ıcd10 hastalıkların sınıflandırılması

seidel.miriam40

ıcd10 hastalıkların sınıflandırılması

ULUSLARARASI HASTALIK SINIFLANDIRMASI

VERSİYON 10

Yönetim sürecinde önceliklerin belirlenmesi, önceliklerle ilgili hedeflerin saptanması, bu

hedefe ulaşmada gerçekleştirilmesi gereken eylemlerin planlanması, izlenmesi ve

değerlendirilmesi, mali kaynakların, insangücünün ve malzemenin bu öncelikler doğrultusunda

nasıl kullanılacağı ile ilgili bir kararlar silsilesi vardır. Yöneticiler bu kararları alırken gerekli tüm

bilgilerle donanmış olmalıdır. Bilgi ise toplanan verilerden elde edilebilir.

Türkiye'de sağlık politikalarının üretilmesi ve hizmet sunumlarının planlanmasında elde

var olan rutin verilerin yeterli olmadığı ve çoğu kez gerekli düzeyde kullanılmadığı, kullanılan bir

takım verilerin ise farklı bilimsel ve araştırma kurumlarının yaptıkları araştırmaların sonucunda

elde edilen veriler olduğu bilinmektedir.

Herhangi bir olay üzerinde bilgi üretmek üzere toplanacak veriler ve yapılacak niceliksel

çalışmalar için sınıflandırma temel bir faktördür. Doğru ve güvenilir bir istatistik ve bilgiye sahip

olabilmek için doğru bir sınıflama, doğru sınıflama için doğru kodlama, doğru kodlama için de

olayların açık ve kapsamlı olarak tanımlanması gerekmektedir.

Sağlık yönetimi işlevinin yerine getirilmesinde kullanılacak "Bilgi Sistemleri"nin önemli

bir bölümünü Hastane Bilgi Sistemleri ile Hastalık ve Ölüm İstatistikleri oluşturmaktadır. Sayıları

binleri bulan hastalıklarının her birinin teker teker incelenmesi ve istatistiksel veri olarak

sunulması ve değerlendirilmesi olanaksız olacağından çalışmayı kolaylaştırmak için hastalıklar ve

travmaların standart bir şekilde sınıflandırılmaları gerekmektedir. "Hastalıkların Uluslararası

Sınıflaması" bu iki amaçla pek çok ülkede kullanılmakta olan bir kodlama sistemidir.

Bu raporun hazırlanmasındaki amaç, kısa bir tarihçesi ile birlikte "Hastalıkların

Uluslararası Sınıflaması" hakkında genel olarak bilgi vermek ve ülkemizde halen kullanılmakta

olan 150 başlıklı A listesinin, Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen "Hastalıkların

Uluslararası Sınıflaması-10. revizyonu" ile karşılaştırmasını yapmaktır.

"Hastalıkların Uluslararası Sınıflaması", uluslararası düzeyde İngilizce olarak

"International Classification of Diseases" ya da kısaca "ICD" olarak kullanılan tanımlamanın

dilimizdeki karşılığıdır. Aslında "Hastalıkların Uluslararası Sınıflaması" tanımı da bir kısaltmadır.

Tam şekli ise "Hastalıkların ve Sağlıkla İlgili

Sorunların Uluslararası İstatistiksel Sınıflaması"dır (International Statistical Classification of

Diseases and Related Health Problems). Raporun bundan sonraki kısımlarında bu tanım için

kısaca "ICD" kullanılacaktır.

Bir hastalık sınıflandırması, hastalık isimlerinin kesin kriterlere göre bir araya

getirilmesinden oluşan bir kategoriler sistemi olarak tanımlanabilir. Tamamen teorik bir açıdan

bakılırsa, hastalıkları çeşitli eksenlerde, örneğin etkilenen vücut kısmına göre (topografi), nedene

(etioloji), dokudaki patolojik değişikliğin tipine (morfoloji) ya da sonuçta ortaya çıkan fonksiyonel

anormalliğe göre sınıflama yapmak mümkündür. Sınıflandırmalar bu eksenlerden birine ya da

diğerine dayanarak şekillendirilebilir. Fakat pratikte, hastalıkların vücudun birden fazla

1


ölümünü etkileyebilmeleri, bazı hastalıkların nedeninin bilinmemesi ve bazı patolojik

değişikliklerin özgün olmaması gibi nedenlerle hiçbir eksen tek başına yeterli değildir. Alternatif

olarak, her bir hastalığın birkaç eksene göre sınıflandırıldığı, çok eksenli bir sınıflandırma

kurulabilir ancak bu durum hastalığın tüm kriterlere göre tanımlanmasını gerektireceğinden

kullanımı zorlaştırır.

Hastalıkların istatistiksel sınıflandırması, hastalık verilerinin kullanıcı tarafından kolayca

değerlendirilip incelenebileceği bir formda sunulmasına gereksinim duyar. O halde, kullanışlı ve

anlaşılır bir enformasyon elde edebilmek için, hastalıkların sistemli ve anlamlı bir şekilde

düzenlenmesi gereklidir. Bu amaçla, tamamen teorik bir yaklaşım yerine pratik bir yaklaşımda

bulunmak en uygun yoldur ve ICD'nin geliştirilmesinde bu yaklaşım göz önüne alınmıştır. ICD,

etioloji, topografi vb. kökenli sınıflandırma ile araştırmalar, hasta kayıtları ve yönetim için

gereksinim duyulan uzlaşma noktalarının sağlandığı bir sınıflamadır.

ICD, istatistiksel bir sınıflamadır ve bu noktadan hareketle yola çıkmaktadır. Burada

ICD'nin getirdiği istatistiksel sınıflama ile tıp kitaplarında bölüm başlarında bulunan hastalık

sınıflandırmaları arasındaki ayrımı belirlemek gerekir. Burada, genellikle birbiri ile

karıştırılabilecek durumlarla etkenlerinin farklılığına göre düzenlenmiş bir hastalık grubu

değerlendirilir. İstatistiksel sınıflamada ise birbirine benzer hastalık veya durumlar bir araya

getirilip, taşıdıkları öneme göre sınıflandırılmaktadır. Buna ek olarak her hastalık için o hastalığa

özgü bir kod kullanılmaktadır. Bu yapısı sayesinde ICD, gerek sağlık hizmetlerinin yönetimi,

gerekse epidemiyolojik çalışmalarda kullanım kolaylığı sağlamaktadır. Hasta takibi, hasta kayıt ve

arşivlerinin tutulması ve bunlara erişim, kaynak yönetimi gibi idareye yönelik kullanımının yanı

sıra hastalıklarla ilgili istatistiksel çalışmalar ve uluslararası niteliği sayesinde ülkeler arasında

sağlıkla ilgili karşılaştırmalar yapma olanağı da vermektedir. Buradan da anlaşılacağı üzere

ICD'nin önemli bir fonksiyonu da hastalıklara uluslararası ortak bir dil kazandırmaktadır.

Bunlara ek olarak ICD, hastalık ve ölüm kodlamalarında getirdiği bazı uluslararası kural

ve hatırlatmalarla hastalık tanısının yazılması ya da ölüm nedeninin belirtilmesinde kayıtların

mümkün olduğu kadar doğru tutulması konusunda dolaylı bir katkıda da bulunmaktadır.

Hastalıklarla ilgili istatistik çalışmalarının geçmişi 300 yıl öncesine kadar dayanmaktadır.

İlk etkin çalışma 17. yüzyılın sonunda İngiltere'de John Graunt'un hazırlamış olduğu ölüm verileri

ile ilgili "London Bills of Mortality" adlı çalışmadır. Graunt bu çalışmasında, ölüm kayıtlarında

ölen kişilerin yaşlarının yazılmadığı tarihlerde, 6 yaşın altında ölen çocukların oranını

hesaplamaya çalışmış ve o günün koşullarına göre oldukça iyi bir tahminde bulunmuştur. Graunt

bu hesaplamayı yaparken, ölüm nedenlerinin çocuklar için de benzer olduğu varsayımından

hareket etmiştir.

Hastalıkların sistematik bir şekilde sınıflandırılması ile ilgili gelişmeler ise 18. yüzyılda

başlamıştır. Bugünkü mevcut sınıflamanın yapısı büyük ölçüde İngiltere Genel Kayıt Bürosunda

ilk tıbbi istatistik uzmanı olarak çalışan William Farr'ın çalışmalarına dayanmaktadır. Yüzyılın 2.

yarısında çalışmalar hastalık terminolojisi ve bunların kullanımında uluslararası birlikteliğin

sağlanmasına odaklanmıştır. Bu dönemlerde dikkati çeken üçüncü bir nokta da hastalıkların

istatistiksel sınıflamasının uluslararası önemi olmuştur.

Uluslararası İstatistik Enstitüsü, 1891 yılında Jacques Bertillon başkanlığında ölüm

nedenleri ile ilgili yeni bir sınıflama hazırlanması için bir komite kurmuş, bu komitenin yapmış

olduğu çalışmalar 1893 yılında bitirilmiş ve önerileri Enstitü tarafından kabul edilmiştir. Sınıflama,

2


genel hastalıklar ile belli bir organ ya da anatomik bölgeye özgü hastalıkların birbirinden ayrılması

ilkesine dayanmaktadır. Bu çalışma başlangıçta "Bertillon Ölüm Nedenleri Sınıflaması" olarak

adlandırılmış ve bir çok Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika ülkelerinde kullanılmaya başlanmıştır.

1900 yılına Fransa hükümeti, 'Ölüm Nedenleri Uluslararası Sınıflaması'nın (Bertillon

Ölüm Nedenleri Sınıflaması) revizyonu için çağrıda bulunmuş ve bu girişim yaklaşık 10 yılda bir

yapılan revizyon konferansları serisini başlatmış ve bugün onuncu revizyon olan ICD-10'a kadar

ulaşılmıştır.

1948 yılında kurulan Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 6. konferanstan bu yana Hastalıkların

Uluslararası Sınıflamasından sorumlu olmuştur.

Bu tarihsel gelişim süreci içinde, bazı dönemlerde ICD yapı ve içeriğinde önemli

değişiklikler gerçekleştirilmiştir. Bunlardan birincisi, önceleri sadece ölüm nedenlerini kapsayan

sınıflamaya hastalık nedenlerinin de dahil edilmesidir. 1938 yılında yapılan 5. konferansta

morbidite istatistikleri için hastalık sınıflamasına olan gereksinim dile getirilmiş ve 1948 yılındaki

6. konferans "Ölüm Nedenleri ve Hastalıkların Uluslararası Listesi"nin revizyonu amacıyla

toplanmıştır. Bu konferansta hem mortalite hem de morbidite ile ilgili kapsamlı bir liste kabul

edilmiştir. Bununla beraber ölümün temel nedenini seçmede uluslararası kurallar getirilmiş, hayatı

istatistikler ve sağlık istatistikleri alanında uluslararası işbirliğinin sağlanması konusunda

önerilerde bulunulmuştur.

Önemli değişikliklerin bir ikincisi de 1975 yılında kabul edilen 9. revizyonda

gerçekleşmiştir. Bu değişiklikler, daha spesifik kodlama için belli bazı kodlara isteğe bağlı 5. bir

basamak dahil edilmesi, neoplazmların morfolojileri ile ilgili ayrı bir kod grubu (M kodları)

oluşturulması, bazı tanısal durumlarda isteğe bağlı çift kodlama sisteminin getirilmesi ve akıl

hastalıkları ile ilgili her bir kategorinin içeriğinin açıklanmasıdır. Bu sonuncusunun nedeni, akıl

hastalıklarında uluslararası kabul görebilecek bir terminolojinin bulunmasındaki güçlüktür. ICD-9

kitapçığı 1977/78 yıllarında basılmış ve pek çok ülkede kullanıma girmiştir.

Üçüncü önemli değişiklik de, 1989 yılında Cenevre'de toplanan 10. uluslararası

konferansta kodlama sisteminde yapılan köklü değişikliktir. DSÖ 1991 yılında ICD-10'un

yayınlanmasını kabul etmiş, 1994 yılında da uygulamaya geçirilmesini planlamıştır.

ICD-10

GENEL BİLGİLER

ICD-10 hazırlık çalışmaları 1983 yılında başlamış ve son aşamaya gelmiş durumdadır.

Henüz tam olarak yayınlanmamış olmasına karşın bu aşamadan sonra önemli bir değişiklik

beklenmemektedir.

ICD-10 daha önceki revizyondan (ICD-9) temel olarak 3 farklılık taşımaktadır;

*Cilt sayısı 2'den 3'e çıkarılmıştır.

*1. ciltteki hastalık kodlarının yer aldığı bölüm sayısı 17'den 21'e çıkarılmıştır.

*Numerik kod yerine alfanumerik kodlama yapısı getirilmiştir.

3


Daha önce aynı cilt içinde yer alan giriş ve hastalık kod kısımları ICD-10'da birbirinden

ayrı iki cilt halinde sunulduğundan toplam cilt sayısı 3'e çıkmıştır. 1. cilt asıl hastalık kodlarının

bulunduğu cilttir. 2. ciltte ise ICD ile ilgili genel bilgilerle beraber diğer ciltlerin nasıl

kullanılacağına yönelik açıklayıcı bilgiler bulunmaktadır. 3. cilt ise ICD-10'da yer alan tüm

hastalıkların ve hastalık etkenlerinin alfabetik indeksidir.

Daha önce tek bir bölümde toplanan "Sinir Sistemi ve Duyu Organları Hastalıkları", ICD-

10'da 3 ayrı bölüm halinde yer almaktadır. Bu bölümler;

• Sinir Sistemi Hastalıkları

• Göz ve Gözle Bağlantılı Doku Hastalıkları

• Kulak ve Mastoid Oluşum Hastalıklarıdır.

Ayrıca ICD-9'da temel hastalık sınıflaması dışında ek halinde sunulan "Yaralanma ve

Zehirlenme Dış Etkenleri" ile "Sağlık Düzeyi ve Sağlık Hizmetlerinden Yararlanmayı Etkileyen

Faktörler" adlı iki bölüm ICD-10'da temel sınıflamaya dahil edilmiştir.

Böylece ICD-9'da 17 olan bölüm sayısı ICD-10'da 21'e çıkmıştır.

Bölümlerde yapılan bir başka değişiklik de, "Endokrin, Nutrisyonel ve Metabolik

Hastalıklar" grubuna dahil edilen immun mekanizma hastalıklarının ICD-10'da "Kan ve Kan

Yapıcı Organ Hastalıkları" bölümü altına alınmasıdır. Bu bölüm "Kan ve Kan Yapıcı Organ

Hastalıkları ve İmmun Mekanizmayı İçeren Hastalıklar" olarak adlandırılmıştır.

ICD-10'un getirdiği temel farklılık alfanumerik kod yapısıdır. Daha önce her biri 0 ile 9

arasında bir rakamdan oluşan 3 basamaklı numerik kod yapısı varken ICD-10'da ilk basamakta bir

harf, diğer iki basamakta ise yine 0-9 arasında rakamlar bulunmaktadır.

3 basamaklı koda bir basamak ilavesi ile oluşan 4 basamaklı kodlama sistemi ICD-10'da

yine aynı şekilde korunmuştur.

ICD-9 ICD-10

001 A01

001.3 A01.3

Alfanumerik kod yapısı ile, 3 basamak düzeyinde daha önce 1000 olan (10x10x10) kod

kapasitesi ICD-10'da 2600'e çıkmıştır ki bu iki katından daha fazladır (İngilizce alfabede 26 harf

bulunduğundan; 26x10x10). 4 basamak düzeyinde düşünülürse, alfanumerik kod yapısı ile 26.000

hastalığı kodlamak mümkündür. Ayrıca, bölümlerin çoğu için geçerli olmak üzere, belli bir harf ya

da harf grubu ile başlayan kodlar belli bir bölüme karşılık gelmektedir.

ICD-10 kodlarında birinci basamakta kullanılabilecek 26 harften 25'i kullanılmıştır. "U"

harfi ile başlayan kod yoktur, bunlardan U00-U49 arası kodlar, yapılan revizyon kesinleşene kadar

olabilecek ilaveler ve revizyonlar arasında ulusal ya da uluslararası düzeyde ortaya çıkabilecek

zorluklarda geçici kodlamalar için, U50-U99 arası kodlar ise yerel araştırmalarda kullanılmak

üzere boş bırakılmıştır.

4


ICD-10 SINIFLAMA YAPISI

ICD-10'un sınıflama yapısında 4 düzey bulunmaktadır. Her düzey, bir üsttekinin

detaylandırılmış halidir (Şekil 1).

İlk düzey, hastalıkların genel olarak sınıflandırıldığı Bölümlerdir. Daha önce belirtildiği

gibi ICD-10'da toplam 21 bölüm bulunmaktadır. Bu bölümler aşağıda sırası ile verilmiştir:

Bölüm l Enfeksiyon ve Paraziter Hastalıklar

Bölüm ll Neoplazmlar

Bölüm lll Kan ve Kan Yapıcı Organ Hastalıkları ve İmmun Mekanizmayı İçeren

Hastalıklar

Bölüm lV Endokrin, Nutrisyonel ve Metabolik Hastalıklar

Bölüm V Akıl ve Davranış Bozuklukları

Bölüm Vl Sinir Sistemi Hastalıkları

Bölüm Vll Göz ve Gözle Bağlantılı Doku Hastalıkları

Bölüm Vlll Kulak ve Mastoid Oluşum Hastalıkları

Bölüm lX Dolaşım Sistemi Hastalıkları

Bölüm X Solunum Sistemi Hastalıkları

Bölüm Xl Sindirim Sistemi Hastalıkları

Bölüm Xll Cilt ve Cilt altı Dokusu Hastalıkları

Bölüm Xlll Kas-İskelet ve Bağ Dokusu Hastalıkları

Bölüm XlV Ürogenital Sistem Hastalıkları

Bölüm XV Gebelik, Doğum ve Lohusalık Dönemi Hastalıkları

Bölüm XVl Perinatal Dönemden Kaynaklanan Hastalıklar

Bölüm XVll Konjenital Malformasyon, Deformasyon ve Kromozom

Anomalileri

Bölüm XVlll Semptomlar ve Anormal Klinik ve Laboratuar Bulguları

Bölüm XlX Yaralanma, Zehirlenme ve Dış Nedenlere Bağlı Diğer Durumlar

Bölüm XX Hastalık ve Ölümün Dış Nedenleri

Bölüm XXl Sağlık Durumu ve Sağlık Hizmetlerinden Yararlanmayı

Etkileyen Faktörler

İkinci düzey, bölüm içindeki belli hastalıkların bir araya getirilmesi ile oluşan bloklardır.

Blok sayısı bölümden bölüme değişmektedir. Örnek olarak Bölüm l'de 21 blok yer alırken, Bölüm

lll'de sadece 6 blok bulunmaktadır. Her bloktaki hastalık sayısı da bloktan bloğa değişmektedir.

ICD-10'daki toplam blok sayısı 260'dır. Örnek olarak;

• A50-A64 Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon hastalıkları

• K80-K87 Safra kesesi, safra yolları ve pankreas hastalıkları

Üçüncü düzey, blokları oluşturan hastalıkların tek tek ele alındığı 3 basamaklı hastalık

kodlarıdır. ICD-10'un temel çatısını bu 3 basamaklı hastalık kodları oluşturmaktadır (çekirdek

sınıflama) ve bu düzey, DSÖ mortalite veri tabanının oluşturulması ve uluslararası genel

karşılaştırmaların yapılabilmesi için temel seviyeyi oluşturur.

Örnek olarak;

• A54 Gonokok enfeksiyonu

5


• K81 Kolesistit

Bu düzeyde her hastalığa bir hastalık kodu karşılık gelmektedir. Ancak bu bire bir

tarzında değildir. Bazı durumlarda bir hastalık kodu sadece bir hastalığa ait iken bazı durumlarda

birden fazla hastalığı içerebilmektedir.

ICD-10'da 3 basamaklı düzeyde toplam 2035 hastalık kodu bulunmaktadır. Her

bölümdeki 3 basamaklı hastalık kod sayısı birbirinden farklıdır.

Dördüncü düzey, 3 basamaklı hastalık koduna bir basamak daha ilave edilmesi ile

oluşturulan 4 basamaklı hastalık kodlarıdır. Bu düzey, 3 basamaklı düzeydeki hastalığın daha

detaylı olarak tanımlandığı düzeydir ve ICD-10'da 4 basamaklı düzeyde toplam 10021 hastalık

kodu bulunmaktadır. 3 basamaklı düzeydeki hastalıkların hemen hemen tümü 4. basamak ilavesi

ile daha da ayrıntılandırılmıştır. Bununla beraber, çok az da olsa 3 basamaklı düzeyde kalan,

ayrıntılandırılmamış hastalıklar da vardır. 4 basamaklı hastalık kodları, ICD-10 yapısında bulunan

en detaylı düzeyi oluşturmaktadır. Yukarıdaki örneklerden devam edersek;

• A54 Gonokok enfeksiyonu

...

A54.3 Gözün gonokok enfeksiyonu

...

A54.5 Gonokokal farenjit

• K81 Kolesistit

K81.0 Akut kolesistit

K81.1 Kronik kolesistit

ICD-10'da tüm bölümler aynı yapıda sunulmuştur. Bu yapıda sırası ile:

• O bölüme dahil edilen ya da edilmeyen hastalık tanılarının belirtildiği kısım yer

almaktadır (includes /excludes notes). Bu açıklama, sınıflamanın her seviyesinde, yani bloklar, 3 ve

4 basamaklı hastalık kodlarının altında da yer alabilir. Herhangi bir hastalığı kodlamadan önce bu

kısımdaki açıklamaları mutlaka okumak gereklidir. eğer kodlanmak istenen hastalık o bölüm, blok

ya da hastalık koduna dahil edilmemişse hastalığın alması gereken kodu parantez içinde

verilmiştir ve bu durumda o koda bakılarak kontrol ettikten sonra hastalık kodlanmalıdır.

• Kod aralıkları ile birlikte o bölümde yer alan blokların listesi,

• O bölüme ait hastalık kodlarından yıldız (*) kodu alanların (bu konu aşağıda

açıklanmaktadır) listesi,

• Son olarak da 3 ve 4 basamaklı hastalık kod listeleri verilmiştir.

Özel Tabulasyon Listeleri

6


ICD-10'un 4 basamaklı düzeydeki hastalık listesinin tamamı, hatta 3 basamaklı liste bile

herhangi bir istatistik tablosunda verilemeyecek kadar uzun olması nedeniyle, rutin istatistiklerin

çoğunda bazı özel durumları vurgulayan bir tabulasyon listesi kullanılır.

ICD-10'un tamamlayıcı niteliğindeki bu kısmı, 1. cildin sonunda verilmiştir ve mortalite

istatistikleri için dört adet özel tabulasyon listesi ile morbidite istatistikleri için bir adet özel

tabulasyon listesinden oluşmaktadır. Mortalite tabulasyon listelerinden iki tanesi tüm

yaşgruplarını kapsarken, bir tanesi bebeklik dönemine, bir tanesi de çocukluk dönemine

yöneliktir.

Hastalık kodlanması sırasında dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır.

Bunlar sırası ile aşağıda verilmiştir.

NOS ve NEC:

ICD-10'da hastalık kodlarının altında verilen hastalık tanılarının bazılarının yanında NOS

ya da NEC tanımları bulunmaktadır.

NOS (Not Otherwise Specified), başka şekilde belirtilmemiş ya da herhangi bir şekilde

detaylı olarak tanımlanmamış hastalık tanılarının yanında yazılmaktadır. Örnek olarak; tanı için

sadece "Hiperinsülinizm" yazılmış ve başka herhangi bir açıklama yoksa, bu durumda kodlanması

gereken hastalık kodu ile "Hipoglisemik koma ile beraber hiperinsülinizm" tanısının kodları

birbirinden farklıdır.

• E15 Hipoglisemik koma ile beraber hiperinsülinizm

• E16.1 Hiperinsülinizm, başka şekilde belirtilmeyen

NEC (Not Elsewhere Classified), başka yerde sınıflandırılabilme olasılığı olan hastalık

tanılarının yanında yazılıdır. Örnek olarak;

• M79 Diğer yumuşak doku hastalıkları, başka yerde

sınıflandırılmamış

Her iki durumda da kodlanmak istenen hastalığın, sınıflamanın başka bir yerinde ya da

daha detaylı olarak bulunabileceğine dikkat çekilmektedir. Bu yüzden yanında bu tanımların

bulunduğu hastalık kodlarını girerken kodlanması gereken kodun gerçekten o kod olduğundan

emin olunmalıdır. Çünkü amaç bir hastalığın mümkün olduğu kadar detaylı tanımlandığı kodu

bulmak ve doğru kodlamaktır.

Çift (Dual) Kodlama Sistemi

Bazı hastalık kodlarının yanında "yıldız" (*) ya da "kama" (†) işareti bulunmaktadır. Bu, o

hastalık ile ilgili iki kod olduğunu göstermektedir. Bunlardan birincisi hastalığa neden olan etkeni

ya da hastalığın temel niteliğini ön plana çıkartan "kama" (†) kodu, diğeri ise hastalık tablosunu ön

planda tutan "yıldız" (*) kodudur. Bir başka deyişle kama kodu hastalığın etkenine ve niteliğine,

yıldız kodu ise hastalığın etkilediği vücut bölgesine yönelik kodlardır. Hastalık hangi kod içinde

bakılıyorsa, diğer kod parentez içinde verilmektedir. Örnek olarak;

7


• B01.0† Varicella menenjiti (G02.0*)

• G02.0* Viral hastalıklarda menenjit

...

...

Varicellaya bağlı menenjit (B01.0†)

ICD-10, hastalık etkenine önem verdiğinden, çift koda sahip durumlarda ilk tercih

edilecek kodun kama kodu olduğunu, istenirse bu koda ilave olarak yıldız kodunun da

kullanılabileceğini ama şart olmadığını ancak hiçbir zaman yıldız kodunun tek başına

kullanılmayacağını mutlaka kama kodu ile birlikte kullanılması gerektiğini kural olarak

koymuştur.

(†) işaretli terimlerin bulunduğu ana başlıklar 3 şekilde verilebilir:

i) Ana başlıkta hem (†) işareti, hem de alternatif kod birarada ise, bu ana başlık altında

sınıflandırılan tüm hastalıklar çift kodlamaya tabi olur ve hepsi aynı alternatif kod numarasını

taşır. Örnek olarak;

• A17.0† Tüberküloz menenjit (G01*)

Meninks tüberkülozu (serebral)(spinal)

Tüberküloz leptomenenjit

ii) Ana başlıkta (†) işareti var ama alternatif kod yoksa, bu ana başlık altında yer alan tüm

hastalıklar çift kodlamaya tabi olur ancak hepsinin alternatif kodları farklıdır. Örneğin;

• A18.1† Ürogenital sistem tüberkülozu

Mesane tüberkülozu (N33.0*)

Serviks tüberkülozu (N74.0*)

Böbrek tüberkülozu (N29.1*)

Erkek genital organları tüberkülozu (N51.-*)

Ureter tüberkülozu (N29.1*)

Tüberküloz pelvik inflamatuar hastalık (N74.1*)

iii) Ana başlıkta (†) işareti ya da alternatif kod bulunmazsa, ana başlık altında yer alan

tüm hastalıklar çift kodlamaya tabi tutulmaz. Ancak yanında işaret ve alternatif kodu bulunan

hastalıklar çift kodlanabilir. Örneğin;

• A54.8 Diğer gonokok enfeksiyonları

Gonokoksik

-Peritonit† (K67.1*)

-Pnömoni† (J17.0*)

-Septisemi

-Deri lezyonları

8


Birden Fazla Kod Kullanımı

Yukarıda açıklanan kama ve yıldız kodlarına ek olarak bir hastalık için birden fazla

kodun kullanılabileceği durumlar aşağıda verilmiştir.

a) M (morfoloji) kodları: M kodları, Bölüm ll'de yer alan neoplazmlarla birlikte kullanılabilecek,

tümörün yapı ve tabiatına yönelik, 1990 yılında ikinci baskısı yapılan, kısaca ICD-O (International

Classification of Diseases for Oncology) olarak tanımlanan, onkolojik hastalıkların uluslararası

sınıflamasına ait kodlardır. M kodları 6 basamaklıdır. İlk basamakta M harfi yer alır ve tüm kodlar

M harfi ile başlamaktadır. Bunu takip eden 5 basamakta ise 0-9 arası rakamlar vardır ve bunlardan

ilk dördü tümörün morfolojisi, beşincisi ise tabiatı ile ilgilidir ve bu son basamaktaki tümör tabiatı

ile ilgili kod istenirse diğerleri ile bitişik olarak ya da araya taksim (/) işareti konularak

gösterilmektedir.

Örnek olarak;

• M81401 ya da M8140/1

• M92513 ya da M9251/3 gibi.

Son basamakta yer alan ve tümörün tabiatını gösteren kodla ilgili toplam 6 kod vardır ve

bunlar 0, 1, 2, 3, 6 ve 9'dur. Karşılık geldikleri anlamları ise;

• /0 Selim

• /1 Selim ya da habis olduğu bilinmiyor

• /2 Karsinoma in situ

• /3 Habis, primer

• /6 Habis, metastatik

• /9 Habis, primer ya da metastatik olduğu bilinmiyor.

M kodlarının kullanılması zorunlu değildir, isteğe bağlıdır.

b) Fonksiyonel bir tümörün kodlanmasında. Fonksiyonel tümörlerde hem tümörün kendisine ait

kod hem de örneğin hormon salgılayan bir tümör ise, neden olduğu klinik tablo ile ilgili kod

kullanılabilir, zorunlu değildir. Örneğin, bir hastaya 'katekolamin salgılayan feokromasitoma'

tanısı konulduğunda;

• C74.1 Sürrenal medüllanın malign neoplazmı

koduna ek olarak

• E27.5 Adrenomedüller hiperfonksiyon

kodu da yazılabilir.

c) Bölüm XlX ve XX'de yer alan kodlar: Yaralanma, zehirlenme ve diğer dış etkenlere bağlı

durumlarda biri dış etkenin diğeri de yaralanmanın niteliğini belirten iki kod kullanılabilir;

• S20 Toraksta yüzeyel yaralanma

• V10 Bisiklet çarpması sonucu yaralanan yaya

Aynı durum sekeller ve sekele yol açan etken için de geçerlidir;

• J34.2 Nasal septum deformasyonu

• T90.2 Çocukluk döneminde burun kırığı

9


d) Akıl hastalıkları: Bölüm V'de yer alan bazı hastalıklarda, eğer hastalığa yol açan organik bir

neden varsa (enfeksiyon ya da travma) bu ikisine ait kod birlikte kullanılabilir.

e) HIV enfeksiyonları: HIV enfeksiyonları neden oldukları klinik tablo ile birlikte kullanılmak

istenirse her ikisine ait kodlar kullanılabilir.

f) Bölüm XXl'deki kodlar: Bölüm XXl'deki kodlar, buna neden olan diğer bölümlerdeki kodlar ile

birlikte kullanılabilir.

Bölüm Xlll, XlX ve XX'de 4 basamaklı hastalık kodlarına ilave olarak kullanılabilecek

isteğe bağlı 5. basamak kodlar yer almaktadır. Örneğin, kas iskelet sistemi ve bağ dokusu

hastalıkları içeren bölüm Xlll'de 4 basamaklı hastalık kodu ile beraber hastalığın lokalizasyonunu

tanımlayan 5. basamak kod da kullanılabilir.

• M46.3 Vertebra osteomyeliti

• M46.3/5 Vertebra osteomyeliti, torakolumbar bölgede

Bugün ülkemizde 1965 yılındaki 8. Uluslararası ICD Konferansından sonra hazırlanmış

olan 8. versiyon (ICD-8) kullanılmaktadır. 1977/78 yıllarında çıkarılan 9. versiyon (ICD-9)

ülkemizde kullanıma geçirilmemiştir.

ICD-8'de, temel hastalık sınıflamasında 16 bölüm yer almaktadır. Temel hastalık

sınıflaması dışında tutulan iki de ek sınıflama mevcuttur. Bu bölümler sırası ile şöyledir;

Bölüm l Enfeksiyon ve Paraziter Hastalıklar

Bölüm ll Neoplazmlar

Bölüm lll Endokrin, Nutrisyonel ve Metabolik Hastalıklar

Bölüm lV Kan ve Kan Yapıcı Organ Hastalıkları

Bölüm V Akıl Hastalıkları

Bölüm Vl Sinir Sistemi ve Duyu Organları Hastalıkları

Bölüm Vll Dolaşım Sistemi Hastalıkları

Bölüm Vlll Solunum Sistemi Hastalıkları

Bölüm lX Sindirim Sistemi Hastalıkları

Bölüm X Ürogenital Sistem Hastalıkları

Bölüm Xl Gebelik, Doğum ve Lohusalık Dönemi Hastalıkları

Bölüm Xll Cilt ve Ciltaltı Dokusu Hastalıkları

Bölüm Xlll Kas-İskelet Sistemi ve Bağ Dokusu Hastalıkları

Bölüm XlV Konjenital Anomaliler

Bölüm XV Perinatal Ölüm ve Hastalık Nedenleri

Bölüm XVl Semptomlar ve Anormal Klinik ve Laboratuar Bulguları

Ek 1 Yaralanma, Zehirlenme ve Cana Kasdetme (dış nedenler)

Ek 2 Yaralanma, Zehirlenme ve Cana Kasdetme (travmanın niteliği)

ICD-8'in temel hastalık sınıflaması kısmında, 3 basamaklı düzeyde toplam 669 hastalık

kodu bulunmaktadır. ICD-8'deki Ek 1 ve Ek 2, ICD-10'da temel hastalık sınıflandırmasında

bulunan XlX ve XX. bölümlere karşılık gelmektedir. ICD-8'de bu iki bölümde sırası ile 182 ve 187

kod bulunmaktadır.

