08.06.2013 Views

Yanl›fl taraf cerrahisinin ceza hukuku boyutu

Yanl›fl taraf cerrahisinin ceza hukuku boyutu

Yanl›fl taraf cerrahisinin ceza hukuku boyutu

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

MAKALE<br />

Av. Halide Savafl<br />

Sa¤l›k Kurumlar› Yönetimi Bilim Uzman›<br />

<strong>Yanl›fl</strong> <strong>taraf</strong><br />

<strong>cerrahisinin</strong> <strong>ceza</strong><br />

<strong>hukuku</strong> <strong>boyutu</strong><br />

Sa¤l›k hizmeti s›ras›nda yap›lan t›bbi müdahalelerde,<br />

sonuçlar› hiç iyi olmayan baz› hatalar oluflabilmektedir.<br />

Ülkemizde, Yarg›tay kararlar›na yans›yan çeflitli<br />

t›bbi hatalar vard›r. Bunlar› zaman zaman sa¤l›k<br />

mesle¤i mensuplar›, sa¤l›k kurumlar› yöneticileri ve hukukçularla<br />

paylafl›yoruz. Bu makalemizde son zamanlarda bas›nda da<br />

rastlad›¤›m›z yanl›fl <strong>taraf</strong>›n ameliyat edilmesi durumunun <strong>ceza</strong>i<br />

<strong>boyutu</strong>nu ele alaca¤›z.<br />

Vücudun iki <strong>taraf</strong>›nda da bulunan göz, difl, böbrek, bacak gibi<br />

organ, doku ve uzuvlar›n ameliyatlar›nda, hasta organ›n yerine<br />

yanl›fl <strong>taraf</strong>taki sa¤lam organ›n al›nmas› ya da ameliyat edilmesi<br />

olarak tan›mlanabilen yanl›fl <strong>taraf</strong> cerrahisi, günümüz t›p<br />

uygulamas›ndaki çeflitli yöntemlerle oldukça azalt›lm›fl bir t›bbi<br />

hata çeflididir. Örne¤in, hastan›n ameliyat edilmesi gereken baca¤›<br />

sa¤ baca¤›d›r ama yanl›fll›kla sol baca¤› ameliyat edilmifltir.<br />

“Bu nas›l yanl›fll›k” demeyin! Bu durumun t›p uygulamas›nda<br />

karfl›lafl›labilen bir durum oldu¤u, afla¤›da inceleyece¤imiz Yarg›tay<br />

kararlar›ndan anlafl›laca¤› gibi daha önce bas›na yans›yan<br />

haberlerde de görülmüfltür.<br />

<strong>Yanl›fl</strong> <strong>taraf</strong>a müdahalenin sebepleri, bu sebepleri önlemek için<br />

gereken kriterlerin ve ekip çal›flmas›n›n neler oldu¤u konular›nda,<br />

t›p uygulay›c›lar› <strong>taraf</strong>›ndan çeflitli çal›flmalar yap›lmakta ve<br />

olumlu sonuçlar al›nmaktad›r.<br />

Bütün t›bbi hatalardan do¤an sorumluluklarda oldu¤u gibi yanl›fl<br />

<strong>taraf</strong> cerrahisinde de; tazminat sorumlulu¤u, <strong>ceza</strong> sorumlulu¤u,<br />

disiplin sorumlulu¤u gibi çeflitli boyutlar bulunmaktad›r.<br />

Ancak bu sorumluluk çeflitlerinin tümünün temelini “D‹KKAT<br />

VE ÖZEN EKS‹KL‹⁄‹” oluflturmaktad›r.<br />

Biz hukukçular›n Ceza Hukukunda TAKS‹R SORUMLULU⁄U,<br />

Borçlar Hukukunda ÖZEN YÜKÜMLÜLÜ⁄Ü dedi¤imiz; yüklenilen<br />

iflin maksimum dikkat ve özenle yap›lmas› temeline dayanan<br />

sorumluluk, asl›nda yanl›fl <strong>taraf</strong> <strong>cerrahisinin</strong> temel sebeplerinden<br />

