyicisi 

için beraber ek bir izleme 

fonksiyonunu ortaya ç›kartt›. 

Yeni h›z izleme modülü ve gelifltirilen 

Programlay›c› yaz›l›m›n›n 

(versiyon 5.1.0) birleflmesi sonucu 

Pilz PNOZmulti emniyetli denetleyicisi 

için beraber ek bir izleme 

fonksiyonunu ortaya ç›kartt›. 

Gelifltirilen bu ürünün ilk avantaj› 

PNOZmulti’nin vinç uygulamalar›nda 

oldu¤u gibi afl›r› h›z bozulmalar›n›n 

izlenebilmesi için 

kullan›lmas›d›r. Daha önceleri bu 

bir tanesi motor üzerinde bir tanesi 

de flaft üzerinde olmak üzere 

iki encoderla izlenmesi gerekiyordu, 

fakat yeni h›z izleme modülü 

bu fonksiyonu çok daha kolay 

ve düflük maliyetli olarak gerçeklefltirmektedir. 

Bu motor üzerine monte edilen 

normal bir encoder ve flaft üzerine 

koyulan bir PNP sensör arac›l›¤›yla 

sa¤lanmaktad›r. PNOZmulti 

ana modülünde çal›flan yaz›l›m› 

afl›r› h›z bozulmalar›n›n 

saptanmas›nda bu iki ayg›ttan gelen 

sinyalleri analiz eder. 

Dikkate de¤er özelliklerinden bir 

tanesi de PNOZmulti ve h›z izleme 

modülünün ekonomik emniyet 

gerektiren, BS EN 954-1 Kategori 

4’e uygun kontrol sistemle- 

rinde kullan›lmas›na izin verilmesidir. 

H›z izleme modülü ve yaz›l›m›na 

ikinci yeni eklenen fonksiyon da 

bafllang›çtaki afl›r› h›z› kesmesi 

için bir zaman gecikmesi atanabilmesidir. 

Yüksek ataletli baz› 

makineler normal çal›flma h›z›na 

ani dönmeden önce bafllang›çta 

yüksek h›zla ivmelenmektedir. 

Programlay›c› yaz›l›m›yla bafllang›çta 

ki afl›r› h›z› saptamak 

için bir gecikme zaman› koyularak, 

h›z izlemenin bir hata varm›fl 

gibi görmesi engellenebilmektedir. 

H›z ve durufl izleme modüllerinin 

her iki versiyonu da PNOZmulti 

denetleyiciyle kullan›labilmektedir. 

PNOZ ms1p 5V encoderle 

çal›fl›rken, PNOZ ms2p 0.5-30V 

ç›k›fl› olan herhangi bir inkrementel 

encoder’la kullan›labilmektedir. 

Bu daha genifl bir encoder 

seçim aral›¤› verilen makina 

tasar›mc›lar›na mevcut sistemlerinde 

kullan›lan encodere göre 

sistemlerini daha kolay iyilefltirme 

olana¤› sunmaktad›r. 

Not olarak h›z izleme modülünün 

iki versiyonu da yeni fonksiyonlar 

gerçeklefltirmek için kullan›labilir 

ve programlay›c› yaz›l›m 

versiyonu 5.1.0 veya üstü olmal›d›r. 

PNOZmulti emniyet denetleyicisiyle 

ilgili daha fazla bilgi için 

www.pilz.com

276 Sensör 

Robot Uygulamalar› için Alan 

Taray›c› ve Engel Alg›lay›c› 

Sensörler 

‹maj Teknik 

Hokuyo yüksek teknoloji sensörlerinin 

Japonya’dan Türkiye’ye ithalat› 

(distribütörlü¤ü) ‹maj Teknik 

Elektrik-Elektronik San. Tic. ve 

Ltd. fiti. taraf›ndan yap›lmaktad›r. 

Hokuyo’nun di¤er bafll›ca ürünleri; 

Optik Veri ‹letim Cihazlar›, Fotoelektrik 

Sensörler, Ultrasonik 

Sensörler, Mikrodalga Sensörler, 

Lazer Sensörler ve Say›c›lard›r. 

UBG-05LN Modeli 

Genifl tarama 

mesafesiyle 

kompakt lazer 

engel alg›lama 

sensörü 

(5mx4m) 

Özellikler; 

• Lazerle yar› dairesel alan 

(λ=785nm) taran›r ve nesnenin 

koordinatlar›, nesnenin aç›s› ve 

nesnenin mesafesine göre hesaplan›r 

ve taranan alandaki nesne 

alg›lan›r. 

• Tarama aç›s› 180° dir. Alg›lama 

alan›; uzunlukta 0.1m ile 5m aras›, 

genifllikte 4m olarak ayarlanabilir. 

Gerek tarama aç›s› gerekse 

alg›lama alan› ayarlanabilir. 

• Önceden ayarlanan alg›lama 

alan› daha sonras› için de¤ifltirilebilir. 

• 24 VDC’lik gerelem, 150 

mA’den daha az ak›m 

• 0.36° lik aç› aral›klar›yla 500 

ad›mda 180° tarama aç›s› 

PBS Modeli 

Özellikler; 

• Kübik 

hacmiyle 

oldukça küçük 

boyuta sahiptir. 

• Tarama aç›s› 180°ye kadar 

artt›r›labiliyor ve küçük bölgeleri 

alg›layabiliyor. 

• LED ile yar› dairesel alan (λ= 

880 nm) taran›r. Nesnenin koordinatlar›, 

nesnenin aç›s› ve nesnenin 

mesafesine göre hesaplan›r 

ve taranan alandaki engel alg›lan›r. 

• Alg›lama alan› PC (RS-232C) 

taraf›ndan ayarlanabilir. 

URG-04LX Modeli 

Çevresel flartlara en etkili alan taray›c› 

sensördür. Özel güvenlik 

ve otonom sistemli 

gelecek nesil robotlar 

için elverifllidir. 

Özellikler; 

• Yüksek do¤ruluk, yüksek çözünürlük 

ve genifl aç›s› ile bilinmeyen 

çevrelerde hareket eden otonom 

robotlar için en iyi çözümü 

temin eder. 

• Kompakt boyutu tasar›mlara 

izin verir. Hafiftir. Düflük güç tüketimi 

ile uzun süreli ifllemlere 

katk›da bulunur. 

• Çevredeki parlakl›k nas›l olursa 

olsun etkilenmez. Karanl›k ortamlarda 

mükemmel performans 

gösterir. 

• ‹nsan vücudunun boyut ve konumunu 

fark edebilir.

05-08 fiubat 2009 

3. Salon E-210

278 Sensör 

Görüntü Alg›lama Sensörü 

Sensopart FA 45 

Mustafa Erkan 

Elektrik&Elektronik Müh. 

San›l Teknik 

Sensopart standart sensörlerdeki 

tecrübesini, güçlü görüntü iflleme 

teknolojisi ile birlefltirerek FA 45 

görüntü alg›lama sensörünü üretti. 

Her kompleks ifllemin bir karmafl›k 

çözümü olmayabilir. FA 45’in 

tak ve kullan özelli¤i ile herkes 

bu ürünü kolayl›kla kullanabilir. 

Sadece kutusundan ç›kar›p montaj›n› 

yapmak yeterlidir. 

FA 45 görüntü alg›lama sensörü 

45x45x65 mm gibi küçük boyutlara 

sahip olmas›na ra¤men üzerinde 

ayd›nlatmas›, kameras›, 

ayarlanabilir lensi bulunmaktad›r. 


titreflimlere ald›r›fl etmemesi, 

50°C’lik ortam s›cakl›¤›nda ve 

%80 nem oran›nda çal›flabilme 

gibi özellikleri ile zor çal›flma 

flartlar› alt›nda da kolayl›k sa¤lar. 

Ayr›ca Ethernet (LAN) , RS 

422/RS 485 ba¤lant›lar› ile FA 45 

görüntü alg›lama sensörünü PLC, 

bilgisayar, robot ya da di¤er endüstriyel 

cihazlarla haberleflmesi 

sa¤lanabilir. 