10


ICD-8 temel alınarak hazırlanmış olan 150 başlıklı A listesinde kodlar 4 basamaklı olup

birinci basamakta A harfi yer alır. Tüm kodlar A harfi ile başlamaktadır. Bunu takiben 3

basamakta ise 0-9 arası rakamlar bulunmaktadır (A1, A34, A123 gibi). ICD-8'deki temel hastalık

sınıflamasına ait 669 hastalık kodu, 150 başlıklı listede 137 hastalık kodu altında toplanmıştır (A1-

A137). Geri kalan 26 kod, ICD-8 Ek 1 ve Ek 2'deki 182 ve 187 başlığa karşılık gelen kodlardır. Bu

kodlardan nedene yönelik olanlara AE138-AE150 arası, travmanın niteliğine ait olanlara da

AN138-AN150 arası kodlar verilmiştir. ICD-8'deki bölümler ve iki ek sınıflamaya ait hastalık kod

sayılarının ICD-8 ve 150 başlıklı listeye göre dağılımları Tablo 5'de (bkz. s. 22) gösterilmiştir.

ICD-8'deki temel hastalık sınıflaması ve diğer iki ek sınıflamada yer alan toplam 1038

hastalık kodunun 150 başlığa indirilmesinin doğal bir sonucu olarak, 150 başlıklı A listesinde bir

hastalık kodunun altına 30-40 kadar hastalığın toplanmış olduğu görülmektedir. Bununla birlikte

150 başlıklı listede tek bir hastalık kodunun ICD-8'de yine tek bir hastalık koduna karşılık geldiği

durumlar da vardır.

ICD-10'un gündeme gelmesi ile 150 başlıklı listede yer alan hastalık kodlarının içeriğinde

değişiklikler meydana gelecektir. ICD-8'deki belli bir hastalık grubunu içermek üzere tespit

edilmiş150 başlıklı listedeki bir kodum içeriği, ICD-10'daki farklı hastalık gruplarına karşılık

gelebilir, içeriğinde azalmalar ya da artmalar olabilir. Örnek olarak, 150 başlıklı listede yer alan ve

ICD-8'de de tek bir koda karşılık gelen Tifo, ICD-10'da paratifo ile beraber yer almaktadır. Bir

başka örnek de "Gıda Zehirlenmesi"dir. Gıda zehirlenmesi, ICD-8'de tek bir kod altında

bulunurken, ICD-10'da E. coli enfeksiyonları diğer birkaç etkenle beraber "Diğer bakteriyel barsak

enfeksiyonları" adı ile ayrı bir kod altına alınmıştır. Bununla ilgili pek çok örnek vermek

mümkündür çünkü ICD-10'da hastalık kod sayısında ICD-8'e göre çok fazla bir artış söz

konusudur. Bu nedenle, 150 başlıklı liste yerine ICD-10 temel alınarak hazırlanmış yeni bir

kısaltılmış hastalık kod listesi kullanımına gidilebilir. Nitekim DSÖ, ICD-8. revizyonu ile birlikte

örnek bir 150 başlıklı kısaltılmış liste sunduğu gibi, ICD-10'da da 298 başlıklı kısaltılmış bir liste

örneği vermiştir. ICD-10'a göre hazırlanmış olan bu 298 başlıklı kısa liste Ek 1'de sunulmuştur.

İster 150 başlıklı liste isterse 298 başlıklı kısa liste olsun, temel sorunun binlerle ifade

edilen hastalık kod sayısının birkaç yüz hastalık kodu içine sığdırılmaya çalışılması olduğu

söylenebilir. Kod sayısında belirgin bir azalma sağlanmaktadır ancak içerikleri aynıdır. Böyle bir

çalışmanın karşılığında onlarca hastalığa karşılık gelen bir çok kod elde edilecektir. Bu şekilde

kısaltılmış bir listede, kodlamak istenilen hastalığa ait kod bulunamadığında, o hastalığın hangi

koda ait olduğunu belirleyebilmek için sıkıştırılmış kodların refere ettiği hastalıkların kontrol

edilmesi ve o gruba dahil olduğundan emin olduktan sonra kodlanması gerekir. Hastalığın gerçek

kodu bu kontrol sırasında bulunacağından, bu durumda hastalığın gerçek kodunu yazmak yerine

daha geniş hastalık grubunu içeren bir kodun yazılması durumunda kalınacaktır. Örnek verecek

olursak; "Giardia" hastalığının 298 başlıklı listede kendisine ait kodu yoktur. Kısaltılmış listede ise;

• 006 Diğer enfeksiyöz barsak hastalıkları

adı ile bir kod yer almaktadır. Bu kodun refere ettiği ICD-10 hastalık kodları A02, A04-A05, A07-

A08'dir. Bu durumda hastalığın bu kodlara girip girmediğini kontrol etmek gerekecektir. Bu

kontrol yapıldığında da Giardia hastalığına özgü olan A07.1 kodu bulunmuş olacaktır. Ama

kodlamaya geçildiğinde, kısa liste kullanıldığı için, hastalığa özgü A07.1 kodu yerine daha geniş

bir hastalık grubunu içeren 006 kodu kodlanacaktır. Bu şekilde geniş bir hastalık aralığını

kapsayan bir kod altında toplanan verinin açılımını görmek mümkün değildir.

11


Buna ek olarak, bugüne kadar hazırlanmış olan tüm kısaltılmış listelerde, hazırlanan liste

bütün ülkelerin kullanımına sunulduğundan, bazı ülkelerde sık iken bazı ülkelerde hiç

görülmeyen hastalıklar da bulunmaktadır.

Yukarıdaki bilgilerin ışığında şu konuları vurgulamak gerekir;

* Kısaltılmış liste hazırlama yaklaşımı genel ICD mantığına aykırıdır. ICD'de bir

hastalığın mümkün olduğu kadar ayrıntılı tanımlanması istenirken, kısaltılmış liste bunun tersi bir

yapı ortaya koymaktadır.

* Kısaltılmış listeler uluslararası nitelik taşıdığından, bir ülkede hiçbir zaman önemi

olmayan hastalıklar listede bulunabilmektedir.

* Kısaltılmış listelerde, daha detaylı kodlanabilecek bir hastalığı daha geniş kapsamlı bir

kod ile belirtme durumu söz konusudur. Yani, bu yaklaşım bir yandan kullanılmayacak tarzda

fazladan bir yük getirirken bir yandan da kullanılabilecek hazır verinin kaybına neden olmaktadır.

Sonuç olarak ülkemizde kullanılmak üzere herhangi bir kısaltılmış liste hazırlanırken ICD

hastalık kodlarının tümünü kapsaması kaygısından uzak, örgüt yapısı ve olanaklar göz önüne

alınarak tanısı konulabilecek hastalıkları içeren, fazlalıklardan arındırılmış, toplanan verinin bir

anlam ifade ettiği bir liste hazırlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

KAYNAKLAR

1. TENDON, A course on ICD Coding, WHO, 1993

2. ICD-10, WHO, 1992

3. Uluslararası Hastalık Sınıflandırması: Onkoloji, Ege Üniversitesi Kanserle Savaş Merkezi, 1992

4. Hastalıkların Uluslararası Sınıflandırılması, Sağlık Bakanlığı, Yayın No:450

12


BÖLÜM 1

BAZI ENFEKSİYON VE PARAZİT HASTALIKLARI

(A00-B99)

Dahil: bulaşıcı veya taşınabilir olarak kabul edilen hastalıklar

Hariç:

enfeksiyon hastalık taşıyıcısı veya şüpheli taşıyıcısı (Z22.-)

bazı sınırlı enfeksiyonlar—vücut sistemleri ile ilgili bölümlere bakınız

gebelik, doğum ve lohusalık dönemi komplikasyonu olarak ortaya çıkan enfeksiyon

ve parazit hastalıkları [gebelik tetanozu ve insan immün yetmezlik virusu [HIV]

hastalığı hariç] (O98.-)

perinatal döneme özgü enfeksiyon ve parazit hastalıkları [yenidoğan tetanozu,

doğuştan sifiliz, perinatal gonokok enfeksiyonu ve perinatal insan immün

yetmezlik virusu [HIV] hastalığı hariç] (P35-P39)

influenza ve diğer akut solunum yolu enfeksiyonları (J00-J22)

Bu bölüm aşağıdaki bloklardan oluşmaktadır:

A00-A09 Barsak enfeksiyon hastalıkları

A15-A19 Tüberküloz

A20-A28 Bazı hayvansal bakteri hastalıkları

A30-A49 Bakterisel diğer hastalıklar

A50-A64 Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

A65-A69 Spiroketal diğer hastalıklar

A70-A74 Klamidyalara bağlı diğer hastalıklar

A75-A79 Riketsiyozlar

A80-A89 Merkezi sinir sistemi virus enfeksiyonları

A90-A99 Eklembacaklılarla taşınan viral ateşler ve viral kanamalı ateşler

B00-B09 Deri ve müköz zar lezyonları ile karakterize viral enfeksiyonlar

B15-B19 Viral hepatitler

B20-B24 İnsan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı

B25-B34 Viral diğer hastalıklar

B35-B49 Mikozlar

B50-B64 Protozoal hastalıklar

B65-B83 Helmintiyazlar

B85-B89 Pediküloz, akariyaz ve diğer enfestasyonlar

B90-B94 Enfeksiyon ve parazit hastalıkların sekelleri

B95-B97 Bakterisel, viral ve diğer enfeksiyon etkenler

B99 Enfeksiyon diğer hastalıklar

13


Barsak enfeksiyon hastalıkları

(A00-A09)

A00 Kolera

A00.0 Kolera; Vibrio cholorea 01, kolera tipine bağlı

Klasik kolera

A00.1 Kolera; Vibrio cholerae 01, eltor tipine bağlı

Eltor kolerası

A00.9 Kolera, tanımlanmamış

A01 Tifo ve paratifo

A01.0 Tifo

Salmonella typhi enfeksiyonu

A01.1 Paratifo A

A01.2 Paratifo B

A01.3 Paratifo C

A01.4 Paratifo, tanımlanmamış

Salmonella paratyphi enfeksiyonu BŞT

A02 Salmonella diğer enfeksiyonları

Dahil: S. typhi ve S. paratyphi dışındaki herhangi bir Salmonella türüne

bağlı enfeksiyon veya gıda zehirlenmesi

A02.0 Salmonella enteriti

Salmonelloz

A02.1 Salmonella septisemisi

A02.2† Salmonella sınırlı enfeksiyonları

Salmonella:

• artriti (M01.3*)

• menenjiti (G01*)

• osteomiyeliti (M90.2*)

• akciğermonisi (J17.0*)

• böbrek tübülo-intersitisyel hastalığı (N16.0*)

A02.8 Salmonella enfeksiyonları, diğer tanımlanmış

A02.9 Salmonella enfeksiyonu, tanımlanmamış

14


A03 Şigella

A03.0 Şigella, Shigella dysenteriae’ye bağlı

Grup A şigella [Shiga-Kruse dizanterisi]

A03.1 Şigella, Shigella flexneri’ye bağlı

Grup B şigella

A03.2 Şigella, Shigella boydii’ye bağlı

Grup C şigella

A03.3 Şigella, Shigella sonnei’ye bağlı

Grup D şigella

A03.8 Şigellalar, diğer

A03.9 Şigella, tanımlanmamış

Basilli dizanteri BŞT

A04 Bakterisel diğer barsak enfeksiyonları

Hariç: bakterisel gıda zehirlenmeleri (A05.-)

tüberküloz enterit (A18.3)

A04.0 Enteropatojenik Escherichia coli enfeksiyonu

A04.1 Enterotoksijenik Escherichia coli enfeksiyonu

A04.2 Enteroinvazif Escherichia coli enfeksiyonu

A04.3 Enterohemorajik Escherichia coli enfeksiyonu

A04.4 Barsağın diğer Escherichia coli enfeksiyonları

Escherichia coli enteriti BŞT

A04.5 Kampilobakter enteriti

A04.6 Yersinia enterocolitica enteriti

Hariç: barsak dışı yersiniyoz (A28.2)

A04.7 Clostridium difficile enterokoliti

A04.8 Barsağın diğer tanımlanmış bakterisel enfeksiyonları

A04.9 Barsağın tanımlanmamış bakterisel enfeksiyon

Bakterisel enterit BŞT

A05 Bakterisel diğer gıda zehirlenmeleri

Hariç: Escherichia coli enfeksiyonu (A04.0-A04.4)

listeriyoz (A32.–)

salmonella, gıda zehirlenme ve enfeksiyonları (A02.–)

zararlı besin maddelerinin toksik etkileri (T61–T62)

A05.0 Gıda kökenli stafilokok zehirlenmesi

A05.1 Botulizm

15


Clostridium botulinum klasik gıda zehirlenmesi

A05.2 Gıda kökenli Clostridium perfringens [Clostridium welchii] zehirlenmesi

Nekrotizan enterit

Domuz karnı

A05.3 Gıda kökenli Vibrio parahaemolyticus zehirlenmesi

A05.4 Gıda kökenli Bacillus cereus zehirlenmesi

A05.8 Gıda zehirlenmeleri, diğer, tanımlanmış

A05.9 Bakterisel tanımlanmamış gıda zehirlenmesi

A06 Amibiyaz

Dahil: Entamoeba histolytica enfeksiyonları

Hariç: protozoal diğer barsak hastalıkları (A07.–)

A06.0 Akut amibli dizanteri

Akut amibiyaz

Barsak amibiyazı BŞT

A06.1 Kronik barsak amibiyazı

A06.2 Dizanterik olmayan amibli kolit

A06.3 Ameboma, barsakta

Ameboma BŞT

A06.4 Amibli karaciğer apsesi

Karaciğer amibiyazı

A06.5 Amibli akciğer apsesi (J99.8*)

Akciğer (ve karaciğer) amib apsesi

A06.6 Amibli beyin apsesi (G07*)

Beyin (ve karaciğer) (ve akciğer) amib apsesi

A06.7 Deri amibiyazı

A06.8 Amib enfeksiyonu, başka bölgelerin

Amibik:

• apandisit

• balanit† (N51.2*)

A06.9 Amibiyaz, tanımlanmamış

A07 Protozoal diğer barsak hastalıkları

A07.0 Balantidiyaz

Balantidiyal dizanteri

A07.1 Giyardiyaz [lambliyaz]

16


A07.2 Kriptosporidiyoz

A07.3 İzosporiyaz

Isospora belli ve Isospora hominis enfeksiyonu

Barsak koksidiyoz

İzosporoz

A07.8 Barsağın protozoal diğer tanımlanmış hastalıkları

Barsak trikomonıyazı

Sarkosistoz

Sarkosporidiyoz

A07.9 Barsağın tanımlanmamış protozoal hastalığı

Flajella ishali

Protozoal:

• kolit

• ishal

• dizanteri

A08 Viral ve diğer tanımlanmış barsak enfeksiyonları

Hariç: gastrointestinal tutulum ile birlikte influenza (J10.8 J11.8)

A08.0 Rota virus enteriti

A08.1 Norwalk etkenine bağlı akut gastroenteropati

Küçük yuvarlak yapılı virus enteriti

A08.2 Adenovirus enteriti

A08.3 Viral diğer enteritler

A08.4 Viral tanımlanmamış barsak enfeksiyonu

Viral:

• enterit BŞT

• gastroenterit BŞT

• gastroenteropati BŞT

A08.5 Barsağın diğer tanımlanmış enfeksiyonları

A09 İshal ve gastroenterit, enfeksiyon kaynaklı olduğu tahmin edilen

Not: Daha ayrıntılı bir tanımlama yapılmadan A09 kodu içine alınan

durumların enfeksiyon kaynaklı olmadığı kabul edilen ülkelerde, bu

durumlar K52.9 kodunda sınıflandırılmalıdır.

Katar, enterik veya barsakla ilgili

Kolit BŞT

Enterit kanamalı

Gastroenterit septik

İshal:

17


• BŞT

• dizanterik

• epidemik

Enfeksiyon ishal BŞT

Hariç: bakterisel, protozoal, viral ve diğer tanımlanmış enfeksiyon etkenlere

bağlı (A00-A08) enfeksiyon olmayan ishal (K52.9)

• yenidoğan (P78.3)

Tüberküloz

(A15-A19)

Dahil: Mycobacterium tuberculosis ve Mycobacterium bovis enfeksiyonları

Hariç: doğuştan tüberküloz (P37.0)

tüberküloz ile birlikte pnömokonyoz (J65)

tüberküloz sekeli (B90.-)

silikotüberküloz (J65)

A15 Solunum yolları tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik olarak

teyit edilmiş

A15.0 Akciğer tüberkülozu, kültürlü veya kültürsüz balgam mikroskopisi ile teyit

edilmiş

Tüberküloz:

• bronşektazi

• akciğer fibrozu kültürlü veya kültürsüz balgam

• akciğer mikroskopisi ile teyit edilmiş

• pnömotoraks

A15.1 Akciğer tüberkülozu, sadece kültürle teyit edilmiş

A15.0’da sıralanan durumların tümü, sadece kültürle teyit edilmiş

A15.2 Akciğer tüberkülozu, histolojik olarak teyit edilmiş

A15.0’da sıralanan durumların tümü, histolojik olarak teyit edilmiş

A15.3 Akciğer tüberkülozu, tanımlanmamış yolla teyit edilmiş

A15.0’da sıralanan durumların tümü, teyit edilmiş ancak bakteriyolojik veya

histolojik olduğu tanımlanmamış

A15.4 Göğüs içi lenf bezi tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik olarak teyit

edilmiş

Lenf bezi tüberkülozu:

• hiler

• mediyastinal bakteriyolojik ve histolojik olarak teyit edilmiş

• trakeobronşiyal

Hariç: birincil olarak tanımlananlar (A15.7)

18


A15.5 Larenks, trake ve bronş tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik olarak

teyit edilmiş

Tüberküloz:

• bronş

• glottis

• larenks

• trake

A15.6 Tüberküloz plörezi, bakteriyolojik ve histolojik olarak teyit edilmiş

Plevra tüberkülozu bakteriyolojik ve histolojik olarak teyit edilmiş

Tüberküloz ampiyem

Hariç: birincil solunum yolları tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik

olarak teyit edilmiş

A15.7 Birincil solunum yolları tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik olarak

teyit edilmiş

A15.8 Solunum yolları diğer tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik olarak

teyit edilmiş

Mediyasten tüberkülozu

Nazofarenks tüberkülozu

Tüberküloz: bakteriyolojik ve histolojik olarak teyit edilmiş

• burun

• sinüs [burun]

A15.9 Solunum yolları tüberkülozu; tanımlanmamış, bakteriyolojik ve histolojik

olarak teyit edilmiş

A16 Solunum yolları tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik olarak

teyit edilmemiş

A16.0 Akciğer tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik olarak teyit edilmemiş

Tüberküloz:

• bronşektazi

• akciğer fibrozu bakteriyolojik ve histolojik

• akciğer olarak teyit edilmemiş

• pnömotoraks

A16.1 Akciğer tüberkülozu, bakteriyolojik ve histolojik inceleme yapılmamış

A16.0’da sıralanan durumlar, bakteriyolojik ve histolojik inceleme yapılmamış

A16.2 Akciğer tüberkülozu, bakteriyolojik veya histolojik teyit hakkında bilgi

verilmemiş

Akciğer tüberkülozu

Tüberküloz:

• bronşektazi

• akciğer fibrozu

• akciğer

• pnömotoraks

bakteriyolojik ve histolojik

olarak teyit edilmiş

BŞT (bakteriyolojik veya

histolojik teyitten bahsedilmemiş)

19


A16.3 Göğüs içi lenf bezleri tüberkülozu, bakteriyolojik veya histolojik olarak

teyit edilmemiş

Lenf bezleri tüberkülozu:

• hiler

• göğüs içi BŞT (bakteriyolojik veya

• mediyastinal histolojik olarak teyit edilmemiş)

• trakeobronşiyal

Hariç: birincil olarak tanımlananlar (A16.7)

A16.4 Larenks, trake ve bronş tüberkülozu, bakteriyolojik veya histolojik olarak

teyit edilmemiş

Tüberküloz:

• bronş

• glottis BŞT (bakteriyolojik veya

• larenks histolojik olarak teyit edilmemiş)

• trake

A16.5 Tüberküloz plörezi, bakteriyolojik veya histolojik olarak teyit edilmemiş

Plevra tüberkülozu

Tüberküloz: BŞT (bakteriyolojik veya

• ampiyem histolojik olarak teyit edilmemiş)

• plörezi

Hariç: birincil solunum yolları tüberkülozu (A16.7)

A16.7 Birincil solunum yolları tüberkülozu, bakteriyolojik veya histolojik olarak

teyit edilmemiş

Birincil:

• solunum yolları tüberkülozu BŞT

• tüberküloz karışıklığı

A16.8 Solunum yolları diğer tüberkülozu, bakteriyolojik veya histolojik olarak

teyit edilmemiş

Mediyasten tüberkülozu

Nazofarenks tüberkülozu BŞT (bakteriyolojik veya

Tüberküloz: histolojik olarak teyit

• burun edilmemiş)

• sinüs [burun]

A16.9 Solunum yolları tüberkülozu, bakteriyolojik veya histolojik histolojik

olarak teyit edilmemiş

Solunum yolları tüberkülozu BŞT

Tüberküloz BŞT

20


A17† Sinir sistemi tüberkülozu

A17.0† Tüberküloz menenjit (G01*)

Menenks tüberkülozu (beyin) (omurilik)

Tüberküloz leptomenenjit

A17.1† Menenjiyal tüberkülom (G07*)

Menenks tüberkülomu

A17.8† Sinir sisteminin diğer tüberkülozu

Tüberkülom beyin (G07*)

in

Tüberküloz omurilik (G07*)

Tüberküloz:

• beyin apsesi (G07*)

• menengoensefalit (G05.0*)

• miyelit (G05.0*)

• polinöropati (G63.0*)

A17.9† Sinir sistemi tanımlanmamış tüberkülozu (G99.8*)

A18 Organların diğer tüberkülozu

A18.0† Kemik ve eklem tüberkülozu

Tüberküloz:

• kalça (M01.1*)

• diz (M01.1*)

• omurga (M49.0*)

Tüberküloz:

• artrit (M01.1*)

• mastoidit (H75.0*)

• kemik nekrozu (M90.0*)

• osteit (M90.0*)

• osteomiyelit (M90.0*)

• sinovit (M68.0*)

• tenosinovit (M68.0*)

A18.1† Üreme ve boşaltım sistemi tüberkülozu

Tüberküloz:

• idrar torbası (N33.0*)

• serviks (N74.0*)

• böbrek (N29.1*)

• erkek cinsel organları (N51.-*)

• üreter (N29.1*)

Tüberküloz kadın pelvik enflamatuvar hastalığı (N74.1*)

21


A18.2 Tüberküloz periferik lenfadenopati

Tüberküloz adenit

Hariç: lenf bezleri tüberkülozu:

• göğüs içi (A15.4, A16.3)

• mezenterik ve retroperitonal (A18.3)

tüberküloz trakeobronşiyal adenopati (A15.4, A16.3)

A18.3 Barsak, periton ve mezenterik bez tüberkülozu

Tüberküloz:

• anüs ve rektum† (K93.0*)

• barsak (kalın) (ince)† (K93.0*)

• retroperitonal (lenf bezleri)

Tüberküloz:

• asiti

• enterit† (K93.0*)

• peritonit† (K67.3*)

A18.4 Deri ve derialtı dokusu tüberkülozu

Eritema enduratum, tüberküloz

Lupus:

• exedens

• vulgaris:

• BŞT

• göz kapağının† (H03.1*)

Skrofuloderma

Hariç: lupus eritematoz (L93.-)

• sistemik (M32.-)

A18.5† Göz tüberkülozu

Tüberküloz:

• koryoretinit (H32.0*)

• episklerit (H19.0*)

• intersitisyel keratit (H19.2*)

• iridosiklit (H22.0*)

• keratokonjunktivit (intersitisyel) (filiktenüler) (H19.2*)

Hariç: lupus vulgaris, göz kapağı (A18.4)

A18.6† Kulak tüberkülozu

Tüberküloz otit mediya (H67.0*)

Hariç: tüberküloz mastoidit (A18.0 )

A18.7† Adrenal bezlerin tüberkülozu (E35.1*)

Addison hastalığı, tüberküloz

A18.8† Tüberküloz, diğer tanımlanmış organların

Tüberküloz:

• endokard (I39.8*)

• miyokard (I41.0*)

22


• özofagus (K23.0*)

• perikard (I32.0*)

• tiroid bez (E35.0*)

Tüberküloz beyin arterit (I68.1*)

A19 Miliyar tüberküloz

Dahil: tüberküloz:

• yaygın

• genel

tüberküloz poliserozit

A19.0 Akut miliyar tüberküloz, tanımlanmış tek bir yerin

A19.1 Akut miliyar tüberküloz, birden fazla yerin

A19.2 Akut miliyar tanımlanmamış tüberküloz

A19.8 Miliyar diğer tüberkülozlar

A19.9 Miliyar tanımlanmamış tüberküloz

Bazı hayvansal bakteri hastalıkları

(A20-A28)

A20 Veba

Dahil: Yersinia pestis enfeksiyonu

A20.0 Bubonik veba

A20.1 Deri vebası

A20.2 Akciğer vebası

A20.3 Veba menenjiti

A20.7 Septisemik veba

A20.8 Veba, diğer

Sonuçsuz veba

Semptomasuz veba

Küçük veba

A20.9 Veba, tanımlanmamış

A21 Tularemi

Dahil: at sineği ateşi

Francisella tularensis enfeksiyonu

tavşan ateşi

A21.0 Ülseroglandüler tularemi

23


A21.1 Oküloglandüler tularemi

Göz tularemisi

A21.2 Akciğer tularemisi

A21.3 Gastrointestinal tularemi

Karın tularemisi

A21.7 Genel tularemi

A21.8 Tularemi, diğer

A21.9 Tularemi, tanımlanmamış

A22 Şarbon

Dahil: Bacillus anthracis enfeksiyonları

A22.0 Deri şarbonu

Habis:

• karbonkül

• püstül

A22.1 Akciğer şarbonu

Solunum şarbonu

Ragpicker hastalığı (paçavracı hastalığı)

Woolsorter hastalığı (hallaç hastalığı)

A22.2 Gastrointestinal şarbonu

A22.7 Şarbon septisemisi

A22.8 Şarbon diğer tipleri

Şarbon menenjiti† (G01.*)

A22.9 Şarbon, tanımlanmamış

A23 Brusella

Dahil: ateş:

• Malta

• Akdeniz

• ondülan

A23.0 Brusella, Brucella melitensis’e bağlı

A23.1 Brusella, Brucella abortus’a bağlı

A23.2 Brusella, Brucella suis’e bağlı

A23.3 Brusella, Brucella canis’e bağlı

A23.8 Brusellalar, diğer

A23.9 Brusella, tanımlanmamış

24


A24 Ruam ve meliyoidoz

A24.0 Ruam

Pseudomonas mallei enfeksiyonu

Malleus

A24.1 Akut ve fulminan meliyoidoz

Meliyoidoz:

• akciğer

• septisemi

A24.2 Subakut ve kronik meliyoidoz

A24.3 Meliyoidozlar, diğer

A24.4 Meliyoidoz, tanımlanmamış

Pseudomonas pseudomallei enfeksiyonu, BŞT

Whitmore hastalığı

A25 Sıçan ısırığı ateşi

A25.0 Spirilloz

Sodoku

A25.1 Streptobasilloz

Epidemik artritik eritem

Haverhill ateşi

Stretobasiller sıçan ısırığı ateşi

A25.9 Sıçan ısırığı ateşi, tanımlanmamış

A26 Erizipeloid

A26.0 Deri erizipeloidi

Eritema migrans

A26.7 Erysipelothrix septisemisi

A26.8 Erizipeloid diğer tipleri

A26.9 Erizipeloid, tanımlanmamış

A27 Leptospiroz

A27.0 İkterohemorajik leptospiroz

Leptospira interrogans serovar icterohaemorrhagiae’ye bağlı leptospiroz

A27.8 Leptospiroz diğer tipleri

A27.9 Leptospiroz, tanımlanmamış

25


A28 Hayvansal diğer bakteri hastalıkları, başka yerde

sınıflanmamış

A28.0 Pastörelloz

A28.1 Kedi tırmığı hastalığı

Kedi tırmığı ateşi

A28.2 Barsak dışı yersiniyoz

Hariç: Yersinia enterocolitica enteriti (A04.6)

veba (A20.-)

A28.8 Hayvansal diğer bakteri hastalıkları, tanımlanmış, başka yerde

sınıflanmamış

A28.9 Hayvansal bakteri hastalığı, tanımlanmamış

Bakterisel diğer hastalıklar

(A30-A49)

A30 Cüzzam [Hansen hastalığı]

Dahil: Mycobacterium leprae enfeksiyonu

Hariç: cüzzam sekeli (B92)

A30.0 Belirsiz cüzzam

Cüzzam I

A30.1 Tüberküloid cüzzam

Cüzzam TT

A30.2 Sınırda tüberküloid cüzzam

Cüzzam BT

A30.3 Sınırda cüzzam

Cüzzam BB

A30.4 Sınırda lepramatöz cüzzam

Cüzzam BL

A30.5 Lepramatöz cüzzam

Cüzzam LL

A30.8 Cüzzam diğer tipleri

A30.9 Cüzzam, tanımlanmamış

A31 Mikobakterisel diğer enfeksiyonlar

Hariç: cüzzam (A30.–)

tüberküloz (A15–A19)

26


A31.0 Akciğer mikobakteri enfeksiyonu

Aşağıdaki Mycobacterium tiplerine bağlı enfeksiyon:

• avium

• intracellulare [Battey basili]

• kansasii

A31.1 Deri mikobakteri enfeksiyonu

Buruli ülseri

Aşağıdaki Mycobacterium tiplerine bağlı enfeksiyon:

• marinum

• ulcerans

A31.8 Mikobakteri diğer enfeksiyonları

A31.9 Mikobakteri tanımlanmamış enfeksiyonu

Tipik olmayan mikobakteri enfeksiyonu BŞT

Mikobakteriyoz BŞT

A32 Listeriyoz

Dahil: Listeriyal gıda enfeksiyonu

Hariç: yenidoğan (genel) listeriyozu (P37.2)

A32.0 Deri listeriyozu

A32.1† Listeriyal menenjiti ve menengoensefaliti

Listeriyal:

• menenjiti (G01*)

• menengoensefaliti (G05.0*)

A32.7 Listeriyal septisemisi

A32.8 Listeriyoz diğer tipleri

Listeriyal:

• beyin arterit† (I68.1*)

• endokardit† (I39.8*)

Oküloglandüler listeriyoz

A32.9 Listeriyoz, tanımlanmamış

A33 Yenidoğan tetanozu

A34 Gebelik tetanozu

A35 Tetanozlar, diğer

Tetanoz BŞT

Hariç: tetanoz:

• yenidoğan (A33)

• gebelik (A34)

27


A36 Difteri

A36.0 Farenks difterisi

Difteritik membranöz anjin

Tonsiller difteri

A36.1 Nazofarenks difteri

A36.2 Larenks difterisi

Difteri laringotrakeiti

A36.3 Deri difterisi

Hariç: eritrazma (L08.1)

A36.8 Difteriler, diğer

Difteritik:

• konjunktivit† (H13.1*)

• miyokardit† (I41.0*)

• polinevrit† (G63.0*)

A36.9 Difteri, tanımlanmamış

A37 Boğmaca

A37.0 Boğmaca, Bordetella pertussis’e bağlı

A37.1 Boğmaca, Bordetella parapertussis’e bağlı

A37.8 Boğmaca, diğer Bordotella tiplerine bağlı

A37.9 Boğmaca, tanımlanmamış

A38 Kızıl

Sarlatina

Hariç: streptokokal boğaz ağrısı (J02.0)

A39 Menengokok enfeksiyonu

A39.0† Menengokokal menenjit (G0.1*)

A39.1† Waterhouse-Friderichsen sendromu (E35.1*)

Menengokokal kanamalı adrenalit

Menengokokal adrenal sendromu

A39.2 Akut menengokoksemi

A39.3 Kronik menengokoksemi

A39.4 Menengokoksemi, tanımlanmamış

Menengokokal bakteriyemi BŞT

28


A39.5† Menengokokal kalp hastalığı

Menengokokal:

• kardit BŞT (I15.0*)

• endokardit (I39.8*)

• miyokardit (I41.0*)

• perikardit (I32.0*)

A39.8 Menengokokal diğer enfeksiyonlar

Menengokokal:

• artrit† (M01.0*)