biridir.<br />

68<br />

HEK‹M FORUMU<br />

Hukuk uygulamas›na yans›yan, afla¤›da inceledi¤imiz kararlardan<br />

da görülece¤i üzere, yanl›fl <strong>taraf</strong> <strong>cerrahisinin</strong>; hasta dosyas›n›n<br />

iyi incelenmemesi, ameliyat edilecek yerin iflaretlenmemesi,<br />

hastan›n öyküsünün iyi al›nmamas› vb. sebepleri olabilir. Bu<br />

sebepleri “Dikkat Ve Özen Eksikli¤i” bafll›¤› alt›nda toplamak<br />

mümkün gözükmektedir.<br />

<strong>Yanl›fl</strong> <strong>taraf</strong>a müdahale sonucunda hastan›n gereksiz yere cismen<br />

eza görmesi yani ac› çekmesi söz konusu olabilece¤i gibi,<br />

çal›flan uzvunun al›nmas› sonucu uzuv kayb› oluflabilir yada telafisi<br />

imkans›z baflkaca zararlar do¤abilir.<br />

Örne¤in afla¤›daki kararda, asistan olan göz doktoru, dikkat ve<br />

özen yükümüne ayk›r› davranarak dosyay› iyi incelememifl ve<br />

yanl›fll›kla hastan›n sa¤lam gözünü alm›flt›r.<br />

Karar flöyledir:<br />

“….Ameliyathane sorumlusu doktor san›¤›n görevlendirmesi<br />

üzerine, göz ihtisas› yapmakta olan di¤er doktor san›¤›n; ma¤durenin<br />

dosyas›n› incelemeden, sa¤lam gözünü ameliyat<br />

ederek ald›¤›, di¤er gözün de zorunlu olarak al›nmas› sonucu,<br />

ma¤durenin iki gözünün kör oldu¤u olayda… 1219 say›l› Yasan›n<br />

75. maddesi sakl› kalmak üzere san›klar›n yetki dereceleri<br />

ve olaydaki kusur durumlar› ve oran› hakk›nda öncelikle Yüksek<br />

Sa¤l›k fiuras›'ndan rapor al›narak, sonucuna göre hüküm<br />

kurulmas› gerekir.”<br />

(Yarg›tay 2. Ceza Dairesi 1996/4493 E. 1996/4682 K.<br />

24.4.1996T.)<br />

Bu t›bbi hata çeflidinde, Yarg›tay 2. Ceza Dairesi, asistan doktorun<br />

ve onu görevlendiren uzman doktorun yetki dereceleri ve<br />

kusur oranlar›n›n tespitinden sonra Taksirle Yaralamaya Sebebiyet<br />

Vermekten hüküm kurulmas› gerekti¤ini belirlemifltir.<br />

Olay›m›zda taksirli fiil sebebiyle hastan›n görme yetisi kaybolmufltur.<br />

Uzuv kayb›, görme yetene¤inin kayb› gibi sonuçlar›n<br />

oluflmas› taksirle yaralama fiilinin <strong>ceza</strong>s›n› artt›ran hallerdir.


<strong>Yanl›fl</strong> <strong>taraf</strong>a t›bbi müdahalenin dava konusu oldu¤u bir baflka<br />

karar da 12.11.2003 tarihinde verilmifltir.<br />

Yarg›tay 4. Ceza Dairesi; difl hekimi san›¤›n gerekli özeni göstermeden<br />

ma¤durun yanl›fl <strong>taraf</strong>taki sa¤lam diflini çekmesi eyleminin,<br />

hastas›n›n cismen eza görecek biçimde yaralanmas›na<br />

neden olma (taksirle yaralama) suçunu oluflturdu¤una karar<br />

vermifl ve davada görevi ihmal suçundan hüküm kuran mahkeme<br />

karar›n› bozmufltur. ‹lk derece mahkemesi <strong>taraf</strong>›ndan, taksirle<br />