Sensörü bilgisayara ba¤lad›¤›n›z 

zaman, sensöre otomatik olarak 

bir IP numaras› tayin edilir. Sisteme 

ikinci bir alg›lama sensörü 

ba¤land›¤›nda ona da farkl› bir IP 

adresi tayin edilir. Böylelikle sisteme 

ba¤l› olan tüm alg›lama 

sensörlerini tek bir merkezden 

kontrol edebilirsiniz. 

Sensopart FA 45 için kullan›m› 

kolay bir PC arayüz yaz›l›m› ge- 

lifltirmifltir. FA 45 görüntü alg›lama 

sensörünüzü bilgisayar›n›za 

ba¤lad›ktan sonra zaten yaz›l›m 

size gerekli yönlendirmeleri yapacakt›r. 


ile ayn› ürün üzerinden 32 farkl› 

kontrol ifllemi haf›zaya al›nabilir. 

Bu kontrol ifllemlerinden baz›lar› 

flunlard›r; durufl kontrolü, sayma 

kontrolü, ürün fark kontrolü, pozisyon 

kontrolü, s›ralama kontrolü, 

kal›nl›k kontrolü vb. Ayr›ca 

640x480 ekran çözünürlü¤ü ile 

yüksek görüntü kalitesine de sahiptir. 

Görüntü ‹flleme Sensörü 

Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli 

Günümüzde görüntü iflleme sensörü 

kullan›m› ve dolay›s›yla da 

bu sensörlerin piyasadaki çeflitlerinde 

bir art›fl olmufltur. 

Görüntü ‹flleme Sensörü 

Kullan›rken Seçece¤imiz Ortam 

Koflullar› Nas›l Olmal›d›r ve 

Sensör Performans›n› Nas›l 

Artt›rabiliriz 

Bu sorunun cevab› görüntü iflleme 

sensörlerinin temel tafl›d›r. 

Çünkü bu aflama sistemimizin 

baflar›l› ya da baflar›s›z olmas› ile 

direk ba¤lant›l›d›r. Günümüzde, 

geliflen teknoloji ile beraber otomasyon 

alanlar› da kalabal›klaflm›fl, 

dolay›s›yla bir kargafla meydana 

gelmifltir. Görüntü iflleme 

sensörünü kullanaca¤›m›z ortam 

koflullar› oldukça zor olabilir. 

Çünkü seçece¤imiz ortamda bir-

çok de¤iflken söz konusu olacakt›r. 

Afla¤›da ortam koflullar›ndan 

oluflabilecek problemler ve bu 

problemleri yaflamamak için yap›lmas› 

gereken testler verilmifltir. 

Görüntü ‹flleme Sensörü için A¤ 

Haberleflmesi Ne Kadar 

Gereklidir 

A¤ haberleflmeleri sisteminize her 

zaman için önemli katk›da bulunacakt›r. 

Sisteminizdeki görüntü 

iflleme sensörünün ana bilgisayar›n›za 

BAfiARILI / BAfiARISIZ fleklinde 

uyar› göndermesi bunun en 

temel örne¤idir. 

Görüntü alg›lama sensörü seçerken 

afla¤›daki a¤ özelliklerinin 

olup olmad›¤›na dikkat ediniz. 

1) Basit mail transfer protokolü 

yani SMTP. Bu özellik sisteminizde 

oluflabilecek herhangi bir 

problemde bu durumu bir bilgisayara, 

cep telefonuna ya da baflka 

bir cihaza bildirmeye yarar. 

Bu özellik sisteminizin acil bir 

durumda durdurulmas›n› sa¤larken 

ayn› zamanda bu aflaman›n 

kontrolünü de sa¤lar. 

2) Dosya transfer protokolü ile 

sistem kullan›c›lar› sa¤lam bir arfliv 

tutma olana¤› yakalarlar. 

3) Dinamik Makine Konfigüras- 

yon protokolü ile sisteme ba¤lanan 

her görüntü iflleme sensörüne 

bir IP adresi atan›r. Bu da sistemdeki 

her görüntü iflleme sensörünün 

ayr› ayr› kontrol edilmesini 

sa¤lar. 

4) DNS sisteminizdeki her görüntü 

iflleme sensörünüze bir isim 

verilmesini sa¤lar. Örne¤in “flifleleme 

sensörü” gibi. Bu özellik görüntü 

iflleme sensörünüzü 9 haneli 

IP adresi ile isimlendirmek 

yerine normal bir isimlendirme 

kolayl›¤› sa¤lar. 

5) TCP/IP server’› görüntü iflleme 

sensörünüzün di¤er cihazlarla internet 

üzerinden direkt olarak iletiflim 

kurmas›n› sa¤lar. 

6) Telnet sisteminize uzaktan girifl 

yapman›z› sa¤layan bir internet 

protokolüdür. 

Ayr›ca görüntü iflleme sensörünüzün 

PLC, robot ya da di¤er otomasyon 

cihazlar› ile iletiflim içerisinde 

olmas› için afla¤›daki protokolleri 

sa¤lad›¤›ndan emin olun; 

*Internet/IP Protokolleri: Görüntü 

iflleme sensörlerini tek bir internet 

kablosu üzerinden PLC ve di¤er 

cihazlara ba¤lanmas›n› sa¤lar. Bu 

protokol sisteminizi kar›fl›k kablo 

279 

gruplar›ndan ve pahal› a¤ geçitlerinden 

kurtar›r. 

Kod Okuyuculu Görüntü ‹flleme 

Sensörü için Hangi Özellikler 

Önemlidir 

Bu konuda iki önemli özellik söz 

konusudur. Birincisi elinizdeki 

ürün ne tür bir kod ile iflaretlenmifl 

olursa olsun öncelikle kod 

okuyuculu sensörünüzün bu kodlar› 

okumas› gereklidir. 

‹kinci önemli özellik ise kodu 

okunacak ürünün hangi maddeden 

yap›ld›¤›d›r. Piyasadaki birçok 

kod okuyuculu görüntü iflleme 

sensörü özellikle yans›mal› 

ortamlarda (metal gibi) baflar›s›z 

olmaktad›r. Ancak, kaliteli bir 

kod okuyucu için bu durum söz 

konusu olmamal›d›r. 

Görüntü ‹flleme Sensörü Hangi 

Aksesuarlara Sahip Olmal›d›r 

Sisteminizin öncelikle h›zl› ve sorunsuz 

çal›flmas› için aksesuarlar›n›z›n 

orijinal olmas›na dikkat 

ediniz. Bunun yan›nda; 

1) Ayd›nlatma Aksesuarlar›: 

Görüntü iflleme sensör sa¤lay›c›n›z›n 

size genifl bir ayd›nlatma aksesuar› 

yelpazesi sunmas› gereklidir. 

Çünkü ayd›nlatma koflullar› 

görüntü iflleme sensörleri için çok 

önemlidir. En az›ndan hafif, orta 

ve yüksek olmak üzere 3 de¤iflik 

ayd›nlatma özelli¤i olmal›d›r. 

2) Ba¤lant› Aksesuarlar›: 

Görüntü iflleme sensörünüzün 

PLC, robot ya da di¤er otomasyon 

cihazlar› ile haberleflmesini 

sa¤layan ba¤lant›lar›n mutlaka 

bulunmas› gereklidir. 

3) Koruma Aksesuar›: 

Görüntü iflleme sensörünüzün 

mutlaka bir koruma aksesuar›na 

sahip oldu¤undan emin olun.

280 Güncel 

Türkiye Temsilcisi Elsim, 

Maxon Motor’la Nasa’da 

5. y›l: NASA Mars gezgini çal›flmaya 

devam ediyor… 

‘Spirit’ ve ‘Opportunity’, gezginleri 

Ocak 2004’den beri ‘K›z›l 

Gezegen’ üzerinde keflif yap›yor. 