• konjunktivit† (H13.1*)

• ensefalit† (G05.0*)

• retrobulber nevrit† (H48.1*)

Menengokok sonrası artrit† (M03.0*)

A39.9 Menengokok tanımlanmamış enfeksiyonu

Menengokokal hastalık BŞT

A40 Streptokok septisemisi

Hariç: doğum sırasında (O75.3)

aşağıdaki durumlardan sonra:

• düşük veya dış veya mol gebelik (O03-O07, O08.0)

• aşılama (T88.0)

• mayi verme, kan verme veya tedavi amaçlı enjeksiyon (T80.2)

yenidoğan (P36.0-P36.1)

girişim sonrası (T81.4)

lohusalık (O85)

A40.0 Septisemi, A grubu streptokoklara bağlı

A40.1 Septisemi, B grubu streptokoklara bağlı

A40.2 Septisemi, D grubu streptokoklara bağlı

A40.3 Septisemi, Streptococcus pneumoniae’ye bağlı

Pnömokokal septisemi

A40.8 Streptokokal diğer septisemiler

A40.9 Streptokokal tanımlanmamış septisemi

A41 Diğer septisemiler

Hariç: bakteremi BŞT (A49.9)

doğum sırasında (O75.3)

aşağıdaki durumlardan sonra:

• düşük veya dış veya mol gebelik (O03-O07, O08.0)

• aşılama (T88.0)

• mayi verme, kan verme veya tedavi amaçlı enjeksiyon (T80.2)

29


aşağıdakilere bağlı septisemi:

• aktinomikoz (A42.7)

• şarbon (A22.7)

• kandida (B37.7)

• Erysipelothrix (A26.7)

• barsak dışı yersiniyoz (A28.2)

• gonokokal (A54.8)

• herpesviral (B00.7)

• listeriyal (A32.7)

• menengokokal (A39.2-A39.4)

• yenidoğan (P36.-)

• girişim sonrası (T81.4)

• lohusalık (O85)

• streptokokal (A40.-)

• tularemi (A21.7)

septisemik:

• meliyoidoz (A24.1)

• veba (A20.7)

toksik şok sendromu (A48.3)

A41.0 Septisemi, Staphylococcus aureus’a bağlı

A41.1 Septisemi, diğer tanımlanmış stafilokoklara bağlı

Koagülaz-teyit edilmemiş stafilokoklara bağlı septisemi

A41.2 Septisemi, tanımlanmamış stafilokoklara bağlı

A41.3 Septisemi, Haemophilus influenza’ya bağlı

A41.4 Septisemi, aeorob olmayan bakterilere bağlı

Hariç: gazlı gangren (A48.0)

A41.5 Septisemi, diğer gram-teyit edilmemiş organizmalara bağlı

Gram teyit edilmemiş septisemi BŞT

A41.8 Septisemiler, diğer, tanımlanmış

A41.9 Septisemi, tanımlanmamış

Septik şok

A42 Aktinomikoz

Hariç: aktinomiçetoma (B47.1)

A42.0 Akciğer aktinomikozu

A42.1 Karın aktinomikozu

A42.2 Yüz-boyun aktinomikozu

A42.7 Aktinomikotik septisemi

A42.8 Aktinomikoz diğer şekilleri

30


A42.9 Aktinomikoz, tanımlanmamış

A43 Nokardiyoz

A43.0 Akciğer nokardiyoz

A43.1 Deri nokardiyozu

A43.8 Nokardiyoz diğer şekilleri

A43.9 Nokardiyoz, tanımlanmamış

A44 Bartonelloz

A44.0 Sistemik bartonelloz

Oroya ateşi

A44.1 Deri ve deri-mukozu bartonelloz

Verruga peruana

A44.8 Bartonelloz, diğer

A44.9 Bartonelloz, tanımlanmamış

A46 Yılancık

Hariç: doğum sonrası veya lohusalık yılancıkları (O86.8)

A48 Bakterisel diğer hastalıklar, başka yerde sınıflanmamış

Hariç: aktinomiçetoma (B47.1)

A48.0 Gazlı gangren

Klostridiyal:

• selülit

• miyonekroz

A48.1 Lejyoner hastalığı

A48.2 Lejyoner hastalığı, akciğer dışı [Pontiyak ateşi]

A48.3 Toksik şok sendromu

Hariç: endotoksik şok BŞT (R57.8)

septisemi BŞT (A41.9)

A48.4 Brezilya purpurik ateşi

Sistemik Haemophilus aegyptius enfeksiyonu

A48.8 Bakterisel diğer tanımlanmış hastalıklar

31


A49 Bakterisel enfeksiyon, tanımlanmamış bölgelerin

Hariç: diğer bölümlerde (B95-B96) hastalık nedeni olarak sınıflanmış

bakterisel etkenler

Klamidya enfeksiyonları BŞT (A74.9)

menengokok enfeksiyonları BŞT (A39.9)

riketsiya enfeksiyonları BŞT (A79.9)

spiroketal enfeksiyonları BŞT (A69.9)

A49.0 Stafilokok enfeksiyonu, tanımlanmamış

A49.1 Streptokok enfeksiyonu, tanımlanmamış

A49.2 Haemophilus influenzae enfeksiyonu, tanımlanmamış

A49.3 Mikoplazma enfeksiyonu, tanımlanmamış

A49.8 Bakterisel diğer enfeksiyonlar, tanımlanmamış bölgelerdeki

A49.9 Bakterisel tanımlanmamış enfeksiyon

Bakteriyemi BŞT

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

(A50-A64)

Hariç: insan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı (B20-B24)

üretrit, özgül ve gonokokal olmayan (N34.1)

Reiter hastalığı (M02.3)

A50 Doğuştan sifiliz

A50.0 Erken bulgu veren doğuştan sifiliz

Erken olarak tanımlanan veya doğumu takiben iki yıl içinde ortaya çıkan

herhangi bir doğuştan sifilize bağlı durum.

Erken doğuştan sifiliz:

• deri

• deri mukoza

• iç organ

Erken doğuştan sifilize bağlı:

• larenjit

• göz bozukluğu

• osteokondropati

• farenjit

• akciğer

• rinit

A50.1 Erken doğuştan gizli sifiliz

Klinik bulguları olmayan, olumlu serolojik reaksiyon ve teyit edilmemiş BOS

sonucu veren, doğumu takiben iki yıl içinde görülen doğuştan sifiliz

32


A50.2 Erken tanımlanmamış doğuştan sifiliz

Doğumu takiben iki yıl içinde görülen doğuştan sifiliz BŞT

A50.3 Geç doğuştan sifilize bağlı göz bozukluğu

Geç doğuştan sifilize bağlı intersitisyel keratit† (H19.2*)

Geç doğuştan sifilize bağlı göz bozukluğu BYS (H58.8*)

Hariç: Hutchinson üçlemesi (A50.5)

A50.4 Geç doğuştan nörosifiliz [genç nörosifilizi]

Genç paralitik demans

Genç:

• genel parezi

• tabes dorsalis

• taboparetik nörosifiliz

Geç doğuştan sifilize bağlı:

• ensefalit† (G05.0*)

• menenjit† (G01*)

• polinöropati† (G63.0*)

Eşlik eden zihin bozuklukları tanımlanmak istenirse, ek kodlar kullanınız.

Hariç: Hutchinson üçlemesi (A50.0)

A50.5 Geç diğer bulgu veren doğuştan sifilizler

Geç veya doğumdan en az iki yıl sonra görülen herhangi bir doğuştan sifiliz

Clutton eklemleri† (M03.1*)

Hutchinson:

• dişleri

• üçlemesi

Geç doğuştan:

• kardiyovasküler sifiliz† (198.0*)

• sifilize bağlı:

• artropati† (M03.1*)

• osteokondropati† (M90.2*)

Sifilize bağlı semer burun

A50.6 Geç doğuştan gizli sifiliz

Klinik bulguları olmayan, doğumdan iki veya daha fazla yıl sonra belirlenen,

olumlu serolojik reaksiyon ve teyit edilmemiş BOS sonucu veren doğuştan sifiliz.

A50.7 Geç doğuştan tanımlanmamış sifiliz

Doğumdan iki veya daha fazla yıl sonra görülen doğuştan sifiliz BŞT

A50.9 Doğuştan tanımlanmamış sifiliz

A51 Erken sifiliz

A51.0 Birincil genital sifiliz

Sifilize bağlı şankır BŞT

33


A51.1 Birincil anal sifiliz

A51.2 Birincil diğer bölgelerin sifilizi

A51.3 İkincil deri ve mukoz zar sifiliz

Kondiloma latum

Sifilize bağlı:

• kellik† (L99.8*)

• lökoderma† (L99.8*)

• muköz yama

A51.4 İkincil diğer sifiliz

İkincil sifilize bağlı:

• kadın pelvik enflamatuvar hastalığı† (N74.2*)

• iridosiklit† (H22.0*)

• lenfadenopati

• menenjit† (G01*)

• miyozit† (M63.0*)

• göz bozukluğu BYS† (H58.8*)

• periostit† (M90.1)

A51.5 Erken gizli sifiliz

Enfeksiyon sonrasında iki yıldan az süre içinde görülen ve klinik bulguları

olmayan, olumlu serolojik reaksiyon ve teyit edilmemiş BOS sonucu veren(kazanılmış)

sifiliz

A51.9 Erken tanımlanmamış sifiliz

A52 Geç sifiliz

A52.0 Kardiyovasküler sifiliz

Kardiyovasküler sifiliz BŞT (I98.0*)

Sifilize bağlı:

• aort anevrizması (I79.0*)

• aort yetmezliği (I39.1*)

• aortit (I79.1*)

• beyin arterit (I68.1*)

• endokardit BŞT (I39.8*)

• miyokardit (I41.0*)

• perikardit (I32.0*)

• akciğer kapak yetmezliği (I39.3*)

A52.1 Nörosifiliz, bulgu veren

Charcot artropatisi (M14.6*)

Geç sifilize bağlı:

• işitme nevrit† (H94.0*)

• ensefalit† (G05.0*)

• menenjit† (G01*)

• optik atrofi† (H48.0*)

34


• polinöropati† (G63.0*)

• retrobulber nevrit† (H48.1*)

Sifilize bağlı parkinsonizm† (G22*)

Tabes dorsalis

A52.2 Nörosifiliz, semptomsuz

A52.3 Nörosifiliz, tanımlanmamış

Gom (sifilize bağlı)

Sifiliz (geç) merkezi sinir sisteminin BŞT

Sifiloma

A52.7 Diğer bulgu veren geç sifiliz

Sifiliz ile birlikte glomeruler hastalık† (N08.0*)

Gom (sifilize bağlı) A52.0-A52.3’te sınıflananlar

Geç veya üçüncü evrede sifiliz dışında herhangi bölgede

Geç sifilize bağlı:

• bursit† (M73.1*)

• koryoretinit† (H32.0*)

• episklerit† (H19.0*)

• kadın pelvik enflamatuvar hastalığı† (N74.2*)

• lökoderma† (L99.8*)

• göz bozukluğu BYS† (H58.8*)

• peritonit† (K67.2*)

Sifiliz [dönemi tanımlanmamış]:

• kemik† (M90.2*)

• karaciğer† (K77.0*)

• akciğer† (J99.8*)

• kas† (M63.0*)

• sinoviya† (M68.0*)

A52.8 Geç sifiliz, gizli

Enfeksiyondan iki veya daha fazla yıl sonra görülen ve klinik bulguları olmayan,

olumlu serolojik reaksiyon ve teyit edilmemiş BOS sonucu veren (kazanılmış)

sifiliz

A52.9 Geç tanımlanmamış sifiliz

A53 Sifiliz, diğer ve tanımlanmamış

A53.0 Gizli sifiliz, erken veya geç olarak tanımlanmamış

Gizli sifiliz BŞT

Sifiliz için olumlu serolojik reaksiyon

A53.9 Sifiliz, tanımlanmamış

Treponema pallidum enfeksiyonu BŞT

Sifiliz (kazanılmış) BŞT

Hariç: iki yaş altında ölüme neden olan sifiliz BŞT (A50.2)

35


A54 Gonokok enfeksiyonu

A54.0 Gonokok enfeksiyonu, alt üreme ve boşaltım yollarda periüretral veya

aksesuar bez apsesi olmaksızın

Gonokokal:

• servisit BŞT

• sistit BŞT

• üretrit BŞT

• vulvovajinit BŞT

Hariç: gonokok enfeksiyonu ile birlikte:

• üreme ve boşaltım bez apsesi (A54.1)

• periüretral apse (A54.1)

A54.1 Gonokok enfeksiyonu, alt üreme ve boşaltım yollarda periüretral veya

aksesuar bez apsesi ile birlikte

Gonokokal Bartholin bez apsesi

A54.2† Gonokokal pelviperitonit ve diğer gonokokal üreme ve boşaltım

enfeksiyonlar

Gonokokal:

• epididimit (N51.1*)

• kadın pelvik enflamatuvar hastalığı (N74.3*)

• orşit (N51.1*)

• prostatit (N51.0*)

Hariç: gonokokal peritonit (A54.8)

A54.3 Gonokokal göz enfeksiyonu

Gonokokal:

• konjunktivit† (H13.1*)

• iridosiklit† (H22.0*)

Gonokoka bağlı oftalmiya yenidoğan

A54.4† Gonokokal kas-iskelet sistemi enfeksiyonu

Gonokokal:

• artrit (M01.3*)

• bursit (M73.0*)

• osteomiyelit (M90.2*)

• sinovit (M68.0*)

• tenosinovit (M68.0*)

A54.5 Gonokokal farenjit

A54.6 Gonokokal anüs ve rektum enfeksiyonu

A54.8 Gonokokal diğer enfeksiyonları

Gonokokal:

• beyin apsesi† (G07*)

• endokardit† (I389.8*)

• menenjit† (G01*)

36


• miyokardit† (I41.0*)

• perikardit† (I32.0*)

• peritonit† (K67.1*)

• akciğermoni† (J17.0*)

• septisemi

• deri lezyonları

Hariç: gonokokal pelviperitonit (A54.2)

A54.9 Gonokokal tanımlanmamış enfeksiyon

A55 Klamidya lenfogranuloma (venereum)

İklimsel veya tropikal bubo

Durand-Nicolas-Favre hastalığı

Estiomen

Lenfogranuloma kasık

A56 Cinsel yolla bulaşan diğer klamidya hastalıklar

Dahil: Chlamydia trachomatis’e bağlı cinsel yolla bulaşan hastalıklar

Hariç: klamidya:

• lenfogranuloma (A55)

• yenidoğan:

• konjunktiviti (P39.1)

• akciğeri (P23.1)

A74.-'de sınıflanan durumlar

A56.0 Klamidya alt üreme ve boşaltım yol enfeksiyonu

Klamidya:

• servisit

• sistit

• üretrit

• vulvovajinit

A56.1† Klamidya pelviperiton ve diğer üreme ve boşaltım organların enfeksiyonu

Klamidya:

• epididimit (N51.1*)

• kadın pelvik enflamatuvar hastalığı (N74.4*)

• orşit (N51.1*)

A56.2 Klamidya üreme ve boşaltım yol tanımlanmamış enfeksiyonu

A56.3 Klamidya anüs ve rektum enfeksiyonu

A56.4 Klamidya farenks enfeksiyonu

A56.8 Klamidya cinsel yolla bulaşan diğer bölge enfeksiyonu

37


A57 Şankroid

Yumuşak ulkus

A58 Granuloma kasık

Donovanoz

A59 Trikomoniyaz

Hariç: barsak trikomoniyaz (A07.8)

A59.0 Üreme ve boşaltım trikomoniyaz

Lökore (vajinal)

Trichomonas (vaginalis)a bağlı

Prostatit† (N51.0*)

A59.8 Trikomoniyaz, diğer bölgelerde

A59.9 Trikomoniyaz, tanımlanmamış

A60 Anogenital herpes virus [herpes basit] enfeksiyonu

A60.0 Genital bölge ve üreme ve boşaltım yol herpes virus enfeksiyonu

Herpes virus enfeksiyonu, genital yol:

• kadın† (N77.0-N77.1*)

• erkek† (N51.-*)

A60.1 Anüs çevresi deri ve rektum herpes virus enfeksiyonu

A60.9 Anogenital tanımlanmamış herpes virus enfeksiyonu

A63 Cinsel yolla bulaşan diğer hastalıklar, başka yerde

sınıflanmamış

Hariç: molluskum kontagiosum (B08.1)

serviks papillomu (D26.0)

A63.0 Anogenital (zührevi) siğiller

A63.8 Cinsel yolla bulaşan diğer tanımlanmış hastalıklar

A64 Cinsel yolla bulaşan tanımlanmamış hastalık

Zührevi hastalık BŞT

Spiroketal diğer hastalıklar

(A65-A69)

Hariç: leptospiroz (A27.-)

sifiliz (A50-A53)

38


A65 Zührevi olmayan sifiliz

Bejel

Endemik sifiliz

Njovera

A66 Diyan

Dahil: bouba

framboesia (tropik)

pian

A66.0 Diyan başlangıç lezyonları

Diyan şankırı

Frambosia, başlangıç veya birincil

Başlangıç framboesial ülser

Anne yaw

A66.1 Multipl papillomata ve ıslak yengeç diyanı

Frambosiyoma

Pianoma

Ayak tabanı veya avuç içi diyan papillomu

A66.2 Diyan diğer erken deri lezyonları

Deri diyanı, enfeksiyonu takiben 5 yıl içinde

Erken diyan (deri) (maküler) (makülopapüler) (mikropapüler) (papüler)

Erken diyan framboeziti

A66.3 Diyan hiperkeratozu

Cadı eli

Diyan hiperkeratozu, avuç içi veya ayak tabanı (erken) (geç)

Güve yeniği ayak tabanları

A66.4 Diyan gom ve ülserleri

Gommatöz framboezit

Nodüler geç diyan (ülserleşmiş)

A66.5 Gangoza

Rinofarenjitis mutilans

A66.6 Diyan kemik ve eklem lezyonları

Gangliyon

Hidrartroz

Osteit

diyan (erken) (geç)

Periostit (hipertrofik)

Goundou

Gom, kemikte diyan (geç)

Gommatöz osteit veya periostit

A66.7 Diyan diğer bulguları

39


Eklem komşuluğunda diyan nodülleri

Mukoza diyanı

A66.8 Gizli diyan

Klinik bulguları olmayan, olumlu serolojili diyan

A66.9 Diyan, tanımlanmamış

A67 Pinta [karat]

A67.0 Birincil pinta lezyonları

Şankır (birincil)

pinta [karat]

Papülü (Birincil)

A67.1 Pinta ara lezyonları

Eritemli plaklar

Hiperkromik lezyonlar pinta [karat]

Hiperkeratoz

Pintidler

A67.2 Pinta geç lezyonları

Kardiyovasküler lezyonlar† (I98.1*)

Deri lezyonları:

• akromik pinta [karat]

• sikatrisyel

• diskromik

A67.3 Pinta karma lezyonları

Akromik pinta [karat], hiperkromik deri lezyonları ile birlikte

A67.9 Pinta, tanımlanmamış

A68 Nükseden ateşler

Dahil: artçı ateş

Hariç: Lyme hastalığı (A69.2)

A68.0 Bitle taşınan nükseden ateş

Nükseden ateş, Borrelia recurrentis’e bağlı

A68.1 Kene ile taşınan nükseden ateş

Nükseden ateş, Borrelia recurrentis dışındaki Borrelia tiplerine bağlı

A68.9 Nükseden ateş, tanımlanmamış

A69 Spiroketal diğer enfeksiyonlar

A69.0 Nekrotizan ülseratif stomatit

Cancrum oris

Füzospiroketal gangren

Noma

40


Stomatitis ganrenosa

A69.1 Diğer vincent enfeksiyonları

Füzospiroketal farenjit

Nekrotizan ülseratif (akut):

• gingivit

• gingivostomatit

Spiroketal stomatit

Çukur ağız (trench mouth)

Vincent:

• anjini

• gingiviti

A69.2 Lyme hastalığı

Eritema kronikum migrans, Borrelia burgdorferi’ye bağlı

A69.8 Spiroketal diğer tanımlanmış enfeksiyonlar

A69.9 Spiroketal tanımlanmamış enfeksiyon

Klamidyalara bağlı diğer hastalıklar

(A70-A74)

A70 Klamidya psittaci enfeksiyonu

Ornitoz

Papağan ateşi

Psittakoz

A71 Trahom

Hariç: trahom sekeli (B94.0)

A71.0 Trahom başlangıç dönemi

Trahom dubium

A71.1 Trahom aktif dönemi

Granüler konjunktivit (trahomatöz)

Trahomatöz:

• folliküler konjunktivit

• pannüs

A71.9 Trahom, tanımlanmamış

A74 Klamidya diğer hastalıklar

Hariç: Klamidya akciğermonisi (J16.0)

yenidoğan klamidya:

• konjunktivit (P39.1)

• akciğer (P23.1)

cinsel yolla bulaşan klamidya hastalıklar (A55-A56)

41


A74.0† Klamidya konjunktivit (H13.1*)

Paratrahom

A74.8 Klamidya diğer hastalıkları

Klamidya peritoniti† (K67.0*)

A74.9 Klamidya tanımlanmamış enfeksiyonu

Klamidyoz BŞT

Riketsiyozlar

(A75-A79)

A75 Tifüs

Hariç: Ehrlichia sennetsu riketsiyozu (A79.8)

A75.0 Rickettsia prowazekii’ye bağlı bitle taşınan epidemik tifüs

Klasik tifüs

Epidemik (bitle taşınan) tifüs

A75.1 Nükseden tifüs [Brill hastalığı]

Brill-Zinsser hastalığı

A75.2 Rickettsia typhi’ye bağlı tifüs

Sıçan tifüsü (pire ile taşınan)

A75.3 Rickettsia tsutsugamushi’ye bağlı tifüs

Çalılık tifüsü (akar ile taşınan)

Tsutsugamushi ateşi

A75.9 Tifüs, tanımlanmamış

Tifüs BŞT

A77 Benekli humma [kene ile taşınan riketsiyozlar]

A77.0 Ricketsia ricketsii'ye bağlı benekli humma

Kayalık dağlar benekli humması

Sao Paolo ateşi

A77.1 Rickettsia conorii'ye bağlı benekli humma

Afrika kene tifüsü

Boutonneuse ateşi

Hint kenesi tifüsü

Kenya kenesi tifüsü

Marsilya ateşi

Akdeniz kene humması

A77.2 Rickettsia siberica’ya bağlı benekli humma

Kuzey Asya kenesi ateşi

Sibirya kenesi tifüsü

42


A77.3 Rickettsia australis’e bağlı benekli humma

Queensland kenesi tifüsü

A77.8 Benekli diğer hummalar

A77.9 Benekli tanımlanmamış humma

Keneyle taşınan tifüs BŞT

A78 Q ateşi

Coxiella burnetii enfeksiyonu

Dokuz mil ateşi

Dörtgen ateşi

A79 Riketsiyal diğer enfeksiyonlar

A79.0 Siper ateşi

Quintan ateşi

Wolhynian ateşi

A79.1 Rickettsia akari’ye bağlı riketsiyal döküntü

Kew Garden ateşi

Veziküler riketsiyoz

A79.8 Diğer tanımlanmış riketsiyozlar

Ehrlichia sennetsu riketsiyozu

A79.9 Riketsiyoz, tanımlanmamış

Riketsiya enfeksiyonu BŞT

Merkezi sinir sistemi virus enfeksiyonları

(A80-A89)

Hariç: aşağıdakilerin sekeli:

• poliyomiyelit (B91)

• viral ensefalit (B94.1)

A80 Akut poliyomiyelit

A80.0 Akut paralitik poliyomiyelit, aşıya bağlı

A80.1 Akut paralitik poliyomiyelit, vahşi virus, yabancı

A80.2 Akut paralitik poliyomiyelit, vahşi virus, yerli

A80.3 Akut paralitik poliyomiyelit, diğer ve tanımlanmamış

A80.4 Akut paralitik olmayan poliyomiyelit

A80.9 Akut poliyomiyelit, tanımlanmamış

43


A81 Merkezi sinir sistemi yavaş virus enfeksiyonları

A81.0 Creutzfeldt-Jakob hastalığı

Subakut süngerimsi ensefalopati

A81.1 Subakut sklerozan panensefalit

Dawson inklüzyon cisim ensefaliti

Van Bogaert sklerozan lökoensefalopatisi

A81.2 İlerleyici multifokal lökoensefalopati

Multifokal lökoensefalopati BŞT

A81.8 Merkezi sinir sistemi diğer yavaş virus enfeksiyonları

Kuru

A81.9 Merkezi sinir sistemi tanımlanmamış yavaş virus enfeksiyonları

Yavaş virus enfeksiyonu BŞT

A82 Kuduz

A82.0 Orman kuduzu

A82.1 Kent kuduzu

A82.9 Kuduz, tanımlanmamış

A83 Sivrisinekle taşınan viral ensefalitler

Dahil: sivrisinekle taşınan viral menengoensefalit

Hariç: Venezuella at ensefaliti (A92.2)

A83.0 Japon ensefaliti

A83.1 Batı at ensefaliti

A83.2 Doğu at ensefaliti

A83.3 St Louis ensefaliti

A83.4 Avustralya ensefaliti

Kunjin virus hastalığı

A83.5 Kaliforniya ensefaliti

Kaliforniya menengoensefaliti

La Crosse ensefaliti

A83.6 Rocio virus hastalığı

A83.8 Sivrisinekle taşınan diğer ensefalitler

A83.9 Sivrisinekle taşınan tanımlanmamış viral ensefalit

A84 Kene ile taşınan viral ensefalitler

Dahil: kene ile taşınan viral menengoensefalit

44


A84.0 Uzak Doğu keneyle taşınan ensefaliti [Rus bahar-yaz ensefaliti]

A84.1 Orta Avrupa keneyle taşınan ensefaliti

A84.8 Viral diğer keneyle taşınan ensefalitler

Louping hastalığı

Powassan virus hastalığı

A84.9 Keneyle taşınan tanımlanmamış viral ensefalit

A85 Viral diğer ensefalitler, başka yerde sınıflanmamış

Dahil: tanımlanmış viral:

• ensefalomiyelit BYS

• menengoensefalit BYS

Hariç: benign miyaljik ensefalomiyelit (G93.3)

ensefalit:

• herhes virus [herpes basit] (B00.4)

• kızamık virusu (B05.0)

• kabakulak virusu (B26.2)

• poliyomiyelit virusu (A80.-)

• zona (B02.0)

lenfositik koryomenenjit (A87.2)

A85.0† Enteroviral ensefalit (G05.1*)

Enteroviral ensefalomiyelit

A85.1† Adenoviral ensefalit (G05.1*)

Adenoviral menengoensefalit

A85.2 Eklembacaklılarla taşınan tanımlanmamış viral ensefalit

A85.8 Viral diğer tanımlanmış ensefalitler

Letarjik ensefalit

Von Economo-Cruchet hastalığı

A86 Viral ensefalit, tanımlanmamış

Viral:

• ensefalomiyelit BŞT

• menengoensefalit BŞT

A87 Viral menenjit

Hariç: menenjit:

• herpes virus [herpes basit] (B00.3)

• kızamık virusu (B05.1)

• kabakulak virusu (B26.1)

• poliyomiyelit virusu (A80.-)

• zona (B02.1)

45


A87.0† Enteroviral menenjit (G02.0*)

Koksakivirus menenjiti

Ekovirus menenjiti

A87.1† Adenovirus menenjiti (G02.0*)

A87.2 Lenfositer koryomenenjit

Lenfositer menengoensefalit

A87.8 Viral diğer menenjitler

A87.9 Viral tanımlanmamış menenjit

A88 Merkezi sinir sistemi diğer viral enfeksiyonları, başka yerde

sınıflanmamış

Hariç: viral:

• ensefalit BŞT (A86)

• menenjit BŞT (A87.9)

A88.0 Enterovirus ekzantematöz ateşi [Boston ekzantemi]

A88.1 Epidemik vertigo

A88.8 Merkezi sinir sisteminin diğer tanımlanmış virus enfeksiyonları

A89 Merkezi sinir sisteminin virus enfeksiyonları, tanımlanmamış

Eklembacaklılarla taşınan viral ateşler ve viral kanamalı ateşler

(A90-A99)

A90 Deng ateşi [klasik deng]

Hariç: deng kanamalı ateşi (A91)

A91 Deng kanamalı ateşi

A92 Viral diğer ateşler, sivrisinek ile taşınan

Hariç: Ross Nehri hastalığı (B33.1)

A92.0 Chikungunya virus hastalığı

Chikungunya (kanamalı) ateşi

A92.1 O'nyong-nyong ateşi

A92.2 Venezuela at ateşi

46


Venezuella at:

• ensefaliti

• ensefalomiyelit virus hastalığı

A92.3 Batı Nil ateşi

A92.4 Rift vadi ateşi

A92.8 Diğer viral sivrisinekle taşınan tanımlanmış ateşler

A92.9 Sivrisinekle taşınan tanımlanmamış viral ateş

A93 Diğer eklembacaklılarla taşınan viral ateşler, başka yerde

sınıflanmamış

A93.0 Oropouche virus hastalığı

Oropouche ateşi

A93.1 Kum sineği ateşi

Pappataci ateşi

Filebotom ateşi

A93.2 Kolorado kenesi ateşi

A93.8 Diğer viral eklembacaklılarla taşınan tanımlanmış ateşler

Piry virusu hastalığı

Veziküler stomatit virus hastalığı [Hindistan ateşi]

A94 Eklembacaklılarla taşınan tanımlanmamış viral ateşler

Arboviral ateş BŞT

Arbovirus enfeksiyonu BŞT

A95 Sarı humma

A95.0 Orman sarı humması

A95.1 Kent sarı humması

A95.9 Sarı humma, tanımlanmamış

A96 Arenavirus kanamalı ateş

A96.0 Junin kanamalı ateşi

Arjantin kanamalı ateşi

A96.1 Machupo kanamalı ateşi

Bolivya kanamalı ateşi

A96.2 Lassa ateşi

A96.8 Arenavirus kanamalı diğer ateşleri

A96.9 Arenavirus kanamalı ateşi, tanımlanmamış

47


A98 Viral kanamalı diğer ateşler, başka yerde sınıflanmamış

Hariç: chikungunya kanamalı ateşi (A92.0)

deng kanamalı ateşi (A91)

A98.0 Kırım-Kongo kanamalı ateşi

Orta Asya kanamalı ateşi

A98.1 Omsk kanamalı ateşi

A98.2 Kyasanur orman hastalığı

A98.3 Marburg virusu hastalığı

A98.4 Ebola virus hastalığı

A98.5 Kanamalı ateş, böbrek sendromuyla beraber

Kanamalı ateş:

• epidemik

• Kore

• Rusya

Hantaan virus hastalığı

Epidemik nefropati

A98.8 Viral diğer kanamalı tanımlanmış ateşler

A99 Viral kanamalı tanımlanmamış ateş

Deri ve müköz zar lezyonları ile karakterize viral enfeksiyonlar

(B00-B09)

B00 Herpes virus [herpes basit] enfeksiyonları

Hariç: anogenital herpes virus enfeksiyonu (A60.-)

doğuştan herpes virus enfeksiyonu (P35.2)

gamma herpes virus mononükleozu (B27.0)

herpanjina (B08.5)

B00.0 Ekzema herpetikum

Kaposi variselliform döküntü

B00.1 Herpes virus veziküler dermatiti

Herpes basit:

• yüz enfeksiyonu

• dudak enfeksiyonu

48


Veziküler dermatit:

• kulak

insan (alfa) herpes virus 2’ye bağlı

• dudakta

B00.2 Herpes virus gingivostomatiti ve farengotonsiliti

Herpes virus farenjiti

B00.3† Herpes virus menenjiti (G02.0*)

B00.4† Herpes virus ensefaliti (G05.1*)

Herpes virus menengoensefaliti

Simian B hastalığı

B00.5† Herpes virus göz hastalığı

Herpes virus:

• konjunktivit (H13.1*)

• göz kapağı dermatiti (H03.1*)

• iridosikliti (H22.0*)

• iriti (H22.0*)

• keratiti (H19.1*)

• keratokonjunktivit (H19.1*)

• ön üveit (H22.0*)

B00.7 Herpes virus hastalığı, yaygın

Herpes virus septisemisi

B00.8 Herpes virus diğer enfeksiyonu

Herpes virus:

• hepatiti† (K77.0*)

• dolama

B00.9 Herpes virus tanımlanmamış enfeksiyonu

Herpes basit enfeksiyonu BŞT

B01 Varisella [su çiçeği]

B01.0† Varisella menenjiti (G02.0*)

B01.1† Varisella ensefaliti (G05.1*)

Varisella sonrası ensefalit

Varisella ensefalomiyeliti

B01.2† Varisella pnömonisi (J17.1*)

B01.8 Varisella, diğer komplikasyonlarla birlikte

B01.9 Varisella, komplikasyonsuz

Varisella BŞT

B02 Zona [herpes zona]

Dahil: zona

B02.0† Zona ensefaliti (G05.1*)

49


Zona menengoensefaliti

B02.1† Zona menenjiti (G02.0*)

B02.2† Zona, diğer merkezi sinir sistemi tutulumu ile birlikte

Herpes sonrası:

• genikülat gangliyonit (G53.0*)

• polinöropati (G63.0*)

• trigeminal nevralji (G53.0*)

B02.3† Zona göz hastalığı

Zona:

• blefariti (H03.1*)

• konjunktivit (H13.1*)

• iridosikliti (H22.0*)

• iriti (H22.0*)

• keratiti (H19.2*)

• keratokonjunktiviti (H19.2*)

• skleriti (H19.0*)

B02.7 Zona, yaygın

B02.8 Zona, diğer komplikasyonlarla birlikte

B02.9 Zona, komplikasyonsuz

Zona BŞT

B03 Çiçek 1

B04 Maymun çiçeği

B05 Kızamık

Dahil: morbilli

Hariç: subakut sklerozan panensefalit (A81.1)

B05.0† Kızamık, ensefalit komplikasyonlu (G05.1*)

Kızamık sonrası ensefalit

B05.1† Kızamık, menenjit komplikasyonlu (G02.2*)

Kızamık sonrası menenjit

B05.2† Kızamık, akciğermoni komplikasyonlu (J17.1*)

Kızamık sonrası akciğermoni

B05.3† Kızamık, otit mediya komplikasyonlu (H67.1*)

Kızamık sonrası otit mediya

B05.4 Kızamık, barsak komplikasyonlu

B05.8 Kızamık, diğer komplikasyonlarla birlikte

Kızamık keratiti ve keratokonjunktiviti† (H19.2*)

50


B05.9 Kızamık, komplikasyonsuz

Kızamık BŞT

B06 Kızamıkçık [Alman kızamığı]

Hariç: doğuştan kızamıkçık (P35.0)

B06.0† Kızamıkçık, nörolojik komplikasyonlu

Kızamıkçık:

• ensefaliti (G05.1*)

• menenjiti (G02.0*)

• menengoensefaliti (G05.1*)

B06.8 Kızamıkçık, diğer komplikasyonlarla birlikte

Kızamıkçık:

• artriti† (M01.4*)

• akciğermonisi† (J17.1*)

B06.9 Kızamıkçık, komplikasyonsuz

Kızamıkçık BŞT

B07 Viral siğiller

Verruka:

• basit

• vulgaris

Hariç: anogenital (zührevi) siğiller (A63.0)

papillom:

• idrar torbası (D30.3)

• serviks (D26.0)

• larenks (D14.1)

B08 Deri ve müköz zar lezyonları ile karakterize diğer viral

enfeksiyonlar, başka yerde sınıflanmamış

Hariç: veziküllü stomatit virus hastalığı (A93.8)

B08.0 Orthopoksvirus diğer enfeksiyonları

Sığır çiçeği

Orf virus hastalığı

Yalancı sığır çiçeği [sütcü nodülü]

Vaksinya

Hariç: maymun çiçeği (B04)

B08.1 Molluskum kontajiozum

B08.2 Ekzantema subitum [altıncı hastalık]

B08.3 Eritema enfeksiyozum [beşinci hastalık]

B08.4 Ekzantemli enterovirus veziküllü stomatiti

51


El, ayak ve ağız hastalığı

B08.5 Enterovirus veziküllü farenjiti

Herpanjina

B08.8 Deri ve mukoz zar lezyonları ile karakterize diğer tanımlanmış virus

enfeksiyonları

Enterovirus lenfonodüler farenjiti

Ayak ve ağız hastalığı

Tanapoks virus hastalığı

Yaba poks virus hastalığı

B09 Deri ve müköz zar lezyonlarıyla karakterize tanımlanmamış

viral enfeksiyon

Viral:

• enantem BŞT

• ekzantem BŞT

Viral hepatitler

(B15-B19)

Hariç: sitomegalovirus hepatiti (B25.1)

herpes virus [herpes basit] hepatiti (B00.8)

viral hepatit sekeli (B94.2)

B15 Akut hepatit A

B15.0 Hepatit A, karaciğer komalı

B15.9 Hepatit A, karaciğer komasız

Hepatit A (akut) (viral) BŞT

B16 Akut hepatit B

B16.0 Akut hepatit B, delta etkeni ile birlikte (enfeksiyon), karaciğer komalı

B16.1 Akut hepatit B, delta etkeni ile birlikte (enfeksiyon), karaciğer komasız

B16.2 Akut hepatit B, delta etkeni olmadan, karaciğer komalı

B16.9 Akut hepatit B, delta etkeni olmadan, karaciğer komasız

Hepatit B (akut) (viral) BŞT

B17 Akut viral diğer hepatitler

B17.0 Akut delta (süper) enfeksiyonu, hepatit B taşıyıcısında

B17.1 Akut hepatit C

52


B17.2 Akut hepatit E

B17.8 Akut diğer tanımlanmış viral hepatitler

Hepatit A-dışı B-dışı (akut) (viral) BYS

B18 Kronik viral hepatitler

B18.0 Kronik viral hepatit B, delta etkeniyle birlikte

B18.1 Kronik viral hepatit B, delta etkeni olmadan

Kronik (viral) hepatit B

B18.2 Kronik viral hepatit C

B18.8 Kronik viral diğer hepatitler

B18.9 Kronik viral tanımlanmamış hepatit

B19 Viral hepatitler, tanımlanmamış

B19.0 Viral hepatit, tanımlanmamış, koma ile birlikte

B19.9 Viral hepatit, tanımlanmamış, koma olmakdan

Viral hepatit BŞT

İnsan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı

(B20-B24)

Not: B20-B23 arasındaki dört karakterli alt bölümler özgül durumları tanımlamak için

birden fazla kodlama yapılmak istenmediğinde veya yapılamadığında kullanmak üzere

hazırlanmış kullanımı zorunlu olmayan kodlardır.

Hariç: semptomsuz insan immün yetmezlik virusu [HIV] enfeksiyonu (Z21)

B20 İnsan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı, enfeksiyon ve

parazit hastalıklar ile sonuçlanan

Hariç: akut HIV enfeksiyonu sendromu (B23.0)

B20.0 HIV hastalığı sonucu mikobakteri enfeksiyonu

HIV hastalığı sonucu tüberküloz

B20.1 HIV hastalığı sonucu diğer bakterisel enfeksiyonlar

B20.2 HIV hastalığı sonucu sitomegalovirus hastalığı

B20.3 HIV hastalığı sonucu diğer viral enfeksiyonlar

B20.4 HIV hastalığı sonucu kandidiyaz

B20.5 HIV hastalığı sonucu diğer mikozlar

B20.6 HIV hastalığı sonucu Pneumocystis carinii akciğermonisi

B20.7 HIV hastalığı sonucu birden fazla enfeksiyonlar

53


B20.8 HIV hastalığı sonucu diğer enfeksiyon ve parazit hastalıkları

B20.9 HIV hastalığı sonucu tanımlanmamış enfeksiyon ve parazit hastalıkları

HIV hastalığı sonucu enfeksiyon BŞT

B21 İnsan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı, habis urlar ile

sonuçlanan

B21.0 HIV hastalığı sonucu Kaposi sarkomu

B21.1 HIV hastalığı sonucu Burkitt lenfoma

B21.2 HIV hastalığı sonucu diğer Hoçkin dışı lenfoma tipleri

B21.3 HIV hastalığı sonucu diğer lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların

habis urları

B21.7 HIV hastalığı sonucu birden fazla habis urlar

B21.8 HIV hastalığı sonucu diğer habis urlar

B21.9 HIV hastalığı sonucu tanımlanmamış habis urlar

B22 İnsan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı, diğer

tanımlanmış hastalıklar ile sonuçlanan

B22.0 HIV hastalığı sonucu ensefalopati

HIV bunaması

B22.1 HIV hastalığı sonucu lenfoid intersitisyel akciğermonit

B22.2 HIV hastalığı sonucu erime sendromu

HIV hastalığı sonucu gelişme yetersizliği

Zayıflama hastalığı

B22.7 HIV hastalığı sonucu olan başka yerde sınıflanmış birden fazla hastalıklar

Not: Bu kategorinin kullanımı için ikinci ciltte belirtilen hastalık veya ölüm

kodlama kuralları ve kılavuzlarına başvurunuz.

B23 İnsan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı, diğer durumlar

ile sonuçlanan

B23.0 Akut HIV enfeksiyonu sendromu

B23.1 HIV hastalığı sonucu (inatcı) genel lenfadonopati

B23.2 HIV hastalığı sonucu kan ve immünolojik anormallikler, başka yerde

sınıflanmamış

B23.8 HIV hastalığı sonucu diğer tanımlanmış durumlar

54


B24 İnsan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı, tanımlanmamış

Kazanılmış immün yetmezlik sendromu [AIDS] BŞT

AIDS-ilgili karışıklık [ARC] BŞT

Viral diğer hastalıklar

(B25-B34)

B25 Sitomegalovirus hastalığı

Hariç: doğuştan sitomegalovirus enfeksiyonu (P35.1)

sitomegalovirus mononükleozu (B27.1)

B25.0† Sitomegalovirus akciğermoniti (J17.1*)

B25.1† Sitomegalovirus hepatiti (K77.0*)

B25.2† Sitomegalovirus pankreatiti (K87.1*)

B25.8 Sitomegalovirus diğer hastalıkları

B25.9 Sitomegalovirus tanımlanmamış hastalıkları

B26 Kabakulak

Dahil: parotit:

• epidemik

• enfeksiyon

B26.0† Kabakulak orşiti (N51.1*)

B26.1† Kabakulak menenjiti (G02.0*)

B26.2† Kabakulak ensefaliti (G05.1*)

B26.3† Kabakulak pankreatiti (K87.1*)

B26.8 Kabakulak, diğer komplikasyonlarla birlikte

Kabakulak:

• artrit† (M01.5*)

• miyokarditi† (I41.1*)

• nefriti† (N08.0*)

• polinöropatisi† (G63.0*)

B26.9 Kabakulak, komplikasyonsuz

Kabakulak:

• BŞT

• parotid BŞT

55


B27 Enfeksiyon mononükleoz

Dahil: glandüler ateş

monositik anjin

Pfeiffer hastalığı

B27.0 Gamma herpes virus mononükleozu

Epstein-Barr virusune bağlı mononükleoz

B27.1 Sitomegalovirus mononükleozu

B27.8 Diğer enfeksiyon mononükleozlar

B27.9 Enfeksiyon mononükleoz, tanımlanmamış

B30 Viral konjunktivit

Hariç: göz hastalığı:

• herpes virus [herpes basit] (B00.5)

• zona (B02.3)

B30.0† Keratokonjunktivit, adenoviruslara bağlı (H19.2*)

Epidemik keratokonjunktivit

Tersane işçisi gözü

B30.1† Konjunktivit, adenoviruslara bağlı (H13.1*)

Akut folliküler adenovirus konjunktiviti

Yüzme havuzu konjunktiviti

B30.2 Viral farengokonjunktivit

B30.3† Akut epidemik kanamalı konjunktivit (enteroviral) (H13.1*)

Konjunktivit:

• koksakivirus 24

• enterovirus 70

Kanamalı konjunktivit (akut) (epidemik)

B30.8† Viral diğer konjunktivit (H13.1*)

Newcastle konjunktiviti

B30.9 Viral tanımlanmamış konjunktivit

B33 Viral diğer hastalıklar, başka yerde sınıflanmamış

B33.0 Epidemik miyalji

Bornholm hastalığı

B33.1 Ross ırmağı hastalığı

Epidemik poliartrit ve ekzantem

Ross ırmağı ateşi

B33.2 Viral kardit

B33.3 Retrovirus enfeksiyonları, başka yerde sınıflanmamış

56


Retrovirus enfeksiyonu BŞT

B33.8 Viral diğer tanımlanmış hastalıklar

B34 Viral enfeksiyonlar, tanımlanmamış bölgelerin

Hariç: sitomegalovirus hastalığı BŞT (B25.9)

herpes virus [herpes basit] enfeksiyonu BŞT (B00.9)

retrovirus enfeksiyonu BŞT (B33.3)

viral etkenler, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

(B97.-)

B34.0 Adenovirus enfeksiyonu, tanımlanmamış

B34.1 Enterovirus enfeksiyonu, tanımlanmamış

Koksakivirus enfeksiyonu BŞT

Ekovirus enfeksiyonu BŞT

B34.2 Koronavirus enfeksiyonu, tanımlanmamış

B34.3 Parvovirus enfeksiyonu, tanımlanmamış

B34.4 Papovavirus enfeksiyonu, tanımlanmamış

B34.8 Viral enfeksiyonlar, diğer tanımlanmamış bölgelerde

B34.9 Virus enfeksiyonu, tanımlanmamış

Viremi BŞT

Mikozlar

(B35-B49)

Hariç: organik toza bağlı aşırı duyarlılık akciğermoniti (J67.-)

mikoz fungoides (C84.0)

B35 Dermatofitoz

Dahil: favus

Epidermophyton, Microsporum ve Trichopyton tiplerine bağlı

enfeksiyonlar

B36.-’da sınıflananlar dışında her türlü tinea

B35.0 Tinea barba ve tinea kapitis

Sakal tineası

Keryon

Saçlı deri tineası

Sikoz, mikotik

B35.1 Tinea unguium

Dermatofitik onişya

Tırnak dermatofitozu

Onikomikoz

Tırnak tineası

57


B35.2 Tinea manuum

El dermatofitozu

El tineası

B35.3 Tinea pedis

Atlet ayağı

Ayak dermatofitozu

Ayak tineası

B35.4 Tinea korporis

Gövde tineası

B35.5 Tinea imbricata

Tokaleu

B35.6 Tinea kruris

Dhobi kaşıntısı

Kasık tineası

Süspansuar kaşıntısı

B35.8 Dermatofitozlar, diğer

Dermatofitoz:

• yaygın

• granülomatöz

B35.9 Dermatofitoz, tanımlanmamış

Tinea BŞT

B36 Yüzeysel diğer mikozlar

B36.0 Pitiriyaz versikolor

Tinea:

• flava

• versikolor

B36.1 Tinea nigra

Keratomikoz nigrikans palmaris

Mikrosporoz nigra

Pitiriyaz nigra

B36.2 Beyaz piedra

Tinae blanka

B36.3 Siyah piedra

B36.8 Yüzeysel diğer tanımlanmış mikozlar

B36.9 Yüzeysel tanımlanmamış mikoz

58


B37 Kandidiyaz

Dahil: kandidoz

moniliyaz

Hariç: yenidoğan kandidiyazı (P37.5)

B37.0 Kandida stomatiti

Ağızda aft

B37.1 Akciğer kandidiyazı

B37.2 Deri ve tırnak kandidiyazı

Kandidal:

• onişya

• paronişya

Hariç: çocuk [bezi] dermatiti (L22)

B37.3† Vulva ve vajina kandidiyazı (N77.1*)

Kandidal vulvovajinit

Moniliyal vulvovajinit

Vajinal aft

B37.4† Üreme ve boşaltım bölgelerin diğer kandidiyazı

Kandidal:

• balanit (N51.2*)

• üretrit (N37.0*)

B37.5† Kandidal menenjit (G02.1*)

B37.6† Kandidal endokardit (I39.8*)

B37.7 Kandidal septisemi

B37.8 Kandidiyaz, başka bölgelerde

Kandidal:

• çeylit

• enterit

B37.9 Kandidiyaz, tanımlanmamış

Aft BŞT

B38 Koksidiyoidomikoz

B38.0 Akut akciğer koksidiyoidomikozu

B38.1 Kronik akciğer koksidiyoidomikozu

B38.2 Akciğer koksidiyoidomikozu, tanımlanmamış

B38.3 Deri koksidiyoidomikozu

B38.4† Koksidiyoidomikoz menenjiti (G02.1*)

B38.7 Yaygın koksidiyoidomikoz

59


Genel koksidiyoidomikoz

B38.8 Koksidiyoidomikoz diğer tipleri

B38.9 Koksidiyoidomikoz, tanımlanmamış

B39 Histoplazmoz

B39.0 Akut akciğer histoplazmozu

B39.1 Kronik akciğer histoplazmozu

B39.2 Akciğer histoplazmozu tanımlanmamış

B39.3 Yaygın histoplazmozu

Genel histoplazmozu

B39.4 Histoplazmozu, tanımlanmamış

Amerikan histoplazmozu

B39.5 Histoplazmozu duboisii

Afrika histoplazmozu

B39.9 Histoplazmoz, tanımlanmamış

B40 Blastomikoz

Hariç: Brezilya blastomikozu (B41.-)

keloidal blastomikoz (B48.0)

B40.0 Akut akciğer blastomikozu

B40.1 Kronik akciğer blastomikozu

B40.2 Akciğer blastomikozu, tanımlanmamış

B40.3 Deri blastomikozu

B40.7 Yaygın blastomikoz

Genel blastomikoz

B40.8 Blastomikoz diğer tipleri

B40.9 Blastomikoz, tanımlanmamış

B41 Parakoksidiyoidomikozu

Dahil: Brezilya blastomikozu

Lutz hastalığı

B41.0 Akciğer parakoksidiyoidomikozu

B41.7 Yaygın parakoksidiyoidomikoz

Genel parakoksidiyoidomikoz

B41.8 Parakoksidiyoidomikoz diğer tipleri

B41.9 Parakoksidiyoidomikoz, tanımlanmamış

60


B42 Sporotrikoz

B42.0† Akciğer sporotrikozu (J99.8*)

B42.1 Lenfokutanöz sporotrikoz

B42.7 Yaygın sporotrikoz

Genel sporotrikoz

B42.8 Sporotrikoz diğer tipleri

B42.9 Sporotrikoz, tanımlanmamış

B43 Kromomikoz ve faomikotik apse

B43.0 Deri kromomikozu

Dermatitis verrükoza

B43.1 Faomikotik beyin apsesi

Beyin kromomikoz

B43.2 Deri altı faomikotik apse ve kisti

B43.8 Kromomikoz diğer tipleri

B43.9 Kromomikoz, tanımlanmamış

B44 Asperjilloz

Dahil: asperjillom

B44.0 İnvazif akciğer asperjillozu

B44.1 Akciğer diğer asperjillozu

B44.2 Tonsiller asperjilloz

B44.7 Yaygın asperjilloz

Genel asperjilloz

B44.8 Asperjilloz diğer tipleri

B44.9 Asperjilloz, tanımlanmamış

B45 Kriptokokoz

B45.0 Akciğer kriptokokozu

B45.1 Beyin kriptokokoz

Kriptokokal menenjit† (G02.1*)

Kriptokokal menengoserebralis

B45.2 Deri kriptokokozu

B45.3 Kemik kriptokokozu

61


B45.7 Yaygın kriptokokoz

Genel kriptokokoz

B45.8 Kriptokokoz diğer tipleri

B45.9 Kriptokokoz, tanımlanmamış

B46 Zigomikoz

B46.0 Akciğer mukormikozu

B46.1 Rinoserebral mukormikoz

B46.2 Gastrointestinal mukormikoz

B46.3 Deri mukormikozu

Derialtı mukormikozu

B46.4 Yaygın mukormikoz

Genel mukormikoz

B46.5 Mukormikoz, tanımlanmamış

B46.8 Zigomikozlar, diğer

Entomoftoromikoz

B46.9 Zigomikoz, tanımlanmamış

Fikomikoz BŞT

B47 Miçetoma

B47.0 Ömiçetoma

Madura ayağı, mikotik

Maduramikoz

B47.1 Aktinomiçetoma

B47.9 Miçetoma, tanımlanmamış

Madura ayağı BŞT

B48 Mikozlar, diğer, başka yerde sınıflanmamış

B48.0 Lobomikoz

Keloidal blastomikoz

Lobo hastalığı

B48.1 Rinosporidiyoz

B48.2 Alleşeriyaz

Pseudallescheria boydii enfeksiyonu

Hariç: ömiçetoma (B47.0)

B48.3 Jeotrikoz

Geotrichum stomatiti

62


B48.4 Penisilloz

B48.7 Fırsatçı mikozlar

Sadece kuvvetten düşüren bir hastalığın varlığı veya immün sistemi baskılayıcı

veya diğer tedavi amaçlı etkenlerin veya yayılma tedavisinin yapıldığı

durumlarda ortaya çıkan ve düşük virülanslı mantarların etken olduğu mikozlar.

Neden olan mantarların çoğu normal olarak toprakta ve çürümüş bitkilerde

saprofit olarak bulunurlar.

B48.8 Mikozlar, diğer, tanımlanmış

Adiaspiromikoz

B49 Mikoz, tanımlanmamış

Fungemi BŞT

Protozoal hastalıklar

(B50-B64)

Hariç: amibiyaz (A06.-)

protozoal diğer barsak hastalıkları (A07.-)

B50 Plasmodium falciparum sıtması

Dahil: diğer herhangi bir Plasmodium türü ile birlikte olan karma

Plasmodium falciparum enfeksiyonları

B50.0 Plasmodium falciparum sıtması, beyin komplikasyonu ile birlikte

Beyin malaryası BŞT

B50.8 Plasmodium falciparum sıtması, diğer ciddi ve komplikasyonlu

Ciddi veya komplikasyonlu Plasmodium falciparum sıtması BŞT

B50.9 Plasmodium falciparum sıtması, tanımlanmamış

B51 Plasmodium vivax sıtması

Dahil: Plasmodium falciparum dışındaki diğer herhangi bir Plasmodium türü

ile birlikte olan karma Plasmodium vivax enfeksiyonları

Hariç: Plasmodium falciparum ile birlikte enfeksiyon (B50.-)

B51.0 Plasmodium vivax sıtması, dalak yırtılmasıyla beraber

B51.8 Plasmodium vivax sıtması, diğer komplikasyonlar ile beraber

B51.9 Plasmodium vivax sıtması, komplikasyonsuz

Plasmodium vivax sıtması BŞT

63


B52 Plasmodium malariae sıtması

Dahil: Plasmadium falciparum ve Plasmodium vivax dışındaki diğer bir

Plasmodium türü ile birlikte olan karma Plasmodium malariae

enfeksiyonları

Hariç: Plasmodium aşağıdakilerle birlikte olduğunda:

• falciparum (B50.-)

• vivax (B51.-)

B52.0 Plasmodium malariae sıtması, nefropati ile birlikte

B52.8 Plasmodium malariae sıtması, diğer komplikasyonlar ile birlikte

B52.9 Plasmodium malariae sıtması, komplikasyonsuz

Plasmodium malariae sıtması BŞT

B53 Sıtmalar, diğer, parazitolojik olarak teyit edilmiş

B53.0 Plasmodium ovale sıtması

Hariç: Plasmodium aşağıdakilerle birlikte olduğunda:

• falciparum (B50.-)

• malariae (B52.-)

• vivax (B51.-)

B53.1 Simian plasmodia’ya bağlı malarya

Hariç: Plasmodium aşağıdakilerle birlikte olduğunda:

• falciparum (B50.-)

• malariae (B52.-)

• ovale (B53.0)

• vivax (B51.-)

B53.8 Parazitolojik olarak teyit edilmiş diğer malarya, başka yerde sınıflanmamış

Malarya, parazitolojik olarak teyit edilmiş BŞT

B54 Sıtma, tanımlanmamış

Sıtma, parazitolojik teyit olmadan klinik bulgular ile tanı konmuş

B55 Layışmaniyaz

B55.0 İç organ layışmaniyaz

Kala-azar

Kala-azar sonrası dermal layışmaniyaz

B55.1 Deri layışmaniyaz

B55.2 Deri-mukoza layışmaniyaz

B55.9 Layışmaniyaz, tanımlanmamış

64


B56 Afrika tripanozomiyazı

B56.0 Gambiense tripanozomiyazı

Trypanosoma brucei gambiense enfeksiyonu

Batı Afrika uyku hastalığı

B56.1 Rodezya tripanozomiyazı

Doğu Afrika uyku hastalığı

Trypanosoma brucei rhodesiense enfeksiyonu

B56.9 Afrika tripanozomiyazı, tanımlanmamış

Uyku hastalığı BŞT

Afrika tripanozomiyazının genel olduğu bölgelerde tripanozomiyaz BŞT

B57 Chagas hastalığı

Dahil: Amerikan tripanozomiyazı

Trypanosoma cruzi enfeksiyonu

B57.0† Akut Chagas hastalığı, kalp tutulumu ile birlikte (I41.2*, I98.1*)

Akut Chagas hastalığı ile birlikte:

• kardiyovasküler tutulum BYS (I98.1*)

• miyokardit (I41.2*)

B57.1 Akut Chagas hastalığı, kalp tutulumu olmaksızın

Akut Chagas hastalığı BŞT

B57.2† Chagas hastalığı (kronik), kalp tutulumu ile birlikte (I41.2*, I98.1*)

Amerikan tripanozomiyazı BŞT

Chagas hastalığı (kronik), (aşağıdakilerle birlikte):

• BŞT

• kardiyovasküler tutulum BYS (I98.1*)

• miyokardit (I41.2*)

Chagas hastalığının genel olduğu bölgelerde tripanozomiyaz BŞT

B57.3 Chagas hastalığı (kronik), sindirim sistemi tutulumu ile birlikte

B57.4 Chagas hastalığı (kronik), sinir sistemi tutulumu ile birlikte

B57.5 Chagas hastalığı (kronik), diğer organ tutulumu ile birlikte

B58 Toksoplazmoz

Dahil: Toxoplasma gondii enfeksiyonu

Hariç: doğuştan toksoplazmoz (P37.1)

B58.0† Toksoplazma göz bozukluğu

Toksoplazma koryoretiniti (H32.0*)

B58.1† Toksoplazma hepatiti (K77.0*)

B58.2† Toksoplazma menengoensefaliti (G05.2*)

B58.3† Akciğer toksoplazmozu (J17.3*)

65


B58.8 Toksoplazmoz, başka organ tutulumuyla birlikte

Toksoplazma:

• miyokarditi† (I41.2*)

• miyoziti† (M63.1*)

B58.9 Toksoplazmoz, tanımlanmamış

B59 Pnömosistoz

Pneumocystis carinii pnömonisi

B60 Protozoal diğer hastalıklar, başka yerde sınıflanmamış

Hariç: kriptosporidiyoz (A07.2)

izosporiyaz (A07.3)

B60.0 Babesiyoz

Piroplazmoz

B60.1 Akantamibiyaz

Acanthamoeba konjunktiviti† (H13.1*)

Acanthamoeba keratokonjunktiviti† (H19.2*)

B60.2 Nagleriyaz

Birincil amibik menengoensefalit† (G05.2*)

B60.8 Protozoal diğer hastalıklar, tanımlanmış

Mikrosporidiyoz

B64 Protozoal hastalık, tanımlanmamış

Helmintiyazlar

(B65-B83)

B65 Şistozomiyaz [bilharziyaz]

Dahil: salyangoz ateşi

B65.0 Schistosoma haematobium şistozomiyazı [idrar yolu şistozomiyazı]

B65.1 Schistosoma mansoni şistozomiyazı [barsak şistozomiyazı)

B65.2 Schistosoma japonicum şistozomiyazı

Asya şistozomiyazı

B65.3 Serkaryal dermatit

Yüzücü kaşıntısı

B65.8 Şistozomiyazlar, diğer

Schistosoma enfeksiyonu:

66


• intercalatum

• mattheei

• mekongi

B65.9 Şistozomiyaz, tanımlanmamış

B66 Yassı kurt enfeksiyonları, diğer

B66.0 Opistorkiyaz

Enfeksiyon:

• kedi karaciğer yassı kurdu

• Opistorchis (felineus) (viverrini)

B66.1 Klonorkiyaz

Çin karaciğer yassı kurt hastalığı

Clonorchis sinensis enfeksiyonu

Doğu karaciğer yassı kurt hastalığı

B66.2 Dikrokoliyaz

Dicdocoelium dentriticum enfeksiyonu

Lancet yassı kurt enfeksiyonu

B66.3 Fasyoliyaz

Fasciola enfeksiyonu:

• gigantica

• hepatica

• indica

Koyun karaciğer yassı kurt hastalığı

B66.4 Paragonimiyaz

Paragonimus tiplerine bağlı enfeksiyon

Akciğer yassı kurt hastalığı

Akciğer distomiyazı

B66.5 Fasyolopsiyaz

Fasciolopsis buski enfeksiyonu

Barsak distomiyazı

B66.8 Yassı kurt hastalıkları, diğer, tanımlanmış

Ekinostomiyaz

Heterofiziyaz

Metagonimiyaz

Nanofiyetiyaz

Watsoniyaz

B66.9 Yassı kurt enfeksiyonu, tanımlanmamış

67


B67 Ekinokokoz

Dahil: hidatidoz

B67.0 Echinococcus granulosus enfeksiyonu, karaciğerde

B67.1 Echinococcus granulosus enfeksiyonu, akciğerde

B67.2 Echinococcus granulosus enfeksiyonu, kemikte

B67.3 Echinococcus granulosus enfeksiyonu, diğer ve birden fazla yerlerin

B67.4 Echinococcus granulosus enfeksiyonu, tanımlanmamış

B67.5 Echinococcus multilocularis enfeksiyonu, karaciğerde

B67.6 Echinococcus multilocularis enfeksiyonu, diğer ve birden fazla yerlerin

B67.7 Echinococcus multilocularis enfeksiyonu, tanımlanmamış

B67.8 Ekinokokoz, tanımlanmamış, karaciğerde

B67.9 Ekinokokoz, diğer ve tanımlanmamış

Ekinokokoz BŞT

B68 Tenya

Hariç: sistiserkoz (B69.-)

B68.0 Taenia solium tenyası

Domuz şeridi (enfeksiyonu)

B68.1 Taenia saginata tenyası

Sığır şeridi (enfeksiyonu)

Erişkin Taenia saginata enfeksiyonu

B68.9 Tenya, tanımlanmamış

B69 Sistiserkoz

Dahil: sistiserkiyaz enfeksiyonu Taenia solium larva şekline bağlı

B69.0 Sistiserkoz, merkezi sinir sisteminde

B69.1 Sistiserkoz, gözde

B69.8 Sistiserkoz, diğer bölgelerde

B69.9 Sistiserkoz, tanımlanmamış

B70 Difillobotriyaz ve spargonoz

B70.0 Difillobotriyaz

Diphyllobothrium (erişkin) (latum) (pacificum) enfeksiyonu

Balık şeridi (enfeksiyonu)

Hariç: larva difillobotriyazı (B70.1)

68


B70.1 Sparganoz

Enfeksiyon:

• Sparganum (mansoni) (poliferum)

• Spirometra larvası

Larva difillobotriyazı

Spirometroz

B71 Sestod diğer enfeksiyonları

B71.0 Himenolepiyaz

Cüce şerit (enfeksiyonu)

Sıçan şeridi (enfeksiyonu)

B71.1 Dipilidiyaz

Köpek şeridi (enfeksiyonu)

B71.8 Sestod enfeksiyonları, diğer, tanımlanmış

Coenuroz

B71.9 Sestod enfeksiyonu, tanımlanmamış

Şerit (enfeksiyonu) BŞT

B72 Drakunkuliyaz

Gine kurt enfeksiyonu

Dracunculus medinensis enfeksiyonu

B73 Onkoserkiyaz

Onchocerca volvulus enfeksiyonu

Onkoserkoz

Irmak körlüğü

B74 Filariyaz

Hariç: onkoserkiyaz (B73)

tropikal (akciğer) eozinofilisi BŞT (J82)

B74.0 Wuchereria bancrofti filariyazı

Bancroftyen:

• elefantiyaz

• filariyaz

B74.1 Brugia malayi filariyazı

B74.2 Brugia timori filariyazı

B74.3 Loiyaz

Kalabar şişliği

Afrika göz kurdu hastalığı

Loa loa enfeksiyon

69


B74.4 Mansonelliyaz

Mansonella enfeksiyonu:

• ozzardi

• perstans

• streptocerca

B74.8 Filariyazlar, diğer

Dirofilariyaz

B74.9 Filariyaz, tanımlanmamış

B75 Trişinelloz

Trichinella tiplerine bağlı enfeksiyon

Trişiniyaz

B76 Kancalı kurt hastalıkları

Dahil: unsinaryaz

B76.0 Ankilostomiyaz

Ancylostoma tiplerine bağlı enfeksiyon

B76.1 Nekatoriyaz

Necator americanus enfeksiyonu

B76.8 Kancalı kurt diğer hastalıkları

B76.9 Kancalı kurt tanımlanmamış hastalığı

Deri larva migrans BŞT

B77 Askariyaz

Dahil: askaridiyaz

yuvarlak kurt enfeksiyonu

B77.0 Askariyaz, barsak komplikasyonları ile birlikte

B77.8 Askariyaz, diğer komplikasyonlar ile birlikte

B77.9 Askariyaz, tanımlanmamış

B78 Strongiloidiyaz

Hariç: trikostrongiliyaz (B81.2)

B78.0 Barsak strongiloidiyazı

B78.1 Deri strongiloidiyazı

B78.7 Yaygın strongiloidiyaz

B78.9 Strongiloidiyaz, tanımlanmamış

70


B79 Trikuriyaz

Trikosefaliyaz

Kamçılı kurt (hastalığı) (enfeksiyonu)

B80 Enterobiyaz

Oksiyüriyaz

Kıl kurdu enfeksiyonu

Askarit

B81 Barsak helmintiyazları, diğer, başka yerde sınıflanmamış

Hariç: Parastrongylus cantonensis angiostrongiliyasi (B83.2)

B81.0 Anisakiyaz

Anisakis larvalarına bağlı enfeksiyon

B81.1 Barsak kapillariyazı

Kapillariyaz BŞT

Capillaria phlippinensis enfeksiyonu

Hariç: karaciğer kapillariyaz (B83.8)

B81.2 Trikostrongiliyaz

B81.3 Barsak anjiyostrongiliyazı

Parastrongylus costaricensis angiostrongiliyazı

B81.4 Barsak helmintiyazları, karma

B65.1-B81.3 ve B81.8 kategorilerinin birden fazlasında sınıflanabilen barsak

helmintlerine bağlı enfeksiyon

Karma helmintiyaz BŞT

B81.8 Barsak diğer helmintiyazları, tanımlanmış

Enfeksiyon (aşağıdakilere bağlı):

• Oesophagostomum tipleri [özofagostomiyaz]

• Ternidens diminitus [ternidensiyaz]

B82 Barsak parazitizmi, tanımlanmamış

B82.0 Barsak helmintiyazı, tanımlanmamış

B82.9 Barsak parazitizmi, tanımlanmamış

B83 Helmintiyazlar, diğer

Hariç: kapillariyaz

• BŞT (B81.1)

• barsak (B81.1)

B83.0 İç organ larva migrans

Toksokariyaz

71


B83.1 Gnatostomiyaz

Gezici şişkinlik

B83.2 Parastrongylus cantonensis angiostrongiliyazi

Eozinofilik menengoensefalit† (G05.2!)