yaralama suçunun araflt›r›lmas› gerekti¤ine karar vermifltir.<br />

Karar›n içeri¤i flöyledir:<br />

”…. suç tarihinde N... Devlet Hastanesi Difl Poliklini¤inde Difl<br />

Tabibi olarak görevli bulundu¤u bildirilen san›¤›n difl çektirmek<br />

için kendisine baflvuran 1991 do¤umlu ma¤dure Selen'in çekilmesi<br />

gereken sol üst çene IV-V nolu çürük diflleri yerine sa¤ üst<br />

çenesindeki IV-V No.lu sa¤lam diflleri çekmesi biçiminde oluflan<br />

eylemde Yüksek Sa¤l›k fiuras›'n›n 25, 26 Ekim 2001 tarihli raporunda<br />

da aç›kça vurguland›¤› gibi, hastas›na gerekli dikkat ve<br />

itinay› göstermeyerek onun cismen eza görecek veya s›hhatini<br />

ihlal edecek derecede yaralanmas›na sebebiyet vermifl bulunmas›<br />

karfl›s›nda TCY. 459. maddesinde yaz›l› suçun oluflaca¤› gözetilerek<br />

mevcut yaralanman›n ma¤dureyi kaç gün al›fl›lm›fl u¤rafl›s›ndan<br />

al›koyaca¤› hususunda uzman hekim ve san›¤›n kusur<br />

oran› yönünden bilirkifli raporu al›nd›ktan sonra neticesine<br />

göre hüküm kurulmas› yerine görevi savsama suçundan hüküm<br />

kurulmas›, yasaya ayk›r›d›r.” (Y.4.C.D. 12.11.2003T ,<br />

2002/28399 E., 2003/11352 K.) .<br />

Ele al›nan kararlarda görüldü¤ü gibi, bir olayda, hastan›n sa¤lam<br />

gözü yanl›fll›kla al›nm›fl ve di¤er gözü zaten görmeyen hasta<br />

küllen kör olmufltur; di¤er olayda da çürük difl yerine sa¤lam<br />

difl çekildi¤i için hasta ac› çekmifltir. Bu olaylar› irdeleyen Yüksek<br />

Mahkeme ise doktorlar›n eylemlerini, “Taksirle Müessir Fiil”<br />

(Taksirle Yaralama) kapsam›nda de¤erlendirilmifltir.<br />

5237 say›l› Yeni Türk Ceza Kanunu’nun 22. maddesinin 2. f›kras›nda<br />

tan›mlanan TAKS‹R, dikkat ve özen yükümlülü¤üne<br />

ayk›r›l›k sonucunda öngörülemeyen fiilin istenmeden gerçeklefltirilmesi<br />

durumudur. 22. maddenin tamam› taksir sorumlulu-<br />

¤unu anlatmaktad›r ve maddenin Adalet Komisyonu Gerekçesinde<br />

taksir sorumlulu¤u aç›klan›rken t›bbi müdahale, ameliyat,<br />

sa¤l›k hizmeti gibi örnekler verilmifltir.<br />

Ayr›ca Türk Ceza Kanunu’nun 85.maddesi Taksirle Ölüme Neden<br />

Olma, 89.maddesi de Taksirle Yaralama suçunu ve <strong>ceza</strong>s›n›<br />

içermektedir.<br />

Sonuç olarak, yanl›fl <strong>taraf</strong>a cerrahi müdahale ya da k›saca “yanl›fl<br />

<strong>taraf</strong> cerrahisi” dedi¤imiz t›bbi hata çeflidinin oluflmas›, <strong>ceza</strong><br />