Her ikisi de Maxon Motor’un 39 

mikromotoru ile sürülüyor. 

‘Mars gezginleri, donan›m›n›n 

her gün maruz kald›¤› korkunç 

ortama göre inan›lmaz derecede 

esnek’ diyor NASA görevinden 

sorumlu kurum Jet Propulsion Laboratory 

(JPL)’nin proje müdürü 

John Callas. Spirit ve Opportunity 

birlikte 21 km’den fazla yol ald›, 

da¤lara t›rmand›, kraterlere indi 

ve kumlar içerisinde mücadele 

etti. 

Görevin baflar›s› bütün beklentileri 

aflmas›d›r. Amerikan Uzay 

Dairesi NASA bafllang›çta bu robotlar›n 

sadece üç ay çal›flmas› 

beklentisindeydi. 

Ama befl y›l geçmesine ra¤men 

bu alt› tekerlekli araçlar 

hâlâ Mars etraf›nda gezinmeye 

ve Dünyaya heyecan 

verici bilgiler nakletmeye 

devam ediyor. 

Spirit, 4 Ocak 2004’de Gusev 

kraterine indi. Bilim 

adamlar› Mars’›n ekvatorunun 

güneyindeki bu mevkiiyi 

seçti çünkü burada eskiden 

bir gölün oldu¤undan 

flüphe ediyorlard›. Görevin 

amac› Mars’da eski- 

den suyun bulundu¤unu kan›tlamakt›. 

Üç hafta sonra ikiz gezgin 

Opportunity gezegenin di¤er taraf›nda 

bulunan Meridiani Planum’a 

indi. 1,6 metre uzunlu- 

¤unda, 1,5 metre yüksekli¤indeki 

her iki araç da sadece kameralarla 

de¤il jeolojik incelemeler için 

ikifler tayf ölçer ve birer mikroskop 

donat›lm›flt›. 

Mart 2004’de NASA ilk olarak su 

taraf›ndan biçimlendirildi¤ine 

inan›lan kaya oluflumlar›n› bildirdi. 

Bugün bir zamanlar Mars yüzeyinde 

uzun bir süre boyunca su 

bulundu¤u farz ediliyor. 

Mars gezginleri üzerindeki 

Maxon Motorlar 

Her iki gezgin de ‹sviçreli motor 

uzman› Maxon Motor’un 39’ar 

adet DC motoru ile donat›lm›flt›r. 

Robotik kollar›n sürülmesi, kaya 

delme, kameralar›n iflletmesi, dümen 

mekanizmas› ve gezegen 

yüzeyindeki a¤›r arac› süren (her 

araç yaklafl›k 180 kg) 6 tekerlek 

için yüksek duyarl›l›kl› motorlar 

kullan›ld›. 

Motorlar 20 ve 25 mm çaplar›nda 

%90’›n üzerinde verimlili¤e sahip 

standard ürünlerdir. Zor koflullar 

ile bafl edebilmeleri için 

küçük tadilatlar gerekli olmufltur. 

Cihazlar›n Mars yüzeyinde -120 

°C ile + 25°C aras›ndaki s›cakl›k 

de¤iflimlerine, titreflimlere ve özel 

atmosfere dayanmas› gerekiyordu. 

Avrupa Uzay Dairesi ESA’da 

2016 y›l›nda Marsa yaflam izi 

aramak için bir gezgin gönderecek. 

Maxon Motor onlar›n da 

do¤ru motorlara sahip olmas›n› 

sa¤layacak. 

Maxon Motor’lar› yak›ndan 

görmek için: 

WIN’09 Fuar› 

Faz 1 No: 2/E110 

Faz 2 No: 2/B150

282 Ürün 

LS (LG) XP Panel 


Son y›llarda teknolojinin geliflmesi 

ve bilgisayar sektöründeki teknik 

dayan›m›n artmas›yla, sahada 

kullan›lan PC tabanl› sistemlerin 

güvenilirlik düzeyleri, oldukça 

üst seviyelere ç›km›flt›r. Bu yaz›da, 

sadece HMI (insan makina 

arayüzü) olarak üretilmifl yeni nesil 

cihazlar› tan›taca¤›z. 

Bilgisayarlarda, windows iflletim 

sisteminin kullan›m›yla birlikte 

de¤iflen bilgisayar anlay›fl›, ayn› 

etkiyi son y›llarda operatör panellerinde 

de göstermektedir. Belli 

bafll› panel üretici firmalar›, ürün 

gelifltirmelerini art›k windows iflletim 

sistemi üzerinden yapmaktad›r. 

Bu flekilde geliflen dünya ile 

tam uyumluluk sa¤lanabilmektedir. 

Teknolojik aç›dan piyasada 

bulunan birçok cihaz, bu paneller 

ile uyumludur. USB deste¤i 

sayesinde, ister printer, ister flash 

bellek tak›labilir ya da CF kart yuvas›yla 

farkl› fonksiyonlar kazand›r›labilir. 

Ethernet en büyük 

avantaj›d›r, bir de C programla- 

Teknik özellikler: 

• 65000 renk ile göz kamaflt›r›c› detaylar. 

• Grafik programlar›n› aratmayan çizimler. 

• BMP, JPG, GIF, WMF ve benzer resim dosyalar›n› tan›ma. 

• GIF hareketli resim dosyalar›n› çal›flt›rma. 

• 10/100 BASE-T Ethernet. 

• Tüm fonksiyonlarda, çoklu dil deste¤i (ayn› anda 4 dil). 

• Ba¤lant› olmadan program simülasyonu (offline simülasyon). 

• USB deste¤i (fare, klavye, printer, barkod okuyucu, vb.) 

• CF card yuvas›. 

• Harici ilave edilebilir kartlar (printer ç›k›fl›, video girifli, ses ç›k›fl›, haberleflme). 

• Ekran yaz›l›m› için 10MB bellek. 

• Data izleme, log tutma,reçete ve grafik fonksiyonlar›. 

• Harici bellek kullanarak, program ve reçete yükleme/alma (PC'ye ihtiyaç duymadan). 

ma diliyle yaz›labilen programlar 

bu panelleri daha da önemli hale 

getirir. 

Makine otomasyonunda, olmazsa 

olmaz cihazlardan biri durumuna 

gelen paneller, sadece 

PLC'lerin kullan›ld›¤› otomasyonlara 

göre daha görsel ve opsiyonel 

ifllevler kazand›rmaktad›rlar. 

fiimdiye kadar panel kullan›m›nda 

en büyük engel, fiyatlar›n›n 

yüksek olmas›yd›. fiimdilerde pazara 

fazlas›yla ürün sunuldu ve 

rekabet flartlar› fiyatlar›n düflmesini 

sa¤lad›. Art›k, otomasyonda 

panel kullan›m› vazgeçilmez bir 

yere geldi. Sa¤lad›¤› kullan›m kolayl›¤›, 

görüntü kalitesi ve makineye 

katt›¤› fonksiyonellik, makinenin 

de¤erini ortaya koydu. 

LS Industrial Systems, 2000 senesinden 

bu yana Türkiye pazar›na 

sunulmufl ve kalitesini kan›tlam›fl 

bir markad›r. Hizmet ve servisleri 

Ant Mühendislik bünyesinde sunulmaktad›r. 

Editör program›, kolay kullan›m› 

ve simülasyon özellikleriyle tek 

bir yaz›l›m olarak sunulmaktad›r. 

Panel üzerinde çal›flan bir arayüz 

mevcuttur, bu arayüz windowsce 

iflletim sistemiyle çal›flmaktad›r. 

Panele yüklenmifl program› 

geri almak, yeni program› yüklemek 

ve arayüz program›n› güncellemek 

kolayl›kla bilgisayara 

gerek duymadan(USB flash bellek 

kullanarak) yap›labilir.