Hariç: barsak anjiyostrongiliyazı (B81.3)

B83.3 Singamiyaz

Singamoz

B83.4 İç hirudiniyaz

Hariç: dış hirudiniyaz (B88.3)

B83.8 Helmintiyazlar, diğer, tanımlanmış

Akantosefaliyaz

Gongilonemiyaz

Karaciğer kapillariyazı

Metastrongiliyaz

Telaziyaz

B83.9 Helmintiyaz, tanımlanmamış

Solucan BŞT

Hariç: barsak helmintiyazı BŞT (B82.0)

Pediküloz, akariyaz ve diğer enfestasyonlar

(B85-B89)

B85 Pediküloz ve pitiriyaz

B85.0 Pediküloz, Pediculus humanus capitis’e bağlı

Saç biti enfestasyonu

B85.1 Pediküloz, Pediculus humanus corporis’e bağlı

Gövde biti enfestasyonu

B85.2 Pediküloz, tanımlanmamış

B85.3 Pitiriyaz

Aşağıdakilerin enfestasyonu:

• kasık biti

• Pthirus pubis

B85.4 Karma pediküloz ve pitiriyaz

B85.0-B85.3 kategorilerinden birden fazlasında sınıflanabilen enfestasyon

B86 Uyuz

Sarkoptik kaşıntı (uyuz)

72


B87 Miyaz

Dahil: sinek larvalarının oluşturduğu enfestasyon

B87.0 Deri miyazı

Sürünen miyaz

B87.1 Yara miyazı

Travmaya bağlı miyaz

B87.2 Göz miyazı

B87.3 Nazofarenks miyazı

Larenks miyazı

B87.4 Kulak miyazı

B87.8 Miyaz, diğer bölgelerde

Üreme ve boşaltım miyaz

Barsak miyaz

B87.9 Miyaz, tanımlanmamış

B88 Enfestasyonlar, diğer

B88.0 Akaryazlar, diğer

Akarin dermatit

Aşağıdakilere bağlı dermatit:

• Demodex tipleri

• Dermanysus gallinae

• Liponissoides sanguineus

Trombiküloz

Hariç: uyuz (B86)

B88.1 Tungiyaz [kum güvesi enfestasyonu]

B88.2 Eklembacaklı enfestasyonları, diğer

Skarabiyaz

B88.3 Dış hirudiniyaz

Sülük enfestasyonu BŞT

Hariç: iç hirudiniyaz (B83.4)

B88.8 Enfestasyonlar, diğer, tanımlanmış

Vandellia cirrhosa’ya bağlı iktiyoparazitizm

Linguatuloz

Porosefaliyaz

B88.9 Enfestasyon, tanımlanmamış

Enfestasyon (deri) BŞT

Akar enfestasyonu BŞT

73


Deri parazitleri BŞT

B89 Parazit tanımlanmamış hastalıklar

Enfeksiyon ve parazit hastalıkların sekelleri

(B90-B94)

Not: Bu kategorideki sınıflamalar, A00-B89 arasında yer alan etkenlerin neden olduğu

sekellerin belirlenmesinde kullanılmak üzere oluşturulmuştur. Bu kategorilerin

kullanımı için, ikinci ciltte belirtilen hastalık veya ölüm kodlama kuralları ve

kılavuzlarına başvurunuz

B90 Tüberküloz sekeli

B90.0 Tüberküloz sekelleri, merkezi sinir sistemi

B90.1 Tüberküloz sekelleri, üreme ve boşaltım

B90.2 Tüberküloz sekelleri, kemik ve eklem

B90.8 Tüberküloz sekelleri, diğer organların

B90.9 Solunum yolları ve tanımlanmamış tüberküloz sekelleri

Tüberküloz sekelleri BŞT

B91 Poliyomiyelit sekeli

B92 Cüzzam sekeli

B94 Diğer ve tanımlanmamış enfeksiyon ve parazit hastalıkların

sekeli

B94.0 Trahom sekeli

B94.1 Viral ensefalit sekeli

B94.2 Viral hepatit sekeli

B94.8 Diğer tanımlanmış enfeksiyon ve parazit hastalıkların sekeli

B94.9 Tanımlanmamış enfeksiyon ve parazit hastalıkların sekelleri

74


Bakterisel, viral ve diğer enfeksiyon etkenler

(B95-B97)

Not: Bu kategorideki sınıflamalar, birincil kod olarak kullanılmamalıdır. Bu kodlar,

diğer bölümlerde sınıflanan hastalıklara neden olan enfeksiyon etken(ler)i

tanımlamada ek kod olarak kullanmak üzere oluşturulmuştur.

B95 Streptokok ve stafilokoklar, diğer bölümlerde sınıflanan

hastalıkların nedeni

B95.0 A grubu streptokok, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B95.1 B grubu streptokok, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B95.2 D grubu streptokok, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B95.3 Streptococcus pneumoniae, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B95.4 Diğer streptokoklar, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B95.5 Tanımlanmamış streptokoklar, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların

nedeni

B95.6 Staphylococcus aureus, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B95.7 Diğer stafilokoklar, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B95.8 Tanımlanmamış stafilokoklar, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların

nedeni

B96 Bakterisel diğer etkenler, diğer bölümlerde sınıflanan

hastalıkların nedeni

B96.0 Mycoplasma pneumoniae [M.pneumoniae], diğer bölümlerde sınıflanan

hastalıkların nedeni

Plörö-akciğermoni benzeri organizma [PPLO]

B96.1 Klebsiella pneumoniae [K. Pneumoniae], diğer bölümlerde sınıflanan

hastalıkların nedeni

B96.2 Escherichia coli [E.coli], diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların nedeni

B96.3 Haemophilus influenza [H. İnfluenza], diğer bölümlerde sınıflanan

hastalıkların nedeni

B96.4 Proteus (mirabilis) (morganii), diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların

nedeni

B96.5 Pseudomonas (aeruginosa) (mallei) (pseudomallei), diğer bölümlerde sınıflanan

hastalıkların nedeni

B96.6 Bacillus fragilis [B.fragilis], diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların

nedeni

75


B96.7 Clostridium perfringens [C. Perfringens], diğer bölümlerde sınıflanan

hastalıkların nedeni

B96.8 Diğer tanımlanmış bakterisel etkenler, diğer bölümlerde sınıflanmış

hastalıkların nedeni

B97 Viral etkenler, diğer bölümlerde sınıflanan hastalıkların

nedeni

B97.0 Adenovirus, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

B97.1 Enterovirus, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

Koksaki virus

Eko virus

B97.2 Koronavirus, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

B97.3 Retrovirus, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

Lentivirus

Oncovirus

B97.4 Solunum sinsisyal virusu, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların

nedeni

B97.5 Reovirus, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

B97.6 Parvovirus, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

B97.7 Papillomavirus, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

B97.8 Viral diğer etkenler, diğer bölümlerde sınıflanmış hastalıkların nedeni

Enfeksiyon diğer hastalıklar

(B99)

B99 Enfeksiyon diğer ve tanımlanmamış hastalıklar

76


NEOPLAZMLAR

(C00-D48)

Bu ünite aşağıdaki geniş ur gruplarını içerir.

C00-C75 Lenfoid, hematopoyetik ve ilişkili dokular haricindeki belirli bölgelerin birincil

olan veya birincil olduğu tahmin edilen habis urları

C00-C14 Dudak, ağız boşluğu ve farenks

C15-C26 Sindirim organları

C30-C39 Solunum organları ve göğüs içi organlar

C40-C41 Kemik ve eklem kıkırdağı

C43-C44 Deri

C45-C49 Mezotelyal ve yumuşak doku

C50 Meme

C51-C58 Kadın genital organları

C60-C63 Erkek genital organları

C64-C68 İdrar yolu

C69-C72 Göz, beyin ve merkezi sinir sistemi diğer kısımları

C73-C75 Tiroid ve diğer iç salgı bezleri

C76-C80 Yetersiz tanımlanmış, ikincil ve tanımlanmamış bölgelerin habis uru

C81-C96 Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların birincil veya birincil olduğu tahmin

edilen habis urları

C97 Bağımsız (birincil) birden fazla bölge habis uru

D00-D09 In sıtu urlar

D10-36 Selim urlar

D37-D48 Belirsiz veya bilinmeyen davranışlı urlar [not, sayfa 240 bak.]

Notlar

1. Birincil, yetersiz tanımlanmış, ikincil ve tanımlanmamış bölgelerin habis urları

Kategori C76-80 kaynaklandıkları bölge açıkça belirtilmemiş veya yaygın olup kaynağı

belli olmayan kanserlerin olduğu habis urları içerir. Her iki olguda da esas kaynağın

bilinmediği kabul edilir.

2. İşlevsel aktivite

İşlevsel olarak aktif olup olmamalarına göre bütün kanserler bu bölüm içinde

sınıflandırılır. Eğer istenirse herhangi bir urla birlikte olan işlevsel aktiviteyi tanımlamak

için IV. bölümdeki ek kod kullanılabilir. Örneğin, adrenal bezin katekolamin üreten habis

feokromastoması ilave E 27.5 ek kodu ile birlikte C 74’te kodlanmalıdır. Cushing

sendromlu hipofiz bezinin bazofil adenomu E 24.0 kodu D 35.2’de kodlanmalıdır.

3. Morfoloji

Habis urların birçok ana morfolojik (histolojik) grupları vardır: yassı (hücre) ve

adenokarsinom içeren karsinomlar; sarkomlar; mezotelyom dahil diğer yumuşak doku

77


tümorleri; lenfomalar (Hoçkin ve hoçkin dışı); lösemi, diğer tanımlanmış ve yere özgü

tipler ve tanımlanmamış kanserler. Lenfatik, hematopoyetik ve ilgili dokuların habis urları

tarif etmek için nadiren kullanılsa da, kanser terimi genel bir terimdir ve yukarıdaki

grupların herhangi biri için kullanılabilir. “Karsinom” bazen yanlış olarak “kanser” eş

anlamlısı olarak kullanılır.

Bölüm II’de urları ağırlıklı olarak geniş davranış grupları içindeki yerine göre

sınıflandırılır. İstisnai birkaç olguda morfolojisi kategori ve alt kategori içinde gösterilir.

Ur histolojik tiplerini tanımlamak isteyenler için ayrıntılı morfoloji kodları kitap sonunda

verilmiştir. Bu morfoloji kodları topografi ve morfoloji için bağımsız kodlama sağlayan,

çift eksen sınıflaması olan Uluslararası Onkoloji Hastalıkları Sınıflamasının ikinci

baskısından alınmıştır. Morfoloji kodlarının 6 rakamı olup ilk dört rakam histolojik

tipleri tanımlar, beşinci rakam davranış kodudur (habis birincil, habis ikincil

(metastatik), in-sıtu, selim, tanımsız habis veya selim olduğu belirsiz) ve altıncı rakam

solid urların derecelendirme (farklılaşma) kodu olup lenfoma ve lösemiler için özel kod

olarak da kullanılır.

4. Bölüm II alt kategorilerin kullanımı

Bu bölümde alt kategori 8’in özel kullanımına dikkat çekilmiştir [bak not 5] “Diğerleri

için” alt kategori temin etmek gerektiğinde bunlar genellikle alt kategori 7 olarak

tanımlanır.

5. Bölge sınırlarını aşan habis urlar ve alt kategori 8’in kullanımı (kaynağı belirsiz ve

yaygın lezyon)

C00-C75 kategorisi kaynaklandığı yere göre birincil habis urları sınıflar. Birçok üçkarakterli

kategoriler söz konusu organın belirli kısımları veya alt kategorilerine göre ek

olarak bölümlere ayrılır.

Üç-karakterli kategoride iki veya daha fazla komşu bölgeye taşan ve kaynağı

belirlenemeyen bir ur, eğer özel olarak başka yerde indeksleşmemişse alt kategori 8’de

kaynağı belirsiz ve yaygın lezyon sınıflandırılmalıdır. Örneğin; özofagus ve mide kanseri

özel olarak C 16.0 (kardiya)’a endeksleşir, dilin ön yüzü ve ucunun karsinomları ise

C02.8’de sınıflanır. Halbuki ön yüze yayılmış dil ucu karsinomu, dil ucundan

kaynaklandığı bilindiği için C02.1’de kodlanmalıdır. “Kaynağı belirsiz ve yaygın”

olgularda etkilenen bölgeler birbirine komşudur. Sayısal ardışık alt kategoriler sıklıkla

anatomik olarak komşudurlar fakat bu her zaman böyle değildir (örneğin idrar torbası C

67-) ve kodlayıcı topografik bağlantıları ayırmak için anatomik bilgilere ihtiyaç

duyulabilir.

Bazen bir ur bazı sistemler içindeki üç karakter kategorilerinin sınırlarını taşar. Bu

durumu değerlendirmek için aşağıdaki alt kategoriler düzenlenmiştir:

C02.8 dilin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C08.8 ana tükrük bezlerinin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C14.8 dudak, ağız boşluğu ve farenksin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C21.8 rektum, anüs ve anal kanalın kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C24.8 safra yollarının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C26.8 sindirim sisteminin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

78


C39.8 solunum organları ve göğüs içi organların kaynağı belirsiz ve yaygın

lezyonu

C41.8 kemik ve eklem kıkırdağının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C49.8 bağ dokusu ve yumuşak doku kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C57.8 kadın genital organlarının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C63.8 erkek genital organlarının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C68.8 idrar organlarının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

C72.8 merkezi sinir sisteminin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

Mide ve ince barsak karsinoması bunun bir örneği olup C 26.8 olarak kodlanmalıdır

(sindirim sisteminin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu).

6. Dış dokuların habis urları

Dış dokuların habis urları bilinen yerinde kodlandırılır. Örnek olarak; dış pankreas habis

urları, tanımlanmamış pankreas kısmında kodlanır (C25.9).

7. Ur kodlamada alfabetik indeks kullanımı

Urları kodlarken kaynaklandığı bölge yanında morfoloji ve davranış da göz önüne

alınmalıdır ve ilk önce morfolojik tanımlama için alfabetik indeks kayıtlarına bakılmalıdır.

Cilt III giriş sayfaları alfabetik indeks doğru kullanımı hakkında genel bilgiler içerir.

Urla ilgili özel bilgi örneklere bölüm II’deki kategorilerin ve alt kategorilerin doğru

kullanımını sağlamak için bakılmalıdır.

8. Uluslararası onkoloji hastalıkları sınıflaması (ICD-O) ikinci baskısının kullanımı

Bölüm II bazı morfolojik tipler için bazen oldukça sınırlı topografik sınıflama sağlarken

bazen hiçbir sınıflama vermemektedir. Urlar için ICD-O’daki topografi kodları bölüm

II’de habis urlar için kullanılan üç ve dört karakterli kodların (C00-C77, C80) hemen

hemen aynısıdır ve diğer ur, bölgeleri için artmış özgül sağlamaktadır. (habis ikincil

(metastatik),selim, in situ ve belirsiz veya bilinmeyen)

Bu nedenle urların bölge ve morfolojisiyle ilgilenen kurumların (kanser kayıtlarını

tutanlar, kanser hastaneleri, patoloji bölümleri ve diğer kanserle ilgili kurumlar) ICD-O

kullanılması önerilir.

Habis urlar

(C00-C97)

Dudak, ağız boşluğu ve farenks habis urları

(C00-C14)

79


C00 Dudak habis urları

Hariç: dudak derisi (C43.0, C44.0)

C00.0 Üst dudak dışı

Üst dudak

• BŞT

• ruj bölgesi

• kırmızı kenarı

C00.1 Alt dudak dışı

Alt dudak

• BŞT

• ruj bölgesi

• kırmızı kenarı

C00.2 Dudak dışı, tanımlanmamış

Kırmızı kenarı BŞT

C00.3 Üst dudak içi

Üst dudak:

• yanak yüzü

• frenulum

• mukoza

• ağız yüz

C00.4 Dudak alt, iç yüz

Alt dudak:

• yanak yüzü

• frenulum

• mukoza

• ağız yüzü

C00.5 Tanımlanmamış dudak iç yüzü

Dudak üst veya alt olarak tanımlanmamış:

• yanak yüzü

• frenulum

• mukoza

• ağız yüzü

C00.6 Dudak kenarı

C00.8 Dudak kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

(Bak not 5, sayfa 182)

C00.9 Dudak, tanımlanmamış

80


C01 Dil kökü habis urları

Dil kökü arka yüzeyi

Dilin hareketsiz kısmı BŞT

Dilin 1/3 arka kısmı

C02 Dil habis urları, diğer ve tanımlanmamış kısımlarının

C02.0 Dil arka yüzeyi

Dilin ön 2/3 arka yüzeyi

Hariç: dil kökünün arka yüzeyi (C01)

C02.1 Dil kenarları

Dil ucu

C02.2 Dil ön yüzü

Dilin 2/3 önü, ön yüz

Frenulum lingua

C02.3 Dil 2/3 önü, tanımlanmamış kısım

Dilin orta 1/3 kısmı BŞT

Dilin hareketli kısmı BŞT

C02.4 Lingual tonsil

Hariç: tonsil BŞT (C09.9)

C02.8 Dilin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Dilin kaynağı C01-C02.4 kategorilerinde sınıflandırılmamış habis urları

C02.9 Dil, tanımlanmamış

C03 Diş eti habis urları

Dahil: alveoler (katlantı) mukoza

diş eti

Hariç: odontojenik habis urlar (C41.0-C41.1)

C03.0 Diş eti, üst

C03.1 Diş eti, alt

C03.9 Diş eti, tanımlanmamış

C04 Ağız tabanı habis urları

C04.0 Ağzın ön tabanı

Premolar-kanin bağlantının önü

C04.1 Ağzın yan duvarı

81


C04.8 Ağız tabanı kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C04.9 Ağız tabanı, tanımlanmamış

C05 Damak habis urları

C05.0 Sert damak

C05.1 Yumuşak damak

Hariç: damağın nazofarenks yüzü (C11.3)

C05.2 Uvula

C05.8 Damak kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C05.9 Damak, tanımlanmamış

Ağız tavanı

C06 Ağız habis urları, diğer ve tanımlanmamış kısımlarının

C06.0 Yanak mukozası

Yanak mukoza BŞT

İç yanak

C06.1 Ağız vestibülü

Yanak sulkus (üst) (alt)

Dudak sulkus (üst) (alt)

C06.2 Retromolar bölge

C06.8 Ağız diğer ve tanımlanmamış kısımlarının kaynağı belirsiz ve yaygın

lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C06.9 Ağız, tanımlanmamış

Küçük tükrük bezleri, tanımlanmamış bölge

Ağız boşluğu BŞT

C07 Paratid bez habis uru

C08 Ana tükrük bezlerinin habis urları, diğer ve tanımlanmamış

Hariç: küçük tükrük bezlerinin habis urları, anatomik yerleşime göre

sınıflandırılmış

küçük tükrük bezlerinin habis urları BŞT (C06.9)

parotid bez (C07)

82


C08.0 Mandibula-altı bezi

Maksilla-altı bezi

C08.1 Dil-altı bezi

C08.8 Ana tükrük bezleri kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Ana tükrük bezlerinin kaynağı C07-C08.1 kategorilerinde sınıflandırılamamış

habis urları

C08.9 Ana tükrük bezi, tanımlanmamış

Tükrük bezi (ana) BŞT

C09 Tonsil habis uru

Hariç: lingual tonsil (C02.4)

farenks tonsil (C11.1)

C09.0 Tonsiller çukur

C09.1 Tonsiller pillar (ön) (arka)

C09.8 Tonsil kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C09.9 Tonsil, tanımlanmamış

Tonsil:

• BŞT

• fausial

• damak

C10 Orofarenks habis uru

Hariç: tonsil (C09.-)

C10.0 Vallekula

C10.1 Epiglot ön yüzü

Epiglot, serbest kenar [sınır]

Glossoepiglottik katlantı (lar)

Hariç: epiglot (hyoid üstü kısım) BŞT (C32.1)

C10.2 Orofarenks yan duvarı

C10.3 Orofarenks arka duvarı

C10.4 Brankiyal yarık

Brankiyal kist [ur bölgesi]

C10.8 Orofarenks kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182].

Orofarenksin kesişim bölgesi

C10.9 Orofarenks, tanımlanmamış

83


C11 Nazofarenks habis uru

C11.0 Nazofarenks üst duvarı

Nazofarenks tavanı

C.11.1 Nazofarenks arka duvarı

Adenoid

Farenks tonsil

C11.2 Nazofarenks yan duvarı

Rosenmüller çukuru

Östaki tüpünün ağzı

Farenks çentik

C11.3 Nazofarenks ön duvarı

Nazofarenks tabanı

Yumuşak damağın (üst) (arka) nazofarenks yüzü

Arka kısmı:

• burun koanası

• burun septumu

C11.8 Nazofarenks kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C11.9 Nazofarenks, tanımlanmamış

Nazofarenks duvarı BŞT

C12 Piriform sinüs habis uru

Piriform çukur

C13 Hipofarenks habis uru

Hariç: piriform sinüs (C12)

C13.0 Krikoid arkası bölge

C13.1 Ariepiglottik katlantı, hipofarenks yüzü

Ariepiglottik katlantı

• BŞT

• sınır bölgesi

Hariç: ariepiglottik katlantı, larenks yüzü (C32.1)

C13.2 Hipofarenks arka duvarı

C13.8 Hipofarenks kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C13.9 Hipofarenks tanımlanmamış

Hipofarenks duvarı BŞT

84


C14 Dudak, ağız boşluğu ve farenks habis urları, diğer ve yetersiz

tanımlanmış bölgelerin

Hariç: ağız boşluğu BŞT (C06.9)

C14.0 Farenks, tanımlanmamış

C14.1 Laringofarenks

C14.2 Waldeyer halkası

C14.8 Dudak ağız boşluğu ve farenksin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Dudak, ağız boşluğu ve farenksin kaynağı C00-C14.2 kategorilerinden birinde

sınıflandırılamamış habis uru

Sindirim organları habis urları

(C15-C26)

C15 Özofagus habis uru

Not: İki alt sınıflama vardır:

.0-.2 anatomik tanıma göre

.3-.5 üçte birlik bölümlere göre

Her iki tanımlama şekli kullanılmaktadır, fakat ortaya çıkan anatomik

bölümler eş olmadığı için sınıflanan kategoriler karşılıklı olarak eş

olmalıdır prensibinden ayrılınmıştır.

C15.0 Özofagus, boyun kısmı

C15.1 Özofagus, göğüs kısmı

C15.2 Özofagus, karın kısmı

C15.3 Özofagus, 1/3 üst kısmı

C15.4 Özofagus, 1/3 orta kısmı

C15.5 Özofagus, 1/3 alt kısmı

C15.8 Özofagus kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C15.9 Özofagus, tanımlanmamış

C16 Mide habis uru

C16.0 Kardiya

Kardiya ağzı

Kardiya-özofagus bağlantısı

Mide-özofagus bağlantısı

Özofagus ve mide

85


C16.1 Mide fundusu

C16.2 Mide korpusu

C16.3 Pilorik antrum

Mide antrumu

C16.4 Pilor

Prepilor

Pilorik kanal

C16.5 Mide küçük eğimi, tanımlanmamış

Mide küçük eğimi, C16.1-C16.4’de sınıflandırılamamış

C16.6 Mide büyük eğimi, tanımlanmamış

Midenin büyük eğimi, C16.0-C16.4’de sınıflandırılamamış

C16.8 Mide kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C16.9 Mide, tanımlanmamış

Mide kanseri BŞT

C17 İnce barsak habis uru

C17.0 Duodenum

C17.1 Jejunum

C17.2 İleum

Hariç: ileoçekal kapak (C18.0)

C17.3 Meckel divertikülü

C17.8 İnce barsak kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C17.9 İnce barsak, tanımlanmamış

C18 Kolon habis uru

C18.0 Çekum

İleoçekal kapak

C18.1 Apandis

C18.2 Çıkan kolon

C18.3 Karaciğer fleksürü

C18.4 Transvers kolon

C18.5 Dalak fleksürü

C18.6 İnen kolon

C18.7 Sigmoid kolon

86


Sigmoid (fleksür)

Hariç: rektosigmoid bağlantı (C19)

C18.8 Kolon kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C18.9 Kolon, tanımlanmamış

Kalın barsak BŞT

C19 Rektosigmoid bağlantı habis uru

Rektumla birlikte kolon

Rektosigmoid (kolon)

C20 Rektum habis uru

Rektal ampulla

C21 Anüs ve anal kanal habis uru

C21.0 Anus, tanımlanmamış

Hariç: anal:

• kenar (C43.5, C44.5)

• deri (C43.5, C44.5)

anüs çevresi deri (C43.5, C44.5)

C21.1 Anal kanal

Anal sifinkter

C21.2 Kloakojenik bölge

C21.8 Rektum, anüs ve anal kanalının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Anorektal bağlantı

Anorektum

Rektum, anüs ve anal kanalın kaynağı C20-C21.2 kategorilerinde

sınıflandırılamamış habis urları

C22 Karaciğer ve karaciğer içi safra yolları habis uru

Hariç: safra yolu BŞT (C24.9)

karaciğerin ikincil habis uru (C78.7)

C22.0 Karaciğer hücre karsinomu

Hepatoselüler karsinom

Hepatom

C22.1 Karaciğer içi safra yolu karsinomu

Kolanjiyokarsinom

C22.2 Hepatoblastom

87


C22.3 Karaciğerin anjiosarkomu

Kupffer hücre sarkoma

C22.4 Karaciğerin diğer sarkomları

C22.7 Karaciğerin diğer tanımlanmış karsinomları

C22.9 Karaciğer, tanımlanmamış

C23 Safra kesesi habis uru

C24 Safra kanalı habis uru, diğer ve tanımlanmamış bölgelerin

Hariç: karaciğer içi safra yolu (C22.1)

C24.0 Karaciğer dışı safra yolu

Safra yolu veya geçişi BŞT

Ortak safra yolu

Kistik kanal

Karaciğer kanalı

C24.1 Ampulla Vater

C24.8 Safra yollarının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Karaciğer içi ve karaciğer dışı safra yollarının habis ur

Safra yolunun kaynağı C22.0-C24.1 kategorilerinden birinde

sınıflandırılamamış habis uru

C24.9 Safra yolu, tanımlanmamış

C25 Pankreas habis uru

C25.0 Pankreas başı

C25.1 Pankreas gövdesi

C25.2 Pankreas kuyruğu

C25.3 Pankreas kanalı

C25.4 İç salgı pankreas

Langerhans adaları

C25.7 Pankreasın diğer kısımları

Pankreas boynu

C25.8 Pankreas kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C25.9 Pankreas, tanımlanmamış

88


C26 Sindirim organları habis uru, diğer ve yetersiz tanımlanmış

bölgelerinin

Hariç: periton ve retroperiton (C48.-)

C26.0 Barsak kanalı, tanımlanmamış kısım

Barsak BŞT

C26.1 Dalak

Hariç: Hoçkin hastalığı (C81.-)

hoçkin dışı lenfoma (C82-C85)

C26.8 Sindirim sisteminin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

Sindirim organlarının kaynağı C15-C26.1 kategorilerinde sınıflandırılamamış

habis uru

Hariç: kardiya-özofagus bağlantısı (C16.0)

C26.9 Sindirim sistemi içinde yetersiz tanımlanmış bölgeler

Besin kanalı veya yolu BŞT

Gastrointestinal yol BŞT

Solunum organları ve göğüs içi organların habis urları

(C30-C39)

Dahil: orta kulak

Hariç: mezotelyom (C45.-)

C30 Burun boşluğu ve orta kulak habis uru

C30.0 Burun boşluğu

Burun kıkırdağı

Burun konkası

Burun içi

Burun septumu

Burun girişi

Hariç: burun kemiği (C41.0)

burun BŞT (C76.0)

koku tomurcuğu (C72.2)

burun septumu ve koananın arka kenarı (C11.3)

burun derisi (C43.3, C44.3)

C30.1 Orta kulak

Östaki borusu

İç kulak

Mastoit hava hücreleri

Hariç: kulak yolu (dış) (C43.2, C44.2)

kulak kemiği (kulak yolu) (C41.0)

89


kulak kıkırdağı (C49.0)

kulak derisi (dış) (C43.2, C44.2)

C31 Sinüslerin habis uru

C31.0 Maksiller sinüs

Antrum (yüksek) (maksiller)

C31.1 Etmoid sinüs

C31.2 Frontal sinüs

C31.3 Sfenoid sinüs

C31.8 Sinüs kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C31.9 Sinüs, tanımlanmamış

C32 Larenks habis uru

C32.0 Glottis

İntrinsik larenks

Sesteli (gerçek) BŞT

C32.1 Glottis-üstü

Aryepiglottik katlantı, larenks yüz

Epiglot (hyoid üstü kısım) BŞT

Ekstrinsik larenks

Yalancı ses teli

Arka (larenks) epiglottik yüz

Ventrikuler bantlar

Hariç: epiglot ön yüzü (C10.1)

ariepiglottik fold:

• BŞT (C13.1)

• hipofarenks yüz (C13.1)

• sınır bölgesi (C13.1)

C32.2 Glottis-altı

C32.3 Larenks kıkırdağı

C32.8 Larenksin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C32.9 Larenks, tanımlanmamış

C33 Trake habis uru

90


C34 Bronş ve akciğer habis uru

C34.0 Ana bronş

Karina

Hilus (akciğer)

C34.1 Bronş veya akciğer üst lobu

C34.2 Bronş veya akciğer orta lobu

C34.3 Bronş veya akciğer alt lobu

C34.8 Bronş ve akciğer kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C34.9 Bronş veya akciğer, tanımlanmamış

C37 Timus habis uru

C38 Kalp, mediyasten ve plevra habis uru

Hariç: mezotelyom (C45.-)

C38.0 Kalp

Perikard

Hariç: büyük damarlar (C49.3)

C38.1 Ön mediyasten

C38.2 Arka mediyasten

C38.3 Mediyasten, tanımlanmamış kısım

C38.4 Plevra

C38.8 Kalp, mediyasten ve plevra kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C39 Solunum sistemi ve göğüs içi organların habis uru, diğer ve

yetersiz tanımlanmış bölgelerin

Hariç: göğüs içi BŞT (C76.1)

göğüs BŞT (C76.1)

C39.0 Üst solunum yolu, tanımlanmamış kısım

C39.8 Solunum organları ve göğüs içi organların kaynağı belirsiz ve yaygın

lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Solunum organları ve göğüs-içi organlarının kaynağı C30-C39.0

kategorilerinde sınıflandırılamamış habis uru

91


C39.9 Solunum sisteminde yetersiz tanımlanmış bölgeler

Solunum yolu BŞT

Kemik ve eklem kıkırdağı habis urları

(C40-C41)

Hariç: kemik iliği BŞT (C96.7)

sinoviya (C49.-)

C40 Ekstremitelerin kemik ve eklem kıkırdağının habis uru

C40.0 Üst ekstremite uzun kemikleri ve skapula

C40.1 Üst ekstremitenin kısa kemikleri

C40.2 Alt ekstremite uzun kemikleri

C40.3 Alt ekstremite kısa kemikleri

C40.8 Ekstremite kemik ve eklem kıkırdağı kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonları

[Bak not 5, sayfa 182]

C40.9 Ekstremite kemik ve eklem kıkırdağı, tanımlanmamış

C41 Kemik ve eklem kıkırdağının habis uru, diğer ve

tanımlanmamış bölgelerin

Hariç: ekstremite kemikleri (C40.-)

kıkırdak:

• kulak (C49.0)

• larenks (C32.3)

• ekstremiteler (C40.-)

• burun (C30.0)

C41.0 Kafa ve yüz kemikleri

Maksilla (üst)

Orbita

Hariç: karsinomlar, kemik içi veya dişe ait karsinomlar hariç:

• maksiller sinüs (C31.0)

• üst çene (C03.0)

çene kemiği (alt) (C41.1)

C41.1 Mandibula

Alt çene kemiği

Hariç: karsinom, kemik içi veya dişe ait karsinoma hariç:

• çene BŞT (C03.9)

• alt çene (C03.1)

üst çene kemiği (C41.0)

92


C41.2 Omurga kemikleri

Hariç: sakrum ve koksiks (C41.4)

C41.3 Kaburgalar, sternum ve klavikula

C41.4 Pelvis kemikleri, sakrum ve koksiks

C41.8 Kemik ve eklem kıkırdağının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Kemik ve eklem kıkırdaklarının kaynağı C40-C41.4 kategorilerinde

sınıflandırılamamış habis urları

C41.9 Kemik ve eklem kıkırdakları, tanımlanmamış

Melanom ve derinin diğer habis urları

(C43-C44)

C43 Deri habis melanomu

Dahil: morfoloji kodları M872-M879 ile davranış kodu/3

Hariç: genital organ derisinin habis melanomu (C51-C52,C60.-,C63.-)

C43.0 Dudak habis melanomu

Hariç: dudak kırmızı kenarı (C00.0-C00.2)

C43.1 Kantus dahil göz kapağı habis melanomu

C43.2 Kulak ve dış kulak yolu habis melanomu

C43.3 Yüzün diğer ve tanımlanmamış kısımlarının habis melanomu

C43.4 Kafa derisi ve boyun habis melanomu

C43.5 Gövde habis melanomu

Anal:

• kenar

• deri

Anüs çevresi deri

Meme derisi

Hariç: anüs BŞT (C21.0)

C43.6 Omuz dahil üst ekstremite habis melanomu

C43.7 Kalça dahil alt ekstremitenin habis melanomu

C43.8 Deri kaynağı belirsiz ve yaygın habis melanomu

(Bak. Not 5, sayfa 182)

C43.9 Deri habis melanomu, tanımlanmamış

Melanom (habis) BŞT

93


C44 Derinin diğer habis urları

Dahil: habis uru:

• yağ bezlerinin

• ter bezlerinin

Hariç: Kaposi sarkomu (C46.-)

deri habis melanomu (C43.-)

genital organ derisi (C51-C52,C60.-,C63.-)

C44.0 Dudak derisi

Dudak bazal hücreli karsinomu

Hariç: dudak habis uru (C00.-)

C44.1 Kantus dahil göz kapağı derisi

Hariç: göz kapağı bağ dokusu (C49.0)

C44.2 Kulak ve kanal derisi

Hariç: kulak yumuşak dokusu (C49.0)

C44.3 Yüz derisi, diğer ve tanımlanmamış kısımlarının

C44.4 Kafa ve boyun derisi

C44.5 Gövde derisi

Anal:

• kenar

• deri

Anüs çevresi deri

Meme derisi

Hariç: anüs BŞT (C21.0)

C44.6 Omuz dahil üst ekstremite derisi

C44.7 Kalça dahil alt ekstremite derisi

C44.8 Deri kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C44.9 Deri habis uru, tanımlanmamış

Mezotelyal ve yumuşak doku habis urları

(C45-C49)

C45 Mezotelyom

Dahil: morfoloji kodu M905 ile davranış kodu /3

C45.0 Plevra mezotelyoması

Hariç: plevranın diğer habis urları (C38.4)

94


C45.1 Periton mezotelyoması

Mezenter

Mezokolon

Omentum

Periton (pariyetal) (pelvik)

Hariç: peritonun diğer habis urları (C48.-)

C45.2 Perikard mezotelyoması

Hariç: perikardın diğer habis urları (C38.0)

C45.7 Mezotelyom, diğer bölgelerin

C45.9 Mezotelyom, tanımlanmamış

C46 Kaposi sarkomu

Dahil: morfoloji kodu M9140 ile davranış kodu /3

C46.0 Kaposi sarkomu, deri

C46.1 Kaposi sarkomu, yumuşak doku

C46.2 Kaposi sarkomu, damak

C46.3 Kaposi sarkomu, lenf bezleri

C46.7 Kaposi sarkomu, diğer bölgelerin

C46.8 Kaposi sarkomu, birden fazla organın

C46.9 Kaposi sarkomu, tanımlanmamış

C47 Periferik sinirler ve otonom sinir sistemi habis uru

Dahil: sempatik ve parasempatik sinirler ve gangliyonlar

C47.0 Baş, yüz ve boyun periferik sinirleri

Hariç: orbita periferik sinirleri (C69.6)

C47.1 Omuz dahil üst ekstremite periferik sinirleri

C47.2 Kalça dahil alt ekstremite periferik sinirleri

C47.3 Göğüs periferik sinirleri

C47.4 Karın periferik sinirleri

C47.5 Pelvis periferik sinirleri

C47.6 Gövde periferik sinirleri, tanımlanmamış

C47.8 Periferik sinirler ve otonom sinir sistemi kaynağı belirsiz ve yaygın

lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C47.9 Periferik sinirler ve otonom sinir sistemi, tanımlanmamış

95


C48 Retroperiton ve periton habis urları

Hariç: Kaposi sarkomu (C46.1)

mezotelyom (C45.-)

C48.0 Retroperiton

C48.1 Peritonun tanımlanmış kısımları

Mezenter

Mezokolon

Omentum

Periton:

• pariyetal

• pelvik

C48.2 Periton, tanımlanmamış

C48.8 Retroperiton ve periton kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonları

[Bak not 5, sayfa 182]

C49 Bağ dokusu ve yumuşak doku diğer habis uru

Dahil: kan damarları

bursa

kıkırdak

fasya

yağ

bağ, döl yatağı hariç

lenf damarı

kas

sinoviya

tendon (kılıf)

Hariç: kıkırdak:

• eklem (C40-C41)

• larenks (C32.3)

• burun (C30.0)

meme yumuşak dokusu (C50.-)

Kaposi sarkomu (C46.-)

mezotelyom (C45.-)

periferik sinirler ve otonom sinir sistemi (C47.-)

periton (C48.-)

retroperiton (C48.0)

C49.0 Baş, yüz ve boyun bağ ve yumuşak dokusu

Bağ dokusu

• kulak

• göz kapağı

Hariç: orbita yumuşak dokusu (C69.6)

96


C49.1 Omuz dahil üst ekstremite bağ ve yumuşak dokusu

C49.2 Kalça dahil alt ekstremite bağ ve yumuşak dokusu

C49.3 Göğüs bağ ve yumuşak dokusu

Koltuk altı

Diyafragma

Büyük damarlar

Hariç: meme (C50.-)

kalp (C38.0)

mediyasten (C38.1-C38.3)

timus (C37)

C49.4 Karın bağ ve yumuşak dokusu

Karın duvarı

Hipokondriyum

C49.5 Pelvis bağ ve yumuşak dokusu

Kalça

Kasık

Perine

C49.6 Gövde bağ ve yumuşak dokusu, tanımlanmamış

Sırt BŞT

C49.8 Bağ dokusu ve yumuşak doku kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Bağ ve yumuşak dokunun kaynağı C47-C49.6 kategorilerinde

sınıflandırılamamış habis uru

C49.9 Bağ ve yumuşak doku, tanımlanmamış

Meme habis uru

(C50)

C50 Meme habis uru

Dahil: meme bağ dokusu

Hariç: meme derisi (C43.5, C44.5)

C50.0 Meme ucu ve areola

C50.1 Meme merkezi kısmı

C50.2 Meme üst iç çeyreği

C50.3 Meme alt iç çeyreği

C50.4 Meme üst dış çeyreği

C50.5 Meme alt dış çeyreği

97


C50.6 Meme koltuk altı kuyruğu

C50.8 Meme kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C50.9 Meme, tanımlanmamış

Kadın genital organları habis urları

(C51-C58)

Dahil: kadın genital organ derisi

C51 Vulva habis uru

C51.0 Labiyum majus

Bartolin [büyük vestibüler] bez

C51.1 Labiyum minüs

C51.2 Klitoris

C51.8 Vulva kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C51.9 Vulva, tanımlanmamış

Dış genital organlar BŞT

Pudentum

C52 Vajina habis uru

C53 Serviks uteri habis uru

C53.0 İç serviks

C53.1 Dış serviks

C53.8 Serviks uteri kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C53.9 Serviks uteri, tanımlanmamış

C54 Korpus uteri habis uru

C54.0 İstmus uteri

Alt döl yatağı bölümü

C54.1 Endometriyum

C54.2 Miyometriyum

C54.3 Fundus uteri

98


C54.8 Korpus uteri kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C54.9 Korpus uteri, tanımlanmamış

C55 Döl yatağı habis uru, tanımlanmamış kısım

C56 Yumurtalık habis uru

C57 Kadın genital organları habis uru, diğer ve tanımlanmamış

C57.0 Fallop tüpü

Yumurta kanalı

Döl yatağı kanalı

C57.1 Geniş bağ

C57.2 Yuvarlak bağ

C57.3 Parametrium

Döl yatağı bağı BŞT

C57.4 Döl yatağı eklentileri, tanımlanmamış

C57.7 Kadın genital organları, diğer, tanımlanmış

Wolff gövdesi veya tüpü

C57.8 Kadın genital organlarının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Kadın genital organlarının kaynağı C51-C57.7, C58 kategorilerinde

sınıflandırılamamış habis uru

Tubo-ovaryan

Utero-ovaryan

C57.9 Kadın genital organı, tanımlanmamış

Kadın üreme ve boşaltım yolu BŞT

C58 Plasenta habis uru

Koryokarsinoma BŞT

Koryoepitelyoma BŞT

Hariç: koryoadenoma (destruens) (D39.2)

hidatiform mol:

• BŞT (001.9)

• invazif (D39.2)

• habis (D39.2)

99


Erkek genital organları habis ur

(C60-C63)

Dahil: erkek genital organlarının derisi

C60 Penis habis uru

C60.0 Sünnet derisi

C60.1 Penis glansı

C60.2 Penis gövdesi

Korpus kavernozum

C60.8 Penis kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C60.9 Penis, tanımlanmamış

Penis derisi BŞT

C61 Prostat habis uru

C62 Testis habis uru

C62.0 İnmemiş testis

Dış testis [ur bölgesi]

Gömülü testis [ur bölgesi]

C62.1 İnmiş testis

Skrotal testis

C62.9 Testis, tanımlanmamış

C63 Erkek genital organları habis uru, diğer ve tanımlanmamış

C63.0 Epididimis

C63.1 Spermatik kordan

C63.2 Skrotum

Skrotum derisi

C63.7 Erkek genital organları, diğer tanımlanmış

Seminal vezikül

Tunika vajinalis

C63.8 Erkek genital organlarının kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

Erkek genital organlarının kaynağı C60-C63.7 kategorilerinde

sınıflandırılamamış habis urları

C63.9 Erkek genital organı, tanımlanmamış

100


Erkek üreme ve boşaltım yolu BŞT

İdrar yolu habis uru

(C64-C68)

C64 Böbrek habis uru, böbrek pelvisi hariç

Hariç: böbrek:

• kaliksleri (C65)

• pelvisi (C65)

C65 Böbrek pelvisi habis uru

Pelviüreterik bağlantı

Böbrek kaliksleri

C66 Üreter habis uru

Hariç: üreterik idrar torbası girişi (C67.6)

C67 İdrar torbası habis uru

C67.0 İdrar torbası trigonu

C67.1 İdrar torbası tavanı

C67.2 İdrar torbası yan duvarı

C67.3 İdrar torbası ön duvarı

C67.4 İdrar torbası arka duvarı

C67.5 İdrar torbası boynu

İç üretra girişi

C67.6 Üreter girişi

C67.7 Urakus

C67.8 İdrar torbası kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C67.9 İdrar torbası, tanımlanmamış

C68 İdrar organların habis uru, diğer ve tanımlanmamış

Hariç: üreme ve boşaltım yol BŞT:

• kadın (C57.9)

• erkek (C63.9)

C68.0 Üretra

Hariç: idrar torbası üretra girişi (C67.5)

101


C68.1 Üretra çevresi bez

C68.8 İdrar organların kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

İdrar organların kaynağı C64-C68.1 kategorilerinde sınıflandırılamamış habis

urları

C68.9 İdrar organı, tanımlanmamış

İdrar sistemi BŞT

Göz, beyin ve merkezi sinir sistemi diğer kısımlarının habis urları

(C69-C72)

C69 Göz ve eklentileri habis uru

Hariç: göz kapağı bağ dokusu (C49.0)

göz kapağı (deri) (C43.1,C44.1)

optik sinir (C72.3)

C69.0 Konjunktiva

C69.1 Kornea

C69.2 Retina

C69.3 Koroid

C69.4 Siliyer cisim

Göz küresi

C69.5 Göz yaşı bezi ve kanalı

Gözyaşı kesesi

Nazolakrimal kanal

C69.6 Orbita

Orbita bağ dokusu

Göz dışı kaslar

Orbita periferik sinirleri

Retrobulber doku

Retro-okuler doku

Hariç: orbita kemiği (C41.0)

C69.8 Göz ve eklentileri kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C69.9 Göz, tanımlanmamış

C70 Menenks habis uru

C70.0 Beyin menenksi

C70.1 Omurilik menenksi

102


C70.9 Menenksler, tanımlanmamış

C71 Beyin habis uru

Hariç: kafa sinirleri (C72.2-C72.5)

retrobulber doku (C69.6)

C71.0 Beyin, loblar ve ventriküller hariç

Korpus kallozun

Tentoryal üstü BŞT

C71.1 Frontal lop

C71.2 Temporal lop

C71.3 Pariyetal lop

C71.4 Oksipital lop

C71.5 Beyin ventrikülü

Hariç: dördüncü ventrikül (C71.7)

C71.6 Beyincik

C71.7 Beyin sapı

Dördüncü ventrikül

Tentoryal üstü BŞT

C71.8 Beyin kaynağı belirsiz ve yaygın lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C71.9 Beyin, tanımlanmamış

C72 Omurilik, kafa sinirleri ve merkezi sinir sistemi diğer

kısımlarının habis uru

Hariç: menenksler (C70.-)

periferik sinirler ve otonom sinir sistemi (C47.-)

C72.0 Omurilik

C72.1 Kauda ekina

C72.2 Koku siniri

Koku tomurcuğu

C72.3 Optik sinir

C72.4 İşitme siniri

C72.5 Kafa sinirleri, diğer ve tanımlanmamış

Kafa sinir BŞT

C72.8 Beynin ve merkezi sinir sistemi diğer kısımlarının kaynağı belirsiz ve yaygın

lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

103


Merkezi sinir sistemi diğer kısımlarının ve beynin kaynağı C70-C72.5

kategorilerinde sınıflandırılamamış habis urları

C72.9 Merkezi sinir sistemi, tanımlanmamış

Sinir sistemi BŞT

Tiroid ve diğer iç salgı bezlerinin habis uru

(C73-C75)

C73 Tiroid bez habis uru

C74 Adrenal bez habis uru

C74.0 Adrenal bez korteksi

C74.1 Adrenal bez medüllası

C74.9 Adrenal bez, tanımlanmamış

C75 İç salgı bezi ve ilgili yapıların diğer habis uru

Hariç: adrenal bez (C74.-)

iç salgı pankreas (C25.4)

yumurtalık (C56)

testis (C62.-)

timüs (C37)

tiroid bez (C73)

C75.0 Paratiroid bez

C75.1 Hipofiz bezi

C75.2 Kraniyofarenks kese

C75.3 Pineal bez

C75.4 Karotid cisim

C75.5 Aortik cisim ve diğer paraganliyonlar

C75.8 Birden fazla bez tutulumu, tanımlanmamış

Not: birden fazla tutulum bölgeleri biliniyorsa ayrı ayrı kodlanmalıdır.

C75.9 İç salgı bezi, tanımlanmamış

Yetersiz tanımlanmış, ikincil ve tanımlanmamış bölgelerin habis uru

(C76-C80)

C76 Diğer ve yetersiz tanımlanmış bölgelerin habis ur

Hariç: habis ur:

• üreme ve boşaltım yol BŞT

104


C76.0 Baş, yüz ve boyun

Yanak BŞT

Burun BŞT

C76.1 Göğüs

Koltuk altı BŞT

Göğüs-içi BŞT

Göğüs BŞT

C76.2 Karın

• kadın (C57.9)

• erkek (C63.9)

• lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokular (C81-C96)

• tanımlanmamış bölge (C80)

C76.3 Pelvis

Kasık BŞT

Pelvis içindeki sistemlere taşan bölgeler, örneğin:

• rektovajinal (septum)

• rektovezikal (septum)

C76.4 Üst ekstremite

C76.5 Alt ekstremite

C76.7 Yetersiz tanımlanmış bölgeler, diğer

C76.8 Diğer ve yetersiz tanımlanmış bölgelerin kaynağı belirsiz ve yaygın

lezyonu

[Bak not 5, sayfa 182]

C77 Lenf bezlerinin ikincil ve tanımlanmamış habis uru

Hariç: lenf bezi habis uru, birincil olarak tanımlanmış (C81-C88, C96.-)

C77.0 Baş, yüz ve boyun lenf bezleri

Klavikular üstü lenf bezleri

C77.1 Göğüs-içi lenf bezleri

C77.2 Karın-içi lenf bezleri

C77.3 Koltuk altı ve kol lenf bezleri

Göğüs lenf bezleri

C77.4 Kasıt ve bacak lenf bezleri

C77.5 Pelvis içi lenf bezleri

C77.8 Birden fazla organların lenf bezleri

C77.9 Lenf bezi, tanımlanmamış

105


C78 Solunum ve sindirim organlarının ikincil habis uru

C78.0 Akciğer ikincil habis uru

C78.1 Mediyasten ikincil habis uru

C78.2 Plevra ikincil habis uru

C78.3 Solunum organlarının ikincil habis uru, diğer ve tanımlanmamış

C78.4 İnce barsak ikincil habis uru

C78.5 Kalın barsak ve rektum ikincil habis uru

C78.6 Retroperiton ve periton ikincil habis uru

Habis asit BŞT

C78.7 Karaciğer ikincil habis uru

C78.8 Diğer ve tanımlanmamış sindirim organlarının ikincil habis uru

C79 Diğer bölgelerin ikincil habis uru

C79.0 Böbrek ve böbrek pelvis ikincil habis uru

C79.1 İdrar torbası ve diğer ve tanımlanmamış idrar organların ikincil habis uru

C79.2 Deri ikincil habis uru

C79.3 Beyin ve beyin menenkslerin ikincil habis uru

C79.4 Sinir sistemi diğer ve tanımlanmamış bölümlerinin ikincil habis uru

C79.5 Kemik ve kemik iliği ikincil habis uru

C79.6 Yumurtalık ikincil habis uru

C79.7 Adrenal bez ikincil habis uru

C79.8 İkincil habis uru, diğer tanımlanmış bölgelerin

C80 Habis ur, bölge belirtilmemiş

Kanser

Karsinom

Karsinomatoz

Yaygın: tanımlanmamış bölge

• kanser (birincil) (ikincil)

• malignite

Malignite

Birden fazla kanser

Habis kaşeksi

Birincil bölge bilinmiyor

106


Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokunun habis uru

(C81-C96)

Not: Hoçkin dışı lenfomalar için C82-C85 kategorilerinde kullanılan terimler, birkaç

ana sınıflama şemaları arasında ortak noktayı bulmaya çalışan Working

Formulasyonu terimleridir. Bu şemalar içerisinde kullanılan terimler tabular liste

halinde verilmemiş fakat alfabetik indeksde verilmiştir. Çizelgede verilen

terimlerin tam karşılığı her zaman mümkün değildir.

Dahil: morfoloji kodları M959-M994 ile davranış kodu /3

Hariç: lenf bezlerinin ikincil ve tanımlanmamış uru (C77.-)

C81 Hoçkin hastalığı

Dahil: morfoloji kodları M965-M966 ile davranış kodu /3

C81.0 Lenfosit ağırlıklı

Lenfosit-histiyosit ağırlıklı

C81.1 Noduler skleroz

C81.2 Karma hücreli

C81.3 Lenfositten fakir

C81.7 Hoçkin hastalığı, diğer

C81.9 Hoçkin hastalığı, tanımlanmamış

C82 Foliküler [noduler] hoçkin dışı lenfoma

Dahil: foliküler lenfoma, yaygın veya değil

morfoloji kodu M969 ile davranış kodu /3

C82.0 Küçük yarık hücreli, foliküler

C82.1 Karma küçük yarık ve büyük hücreli, foliküler

C82.2 Büyük hücreli, foliküler

C82.7 Foliküler hoçkin dışı diğer lenfoma tipleri

C82.9 Foliküler hoçkin dışı tanımlanmamış lenfomu

Noduler hoçkin dışı lenfoma BŞT

C83 Yaygın hoçkin dışı lenfoma

Dahil: morfoloji kodları M9593, M9595, M967-M968 ile davranış kodu /3

C83.0 Küçük hücreli (yaygın)

C83.1 Küçük yarık hücreli (yaygın)

C83.2 Karma küçük ve büyük hücreli (yaygın)

C83.3 Büyük hücreli (yaygın)

107


Retikulum hücreli sarkom

C83.4 İmmünoblastik (yaygın)

C83.5 Lenfoblastik (yaygın)

C83.6 Farklılaşmamış (yaygın)

C83.7 Burkitt uru

C83.8 Yaygın hoçkin dışı diğer lenfoma

C83.9 Yaygın hoçkin dışı tanımlanmamış lenfoma

C84 Periferik ve deri T-hücreli lenfomaları

Dahil: morfoloji kodu M970 ile davranış kodu /3

C84.0 Mikozis fungoides

C84.1 Sézary hastalığı

C84.2 T-bölge lenfoması

C84.3 Lenfoepiteloyid lenfoma

Lennert lenfoması

C84.4 Periferik T-hücreli lenfoma

C84.5 T-hücreli diğer ve tanımlanmamış lenfomalar

Not: özgül lenfomayla birlikte T-hücre varlığından veya tutulumundan

bahsediliyorsa daha özgül tanımlı kodlama yapılmalıdır

C85 Hoçkin dışı lenfoma, diğer ve tanımlanmamış tipler

Dahil: morfoloji kodları M9590-M9592, M9594, M971 ile davranış kodu /3

C85.0 Lenfosarkom

C85.1 B-hücreli lenfoma, tanımlanmamış

Not: özgül lenfomayla birlikte B-hücre varlığından veya tutulumundan

bahsediliyorsa daha özgül tanımlı kodlama yapılmalıdır

C85.7 Hoçkin dışı diğer tanımlanmış lenfoma tipleri

Habis

• retikuloendotelyoz

• retikuloz

Mikrogliom

C85.9 Hoçkin dışı tanımlanmamış lenfoma

Lenfoma BŞT

Habis lenfoma BŞT

Hoçkin dışı lenfoma BŞT

108


C88 Habis immünoproliferatif hastalıklar

Dahil: morfoloji kodu M976 ile davranış kodu /3

C88.0 Waldenström makroglobulinemi

C88.1 Alfa ağır zincir hastalığı

C88.2 Gama ağır zincir hastalığı

Franklin hastalığı

C88.3 İmmünoproliferatif ince barsak hastalığı

Akdeniz lenfoması

C88.7 Habis immünoproliferatif diğer hastalıklar

C88.9 Habis immünoproliferatif tanımlanmamış hastalık

İmmünoproliferatif hastalık BŞT

C90 Multiple miyelom ve habis plazma hücreli urlar

Dahil: morfoloji kodları M973, M9830 ile davranış kodu /3

C90.0 Multipl miyelom

Kahler hastalığı

Miyelomatoz

Hariç: soliter miyelom (C90.2)

C90.1 Plazma hücreli lösemi

C90.2 Plazmasitom, kemik iliği dışında

Habis plazma hücreli ur BŞT

Plazmasitom BŞT

Soliter miyelom

C91 Lenfoid lösemi

Dahil: morfoloji kodları M982, M9940-M9941 ile davranış kodu /3

C91.0 Akut lenfoblastik lösemi

Hariç: kronik lenfositik löseminin akut alevlenmeleri (C91.1)

C91.1 Kronik lenfositik lösemi

C91.2 Subakut lenfositik lösemi

C91.3 Prolenfositik lösemi

C91.4 Saçlı hücreli lösemi

Lösemik retikuloendotelyoz

C91.5 Yetişkin T-hücreli lösemi

C91.7 Lenfoid diğer lösemiler

109


C91.9 Lenfoid tanımlanmamış lösemi

C92 Miyeloid lösemi

Dahil: lösemi

• granulositik

• miyelojenöz

morfoloji kodları M986-M988,M9930 ile davranış kodu /3

C92.0 Akut miyeloid lösemi

Hariç: kronik miyeloid löseminin akut alevlenmeleri (C92.1)

C92.1 Kronik miyeloid lösemi

C92.2 Subakut miyeloid lösemi

C92.3 Miyeloid sarkoma

Kloroma

Granulositik sarkom

C92.4 Akut promiyelositik lösemi

C92.5 Akut miyelomonositik lösemi

C92.7 Miyeloid diğer lösemiler

C92.9 Miyeloid tanımlanmamış lösemi

C93 Monositik lösemi

Dahil: monositoid lösemi

morfoloji kodu M989 ile davranış kodu /3

C93.0 Akut monositik lösemi

Hariç: kronik monositik löseminin akut alevlenmeleri (C93.1)

C93.1 Kronik monositik lösemi

C93.2 Subakut monositik lösemi

C93.7 Monositik diğer lösemiler

C93.9 Monositik tanımlanmamış lösemi

C94 Lösemiler, diğer, özgül hücre tipli

Dahil: morfoloji kodları M984, M9850,M9900, M9910, M9931-M9932 ile

davranış kod/3

Hariç: lösemik retiküloendotelyoz (C91.4)

plazma hücreli lösemi (C90.1)

C94.0 Akut eritremi ve eritrolösemi

Akut eritremik miyeloz

110


Di Guglielmo hastalığı

C94.1 Kronik eritremi

Heilmeyer-Schöner hastalığı

C94.2 Akut megakaryoblastik lösemi

Lösemi:

• megakaryoblastik (akut)

• megakaryositik (akut)

C94.3 Mast hücreli lösemi

C94.4 Akut panmiyeloz

C94.5 Akut miyelofibroz

C94.7 Lösemiler, diğer, tanımlanmış

Lenfosarkom hücreli lösemi

C95 Lösemi, tanımlanmamış hücre tipli

Dahil: morfoloji kodu M980 ile davranış kodu /3

C95.0 Akut lösemi, tanımlanmamış hücre tipli

Blast hücreli lösemi

Kök hücreli lösemi

Hariç: kronik löseminin akut alevlenmeleri, tanımlanmamış (C95.1)

C95.1 Kronik lösemi, tanımlanmamış hücre tipli

C95.2 Subakut lösemi, tanımlanmamış hücre tipli

C95.7 Lösemiler, tanımlanmamış hücre tipli, diğer

C95.9 Lösemi, tanımlanmamış

C96 Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların diğer ve

tanımlanmamış habis urları

Dahil: morfoloji kodları M972, M974 ile davranış kodu /3

C96.0 Letterer-Siwe hastalığı

Lipid olmayan

• retikuloendotelioz

• retikuloz

C96.1 Habis histiyositoz

Histiyositik medüller retikuloz

C96.2 Habis mast hücreli ur

Habis:

• mastositom

• mastositoz

Mast hücreli sarkom

111


Hariç: mast hücreli lösemi (C94.3)

mastositoz (deri) (Q82.2)

C96.3 Gerçek histiyositik lenfoma

C96.7 Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların diğer tanımlanmış habis urları

C96.9 Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların tanımlanmamış habis uru

Bağımsız (birincil) birden fazla bölge habis uru

(C97)

C97 Bağımsız (birincil) birden fazla bölge habis uru

Not: Bu kategoriyi kullanmak için 2. ciltteki ölüm kodlama kural ve

kılavuzlarına müracaat edilmelidir.

In situ urlar

(D00-D09)

Not: Birçok in situ urlar displazi ve invazif kanser arasındaki morfolojik değişikliklerin

devamı olarak değerlendirilen urlardır. Örneğin; boyun intraepitelyal neoplazi

(CIN) için üç derece kabul edilir; ki bunların üçüncüsü (CIN III) hem ağır displazi

hem de karsinoma in situyu içerir. Bu derecelendirme sistemi vulva ve vajina gibi

diğer organlarda yaygınlaştırılmışır. İntraepitelyal neoplazi derece III tanımı ağır

displazi olsun veya olmasın bu bölümde yer alır. Derece I ve II organ

sistemlerinin displazisine aittir ve ilgili vücut sistemi bölümünde kodlanmalıdır.