<strong>hukuku</strong>muzda taksirli fiil olarak nitelendirilmektedir. Bu ve<br />

benzeri hatalar›n oluflmamas› için bütün sa¤l›k kurum ve kurulufllar›nda,<br />

baflta uyumlu ekip çal›flmas› olmak üzere bir dizi önlem<br />

al›nmaktad›r.<br />

Sa¤l›k sisteminin kendini kontrol etmesi ve hataya ihtimal vermemesi;<br />

uluslararas› kalite kriterlerinin, risk yönetimi kriterle-<br />

MAKALE<br />

Toplum güvenli¤ini sa¤lamaya veya halk sa¤l›¤›n›<br />

korumaya çal›fl›rken, temel hasta haklar›na,<br />

t›bbi etik kurallara uygun davranmak gereklidir.<br />

Suçlar›n önlenmesine yard›mc› olmak amac›yla<br />

ihbarda bulunmak, hiçbir zaman sa¤l›k çal›flanlar›n›n<br />

birincil görevi olmamal› ve bu görev asli<br />

görevin uygulanmas›na zarar vermemelidir.<br />

rinin ve benzeri sistemlerin kurumlarda uygulanmas› ve daha<br />

D‹KKATL‹ VE ÖZENL‹ DAVRANILMASI ile s›f›ra indirilece¤ini<br />

düflündü¤üm yanl›fl <strong>taraf</strong> cerrahisi vakalar›n›n yaflanmamas› dile¤iyle<br />

sayg›lar sunar›m.<br />

Dipnotlar:<br />

1) Doktrindeki a¤›rl›kl› görüfle göre, <strong>ceza</strong> sorumlulu¤undaki özen ölçüsü Subjektif<br />

Ölçü, tazminat sorumlulu¤undaki özen ölçüsü ise Objektif Ölçüdür. Yeni<br />

Ceza Kanunumuz’un gerekçesinde de bu ölçü, “Taksirli suçlarda fail, kendi yetenekleri,<br />

alg›lama gücü, tecrübeleri, bilgi düzeyi ve içinde bulundu¤u koflullar<br />

alt›nda, objektif olarak varolan dikkat özen yükümlülü¤ünü öngörebilecek ve<br />

yerine getirebilecek durumda olmal›d›r.” fleklinde belirtilmifltir. Detayl› bilgi için<br />

bak›n›z: Centel-Zafer-Çakmut, Türk Ceza Hukukuna Girifl. 5237 Say›l› Yeni<br />

Türk Ceza Kanunu ve ‹lgili Mevzuata göre Yenilenmifl Üçüncü Bas›, Beta Yay›m<br />

Da¤›t›m, ‹stanbul 2005, s. 410, 411 ; Artuk-Gökcen-Yenidünya, 5237<br />

Say›l› Yeni TCK.’ya göre Haz›rlanm›fl Ceza Hukuku Genel Hükümler I., Yeniden<br />

Gözden Geçirilmifl 2. Bas›, Turhan Kitapevi , Ankara 2006, s. 602; ‹çel-Sokulu-Özenç-Sözüer<br />

- Mahmuto¤lu - Ünver , Suç Teorisi. Beta Bas›m Yay›m,<br />

3.Bas› , Ekim 2004, s. 246 ; Gümüfl , Türk-‹sviçre Borçlar Hukukunda Vekilin<br />

Özen Borcu, s.58-61; Savafl, Sa¤lik Çal›flanlar›n›n ve Sa¤l›k Kurumlar›n›n<br />

T›bbi Müdahaleden Do¤an Sorumluluklar›, Ceza-Hukuk, s.172-177.<br />

2) 765 say›l› Eski Ceza Kanunumuzun 459.maddesi Taksirle Yaralama suçunu<br />

içerir.<br />

3) 5237- md.22/2: “ Taksir, dikkat ve özen yükümlülü¤üne ayk›r›l›k dolay›s›yla,<br />

bir davran›fl›n suçun Kanuni tan›m›nda belirtilen neticesi öngörülmeyerek<br />

gerçeklefltirilmesidir.”<br />

69<br />

MAYIS - HAZ‹RAN 2008

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!