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon E-140

284 Haberler 

Hoffmann + Krippner ürün portföyünü geniflletiyor 

Kir ve aside karfl› dayan›kl› kapasitif klavye 

Merkezi Buchen/ Odenwald‘da bulunan 

Hoffmann + Krippner GmbH 

flirketi 200’in üzerinde çal›flan› ile 

elektronik sanayiden t›p teknolojileri 

makine inflaat, havac›l›ktan askeri 

teknolojilere kadar her sektörden 

müflterileri için yenilikçi veri girifl 

çözümleri gelifltiriyor ve üretim 

yap›yor. 

Kapasitif klavyelerin teknolojiye 

girmesi ile birlikte Hoffmann – 

Krippner GmbH fiirketi ürün portföyünü 

geniflletiyor. Bu sistemler 

asit, kir ve di¤er kirlenmelere karfl› 

dayan›kl›d›r. Temas halinde mekanik 

afl›nma oluflmaz. Temizli¤i kolay 

olup maksimum hijyen standard› 

sa¤lar ve örne¤in cam arkas› uygulamalar› 

için kimyasallara karfl› yüksek dayan›kl›l›¤› temin 

eder. Düz yüzey alan› hafifçe dokunmak suretiyle 

bask› uygulamaks›z›n kolayca kullan›lmas›n› sa¤lar. 

Olmayan dokunsal geri bildirimi yerine optik ve/ 

veya akustik sinyal geçer. Teknoloji düz dizayn› 

mümkün k›lar ve cam, kauçuk veya di¤er düz olma- 

yan yüzeylerin arka taraflar›nda 

kullan›l›r. Say›s›z tufl biçimleri gerçeklefltirilebilir. 

Tuflun sensör alan› birbirinden izole 

edilmifl olan (verici ve al›c› elektrotlar›) 

alanlardan meydana gelmektedir. 

Verici elektrotlar›na k›sa impulsler 

(Burst) verilir. Yükleme impulslar› 

ön cephe üzerinden (Dielektrikum) 

al›c› elektrotlar›na ulafl›p 

bir örnekleme kondansatöründe 

toplan›r. Parma¤› üzerinde koyarak 

yükleri alan ve böylece verilen 

yükleme miktar›n› örnekleme - 

Kondansatörü için azaltan ilave bir 

kondansatör oluflur. Bu ifllem tespit 

edilir ve tufl faaliyeti olarak de¤erlendirilir. 

Dijital filtreler ve özel uyarlamas› yap›lan 

algoritmalar gerek k›sa ar›za impulsleri gerekse yavafl 

de¤ifliklikler (Ya¤mur, bu¤u vs.) fonksiyonun hata 

vermesine yol açmamas›n› sa¤lar. 

Hoffmann + Krippner’i WIN’09 Otomasyon Fuar› 

Hall-3 E-140 nolu stand alan›nda bulabilirsiniz. 

IAS, EMSAZ'08'de Uluda¤ Üniversitesi ö¤rencileri ile 

bulufltu 

IAS, EMSAZ'08 (Endüstri Mühendisli¤i 

ve Sanayi Zirvesi) etkinli- 

¤inde ERP sektöründe endüstri 

mühendisli¤i konulu sunumu ile 

Uluda¤ Üniversitesi ö¤rencileriyle 

bir araya geldi. 

IAS Dan›flmanl›k Bölüm Müdürü 

ve Endüstri Yüksek Mühendisi Dilara Gürdal ö¤rencilerin 

ifl dünyas› hakk›nda bilgi edinerek kariyer 

haritalar›n› çizmelerinde rol oynayan önemli etkinliklerden 

biri olan EMSAZ'da Uluda¤ Üniversitesi 

ö¤rencilerine ERP sektörünü ve Endüstri Mühendislerinin 

bu sektördeki fonksiyonlar›n› aktard›. 20 

Aral›k 2008 Cumartesi günü Bursa Teyyare Kültür 

Merkezi'nde düzenlenen EMSAZ buluflmas›nda, 

farkl› sektörlerden alanlar›nda uzman isimler, En- 

düstri Mühendisli¤i ve yönetim 

bilimlerine ilgi duyan tüm mühendislik 

ve idari bilimler fakülteleri 

ö¤rencileri ile tecrübelerini 

paylaflt›lar. Bursa Uluda¤ Üniversitesi 

Endüstri Mühendisli¤i bölümü 

ö¤rencilerinin oluflturdu¤u 

grubun organize etti¤i EMSAZ 

buluflmas›n›n bu y›lki temas› "Hizmet sektöründe 

mühendislik uygulamalar›" idi. Dilara Gürdal Endüstri 

Mühendislerinin ERP ve genel olarak yaz›l›m 

sektöründeki konumlar›na yönelik olarak flunlar› 

söyledi. "ERP (Enterprise Resource Planning) iflletmelerde 

mal ve hizmet üretimi için gereken iflgücü, 

makine, malzeme gibi kaynaklar›n verimli bir flekilde 

kullan›lmas›n› sa¤layan bütünleflik yönetim sistemidir.

285 

Honeywell Proses 

Çözümleri Bölümü’nün 

Yeni Baflkan›; 

Norman Gilsdorf 

Honeywell Proses Çözümleri Baflkan› olarak Norman 

Gilsdorf atand›. Gilsdorf daha önce Honeywell 

Proses Çözümlerinin Avrupa, Orta Do¤u ve 

Afrika (EMEA) bölgesi genel müdürlü¤ünü yürütmekteydi. 

Kendisi bu görevi Honeywell’den emekli 

olan ve 6 y›ld›r Proses Çözümleri baflkanl›¤›n› 

yürütmekte olan Jack Bolick’den devrald›. 

“Proses Çözümleri bölümü son 5 y›ld›r çok önemli 

büyüme gösterdi ve hizmet sundu¤u pazarlarda 

harika bir konuma sahip,” diyen Honeywell Otomasyon 

ve Kontrol Çözümleri bölümü CEO’su Roger 

Fradin, “Norm’un geçmifli, yetenekleri ve mevcut 

baflar›lar› kendisini bu görev için ideal k›l›yor” 

fleklinde görüfl belirtti. Gilsdorf, Honeywell’in sahip 

oldu¤u, rafineri ve petro-kimya endüstrilerine 

hizmet sunan UOP flirketinde baflkan yard›mc›s› 

olarak görev yapmaktayd›, kendisi UOP flirketine 

1977 y›l›nda kat›lm›flt›. 

Büyük bir global ifl tecrübesine sahip olan Gilsdorf 

Proses Çözümleri bölümünün EMEA bölgesi yöneticili¤ini 

yapmas›n›n yan› s›ra UOP flirketinde Avrupa, 

Orta Do¤u, CIS Ülkeleri, Hindistan ve Afrika 

gibi bögelerde petro kimya endüstrisi için sat›fl ve 

pazarlamadan teknik servise kadar pek çok konuda 

yöneticilik yapm›fl , ayr›ca UOP bölge kurucusu 

ve yöneticisi olarak da 7 y›l Moskova’da bulunmufltu.

286 Haberler 

Hannover Messe 2009 yenilikleriyle 20-24 Nisan’da 

Deutsche Messe AG’nin organizatörlü¤ünde 20 -24 

Nisan 2009 tarihlerinde Almanya’n›n Hannover 

kentinde düzenlenecek olan Hannover Messe 2009 

fuar›, 13 uluslararas› ticaret fuar›n› tek çat› alt›nda 

birlefltirecek. 

Konuyla ilgili olarak 16 Ocak tarihinde Ceylan Inter- 

Continental Otel’de düzenlenen bas›n toplant›s› Deutsche 

Messe AG Baflkan Yard›mc›s› Wolfgang Pech 

ve Deutsche Messe AG Hannover Fuarc›l›k Türkiye 

Direktörü Alexander Kühnel’in kat›l›mlar›yla gerçekleflti. 

Hannover-Messe AG Baflkan Yard›mc›s› Wolfgang 

Pech, fuar›n bu y›l birçok yenilik tafl›d›¤›n› söyledi. 

Fuar›n 240 bin metrekarelik alanda 62 ülkeden 6 bin 

500 firman›n kat›l›m›yla düzenlenece¤ini bildiren 

Pech, kat›l›mc›lar›n % 50’sinin Almanya d›fl›ndan 

oldu¤unu vurgulad›. 

Fuar›n en dikkat çekici yan›n›n ziyaretçilerin yüzde 

95’inin flirketlerin karar al›c›lar› oldu¤unu aktaran 

Wolfgang Pech 

Pech, fuar›n genifl kapsaml› konferanslarla da zenginlefltirilece¤ine 

dikkat çekti. 

Fuar›n tüm sektörleri kapsayan üst bafll›¤›n›n ise “Endüstriyel 

‹fllemlerdeki Enerji Verimlili¤i” olarak belirlendi¤ini 

ileten Pech, geniflleyen içeri¤i ve kapasitesiyle 

fuar›n bu y›l daha fazla be¤eni kazanaca¤›n› 

belirtti. 

2009’daki ana konular; otomasyon, enerji, mobilite, 

d›fl kaynak kullan›m› ve yetenekli genç insan kaynaklar› 

olacak. 

Bu y›l ilk kez düzenlenen Wind Fuar›’yla birlikte 

otomasyon, enerji, yan sanayi, mikroteknoloji baflta 

olmak üzere birçok alanda gelifltirilen yeni teknolojiler 

ziyaretçilere sunulacak. 

Partner ülke Kore 

Kore Cumhuriyeti’nin partner ülke olarak yer alaca- 

¤› fuar›n genifl bir kat›l›m ve yo¤un bir ziyaretçi trafi¤ine 

sahne olmas› bekleniyor. 

Fuarda üretim teknolojilerindeki son geliflmelerin, 

sanayinin endüstrinin gelece¤i hakk›nda uygulamalar›n›n 

sergilenece¤ini de kaydeden Pech, sözlerini 

flöyle sürdürdü: “Bu nedenle Hannover Messe’ye 

çok say›da ifl adam›, uzman ve karar al›c› mercide 

olan kifliler geliyor. Onlar, buradaki f›rsatlardan istifade 

ederek ifllerini daha iyi hale getirmeye çal›fl›yorlar. 

Hannover Messe’de çok say›da kongre ve seminer 

de düzenleniyor. Böylece dünyan›n en büyük 

teknoloji etkinli¤i 5 günlük zaman içerisinde gerçeklefltirilmifl 

oluyor. Fuarda güç iletimi, ak›flkan teknolojileri 

ve enerji alan›nda da standlar olacak. Fuar›m›zda, 

ayn› zamanda do¤rudan sanayide kullan›labilecek 

yeni teknolojiler yer al›yor.”

287 

Endress+Hauser ve Knick 

‹flbirli¤i 

Endress+Hauser 

ve Knick firmalar› 

s›v› analiz 

cihazlar› konusunda bir iflbirli¤i anlaflmas› imzalad›. 

Bu anlaflman›n konusu Endress+Hauser firmas›n›n 

buldu¤u ve patentini ald›¤› Memosens dijital 

iletiflim teknolojisinin ortak kullan›m› ve gelifltirilmesidir. 

Endress+Hauser Memosens teknolojisini di¤er üreticilere 

açarak bu teknolojiden di¤er üreticilerin de 

faydalanmas› konusundaki karar›n› geçti¤imiz y›l 

alm›flt› ve bu karar çerçevesinde Knick firmas› ile 

anlaflma yap›ld›. ‹ki firma birlikte yapt›klar› aç›klamada 

bundan sonra da Memosens teknolojisini, 

sensör ve transmitter üreticilerinin kullan›m›na açmay› 

devam edeceklerini bildirdiler. 

Bu anlaflma sayesinde müflteriler Memosens uyumlu 

ürünleri sadece tek bir üreticiden de¤il, birden 

fazla üreticiden temin etme flans› bulacaklar. Ayr›ca; 

iki firma, benzer indüktif ba¤lant› sistemlerinde 

birlikte patent alma konusunda anlaflmaya vard›lar 

ve yeni ortak Memosens logosunu kullanmaya karar 

verdiler. 

Memosens teknolojisi ilk olarak pH ölçüm sistemleri 

ile bafllayan ve daha sonra çözünmüfl oksijen, 

bulan›kl›k, klor gibi di¤er s›v› analiz cihazlar›nda 

da kullan›lmaya bafllayan indüktif bir ba¤lant› sistemidir 

ve sensör ile transmitter aras›ndaki iletiflimi 

dijital hale getirmektedir. Bu sistem sayesinde sensör 

ve transmitter aras›nda kullan›lan özel kabloya 

gerek kalmamakta, basit bir data kablosu ile iletiflim 

sa¤lanmaktad›r. Ayr›ca sensör ile kablo ba¤lant›s› 

aras›nda yaflanan nem ile ilgili problemleri 

tamamen ortadan kald›ran bu sistemde, önceden 

sadece mV ileten sensör, içerisine yerlefltirilen bir 

çip yard›m› ile ak›ll› hale gelmifl ve proses ile ilgili 

tüm datalar› saklayabilme özelli¤ine kavuflmufltur. 

Bu sayede sahada uzun zaman alan kalibrasyon ifllemlerinin 

laboratuvarda çok daha k›sa sürede ve 

hassas olarak gerçeklefltirilmesi mümkün olmufl ve 

bak›m için harcanan zaman minimuma inmifltir. 

Ayr›ca sensördeki çip sayesinde edinilen bilgilerle, 

kalibrasyon zamanlar› daha hassas olarak tespit 

edilebilmekte ve sensör ömrü de buna ba¤l› olarak 

uzamaktad›r.

288 Haberler 

Pilz’den Emniyet Otomasyonu E¤itimleri 

Sektörde emniyet otomasyonu konusunda ilk e¤itimlerini 

2004 y›l›nda vermeye bafllayan Pilz, 2009 

y›l›nda da e¤itimlerine önceki y›llardan daha yo¤un 

bir programla devam ediyor. Kat›l›mc›lar, emniyet 

otomasyonu konusunda ald›klar› uygulamal› e¤itimler 

›fl›¤›nda otomasyon revizyonlar›n›n standartlara 

uygun yap›lmas›na ve konunun önemine daha 

vak›f hale geliyor. Kat›l›mc›lar, uzman e¤itmenlerle 

sorunlar›n› paylafl›p, çözüm önerileri bulabildikleri 

e¤itimlerde, farkl› emniyet otomasyon ürünleri ile 

çal›flma yapma flans› da bulabiliyor. 

Emniyet kavram›n› pazara ilk sunan, gelifltiren ve 

standartlara etki eden bir kurulufl olan Pilz, sektörde 

emniyet konusunda bilinç yaratmay› amaçlad›¤› 

e¤itimlerle sanayinin emniyet aç›¤›n› kapatmay› hedefliyor. 

1968’den beri emniyet otomasyonu konu- 

sunda teknoloji, ürün ve 

hizmetler üreten Pilz, aralar›nda 

Türkiye’nin de bulundu¤u 

24 ülkede kendi flirketleriyle, 

5 k›taya yay›lm›fl 

temsilcilikleriyle faaliyetlerini sürdürüyor. 

fiirketler için özel e¤itim f›rsat› 

Pilz, ‹stanbul ve Bursa olarak iki ana merkez üzerinden 

gerçeklefltirmeyi planlad›¤› e¤itimleri, flirketlerin 

iste¤i do¤rultusunda özel olarak da müflterilerinin 

tesislerinde verebiliyor. Yap›lan tüm e¤itimler, 

Almanya’da yürütülen e¤itim programlar›yla ayn› 

standart ve do¤rultuda gerçeklefltiriliyor. Pilz, e¤itimlerini 

3 ana bafll›k alt›nda sunuyor: 

• CE Avrupa Standartlar› 

• Ürün e¤itimleri 

• Uygulama e¤itimleri 

Tüm e¤itimler kendi alan›nda uzman, konuyla ilgili 

Almanya’da özel e¤itim gören mühendisler taraf›ndan 

veriliyor.

FLSMidth Automation ve Pacpro 

WIN 2009 Endüstri Fuar›’nda 

Pacpro Otomasyon, 26 fiubat – 1 Mart 2009 tarihlerinde Beylikdüzü Tüyap Fuar 

ve Kongre merkezinde gerçekleflecek olan WIN Fuar’›nda, FSLmidth Automation 

ile birlikte, çimento ve madencilik alanlar›nda, proses ve otomasyon çözümlerini 

müflterileriyle paylaflacak. 

Stand›nda ve fuar alan› seminer salonunda düzenleyece¤i seminerlerde, 

FLSmidth Automation ve Pacpro olarak, Çimento ve Maden endüstrilerine dönük 

Otomasyon ve Enstrümantasyon Çözümlerini müflterileriyle paylaflacak. 

FLSmidth Automation, ECS Kontrol Platformu, CEMScanner IR F›r›n Taray›c› Sistemleri, 

Airloq Gaz Analiz 

ve Ölçüm Sistemleri 

09 


ve di¤er çözümlerini 2. 

Salon D215 no.lu stand›nda 

paylaflacak. 

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

3. Salon E-270 

289 

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

6. Salon E-100

290 Haberler 

ASCO NUMATICS Marka Geliflimi 

Amerikan EMERSON grubunun 

kendi alan›nda lider flirketlerinden 

ASCO NUMA- 

TICS yeni y›lda yeni vizyonu 

ve logosu ile hizmet sunmaya 

devam ediyor. 

Asco Numatics Türkiye Ülke 

Müdürü Mehmet Caner; 

endüstriyel ak›flkan otomasyonunda 

lider firmalardan 

ASCO – JOUCOMATIC - SI- 

RAI- NUMATICS markalar›n› çat›s› alt›nda bar›nd›ran 

firman›n yeni logosu ile yoluna devam edece¤ini 

belirtti. Ayr›ca solenoid ve pnömatik valfler ve 

ak›flkan otomasyon çözümleri sunan markan›n ismi 

de ASCO NUMATICS olarak devam edecek. 

Caner, 2005 sonunda Amerikan NUMATICS grubunun 

EMERSON taraf›ndan sat›n al›narak gruba dahil 

olmas›yla özellikle pnömatik valf alan›nda kendi 

özel spool & sleve (metal kontak kovan ve sürgüden 

oluflan) teknolojisi ile öne ç›kan ürün grubuyla 

mevcut ürün ve çözüm yelpazesini daha da gelifltirmifl 

oldu¤unun alt›n› çizdi. 

Omron, 2009’da da e¤itimlerini sürdüyor 

Caner, ASCO JOUCOMA- 

TIC markalar›n›n zaten 

dünyada oldu¤u gibi Türkiye’de 

de uzun y›llard›r ak›flkan 

otomasyon sektöründe 

güvenilir ve sorunsuz ürün 

olarak kullan›c›lar taraf›ndan 

yo¤un olarak tercih 

edildi¤ini söyledi. 

NUMATICS kendi alan›nda 

O-ring olmadan gelifltirdi¤i 

ve standart konvensiyonel valflere göre baflka bir 

kategoride bulunan azami 200 milyon vurufl garantisi 

ile a¤›r koflullar›n güvenilir markas› art›k Emerson 

grubunun alt›nda ASCO NUMATICS markas› 

ile çok daha genifl bir kullan›c› ile buluflmaya bafllad›¤›na 

vurgu yapan Mehmet Caner sözlerini flu flekilde 

noktalad›: “Özellikle a¤›r sanayide demir çelik, 

cam, ka¤›t, seramik, otomotiv kaynak uygulamalar›nda 

kullan›c›lar›n yo¤un olarak tercih etti¤i 

ürün grubu Türkiye pazar›nda da yo¤un ilgi görmekte 

ve mevcut bayi ve sat›fl organizasyonu ile daha 

aktif olarak daha üst düzey bir servis ile Türk kullan›c›lar› 

ile buluflmaya bafllad›.”

291 

Panasonic Bayiler Toplant›s› Tayland’da gerçekleflti 

Bangkok’ta düzenlenen 2008 y›l› Panasonic Bayiler 

toplant›s›nda yeni Sunx ve Panasonic ürünleri tan›t›ld›. 

Toplant›ya Özdisan’› temsilen Otomasyon 

Teknik Destek Mühendisi Özgür Özkök kat›ld›. 

Panasonic firmas›ndan Say›n Masayuki Yasufuku’nun 

aç›l›fl konuflmas›n› yapt›¤› 3 gün süren seminerin 

2. gününde Panasonic PLC yaz›l›m› FPWIN 

PRO program›nda haberleflme 

protokollerinin kullan›m› ile ilgili 

uygulamal› bir e¤itim gerçeklefltirildi. 

Uygulamal› e¤itim Panasonic 

Avrupa grubu taraf›ndan verildi 

ve özellikle Profibus, Devicenet 

ve Canbus protokolleri 

üzerinde duruldu. 

Seminer süresince Panasonic firmas› taraf›ndan gerçeklefltirilmifl 

olan projeler ile ilgili ayr›nt›lar aktar›ld›. 

Ayr›ca Panasonic Dokunmatik Ekranlar, FP2 Serisi 

PLC’lerin yeni modülleri, Sunx ST4, SW111, Yeni 

SF4B , FM200, DP ve LS serileri hakk›nda sunumlar 

yap›ld›. 

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon D-130

292 Haberler 

Protek Teknik Elektrik Seminerleri devam ediyor 

Protek Teknik firmas› geçti¤imiz sene “Motion Control” 

ve “HeavyDuty Uygulamalar›” vizyonuyla 

bafllatt›¤› seminerlerine, 2009 y›l›nda da h›z kesmeden 

devam etmeyi planl›yor. Protek Teknik, e¤itimin 

önemini bir kez daha vurgulad›. Geçti¤imiz sene, 

Erdemir Demir Çelik, Kardemir, Borusan, EUAfi, 

Bursa ve ‹stanbul’da verdi¤i e¤itim seminerlerinden 

sonra y›l›n son seminerini ‹sdemir’de verdi. Yüksek 

kat›l›m oran› ile gerçekleflen seminerde ifllenen ana 

bafll›klar: 

• Encoder sistemlerine genel bak›fl 

• Heavy-Duty sistemlerine girifl ve temel prensipler 

• Tacho-generatörlerde long-life teknolojisi 

• Manyetik encoderlar 

• H›z switchleri, kombinasyonlar 

• Demir çelik sektöründe kullan›lan özel amaçl› 

sensörler 

• Absolute encoder prensipleri 

• Hermetic encoderlar ve uygulama alanlar› 

EBSO’dan Schneider Electric’e ödül 

1992 y›l›ndan bu yana her y›l gerçeklefltirilen 

EBSO Ödül Töreni Sanayi ve Ticaret 

Bakan› Zafer Ça¤layan’›n da kat›l›m› 

ile geçti¤imiz haftalarda Atatürk 

Kültür Merkezi’nde düzenlendi. 

Bu y›l ‘Büyük Firma’ ve ‘KOB‹’ olmak üzere iki kategoride 

toplanan firmalar aras›nda Ar-Ge’de 35, 

baflar›l› inovasyon çal›flmalar›nda 6 firma ödül al›rken, 

50 firmaya da marka ürün ürettikleri için plaket 

verildi. 

• ‹pli encoderlar ve Flexidrive sistemleri 

• Inclinometreler ve çal›flma prensipleri 

• Encoder uygulamalar› 

• Teknik soru ve cevaplar 

Baumer firmas›n›n temsilcili¤ini yapmakta olan Protek 

Teknik firmas›, bu yönde alm›fl oldu¤u e¤itimlerini 

ve deneyimlerini Elektronik Yüksek Mühendisi 

ve hareket kontrol sistemlerinde uzman olan Erkun 

Özdemir’in önderli¤inde seminer kat›l›mc›lar›na 

aktarmay› fliar edinmifltir. 2009 y›l› içerisinde seminer 

portföyüne “Sensor Solution” ve “Güç Elektroni- 

¤inde IGBT Kullan›m›” konular› da eklenecek. 

Ayr›ca gelen talepler do¤rultusunda “Sigortan›n 

Önemi ve Hesaplanmas›” semineri de tekrarlanacakt›r. 

Seminer konular›nda özellikle yeni teknolojilere 

yer verilmekte olup, ayr›ca uygulamalardaki 

temel yanl›fll›klar›n düzeltilmesi konusunda uyar›lar 

yer almaktad›r. 

EBSO taraf›ndan 2007 y›l›nda en fazla 

üretimi, yat›r›m›, ihracat› yapan ve en 

çok vergi veren 10’ar firman›n da alt›n 

plaket ile ödüllendirildi¤i törende, dünya 

çap›nda bir enerji uzman› olan 

Schneider Electric, Kurumlar Vergisi dal›nda ödül 

sahibi oldu. 

2002’den bu yana EBSO üyesi olan Schneider Electric, 

2006 y›l›nda da yat›r›m, istihdam ve ihracat 

dallar›nda birincilik ödüllerini alm›flt›.

Schneider Electric taraf›ndan bu y›l ilk kez düzenlenen 

ve farkl› sektörlerden profesyonellerin projeleriyle 

kat›ld›¤› 1. Vijeo Citect Tasar›m Yar›flmas›’n›n 

sonuçlar› belirlendi. 

Yar›flmaya en Yarat›c›, en Fonksiyonel ve en Gerçekçi 

tasar›m› yapmak amac›yla, mühendislerin, 

son kullan›c›lar›n, makine üreticilerinin yan› s›ra 

sistem entegratörleri ve bayiler de kat›ld›. 

Schneider Electric taraf›ndan bir ilkin gerçeklefltirildi¤i 

yar›flmaya bu y›l, 110 kifli baflvuru yapt›. 

Birbirinden farkl› tasar›mlar›n kat›ld›¤› yar›flman›n 

baflvuru süresi 15 Kas›m’da sona erdi. Jüri Üyeleri 

193 

I. Vijeo Citect Tasar›m Yar›flmas›’n› kazanan projeler 

belirlendi 

May Sistem Mühendislik’ten Mert Konu Yuvac›k baraj› 

izleme sistemi ile birinci seçilerek büyük ödülü kazand› ve 

NASA Uzay üstü gezisine gitmeye hak kazand› 

‹kincilik ödülü olan Toshiba Dizüstü Bilgisayar ise Demir Çelik 

Fabrika otomasyonu ile bireysel olarak kat›lan Hasan Selçuk 

Kaçar’›n oldu 

Yar›flmac›lar›n bir k›sm› projelerini Jüri önünde anlatt›lar... 

23 Aral›k 2008 tarihinde Schneider Electric Genel 

Müdürlük Binas›’nda buluflarak, Proje De¤erlendirme 

Toplant›lar›n› yapt›lar. 

Jüri Üyeleri kat›lan projeleri büyük bir titizlikle de- 

¤erlendirdiler, ilk 3'e giren projeleri seçtiler. 

Yar›flmada ilk 3 dereceyi paylaflan kat›l›mc›lar: 

1. MAY Sistem Mühendislik - Mert Konu / 

‹zmit Bölgesi Su izleme 

2. Bireysel Hasan Selçuk Kaçar / Demir Çelik 

Fabrika Otomasyonu 

3. Mees Otomasyon - Ali Gürle / Fosfat Tesis 

Otomasyonu 

Kurumsal kategoride kat›lan yar›flmac›lar›n firmalar› 

da çal›flanlar›n› bu yar›flmaya kat›lmaya teflvik ettikleri 

için birer adet Toshiba Dizüstü bilgisayar kazand›lar. 

Üçüncülük ödülü olan Nokia N95 cep telefonunu Fosfat tesis 

otomasyonu ile Mees Otomasyon’dan Ali Gürle kazand›

294 Haberler 

Klemsan Otomasyon’dan Gaz Hacim Düzeltici 

(Volume Corrector) E¤itim Semineri 

Klemsan Otomasyon, gaz da¤›t›c›lar›na 

hacim düzelticilerle ilgili 

teknik bilgiler vermek amac›yla 

23 Ocak tarihinde Ritz Carlton 

Otel’de e¤itim semineri gerçeklefltirdi. 

Gaz sektöründe faaliyet gösteren 

tüm da¤›t›c› firmalar›n kat›l›m›yla 

gerçekleflen seminerde, gaz 

ölçümleri, enerji ölçümleri, kütle, 

yo¤unluk ölçümleri ve do¤algaz›n 

hacmini düzeltme teknikleri 

üzerinde duruldu. Seminerde 

Klemsan Otomasyon’un bu konuda 

gelifltirdi¤i ürünlerin teknik 

özellikleri ve uygulama örnekleri 

kat›l›mc›lara aktar›ld›. 

Klemsan Otomasyon Ar-Ge Bölüm 

Baflkan› olarak görev yapan 

Kerem Or seminerde; gazla ilgili 

neden ölçüm ihtiyac› oldu¤unun, bu ölçümlerin yap›lmas›n›n 

sebeplerini, ölçümlerin do¤ru yap›lmas› 

için nelere dikkat edilmesi gerekti¤ini, ürünlerde 

neler aranmas› gerekti¤ini kat›l›mc›larla paylaflt›. 

Or, seminerin 

amac›n› ise, 

ilgili ürünlerin 

nas›l çal›flt›¤›n› 

anlatmak, 

neden böyle 

ölçümlere ihtiyaçduyuldu¤ununalt›n› 

çizmek ve 

iflin biraz da 

fizik ve kimya 

boyutuna girerek 

alt yap›lar›n›güçlendirmek 

ve teknik 

bir e¤itim 

vermek amaçl› 

oldu¤unu 

belirtti. 

Kerem Or, Klemsan Otomasyon Ar-Ge 

Bölüm Baflkan› 

Neden gaz ölçümüne ihtiyaç duyuldu¤unu 

ise flöyle aç›kl›yor 

Klemsan Otomasyon Ar-Ge Bölüm 

Baflkan› Kerem Or; gaz bulundu¤u 

flartlarda birim hacimdeki 

enerjisini de¤ifltiren bir 

madde, dolay›s›yla gaz›n el de- 

¤ifltirdi¤i noktalarda bu ölçümlerin 

yap›lmas› gerekiyor. Yani; siz 

1 m 3 gaz› k›fl›n al›p yakt›¤›n›zda 

baflka bir enerji sahibi oluyorsunuz 

›s› anlam›nda, yaz›n yakt›¤›n›zda 

baflka bir enerjiye sahip 

oluyorsunuz. 

Dolay›s›yla alan ve satan aras›nda 

öyle bir metot gelifltirilmeli ki 

ölçüm anlam›nda, gaz hep ayn› 

birime dönüfltürülüp, buna göre 

para al›n›p verilmeli. Hacim düzelticiler 

bunu sa¤l›yor; yan› sebebi 

bu. Örne¤in 1 m 3 ham gaz 

yaz›n 10 birim enerji veriyorsa yaz›n 15 birim enerji 

verebilir. 

Özellikle WIN Otomasyon Fuar›’nda ve sonras›nda 

elektronik ve otomasyon alan›ndaki yeni ürünlerini 

lanse edecek 

olan Klemsan 

Otomasyon firmas›, 

2009’da 

gaz konusunda 

bu seminerleri 

geniflletip, 

di¤er Elektronik 

ve Otomasyonürünleri 

ile ilgili seminerler 

de 

düzenlemeyi 

planlan›yor. 

Ayr›ca lansman›n› 

yapt›¤› 

ürünlerle ilgili 

teknik e¤itimler 

vermeyi 

amaçl›yor.

296 Reklam ‹ndeksi 

F‹RMA SAYFA NO SALON ADI / STAND NO 

2M KABLO 25 ELECTROTECH 7. HALL C-210 

ABB 119-165-185 OTOMASYON 2. HALL C-100 

AC/DC 155 

AKIfiKAN 14 

MACHINERY 9. HALL B-100 

AKS‹S ELECTROTECH 7. HALL B-110 

AKT‹F 18 ELECTROTECH 7. HALL B-110 

ALMER 127 OTOMASYON 3. HALL D-230 

ALTINKAYA 157 ELECTROTECH 7. HALL A-210 

ANT MÜH. 27-179 OTOMASYON 3. HALL B-170 

ARTRONIC 81 ELECTROTECH 7. HALL A-100 

AUTONICS 8 OTOMASYON 2. HALL B-200 

AYPER 261 

BAUMÜLLER 63 OTOMASYON 3. HALL A-190 

BAYKON 22 OTOMASYON 3. HALL B-200 

BECKHOFF A.D.K. OTOMASYON 2. HALL D-260 

BEM‹S 147 

BETA 61 OTOMASYON 3. HALL D-170 

BONFIGLIOLI Ö.‹.K. 

BOSCH REXROTH 7 HYDRAULIC&PNEUMATIC 6. HALL C-160 

BOSTEK Afi 24 OTOMASYON 3. HALL C-255 

CH‹NT 161 ELECTROTECH 7. HALL B-180 

CONTROL TECHNIQUES A.‹.K. OTOMASYON 3. HALL E-190 

ÇA⁄DAfi 209-288 

DACEL 72-73-74-75-101 ELECTROTECH 9. HALL C-120 

OTOMASYON 2. HALL C-140 

DAL 167 OTOMASYON 2. HALL B-120 

DELTA VANA 50-51 

DELTEC 285 

DORUK 187 

DÖNÜfiÜM 159 MACHINERY 3. HALL E-310 

E TEKN‹K 153 

EAE ELEKTR‹K 71 ELECTROTECH 7. HALL C-100 

EL‹MKO 133 OTOMASYON 3. HALL D-100 

ELKATEK 275 OTOMASYON 3. HALL E-260 

ELS‹M 55 OTOMASYON 2. HALL B-150 

EMCEKARE 151 

MACHINERY 2. HALL E-110 

EMKO 135 OTOMASYON 3. HALL B-150 

ENDAKS 207 ELECTROTECH 7. HALL E-200 


ENDEL 149 

ENDRESS. 26 OTOMASYON 3. HALL C-210 

ENEL 298 OTOMASYON 2. HALL A-220 

ERUZ 91 OTOMASYON 3. HALL A-110 

ES‹T 57 OTOMASYON 3. HALL C-230 

ESKON 253 OTOMASYON 2. HALL D-150 

FAST 21-115-117 OTOMASYON 2. HALL B-100 

FLUKE TEST TOOLS 83 

GEOTEK 273 

GERSAN 36-37-168-169 ELECTROTECH 7. HALL D-180 

GÖKHAN ELEKTR‹K 121-123-125 OTOMASYON 3. HALL C-130 

GSL MÜH. 30-31 OTOMASYON 2. HALL A-170 

GTS (MITSUBISHI) 19 OTOMASYON 3. HALL D-130 

GÜLBOY 177 OTOMASYON 2. HALL E-180 

HANNOVER MESSE 137 

HELU KABEL 287 ELECTROTECH 7. HALL D-139 

H‹DROTEK 193 

HOFFMAN 283 OTOMASYON 3. HALL E-140 

HONEYWELL 3 

‹LKE OTOMASYON 247 OTOMASYON 3. HALL A-100 

‹MAJ TEKN‹K 271 OTOMASYON 2. HALL A-200 

JUMO 221 OTOMASYON 2. HALL E-190 

K‹BELE 20 

KLEMSAN 13 OTOMASYON 2. HALL D-130 

KONTEK 69-211 OTOMASYON 2. HALL D-115 

KROHNE 249 OTOMASYON 3. HALL C-200 

KTM 105 

LEROY SOMER 29 OTOMASYON 3. HALL B-130 

LEUZE 2 OTOMASYON 2. HALL D-120 

LSE - (LENZE) 32-33 OTOMASYON 3. HALL B-120 

MEDEL 92-93 OTOMASYON 2. HALL B-140 

METRON‹K 195 OTOMASYON 3. HALL A-150 

NEMES‹S 239 ELECTROTECH 9. HALL C-130 

NET MÜHEND‹SL‹K 129 OTOMASYON 3. HALL C-150 

NETA 131 OTOMASYON 3. HALL E-145 

NETES 16 OTOMASYON 3. HALL E-170 

NNR 269 

OMEGA 65 

OMRON 183 

ONKA 34-35 ELECTROTECH 7. HALL C-250


OPT‹MUS 203 OTOMASYON 2. HALL E-300 

MACHINERY 2. HALL D-160 

ORDEL 139 OTOMASYON 3. HALL A-250 

OTES 237 

PACPRO 241 OTOMASYON 2. HALL E-260 

PANEL 28 OTOMASYON 3. HALL C-160 

PENTA 265 OTOMASYON 3. HALL B-240 

PERKON 263 OTOMASYON 3. HALL D-150 

PINAR MÜHEND‹SL‹K 233 OTOMASYON 3. HALL B-220 

P‹LZ 53 OTOMASYON 3. HALL C-110 

PROTEK 6 OTOMASYON 2. HALL E-120 

REN‹SHAW 223 

R‹TTAL 225 OTOMASYON 2. HALL B-110 

ROCKWELL 17 OTOMASYON 2. HALL B-240 

SADER 141 

SANIL 67-189 OTOMASYON 2. HALL B-120 

SANPA 251 OTOMASYON 3. HALL D-280 

SAY 143 HYDRAULIC&PNEUMATIC 5. HALL B-140 

SCHNEIDER 267 ELECTROTECH 9. HALL B-110 

OTOMASYON 3. HALL C-100 


297 

SCHUNK 15 HYDRAULIC&PNEUMATIC 6. HALL D-150 

SEM‹KRON 219 

SENTEZ 197 OTOMASYON 3. HALL A-280 

SICK 11 OTOMASYON 3. HALL C-140 

SIEMENS 103-163-173-181-259 OTOMASYON 2. HALL D-100 

S‹MTEKNO 295 

S‹SPA 291 OTOMASYON 2. HALL A-130 

S-M‹KRON 199 OTOMASYON 3. HALL E-230 

SMS 289 OTOMASYON 3. HALL E-270 

HYDRAULIC&PNEUMATIC 6. HALL E-100 

ST‹L 227 OTOMASYON 2. HALL A-150 

TEK‹NLER 201 

TEMPA PANO 205 OTOMASYON 3. HALL D-120 

TU⁄RAN MOTOR 59-229-231 OTOMASYON 2. HALL D-195 

ÜNAL KARDEfi 5 OTOMASYON 2. HALL E-160/170 

WE‹DMÜLLER 9 OTOMASYON 3. HALL E-110 

WIKA 257 HYDRAULIC&PNEUMATIC 6. HALL E-200 

YORUM 277 MACHINERY 3. HALL E-210

09 


2 6 fiubat - 1 Ma r t 2009 

2. Salon A-220

2 6 fiubat - 1 M a r t 2009 

3. Salon E -190

2 6 fiubat - 1 M a r t 2009 

2. Salon D-16 0

120 DOSYA/Hareket Kontrol - OTOMASYON - Türkiye'nin ...

PDF'lerinizi Online dergiye dönüştürün ve gelirlerinizi artırın!

120 DOSYA/Hareket Kontrol - OTOMASYON - Türkiye'nin ...

PDF'lerinizi Online dergiye dönüştürün ve gelirlerinizi artırın!

Delete template?

Save as template ?