Dahil: Bowen hastalığı

eritroplazi

davranış kodu /2 ile birlikte olan morfoloji kodları

Queyrat eritroplazisi

D00 Karsinoma in situ, ağız boşluğu, özofagus ve mide

Hariç: melanoma in situ (D03.-)

D00.0 Dudak, ağız boşluğu ve farenks

Ariepiglottik katlantı:

• BŞT

• hipofarenks yüz

• sınır bölgesi

Dudak kırmızı kenarı

Hariç: ariepiglottik katlantı, larenks yüz (D02.0)

epiglot:

• BŞT (D02.0)

112


D00.1 Özofagus

D00.2 Mide

• hyoid üstü kısım (D02.0)

dudak derisi (D03.0, D04.0)

D01 Karsinoma in situ, diğer ve tanımlanmamış sindirim

organlarının

Hariç: melanoma in situ (D03.-)

D01.0 Kolon

Hariç: rektosigmoid bağlantı (D01.1)

D01.1 Rektosigmoid bağlantı

D01.2 Rektum

D01.3 Anüs ve anal kanal

Hariç: anal:

• kenar (D03.5, D04.5)

• deri (D03.5, D04.5)

anüs çevresi deri (D03.5, D04.5)

D01.4 Barsak, diğer ve tanımlanmamış kısımları

Hariç: ampulla vateri (D01.5)

D01.5 Karaciğer, safra kesesi ve safra yolları

Ampulla vateri

D01.7 Sindirim organları, diğer, tanımlanmış

Pankreas

D01.9 Sindirim organı, tanımlanmamış

D02 Karsinoma in situ, orta kulak ve solunum sisteminin

Hariç: melanoma in situ (D03.-)

D02.0 Larenks

Ariepiglottik katlantı, larenks yüz

Epiglot (hyoid üstü kısım)

Hariç: ariepiglottik katlantı:

• BŞT (D00.0)

• hipofarenks yüz (D00.0)

• kenar bölgesi (D00.0)

D02.1 Trake

D02.2 Bronş ve akciğer

D02.3 Solunum sistemi, diğer kısımları

Sinüsler

113


Orta kulak

Burun boşluğu

Hariç: kulak: (dış) (deri) D03.2, D04.2)

burun:

• BŞT (D09.7)

• deri (D03.3, D04.3)

D02.4 Solunum sistemi, tanımlanmamış

D03 Melanoma in situ

Dahil: morfoloji kodları M872-M879 ile davranış kodu /2

D03.0 Dudak melanoma in situsu

D03.1 Kantus dahil göz kapağı melanoma in situsu

D03.2 Kulak ve dış kulak yolu melanoma in situsu

D03.3 Yüz diğer ve tanımlanmamış kısmının melanoma in situsu

D03.4 Kafa derisi ve boyun melanoma in situsu

D03.5 Gövde melanoma in situsu

Anal:

• kenar

• deri

Meme (deri) (yumuşak doku)

Anüs çevresi deri

D03.6 Omuz dahil üst ekstremite melanoma in situsu

D03.7 Kalça dahil alt ekstremite melanoma in situsu

D03.8 Melanoma in situ, diğer bölgelerin

D03.9 Melanoma in situ, tanımlanmamış

D04 Karsinoma in situ, deri

Hariç: Queyrat eritroplazisi (penis) BŞT (D07.4)

melanoma in situ (D03.-)

D04.0 Dudak derisi

Hariç: dudak kırmızı kenarı (D00.0)

D04.1 Kantus dahil göz kapağı derisi

D04.2 Kulak ve dış kulak yolunun derisi

D04.3 Yüz diğer ve tanımlanmamış kısmının derisi

D04.4 Kafa ve boyun derisi

D04.5 Gövde derisi

114


Anal:

• kenar

• deri

Anüs çevresi deri

Meme derisi

Hariç: anüs BŞT (D01.3)

genital organı derisi (D07.-)

D04.6 Omuz dahil üst ekstremite derisi

D04.7 Kalça dahil alt ekstremite derisi

D04.8 Deri, diğer bölgelerin

D04.9 Deri, tanımlanmamış

D05 Karsinoma in situ, meme

Hariç: meme derisi karsinoma in situsu (D04.5)

meme melanoma in situsu (deri) (D03.5)

D05.0 Lobuler karsinoma in situ

D05.1 İntraduktal karsinoma in situ

D05.7 Meme karsinoma in situsu, diğer

D05.9 Meme karsinoma in situsu, tanımlanmamış

D06 Karsinoma in situ, serviks uteri

Dahil: boyun intraepitelyal neoplazi (CIN), derece III, ağır displazili veya

displazi olmadan

Hariç: serviks melanoma in situsu (D03.5)

serviks ağır displazisi BŞT (N87.2)

D06.0 İç serviks

D06.1 Dış serviks

D06.7 Serviks, diğer kısımları

D06.9 Serviks, tanımlanmamış

D07 Karsinoma in situ, diğer ve tanımlanmamış genital organların

Hariç: melanoma in situ (D03.5)

D07.0 Endometriyum

D07.1 Vulva

Vulvar intraepitelyal neoplazi [VIN], derece III, ağır displazili veya displazi

olmadan

Hariç: vulva ağır displazisi, BŞT (N90.2)

D07.2 Vajina

115


Vajinal intraepitelyal neoplazi [VAIN], derece III ağır displazili veya displazi

olmadan

Hariç: vajina ağır displazisi BŞT (N89.2)

D07.3 Kadın genital organları, diğer ve tanımlanmamış

D07.4 Penis

Queyrat eritroplazisi BŞT

D07.5 Prostat

D07.6 Erkek genital organları, diğer ve tanımlanmamış

D09 Karsinoma in situ, diğer ve tanımlanmamış bölgelerin

Hariç: melanoma in situ (D03.-)

D09.0 İdrar torbası

D09.1 İdrar organları, diğer ve tanımlanmamış

D09.2 Göz

Hariç: göz kapağı derisi (D04.1)

D09.3 Tiroid ve diğer iç salgı bezleri

Hariç: iç salgı pankreas (D01.7)

yumurtalık (D07.3)

testis (D07.6)

D09.7 Karsinoma in situ, diğer tanımlanmış bölgelerin

D09.9 Karsinoma in situ, tanımlanmamış

Selim urlar

(D10-D36)

Dahil: davranış kodu /0 ile birlikte plan morfoloji kodları

D10 Ağız ve farenks selim uru

D10.0 Dudak

Dudak (frenulum) (iç yüz) (mukoza) (kırmızı kenarı)

Hariç: dudak derisi (D22.0, D23.0)

D10.1 Dil

116


Lingual tonsil

D10.2 Ağız tabanı

D10.3 Ağız, diğer ve tanımlanmamış kısımları

Küçük tükrük bezi BŞT

Hariç: selim odontojenik urlar (D16.4-D16.5)

dudak mukozası (D10.0)

yumuşak damak nazofarenks yüzü (D10.6)

D10.4 Tonsil

Tonsil (boğaz) (damak)

Hariç: lingual tonsil (D10.1)

farenks tonsili (D10.6)

tonsiller:

• çukur (D10.5)

• pillar (D10.5)

D10.5 Orofarenks, diğer kısımları

Epiglot, ön yüz

Tonsiller:

• çukur

• pillar

Valleküla

Hariç: epiglot

• BŞT (D14.1)

• hyoid üstü kısım (D14.1)

D10.6 Nazofarenks

Farenks tonsili

Septum ve koana arka kenarı

D10.7 Hipofarenks

D10.9 Farenks, tanımlanmamış

D11 Ana tükrük bezleri selim uru

Hariç: anatomik yerleşime göre sınıflandırılmış küçük tükrük bezleri selim

uru

küçük tükrük bezlerinin selim uru BŞT (D10.3)

D11.0 Parotid bez

D11.7 Ana tükrük bezleri, diğer

Bez:

• dil-altı

• mandibula altı

D11.9 Ana tükrük bezi, tanımlanmamış

117


D12 Kolon, rektum, anüs ve anal kanal selim uru

D12.0 Çekum

İliyoçekal kapak

D12.1 Apandis

D12.2 Çıkan kolon

D12.3 Transvers kolon

Karaciğer fleksür

Dalak fleksür

D12.4 İnen kolon

D12.5 Sigmoid kolon

D12.6 Kolon, tanımlanmamış

Kolon adenomatozu

Kalın barsak BŞT

Kolon polipozu (kalıtsal)

D12.7 Rektosigmoid bağlantı

D12.8 Rektum

D12.9 Anüs ve anal kanal

Hariç: anal:

• kenar (D22.5, D23.5)

• deri (D22.5, D23.5)

anüs çevresi deri (D22.5, D23.5)

D13 Sindirim sisteminin diğer ve yetersiz tanımlanmış kısımlarının

selim uru

D13.0 Özofagus

D13.1 Mide

D13.2 Duodenum

D13.3 İnce barsak, diğer ve tanımlanmamış kısımları

D13.4 Karaciğer

Karaciğer içi safra yolları

D13.6 Pankreas

Hariç: iç salgı pankreas (D13.7)

D13.7 İç salgı pankreas

Ada hücreli ur

Langerhans adası

D13.9 Sindirim sisteminin yetersiz tanımlanmış bölgeleri

Sindirim sistemi BŞT

118


Barsak BŞT

Dalak

D14 Orta kulak ve solunum sistemi selim uru

D14.0 Orta kulak, burun boşluğu ve sinüsler

Burun kıkırdağı

Hariç: kulak kanalı (dış) (D22.2, D23.2)

kemiği:

• kulak (D16.4)

• burun (D16.4)

kulak kıkırdağı (D21.0)

kulak (dış) (deri) (D22.2, D23.2)

burun:

• BŞT (D36.7)

• deri (D22.3, D23.3)

koku tomurcuğu (D33.3)

polipi:

• sinüs (J33.8)

• kulak (orta) (H74.4)

• burun (boşluk) (J33.-)

septum ve koana arka kenarı (D10.6)

D14.1 Larenks

Epiglot (hyoid üstü kısım)

Hariç: epiglot, önyüz (D10.5)

ses telleri ve larenks polibi (J38.1)

D14.2 Trake

D14.3 Bronş ve akciğer

D14.4 Solunum sistemi, tanımlanmamış

D15 Selim ur, diğer ve tanımlanmamış göğüs içi organların

Hariç: mezotelyal doku (D19.-)

D15.0 Timüs

D15.1 Kalp

Hariç: büyük damarlar (D21.3)

D15.2 Mediyasten

D15.7 Göğüs-içi diğer, tanımlanmış organlar

D15.9 Göğüs-içi tanımlanmamış organ

119


D16 Kemik ve eklem kıkırdağı selim uru

Hariç: bağ dokusu:

• kulak (D21.0)

• göz kapağı (D21.0)

• larenks (D14.1)

• burun (D14.0)

sinoviya (D21.-)

D16.0 Üst ekstremite uzun kemikleri ve skapula

D16.1 Üst ekstremite kısa kemikleri

D16.2 Alt eksremite uzun kemikleri

D16.3 Alt eksremite kısa kemikleri

D16.4 Kafa ve yüz kemikleri

Maksilla (üst)

Orbita kemiği

Hariç: alt çene kemiği (D16.5)

D16.5 Alt çene kemiği

D16.6 Omurga kemikleri

Hariç: sakrum ve koksiks (D16.8)

D16.7 Kaburgalar, sternum ve klavikula

D16.8 Pelvis kemikler,, sakrum ve koksiks

D16.9 Kemik ve eklem kıkırdağı, tanımlanmamış

D17 Selim lipomatöz ur

Dahil: morfoloji kodları M885-M888 ile davranış kodu /0

D17.0 Selim lipomatöz uru; baş, yüz ve boyun deri ve deri altı dokusu

D17.1 Selim lipomatöz uru, gövde deri ve deri altı dokusu

D17.2 Selim lipomatöz uru, ekstremite deri ve deri altı dokusunun

D17.3 Selim lipomatöz uru, diğer ve tanımlanmamış bölgelerin deri ve deri altı

dokusunun

D17.4 Selim lipomatöz uru, göğüs-içi organların

D17.5 Selim lipomatöz uru, karın içi organların

Hariç: periton ve retroperiton (D17.7)

D17.6 Selim lipomatöz uru, spermatik kordon

D17.7 Selim lipomatöz uru, diğer bölgelerin

Periton

120


Retroperiton

D17.9 Selim lipomatöz ur, tanımlanmamış

Lipom BŞT

D18 Hemanjiyom ve lenfanjiyom, herhangi bir yerde

Dahil: morfoloji kodları M912-M917 ile davranış kodu /0

Hariç: mavi veya pigmente nevüs (D22.-)

D18.0 Hemanjiyom, herhangi bir yerde

Anjiyom BŞT

D18.1 Lenfanjiyom, herhangi bir yerde

D19 Mezotelyal doku selim uru

Dahil: morfoloji kodları M905 ile davranış kodu /0

D19.0 Plevra mezotelyal dokusu

D19.1 Periton mezotelyal dokusu

D19.7 Mezotelyal doku, diğer bölgelerin

D19.9 Mezotelyal doku, tanımlanmamış

Selim mezotelyom BŞT

D20 Retroperiton ve periton yumuşak dokusunun selim uru

Hariç: periton ve retroperiton selim lipomatöz uru (D17.7)

mezotelyal doku (D19.-)

D20.0 Retroperiton

D20.1 Periton

D21 Bağ dokusu ve diğer yumuşak dokunun diğer selim uru

Dahil: kan damarı

bursa

kıkırdak

fasya

yağ

bağ, döl yatağı hariç

lenf kanalı

kas

sinoviya

tendon (kılıf)

Hariç: kıkırdak:

• eklem (D16.-)

121


• larenks (D14.1)

• burun (D14.0)

meme bağ dokusu (D24)

hemanjiyom (D18.0)

lipomatöz ur (D17.-)

lenfanjiyom (D18.1)

periferik sinirler ve otonom sinir sistemi (D36.1)

periton (D20.1)

retroperiton (D20.0)

üreter:

• leyomiyom (D25.-)

• bağ, herhangi bir (D28.2)

damar dokusu (D18.-)

D21.0 Baş, yüz ve boyun bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular

Bağ dokusu:

• kulak

• göz kapağı

Hariç: orbita bağ dokusu (D31.6)

D21.1 Omuz dahil üst ekstremite bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular

D21.2 Kalça dahil alt ekstremite bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular

D21.3 Göğüs bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular

Koltuk altı

Diyafragma

Büyük damarlar

Hariç: kalp (D15.1)

mediyasten (D15.2)

timüs (D15.0)

D21.4 Karın bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular

D21.5 Pelvis bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular

Hariç: döl yatağı:

• leyomiyom (D25.-)

• bağ, herhangi bir (D28.2)

D21.6 Gövde bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular, tanımlanmamış

Sırt BŞT

D21.9 Bağ dokusu ve diğer yumuşak dokular, tanımlanmamış

D22 Melanositik nevüs

Dahil: morfoloji kodları M872-M879 ile davranış kodu /0

nevüs:

• BŞT

• mavi

122


• kıllı

• pigmentli

D22.0 Dudak melanositik nevüsü

D22.1 Kantus dahil göz kapağı melanositik nevüsü

D22.2 Kulak ve dış kulak yolu melanositik nevüsü

D22.3 Yüzün diğer ve tanımlanmamış kısımlarının melanositik nevüsü

D22.4 Saçlı deri ve boyun melanositik nevüsü

D22.5 Gövde melanositik nevüsü

Anal:

• kenar

• deri

Anüs çevresi deri

Meme derisi

D22.6 Omuz dahil üst ekstremitenin melanositik nevüsü

D22.7 Kalça dahil alt ekstremitenin melanositik nevüsü

D22.9 Melanositik nevüs, tanımlanmamış

D23 Derinin diğer selim urları

Dahil: selim ur:

• kıl follikülleri

• yağ bezleri

• ter bezler (i)

Hariç: selim lipomatöz ur (D17.0-D17.3)

melanositik nevüs (D22.-)

D23.0 Dudak derisi

Hariç: dudak kırmızı kenarı (D10.0)

D23.1 Kantus dahil göz kapağı derisi

D23.2 Kulak ve dış kulak yolu derisi

D23.3 Yüzün diğer ve tanımlanmamış kısımlarının derisi

D23.4 Kafa ve boyun derisi

D23.5 Gövde derisi

Anal:

• kenar

• deri

Anüs çevresi deri

Meme derisi

Hariç: anüs BŞT (D12.9)

123


genital organ derisi (D28-D29)

D23.6 Omuz dahil üst ekstremite derisi

D23.7 Kalça dahil alt ekstremite derisi

D23.9 Deri, tanımlanmamış

D24 Meme selim uru

Meme:

• bağ dokusu

• yumuşak kısımları

Hariç: meme selim displazisi (N60.-)

meme derisi (D22.5, D23.5)

D25 Döl yatağı leyomiyomu

Dahil: döl yatağının selim uru, morfoloji kodu M889 ve davranış kodu /0

döl yatağı fibromiyomu

D25.0 Döl yatağı mukoza altı leyomiyomu

D25.1 Döl yatağı intramural leyomiyomu

D25.2 Döl yatağı seroza altı leyomiyomu

D25.9 Döl yatağı leyomiyomu, tanımlanmamış

D26 Döl yatağı diğer selim urları

D26.0 Serviks uteri

D26.1 Korpus uteri

D26.7 Döl yatağının diğer kısımları

D26.9 Döl yatağı, tanımlanmamış

D27 Yumurtalık selim uru

D28 Selim ur, diğer ve tanımlanmamış kadın genital organlarının

Dahil: adenomatöz polip

kadın genital organ derisi

D28.0 Vulva

D28.1 Vajina

D28.2 Döl yatağı tüpleri ve bağları

Fallop tüpü

Döl yatağı bağı (geniş) (yuvarlak)

D28.7 Kadın genital organı, diğer, tanımlanmış

124


D28.9 Kadın genital organı, tanımlanmamış

D29 Erkek genital organlarının selim uru

Dahil: erkek genital organları derisi

D29.0 Penis

D29.1 Prostat

Hariç: prostat hiperplazisi (adenomatöz) (N40)

prostat:

• adenom (N40)

• genişleme (N40)

• hipertrofi (N40)

D29.2 Testis

D29.3 Epididimis

D29.4 Skrotum

Skrotum derisi

D29.7 Erkek genital organları, diğer

Seminal vezikül

Spermatik kordon

Tunika vajinalis

D29.9 Erkek genital organı, tanımlanmamış

D30 İdrar organlarının selim uru

D30.0 Böbrek

Hariç: böbrek:

• kaliksleri (D30.1)

• pelvisi (D30.1)

D30.1 Böbrek pelvisi

D30.2 Üreter

Hariç: idrar torbasının üreter girişi (D30.3)

D30.3 İdrar torbası

İdrar torbası girişi

• üretra

• üreter

D30.4 Üretra

Hariç: idrar torbası üreter girişi (D30.3)

D30.7 İdrar diğer organlar

Üretra çevresi bezler

D30.9 İdrar organı, tanımlanmamış

İdrar sistemi BŞT

125


D31 Göz ve eklentilerin selim uru

Hariç: göz kapağı bağ dokusu (D21.0)

optik sinir (D33.3)

göz kapağı derisi (D22.1, D23.1)

D31.0 Konjunktiva

D31.1 Kornea

D31.2 Retina

D31.3 Koroid

D31.4 Siliyer cisim

Göz küresi

D31.5 Göz yaşı bezi ve kanalı

Göz yaşı bezi

Nazolakrimal kanal

D31.6 Orbita, tanımlanmamış

Orbita bağ dokusu

Göz dışı kaslar

Orbita periferik siniri

Retrobulber doku

Retro-okuler doku

Hariç: orbita kemiği (D16.4)

D31.9 Göz, tanımlanmamış

D32 Menenks selim uru

D32.0 Beyin menenksler

D32.1 Omurilik menenksler

D32.9 Menenksler, tanımlanmamış

Menenjiyom BŞT

D33 Beynin ve merkezi sinir sistemi diğer kısımlarının selim uru

Hariç: anjiyom (D18.0)

menenksler (D32.-)

periferik sinirler ve otonom sinir sistemi (D36.1)

retro-okuler doku (D31.6)

D33.0 Beyin, tentoryal üstü

Beyin ventrikülü

126


Serebrum

Frontal

Oksipital lob

Pariyetal

Temporal

Hariç: dördüncü ventrikül (D33.1)

D33.1 Beyin, tentoryal altı

Beyin sapı

Beyincik

Dördüncü ventrikül

D33.2 Beyin, tanımlanmamış

D33.3 Kafa sinirleri

Koku tomurcuğu

D33.4 Omurilik

D33.7 Merkezi sinir sistemi diğer tanımlanmış kısımları

D33.9 Merkezi sinir sistemi, tanımlanmamış

Sinir sistemi (merkezi) BŞT

D34 Tiroid bez selim uru

D35 Selim uru, diğer ve tanımlanmamış iç salgı bezlerin

Hariç: iç salgı pankreas (D13.7)

yumurtalık (D27)

testis (D29.2)

timüs (D15.0)

D35.0 Adrenal bez

D35.1 Paratiroid bez

D35.2 Hipofiz bezi

D35.3 Kraniyofarenks kanal

D35.4 Pineal bez

D35.5 Karotid cismi

D35.6 Aort cismi ve diğer paragangliyonlar

D35.7 İç salgı diğer, tanımlanmış bezleri

D35.8 Birden fazla bez tutulumu

D35.9 İç salgı bezi, tanımlanmamış

127


D36 Selim ur, diğer ve tanımlanmamış bölgelerin

D36.0 Lenf bezleri

D36.1 Periferik sinirler ve otonom sinir sistemi

Hariç: orbita periferik sinirleri (D31.6)

D36.7 Tanımlanmış diğer bölgeler

Burun BŞT

D36.9 Selim ur, tanımlanmamış bölgelerin

Belirsiz veya bilinmeyen davranışlı urlar

(D37-D48)

Not: D37-D48 kategorileri, habis veya selim olduğunda şüphe olan davranışı

bilinmeyen veya belirsiz urları sınıflandırmada kullanılır. Bu tip urlar morfoloji

sınıflandırılmasında davranış kodu /1 başlığında kodlanır.

D37 Ağız boşluğu ve sindirim organlarının belirsiz veya

bilinmeyen davranışlı uru

D37.0 Dudak, ağız boşluğu ve farenks

Ariepiglottik katlantı:

• BŞT

• hipofarenks yüz

• kenar bölgesi

Ana ve küçük tükrük bezleri

Dudak kırmızı kenarı

Hariç: ariepiglottik katlantı, larenks yüz (D38.0)

epiglot:

• BŞT (D38.0)

• suprahyod kısım (D38.0)

dudak derisi (D48.5)

D37.1 Mide

D37.2 İnce barsak

D37.3 Apandis

D37.4 Kolon

D37.5 Rektum

Rektosigmoid bağlantı

D37.6 Karaciğer, safra kesesi ve safra yolları

Ampulla vateri

D37.7 Sindirim organları, diğer

Anal:

128


• kanal

• sifinkter

Anus BŞT

Barsak BŞT

Özofagus

Pankreas

Hariç: anal:

• kenar (D48.5)

• deri (D48.5)

anüs çevresi deri (D48.5)

D37.9 Sindirim organı, tanımlanmamış

D38 Orta kulak ve solunum ve göğüs içi organlarının belirsiz veya

bilinmeyen davranışlı uru

Hariç: kalp (D48.7)

D38.0 Larenks

Ariepiglottik katlantı, larenks yüz

Epiglot (hyoid üstü kısım)

Hariç: ariepiglottik katlantı:

• BŞT (d37.0)

• hipofarenks yüz (D37.0)

• kenar bölgesi (D37.0)

D38.1 Trake, bronş ve akciğer

D38.2 Plevra

D38.3 Mediyasten

D38.4 Timüs

D38.5 Solunum organları, diğer

Sinüsler

Burun kıkırdağı

Orta kulak

Burun boşluğu

Hariç: kulak (dış) (deri D48.5)

burun:

• BŞT (D48.7)

• deri (D48.5)

D38.6 Solunum organları, tanımlanmamış

129


D39 Kadın genital organlarının belirsiz veya bilinmeyen davranışlı

uru

D39.0 Döl yatağı

D39.1 Yumurtalık

D39.2 Plasenta

Koryoadenoma destruens

Hidatiform mol:

• invazif

• habis

Hariç: hidatiform mol BŞT (O01.9)

D39.7 Kadın genital organları, diğer

Kadın genital organları derisi

D39.9 Kadın genital organı, tanımlanmamış

D40 Erkek genital organlarının belirsiz veya bilinmeyen davranışlı

uru

D40.0 Prostat

D40.1 Testis

D40.7 Erkek genital organları, diğer

Erkek genital organları derisi

D40.9 Erkek genital organı, tanımlanmamış

D41 İdrar organların belirsiz veya bilinmeyen davranışlı uru

D41.0 Böbrek

Hariç: böbrek pelvisi (D41.1)

D41.1 Böbrek pelvisi

D41.2 Üreter

D41.3 Üretra

D41.4 İdrar torbası

D41.7 İdrar diğer organları

D41.9 İdrar tanımlanmamış organı

130


D42 Menenkslerin belirsiz veya bilinmeyen davranışlı uru

D42.0 Beyin menenksler

D42.1 Omurilik menenksler

D42.9 Menenksler, tanımlanmamış

D43 Beyin ve merkezi sinir sisteminin belirsiz veya bilinmeyen

davranışlı uru

Hariç: periferik sinirler ve otonom sinir sistemi (D48.2)

D43.0 Beyin, tentoryal üstü

Beyin ventrikül

Serebrum

Frontal

Oksipital lob

Paryetal

Temporal

Hariç: dördüncü ventrikül (D43.1)

D43.1 Beyin, tentoryal altı

Beyin sapı

Beyincik

Dördüncü ventrikül

D43.2 Beyin, tanımlanmamış

D43.3 Kafa sinirleri

D43.4 Omurilik

D43.7 Merkezi sinir sisteminin diğer kısımları

D43.9 Merkezi sinir sistemi, tanımlanmamış

Sinir sistemi (merkezi) BŞT

D44 İç salgı bezlerinin belirsiz veya bilinmeyen davranışlı uru

Hariç: iç salgı pankreas (D37.7)

yumurtalık (D39.1)

testis (D40.1)

timüs (D38.4)

D44.0 Tiroid bezi

D44.1 Adrenal bezi

D44.2 Paratiroid bezi

D44.3 Hipofiz bezi

131


D44.4 Kraniyofarenks kanal

D44.5 Pineal bez

D44.6 Karotid cismi

D44.7 Aort cismi ve diğer paragangliyonlar

D44.8 Birden fazla bez tutulumu

Multipl iç salgı adenomatoz

D44.9 İç salgı bez, tanımlanmamış

D45 Polisitemi vera

Morfoloji kodu M9950, davranış kodu /1

D46 Miyelodisplastik sendromlar

Dahil: morfoloji kodu M998, davranış kodu /1

D46.0 İnatçı refrakter anemi, sideroblastlar olmadan

D46.1 İnatçı refrakter anemi, sideroblastlarla birlikte

D46.2 İnatçı refrakter anemi, blastlar baskın

D46.3 İnatçı refrakter anemi, transformasyonla birlikte, blastlar baskın

D46.4 İnatçı refrakter anemi, tanımlanmamış

D46.7 Miyelodisplastik diğer sendromlar

D46.9 Miyelodisplastik tanımlanmamış sendrom

Miyelodisplazi BŞT

Lösemi öncesi (sendromu) BŞT

D47 Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların belirsiz veya

bilinmeyen davranışlı diğer uru

Dahil: morfoloji kodları M974, M976 M996-M997, davranış kodu /1

D47.0 Histiyositik ve mast hücreli urlar, belirsiz veya bilinmeyen davranışlı

Mast hücreli ur BŞT

Mastositom BŞT

Hariç: mastositoz (deriye ait) (Q82.2)

D47.1 Kronik miyeloproliferatif hastalık

Miyelofibroz (miyeloid metaplaziyle birlikte)

Miyeloproliferatif hastalık, tanımlanmamış

Miyeloskleroz (megakaryositik), miyeloid metaplaziyle birlikte

D47.2 Monoklonal gammopati

D47.3 Esansiyel (kanamalı) trombositemi

İdyopatik kanamalı trombositemi

132


D47.7 Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların diğer tanımlanmış belirsiz veya

bilinmeyen davranışlı urları

D47.9 Lenfoid, hematopoyetik ve ilgili dokuların belirsiz veya bilinmeyen davranışlı

uru, tanımlanmamış

Lenfoproliferatif hastalık BŞT

D48 Belirsiz veya bilinmeyen davranışlı uru, diğer ve

tanımlanmamış bölgelerin

Dahil: nörofibromatoz (habis olmayan) (Q85.0)

D48.0 Kemik ve eklem kıkırdağı

Hariç: kıkırdağı:

• kulak (D48.1)

• larenks (D38.0)

• burun (D38.5)

göz kapağı bağ dokusu (D48.1)

sinoviya (D48.1)

D48.1 Bağ dokusu ve diğer yumuşak doku

Bağ dokusu:

• kulak

• göz kapağı

Hariç: kıkırdak:

• eklem (D48.0)

• larenks (D38.0)

• burun (D38.5)

meme bağ dokusu (D48.6)

D48.2 Periferik sinir ve otonom sinir sistemi

Hariç: orbita periferik sinirleri (D48.7)

D48.3 Retroperiton

D48.4 Periton

D48.5 Deri

Anal:

• kenar

• deri

Anüs çevresi deri

Meme derisi

Hariç: anüs BŞT (D37.7)

genital organların derisi (D39.7, D40.7)

dudak kırmızı kenarı (D37.0)

D48.6 Meme

Meme bağ dokusu

133


Sistosarkoma filloides

Hariç: meme derisi (D48.5)

D48.7 Tanımlanmış diğer bölgeler

Göz

Kalp

Orbita periferik sinirleri

Hariç: bağ dokusu (D48.1)

göz kapağı derisi (D48.5)

D48.9 Belirsiz veya bilinmeyen davranışlı ur, tanımlanmamış

“Büyüme” BŞT

Ur BŞT

Yeni büyüme BŞT

Ur BŞT

134


BÖLÜM 3

KAN VE KAN YAPICI ORGANLARIN HASTALIKLARI VE

İMMÜN SİSTEMİN BAZI BOZUKLUKLARI

(D50-D89)

Hariç:

otoimmün hastalık (sistemik) BŞT (M35.9)

perinatal dönemden kaynaklanan bazı durumlar (P00-P96)

gebelik, doğum ve lohusalık komplikasyonları (O00-O99)

doğuştan bozuk oluşumlar, şekil bozuklukları ve kromozom anomalileri (Q00-

Q99)

iç salgı, beslenme ve metabolizma hastalıkları (E00-E90)

insan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı (B20-B24)

yaralanma, zehirlenme ve dış nedenlerin bazı diğer sonuçları (S00-T98) urlar

(C00-D48)

belirti, bulgu ve anormal klinik ve laboratuvar verileri, başka yerde sınıflanmamış

(R00-R99)

Bu bölüm aşağıdaki bloklardan oluşmaktadır:

D50-D53 Beslenme anemileri

D55-D59 Hemolitik anemiler

D60-D64 Aplastik ve diğer anemiler

D65-D69 Pıhtılaşma bozuklukları, purpura ve diğer kanamalı durumlar

D70-D77 Kan ve kan yapıcı organların diğer hastalıkları

D80-D89 İmmün sistemi etkileyen bazı bozukluklar

Bu bölümdeki yıldız kategorileri şunlardır:

D63* Anemi, başka yerde sınıflanmış kronik hastalıklarda

D77* Kan ve kan yapıcı organların diğer bozuklukları, başka yerde

sınıflanmış hastalıklarda

Beslenme anemileri

(D50-D53)

D50 Demir eksikliği anemisi

Dahil: anemi:

• asiderotik

• hipokromik

D50.0 Demir eksikliği anemisi, (kronik) kan kaybına bağlı

Kanama sonrası anemi (kronik)

Hariç: akut kanama sonrası anemi (D62)

doğuştan anemi, fetusdan kan kaybına bağlı (P61.3)

D50.1 Sideropenik disfaji

135


Kelly-Paterson sendromu

Plummer-Vinson sendromu

D50.8 Demir eksikliği diğer anemileri

D50.9 Demir eksikliği tanımlanmamış anemisi

D51 B12 vitamin eksikliği anemisi

Hariç: B12 vitamin eksikliği (E53.8)

D51.0 B12 vitamin eksikliği anemisi, intrinsik faktör eksikliğine bağlı

Anemi:

• Addison

• Biermer

• pernisiyöz (doğuştan)

Doğuştan intrinsik faktör eksikliği

D51.1 B12 vitamin eksikliği anemisi, seçici B12 vitamin emilim bozukluğuna bağlı,

proteinüri ile birlikte

Imerslund (-Gräsbeck) sendromu

Megaloblastik kalıtsal anemi

D51.2 Transkobalamin II eksikliği

D51.3 B12 vitamin eksikliği diğer anemisi diyete bağlı

Vegan anemisi

D51.8 B12 vitamin eksikliği diğer anemisi

D51.9 B12 vitamin eksikliği tanımlanmamış anemisi

D52 Folik asit eksikliği anemisi

D52.0 Folik asit eksikliği anemisi, diyete bağlı

Beslenme megaloblastik anemisi

D52.1 Folik asit eksikliği anemisi, ilaca bağlı

İstenirse ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D52.8 Folik asit eksikliği diğer anemileri

D52.9 Folik asit eksikliği tanımlanmamış anemisi

Folik asit eksikliği anemisi BŞT

D53 Beslenme diğer anemiler

Dahil: B12 vitamin veya folik asit tedavisine yanıtsız megaloblastik anemi

D53.0 Protein eksikliği anemisi

Aminoasit eksikliği anemisi

136


Orotasidürik anemi

Hariç: Lesch-Nyhan sendromu (E79.1)

D53.1 Megaloblastik diğer anemiler, başka yerde sınıflanmamış

Megaloblastik anemi BŞT

Hariç: Di Guglielmo hastalığı (C94.0)

D53.2 Skorbütik anemi

Hariç: skorbüt (E54)

D53.8 Beslenme diğer, tanımlanmış anemiler

aşağıdakilerin eksikliği ile birlikte olan anemi:

• bakır

• molibden

• çinko

Hariç: anemi olmadan beslenme eksiklikleri:

• bakır eksikliği (E61.0)

• molibden eksikliği (E61.5)

• çinko eksikliği (E60)

D53.9 Beslenme tanımlanmamış anemi

Basit kronik anemi

Hariç: anemi BŞT (D64.9)

Hemolitik anemiler

(D55-D59)

D55 Enzim bozukluklarına bağlı anemi

Hariç: ilaca bağlı enzim eksikliği anemisi (D59.2)

D55.0 Glukoz-6-fosfat dehidrojenaz (G6PD) eksikliğine bağlı anemi

Favizm

G6PD eksikliği anemisi

D55.1 Glutatyon metabolizmasının diğer bozukluklarına bağlı anemi

Anemi (aşağıdakilere bağlı):

• G6PD dışında hekzoz monofosfat [HMP] şant yoluyla ilgili enzim eksiklikleri

• hemolitik sferotik olmayan (kalıtsal), tip I

D55.2 Glukolitik enzimlerin bozukluğuna bağlı anemi

Anemi:

• hemolitik sferotik olmayan (kalıtsal), tip II

• hekzokinaz eksikliği

• piruvat kinaz [PK] eksikliği

• trioz-fosfat izomeraz eksikliği

D55.3 Nükleotid metabolizması bozukluklarına bağlı anemiler

137


D55.8 Enzim bozukluklarına bağlı diğer anemiler

D55.9 Enzim bozukluğuna bağlı tanımlanmamış anemi

D56 Talasemiler

D56.0 Alfa talasemi

Hariç: hidrops fetalis, hemolitik hastalığa bağlı (P56.-)

D56.1 Beta talasemi

Cooley anemisi

Ağır beta talassemi

Orak-hücreli beta talasemi

Talasemi:

• intermediya

• ana

D56.2 Delta-beta talasemi

D56.3 Talasemi taşıyıcılığı

D56.4 Fetüs hemoglobin kalıtsal kalıcılığı (HPFH)

D56.8 Talasemiler, diğer

D56.9 Talasemi, tanımlanmamış

Akdeniz anemisi (diğer hemoglobinopatilerle birlikte)

Talassemi (küçük) (karma) (diğer hemoglobinopatilerle birlikte)

D57 Orak-hücre bozuklukları

Hariç: diğer hemoglobinopatiler (D58.-)

orak-hücreli beta talasemi (D56.1)

D57.0 Orak hücreli anemi, krizle birlikte

Hb-SS hastalığı, krizle birlikte

D57.1 Orak hücreli anemi, kriz olmadan

Orak-hücreli:

• anemi

• hastalık BŞT

• bozukluk

D57.2 Çift heterozigoz oraklaşma bozuklukları

Hastalık:

• Hb-SC

• Hb-SD

• Hb-SE

D57.3 Orak-hücre taşıyıcılığı

Hb-S taşıyıcılığı

138


Heterozigoz hemoglobin S

D57.8 Orak hücre diğer bozuklukları

D58 Kalıtsal diğer hemolitik anemiler

D58.0 Kalıtsal siferositoz

Akolurik (ailesel) sarılık

Doğuştan (sferositer) hemolitik ikter

Minkowsky-Chauffard sendromu

D58.1 Kalıtsal eliptositoz

Eliptositoz (doğuştan)

Ovalositoz (doğuştan) (kalıtsal)

D58.2 Hemoglobinopatiler, diğer

Anormal hemoglobin BŞT

Doğuştan Heinz cisimciği anemisi

Hastalık:

• Hb-C

• Hb-D

• Hb-E

Hemoglobinopati BŞT

Kararlı olmayan hemoglobin hemolitik hastalığı

Hariç: ailesel polisitemi (D75.0)

Hb-M hastalığı (D74.0)

fetüs hemoglobin kalıtsal kalıcılığı [HPFH] (D56.4)

yükseklik polisitemisi (D75.1)

methemoglobinemi (D74.-)

D58.8 Kalıtsal hemolitik diğer, tanımlanmış anemiler

Stomasitoz

D58.9 Kalıtsal hemolitik tanımlanmamış anemiler

D59 Kazanılmış hemolitik anemi

D59.0 Otoimmün hemolitik anemi, ilaca bağlı

İstenirse ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D59.1 Otoimmün hemolitik diğer anemiler

Otoimmün hemolitik hastalık (soğuk tip) (sıcak tip)

Kronik soğuk hemaglutinin hastalığı

Soğuk aglutinin:

• hastalığı

• hemoglobinürisi

Hemolitik anemi:

139


• soğuk tip (ikincil) (bulgu veren)

• sıcak tip (ikincil) (bulgu veren)

Hariç: Evans sendromu (D69.3)

fetüs ve yeni doğanın hemolitik hastalığı (P55.-)

paroksismal soğuk hemoglobinüri (D59.6)

D59.2 Hemolitik anemi, otoimmün olmayan ilaca bağlı

İlaca bağlı enzim eksikliği anemisi

İstenirse ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D59.3 Hemolitik-üremik sendrom

D59.4 Hemolitik diğer anemiler, otoimmün olmayan

Hemolitik anemi:

• mekanik

• mikroanjiyopatik

• toksik

Nedenin tanımlanması istenildiğinde dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D59.5 Paroksismal gece hemoglobinürisi [Marchiafava-Micheli]

Hariç: hemoglobinüri BŞT (R82.3)

D59.6 Hemoglobinüri, diğer dış nedenlerden hemolize bağlı

Hemoglobinüri:

• egzersiz

• yürüyüş

• paroksismal soğuk

Nedenin tanımlanması istenildiğinde dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

Hariç: hemoglobinüri BŞT (R82.3)

D59.8 Hemolitik diğer kazanılmış anemiler

D59.9 Hemolitik anemi, kazanılmış, tanımlanmamış

İdyopatik hemolitik anemi, kronik

Aplastik ve diğer anemiler

(D60-D64)

D60 Kazanılmış saf kırmızı hücre yokluğu [eritroblastopeni]

Dahil: kırmızı hücre yokluğu (kazanılmış) (yetişkin) (timoma ile birlikte)

D60.0 Kazanılmış saf kırmızı hücre kronik yokluğu

D60.1 Kazanılmış saf kırmızı hücre geçici yokluğu

D60.8 Kazanılmış saf kırmızı hücreli diğer aplazileri

D60.9 Kazanılmış saf kırmızı hücre tanımlanmamış yokluğu

140


D61 Aplastik diğer anemiler

Hariç: agranulositoz (D70)

D61.0 Yapısal aplastik anemi

Kırmızı hücre yokluğu (saf):

• doğuştan

• süt çocuğu

• birincil

Blackfan-Diamond sendromu

Ailesel hipoplastik anemi

Fanconi anemisi

Bozuk oluşumlarla birlikte pansitopeni

D61.1 Aplastik anemi, ilaca bağlı

İstenirse ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D61.2 Aplastik anemi, diğer dış nedenlere bağlı

Nedenin tanımlanması istenildiğinde dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D61.3 İdyopatik aplastik anemi

D61.8 Aplastik diğer, tanımlanmış anemiler

D61.9 Aplastik tanımlanmamış anemi

Hipoplastik anemi BŞT

Medüller hipoplazi

Panmiyelofitiz

D62 Akut kanama sonrası anemi

Hariç: fetüs kan kaybına bağlı doğuştan anemi (P61.3)

D63* Anemi, başka yerde sınıflanmış kronik hastalıklarda

D63.0* Anemi, neoplastik hastalıkta (C00-D48†)

D63.8* Anemi, başka yerde sınıflanmış diğer kronik hastalıklarda

D64 Anemi, diğer

Hariç: inatcı anemi:

• BŞT (D46.4)

• blastların baskın olduğu (D46.2)

• transformasyonlu (D46.3)

• sideroblastlı (D46.1)

• sideroblastsız (D46.0)

D64.0 Kalıtsal sideroblastik anemi

Cinsiyete bağlı hipokromik sideroblastik anemi

141


D64.1 İkincil ideroblastik anemi hastalığa bağlı

İstenirse, hastalığı tanımlamak için ek kod kullanınız

D64.2 İkincil sideroblastik anemi, ilaç ve toksinlere bağlı

Nedenin tanımlanması istenildiğinde dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D64.3 Sideroblastik diğer anemiler

Sideroblastik anemi:

• BŞT

• piridoksine yanıt veren BYS

D64.4 Doğuştan diseritropoetik anemi

Diskanamalıpoyetik anemi (doğuştan)

Hariç: Blackfan-Diamond sendromu (D61.0)

Di Guglielmo hastalığı (C94.0)

D64.8 Anemiler, diğer, tanımlanmış

Süt çocuğu yalancı lösemisi

Lökoeritroblastik anemi

D64.9 Anemi, tanımlanmamış

Pıhtılaşma bozuklukları, purpura ve diğer kanamalı durumlar (D65-D69)

D65 Yaygın damar-içi pıhtılaşma [defibrinasyon sendromu]

Afibrinojenemi, kazanılmış

Tüketim koagülopatisi

Yaygın veya yaygın damar-içi pıhtılaşma [DIC]

Fibrinolitik kanama, kazanılmış

Purpura:

• fibrinolitik

• fulminan

Hariç: aşağıdakilerin komplikasyonu olan:

• düşük veya dış veya mol gebelik (O00-O07,O08.1)

• yenidoğan (P60)

• gebelik, doğum ve lohusalık (O45.0, O46.0, O67.0, O72.3)

D66 Kalıtsal faktör VIII eksikliği

Faktör VIII eksikliği (işlevsel kusur ile birlikte)

Hemofili:

• BŞT

• A

• klasik

Hariç: faktör VIII eksikliği, damarsal bozukluk ile birlikte (D68.0)

142


D67 Kalıtsal faktör IX eksikliği

Christmas hastalığı

Eksiklik:

• faktör IX (işlevsel bozukluk ile birlikte)

• plazma tromboplastin komponenti [PTC]

Hemofili B

D68 Pıhtılaşma diğer bozuklukları

Hariç: aşağıdakilerin komplikasyonu

• düşük veya dış veya mol gebelik (O00-O07, O08.1)

• gebelik, doğum ve lohusalık (O45.0, O46.0, O67.0, O72.3)

D68.0 Von Willebrand hastalığı

Anjiyohemofili

Faktör VIII eksikliği, damarsal bozukluk ile birlikte

Damarsal hemofili

Hariç: kapiller kırılgan (kalıtsal) (D69.8)

faktör VIII eksikliği:

• BŞT (D66)

• işlevsel bozukluk ile birlikte (D66)

D68.1 Kalıtsal faktör XI eksikliği

Hemofili C

Plazma tromboplastin öncülü [PTA] eksikliği

D68.2 Diğer pıhtılaşma faktörleri kalıtsal eksikliği

Doğuştan afibrinojenemi

Eksiklik:

• AC globulin

• proakselerin

Faktör eksikliği:

• I [fibrinojen]

• II [protrombin]

• V [labil]

• VII [kararlı]

• X [Stuart-Prower]

• XII [Hageman]

• XIII [fibrin-stabilizan]

Disfibrinojenemi (doğuştan)

Hipoprokonvertinemi

Owren hastalığı

D68.3 Kanama bozukluğu, dolaşımdaki antikoagülanlara bağlı

Hiperheparinemi

Aşağıdakilerde artış:

143


• antitrombin

• anti-VIIIa

• anti-IXa

• anti-Xa

• anti-XIa

İstenirse uygulanan antikoagülanı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm

XX)kullanınız.

D68.4 Kazanılmış pıhtılaşma faktörü eksikliği

Pıhtılaşma faktörü eksikliği (aşağıdakilere bağlı):

• karaciğer hastalığı

• K vitamini eksikliği

Hariç: yenidoğanın K vitamin eksikliği (P53)

D68.8 Pıhtılaşma diğer, tanımlanmış bozuklukları

Sistemik lupus eritamotoz [SLE] inhibitörünün bulunması

D68.9 Pıhtılaşma tanımlanmamış bozukluğu

D69 Purpura ve diğer kanamalı durumlar

Hariç: selim hipergamaglobulinemik purpura (D89.0)

kriyoglobulinemik purpura (D89.1)

esansiyel (kanamalı) trombositemi (D47.3)

purpura fulminans (D65)

trombotik trombositopenik purpura (M31.1)

D69.0 Allerjik purpura

Purpura:

• anafilaktoid

• Henoch (-Schönlein)

• trombositopenik olmayan:

• kanamalı

• idyopatik

• damarsal

Vaskülit, allerjik

D69.1 Trombosit işlev bozuklukları

Bernard-Soulier [dev trombosit] sendromu

Glanzman hastalığı

Gri trombosit sendromu

Trombasteni (kanamalı) (kalıtsal)

Trombositopati

Hariç: von Willebrand hastalığı (D68.0)

D69.2 Trombositopenik olmayan diğer purpura

Purpura:

• BŞT

144


• yaşlılığa bağlı

• basit

D69.3 İdyopatik trombositopenik purpura

Evans sendromu

D69.4 Birincil diğer trombositopeniler

Hariç: radyus yokluğu ile birlikte trombositopeni (Q87.2)

geçici yenidoğan trombositopenisi (P61.0)

Wiskott-Aldrich sendromu (D82.0)

D69.5 İkincil trombositopeni

İstenirse nedeni tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D69.6 Trombositopeni, tanımlanmamış

D69.8 Kanamalı diğer, tanımlanmış durumlar

Kapiller kırılgan (kalıtsal)

Damarsal yalancı hemofili

D69.9 Kanamalı tanımlanmamış durum

Kan ve kan yapıcı organların diğer hastalıkları

(D70-D77)

D70 Agranulositoz

*Agranulositik anjina

*Süt çocuğunun genetik agranulositozu

*Kostmann hastalığı

*Nötropeni:

• BŞT

• doğuştan

• devirli

• ilaca bağlı

• peryodik

• dalağa bağlı (birincil)

• toksik

*Nötropenik splenomegali

İlaca bağlı olgularda, istenirse ilaçları tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX)

kullanınız.

Hariç: yenidoğanın geçici nötropenisi (P61.5)

D71 Polimorfonükleer nötrofillerin işlev bozuklukları

Hücre zar reseptör karışıklık [CR3] kusuru

145


Kronik (çocukluk dönemi) granulomatöz hastalığı

Doğuştan fagositoz bozukluğu

İlerleyici septik granulomatoz

D72 Lökösitlerin diğer bozuklukları

Hariç: bazofili (D75.8)

immün bozukluklar (D80-D89)

nötropeni (D70)

lösemi öncesi (sendrom) (D46.9)

D72.0 Lökösitlerin genetik anomalileri

Anomali (granülasyon) (granülosit) veya sendrom:

• Alder

• May-Hegglin

• Pelger-Huët

Kalıtsal:

• lökositik

• hipersegmentasyon

• hiposegmentasyon

• lökomelanopati

Hariç: Chediak (-Steinbrinck)-Higashi sendromu (E70.3)

D72.1 Eozinofili

Eozinofili:

• allerjik

• kalıtsal

D72.8 Lökösitlerin diğer, tanımlanmış bozuklukları

Lökomoid reaksiyon:

• lenfositik

• monositik

• miyelositik

Lökositoz

Lenfositoz (bulgu veren)

Lenfopeni

Monositoz (bulgu veren)

Plazmasitoz

D72.9 Lökösitlerin tanımlanmamış bozuklukları

D73 Dalak hastalıkları

D73.0 Dalağın az çalışması

Dalak yokluğu, cerrahi sonrası

Dalak atrofisi

146


Hariç: dalak yokluğu (doğuştan) (Q89.0)

D73.1 Dalağın fazla çalışması

Hariç: splenomegali:

• BŞT (R16.1)

• doğuştan (Q89.0)

D73.2 Kronik konjestif splenomegali

D73.3 Dalak apsesi

D73.4 Dalak kisti

D73.5 Dalak enfarktüsü

Dalak yırtılması, travmatik olmayan

Dalak torsiyonu

Hariç: travmaya bağlı dalak yırtılması (S36.0)

D73.8 Dalağın diğer hastalıkları

Dalak fibrozu BŞT

Perisplenit

Splenit BŞT

D73.9 Dalağın tanımlanmamış hastalığı

D74 Methemoglobinemi

D74.0 Doğuştan methemoglobinemi

Doğuştan NADH- methemoglobin redüktaz eksikliği

Hemoglobin-M [Hb-M] hastalığı

Methemoglobinemi, kalıtsal

D74.8 Methemoglobinemiler, diğer

Methemoglobinemi, kazanılmış (sulfahemoglobinemi ile birlikte)

Methemoglobinemi, toksik

İstenirse nedeni tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

D74.9 Methemoglobinemi, tanımlanmamış

D75 Kan ve kan yapıcı organların diğer hastalıkları

Hariç: lenf bezi büyümesi (R59.-)

hipergamaglobulinemi BŞT (D89.2)

lenfadenit:

• BŞT (I88.9)

• akut (L04.-)

• kronik (I88.1)

• mezenterik (akut) (kronik) (I88.0)

D75.0 Ailesel eritrositoz

Polisitemi:

147


• selim

• ailesel

Hariç: kalıtsal ovalositoz (D58.1)

D75.1 İkincil polisitemi

Polisitemi:

• kazanılmış

• aşağıdakilere bağlı:

• eritropoetin

• plazma hacim azalması

• yükseklik

• gerilim

• duygusal

• hipoksemi

• böbreğe bağlı

• göreceli

Hariç: polisitemi:

• yenidoğan (P61.1)

• vera (D45)

D75.2 Esansiyel trombositoz

Hariç: esansiyel (kanamalı) trombositemi (D47.3)

D75.8 Kan ve kan yapıcı organların diğer, tanımlanmış hastalıkları

Bazofili

D75.9 Kan ve kan yapıcı organların tanımlanmamış hastalığı

D76 Lenforetiküler doku ve retikülohistiyositik sistemi tutan bazı

hastalıklar

Hariç: Letterer-Siwe hastalığı (C96.0)

habis histiyositoz (C96.1)

retiküloendotelyoz veya retiküloz:

• histiyositik medüller (C96.1)

• lösemik (C91.4)

• lipomelanotik (I89.9)

• habis (C85.7)

• lipid olmayan (C96.0)

D76.0 Langerhans hücre histiyositozu, başka yerde sınıflanmamış

Eozinofilik granülom

Hand-Schüller-Christian hastalığı

Histiyositoz X (kronik)

D76.1 Hemofagositik lenfohistiyositoz

Ailesel hemofagositik retiküloz

Histiyositozlar, Langerhans hücreleri dışındaki mononükleer fagositlerin BŞT

148


D76.2 Hemofagositik sendrom, enfeksiyonla birlikte olan

İstenirse enfeksiyon neden veya hastalığı tanımlamak için ek kod kullanınız.

D76.3 Histiyositoz diğer sendromları

Retikülohistiyositom (dev hücreli)

Aşırı lenfadenopatili sinüs histiyositozu

Ksantogranüloma

D77* Kan ve kan yapıcı organların diğer bozuklukları, başka yerde

sınıflanmış hastalıklarda

Dalak fibrozu, şistozomiyaz [bilharziyaz] olgularında (B65.-†)

İmmün sistemi etkileyen bazı bozukluklar

(D80-D89)

Dahil: kompleman sistemi bozuklukları

insan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı dışındaki immün yetmezlik

bozuklukları

sarkoidoz

Hariç: otoimmün hastalık (sistemik) BŞT (M35.9)

polimorfonükleer nötrofillerin işlevsel bozuklukları (D71)

insan immün yetmezlik virusu [HIV] hastalığı (B20-B24)

D80 Antikor kusurlarının baskın olduğu immün yetmezlik

D80.0 Kalıtsal hipogammaglobulinemi

Otozomal çekinik agamaglobulinemi (İsviçre tipi)

X’e bağlı agamaglobulinemi [Bruton] (büyüme hormonu eksikliği ile birlikte)

D80.1 Ailesel olmayan hipogamaglobulinemi

Agammaglobulinemi, immünoglobülin bağlayan B-lenfositler ile birlikte

Yaygın değişken agammaglobulinemi [CVA gamma]

Hipogammaglobulinemi BŞT

D80.2 Seçici immünoglobulin A [IgA] eksikliği

D80.3 Seçici immünoglobulin G [IgG] alt sınıfları eksikliği

D80.4 Seçici immünoglobulin M [IgM] eksikliği

D80.5 İmmün yetmezlik, immünoglobulin M [IgM] artışı ile birlikte

D80.6 Antikor eksikliği, normale yakın immünoglobulin veya

hiperimmünoglobulinemiyle birlikte

149


D80.7 Çocukluk çağı geçici hipogamaglobulinemisi

D80.8 Antikor kusurlarının baskın olduğu diğer immün yetmezlikler

Kappa hafif zincir eksikliği

D80.9 Antikor kusurlarının baskın olduğu tanımlanmamış immün yetmezlikler

D81 Birleşik immün yetmezlikler

Hariç: otozomal çekinik agammaglobulinemi (İsviçre tipi) (D80.0)

D81.0 Ağır birleşik immün yetmezlik, [SCID], retiküler disgenez ile birlikte

D81.1 Ağır birleşik immün yetmezlik [SCID], düşük T-ve B-hücre sayısıyla

birlikte

D81.2 Ağır birleşik immün yetmezlik [SCID], düşük veya normal B-hücre

sayısıyla birlikte

D81.3 Adenozin deaminaz [ADA] eksikliği

D81.4 Nezelof sendromu

D81.5 Pürin nükleozid fosforilaz [PNP] eksikliği

D81.6 Ana doku uygunluk karışıklık sınıf 1 eksikliği

Çıplak lenfosit sendromu

D81.7 Ana doku uygunluk karışıklık sınıf 2 eksikliği

D81.8 Birleşik diğer immün yetmezlikler

Biotin bağlı karboksilaz eksikliği

D81.9 Birleşik tanımlanmamış immün yetmezlik

Ağır birleşik immün yetmezlik bozukluğu [SCID] BŞT

D82 İmmün yetmezlik, diğer ana kusurlarla birlikte

Hariç: ataksi telenjiyektazi [Louis-Bar] (G11.3)

D82.0 Wiskott-Aldrich sendromu

Trombositopeni ve ekzama ile birlikte immün yetmezlik

D82.1 Di George sendromu

Farenks kese sendromu

Timik:

• alenfoplazi

• immün yetmezlikle birlikte aplazi veya hipoplazi

D82.2 İmmün yetmezlik, kısa ekstremiteler ile birlikte

D82.3 İmmün yetmezlik, Epstein-Barr virüsüne kalıtsal yetersiz cevap sonrası

X’e bağlı lenfoproliferatif hastalık

150


D82.4 Hiperimmünoglobulin E [IgE] sendromu

D82.8 İmmün yetmezlik, diğer tanımlanmış ana kusurlarla birlikte

D82.9 İmmün yetmezlik, ana kusurlarla birlikte, tanımlanmamış

D83 Yaygın değişken immün yetmezlik

D83.0 Yaygın değişken immün yetmezlik, B-hücre sayı ve işlevinde

anormalliklerin baskın olduğu

D83.1 Yaygın değişken immün yetmezlik, immün düzenleyici T-hücre

bozukluğunun baskın olduğu

D83.2 Yaygın değişken immün yetmezlik, B veya T hücrelerine otoantikorlarla

birlikte

D83.8 Yaygın değişken diğer immün yetmezlik

D83.9 Yaygın değişken tanımlanmamış immün yetmezlik

D84 İmmün yetmezlikler, diğer

D84.0 Lenfosit işlev antijen-1 [LFA-1] bozukluğu

D84.1 Kompleman sistemi bozukluğu

C1 esteraz inhibitör [C1-INH] eksikliği

D84.8 İmmün yetmezlikler, diğer, tanımlanmış

D84.9 İmmün yetmezlik, tanımlanmamış

D86 Sarkoidoz

D86.0 Sarkoidoz, akciğer

D86.1 Sarkoidoz, lenf bezleri

D86.2 Sarkoidoz, akciğer lenf bezleri sarkoidozu ile birlikte

D86.3 Sarkoidoz, deri

D86.8 Sarkoidoz, diğer ve birleşik yerlerin

İridosiklit, sarkoidozda † (H22.1*)

Birden fazla kafa siniri felçleri, sarkoidozda † (G53.2*)

Sarkoid:

• artropati† (M14.8*)

• miyokardit† (I41.8*)

• miyozit† (M63.3*)

151


Uveoparotid ateş [Heerfordt]

D86.9 Sarkoidoz, tanımlanmamış

D89 İmmün mekanizmayı tutan diğer bozukluklar, başka yerde

sınıflanmamış

Hariç: hipergammaglobulinemi BŞT (R77.1)

monoklonal gammopati (D47.2)

transplant yetmezliği ve reddi (T86.-)

D89.0 Poliklonal hipergammaglobulinemi

Selim hipergammaglobulinemiik purpura

Poliklonal gammopati BŞT

D89.1 Kriyoglobulinemi

Kriyoglobulinemi:

• esansiyel

• idyopatik

• karma

• birincil

• ikincil

Kriyoglobulinemik:

• purpura

• vaskülit

D89.2 Hipergammaglobulinemi, tanımlanmamış

D89.8 İmmün mekanizmayı tutan diğer tanımlanmış bozukluklar, başka yerde

sınıflanmamış

D89.9 İmmün mekanizmayı tutan tanımlanmamış bozukluk

İmmün hastalık BŞT

152


BÖLÜM4

İÇ SALGI, BESLENME VE METABOLİZMA HASTALIKLARI

(E00-E90)

Not: İşlevsel olarak aktif olan veya olmayan, bütün urlar 2. bölümde

sınıflandırılmışlardır. Bu bölümdeki uygun kodlar (örneğin, E05.8, E07.0, E16-E31,

E34.-) istendiğinde urlar ve dış iç salgı dokularının aktivitelerini veya urlar ve

başka yerde sınıflanmış diğer durumlar ile birlikte olan iç salgı bezleri aşırı

çalışma ve az çalışmalarını gösterecek şekilde ek kodlar olarak kullanılabilir.

Hariç: gebelik, doğum ve lohusalık komplikasyonları (O00-O99)

belirti, bulgu ve anormal klinik ve laboratuvar verileri, başka yerde

sınıflanmamış (R00-R99)

fetüs ve yenidoğanın geçici iç salgı ve metabolizma bozuklukları (P70-P74)

Bu bölüm aşağıdaki bloklardan oluşmaktadır:

E00-E07 Tiroid bezi bozuklukları

E10-E14 Diyabetes mellitus

E15-E16 Glukoz düzenlemesi ve pankreas iç salgısının diğer bozukluklar

E20-E35 İç salgı bezlerinin diğer bozuklukları

E40-E46 Malnütrisyon

E50-E64 Diğer beslenme yetersizlikleri

E65-E68 Şişmanlık ve diğer aşırı beslenmeler

E70-E90 Metabolizma bozuklukları

Bu bölümdeki yıldız kategorileri şunlardır:

E35* İç salgı bezi bozuklukları, başka yerde sınıflanmış hastalıklarda

E90* Beslenme ve metabolizma bozuklukları, başka yerde sınıflanmış hastalıklarda

Tiroid bezi bozuklukları

(E00-E07)

E00 Doğuştan iyot eksikliği sendromu

Dahil: doğrudan veya annede iyot eksikliğine bağlı gelişen çevresel iyot

eksikliğine bağlı endemik durumlar. Bazı durumlarda hipotiroidizm

yoktur ancak gelişmekte olan fetüsdeki yetersiz tiroid hormon

salgılanması sonucudur. Guatr oluşumuna neden olan çevresel etkenler

bu duruma eşlik edebilir.

153


İstenirse eşlik eden zihin geriliğini tanımlamak için ek kod (F70-F79)

kullanınız.

Hariç: subklinik iyot eksikliği hipotiroidizmi (E02)

E00.0 Doğuştan iyot eksikliği sendromu, nörolojik tip

Endemik kretinizm, nörolojik tip

E00.1 Doğuştan iyot eksikliği sendromu, miksödematöz tip

Endemik kretinizm:

• hipotiroid

• miksödematöz tip

E00.2 Doğuştan iyot eksikliği sendromu, karma tip

Endemik kretinizm, karma tip

E00.9 Doğuştan iyot eksikliği sendromu, tanımlanmamış

Doğuştan iyot eksikliği hipotiroidizmi BŞT

Endemik kretinizm BŞT

E01 İyot eksikliğine bağlı tiroid bezi bozuklukları ve benzer

durumlar

Hariç: doğuştan iyot eksikliği sendromu (E00.-)

subklinik iyot eksikliği hipotiroidizmi (E02)

E01.0 İyot eksikliğine-bağlı yaygın (endemik) guatr

E01.1 İyot eksikliğine-bağlı multinodüler (endemik) guatr

İyot eksikliğine-bağlı nodüler guatr

E01.2 İyot eksikliğine-bağlı (endemik) guatr, tanımlanmamış

Endemik guatr BŞT

E01.8 İyot eksikliğine-bağlı diğer tiroid bezi hastalıkları ve benzer durumlar

Kazanılmış iyot eksikliği hipotiroidizmi BŞT

E02 Subklinik iyot eksikliği hipotiroidizmi

E03 Diğer hipotiroidizm

Hariç: hipotiroidizm, iyot eksikliğine-bağlı (E00-E02)

hipotiroidizm, girişim sonrası (E89.0)

E03.0 Doğuştan hipotiroidizm, yaygın guatrın eşlik ettiği

Doğuştan guatr (toksik olmayan):

• BŞT

• parankimatöz

Hariç: geçici doğuştan guatr, normal işlevli (P72.0)

E03.1 Doğuştan hipotiroidizm, guatrsız

154


Tiroid bezi yokluğu (miksödem ile birlikte)

Doğuştan:

• tiroid atrofisi

• hipotiroidizm BŞT

E03.2 Hipotiroidizm, ilaçlara ve diğer dış maddelere bağlı gelişen

İstenirse nedeni tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

E03.3 Enfeksiyon sonrası hipotiroidizm

E03.4 Tiroid atrofisi (kazanılmış)

Hariç: doğuştan tiroid atrofisi (E03.1)

E03.5 Miksödem koma

E03.8 Hipotiroidizm, tanımlanmış, diğer

E03.9 Hipotiroidizm, tanımlanmamış

Miksödem BŞT

E04 Toksik olmayan diğer guatr

Hariç: doğuştan guatr:

• BŞT

• yaygın (E03.0)

• parankimatöz

iyot eksikliğine-bağlı guatr (E00-E02)

E04.0 Toksik olmayan yaygın guatr

Toksik olmayan guatr:

• yaygın (kolloid)

• basit

E04.1 Toksik olmayan tek tiroid nodulü

Kolloid nodül (kistik) (tiroid)

Toksik olmayan tek nodüllü guatr

Tiroid (kistik) nodulü BŞT

E04.2 Toksik olmayan multinodüler guatr

Kistik guatr BŞT

Multinodüler (kistik) guatr BŞT

E04.8 Toksik olmayan tanımlanmış, diğer guatr

E04.9 Toksik olmayan tanımlanmamış guatr

Guatr BŞT

Nodüler guatr (toksik olmayan) BŞT

E05 Tirotoksikoz [hipertiroidizm]

Hariç: kronik tiroidit, geçici tirotoksikozlu (E06.2)

yenidoğan tirotoksikozu (P72.1)

155


E05.0 Tirotoksikoz, yaygın guatrlı

Ekzoftalmik veya toksik guatr BŞT

Graves hastalığı

Toksik yaygın guatr

E05.1 Tirotoksikoz, toksik tek tiroid nodüllü

Tek nodüllü toksik guatrlı tirotoksikoz

E05.2 Tirotoksikoz, toksik multinodüler guatrlı

Toksik nodüler guatr BŞT

E05.3 Tirotoksikoz, dış tiroid dokusundan kaynaklanan

E05.4 Tirotoksikoz faktisya

E05.5 Tiroid krizi veya fırtınası

E05.8 Tirotoksikozlar, diğer

Tiroid uyaran hormonun aşırı üretimi

İstenirse nedeni tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanılabilir.

E05.9 Tirotoksikoz, tanımlanmamış

Hipertiroidizm BŞT

Tirotoksik kalp hastalığı† (I43.8*)

E06 Tiroidit

Hariç: doğum sonrası tiroidit (O90.5)

E06.0 Akut tiroidit

Tiroid apsesi

Tiroidit:

• piyojenik

• süpüratif

İstenirse enfeksiyon nedeni tanımlamak için ek kod (B95-B97) kullanınız.

E06.1 Subakut tiroidit

Tiroidit:

• de Quervain

• dev hücreli

• granülomatöz

• süpüratif olmayan

Hariç: otoimmün tiroidit (E06.3)

E06.2 Kronik tiroidit, geçici tirotoksikozlu

Hariç: otoimmün tiroidit (E06.3)

E06.3 Otoimmün tiroidit

Hashimoto tiroidit

Hashitoksikoz (geçici)

156


Lenfadenoid guatr

Lenfositik tiroidit

Struma lenfomatoza

E06.4 Tiroidit, ilaçların neden olduğu

İstenirse ilacı tanımlamak için ek dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

E06.5 Kronik diğer tiroiditler

Tiroidit:

• kronik

• BŞT

• fibröz

• odunsu

• Riedel

E06.9 Tiroidit, tanımlanmamış

E07 Tiroid bezi diğer bozuklukları

E07.0 Kalsitonin aşırı salgılanması

Tiroid C-hücresi hiperplazisi

Tirokalsitonin aşırı salgılanması

E07.1 Dishormogenetik guatr

Ailesel dishormogenetik guatr

Pendred sendromu

Hariç: normal işlevli geçici doğuştan guatr (P72.0)

E07.8 Tiroid bezinin diğer, tanımlanmış bozuklukları

Tiroid-bağlıyan globulin anormalliği

Kanaması Tiroid bez

Enfarktüsü

Hasta-ötiroid sendrom

E07.9 Tiroid tanımlanmamış bozuklukları

Diyabetes mellitus

(E10-E14)

İstenirse ilaca bağlı gelişen olgularda ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX)

kullanınız.

Aşağıdaki dördüncü karakter alt bölümleri E10-E14 kategorileriyle birlikte kullanmak

içindir:

.0 Komayla birlikte

157


Diyabetik:

• ketoasidozsuz veya ketoasidozlu koma

• hiperozmolar koma

• hipoglisemik koma

Hiperglisemik koma BŞT

.1 Ketoasidozla birlikte

Diyabetik:

• asidoz koma olmadan

• ketoasidoz

.2† Böbrek komplikasyonuyla birlikte

Diyabetik nefropati (N08.3*)

Kapiller içi glomerulonefroz (N08.3*)

Kimmelstiel-Wilson sendromu (N08.3*)

.3† Göz komplikasyonuyla birlikte

Diyabetik:

• katarakt (H28.0*)

• retinopati (H36.0*)

.4† Nörolojik komplikasyonla birlikte

Diyabetik:

• amiyotrofi (G73.0*)

• otonom nöropati (G99.0*)

• mononöropati (G59.0*)

• polinöropati (G63.2*)

• otonom (G99.0*)

.5 Periferik dolaşım komplikasyonuyla birlikte

Diyabetik:

• gangren

• periferik anjiyopati† (I79.2*)

• ülser

.6 Tanımlanmış diğer komplikasyonlarla birlikte

Diyabetik artropati† (M14.2*)

• nöropatik† (M14.6*)

.7 Birden fazla komplikasyonla birlikte

.8 Tanımlanmamış komplikasyonlarla birlikte

.9 Komplikasyonları olmayan

E10 İnsulin-bağımlı diyabetes mellitus

[Alt bölümler için Sayfa 277’ye bakınız]

Dahil: diyabetes (mellitus):

• hassas

158


• genç-başlangıçlı

• ketoz meyilli

• tip I

Hariç: diyabetes mellitus:

• malnütrisyona bağlı (E12.-)

• yenidoğan döneminde (P70.2)

• gebelik, doğum ve lohusalık dönemlerinde (O24.-)

glukozüri:

• BŞT (R81)

• böbrek (E74.8)

bozulmuş glukoz toleransı (R73.0)

cerrahi sonrası hipoinsulinemi (E89.1)

E11 İnsulin-bağımlı olmayan diyabetes mellitus

[Alt bölümler için sayfa 277’ye bakınız]

Dahil: diyabetes (mellitus) (şişman olmayan) (şişman):

• yetişkin-başlangıçlı

• geç yetişkin-başlangıçlı

• ketotik olmayan

• kararlı

• tip II

gençlerin insulin bağımlı olmayan diyabeti

Hariç: diyabetes mellitus (aşağıdaki durumlarda):

• malnütrisyon (E12.-)

• yenidoğan dönemi (P70.2)

• gebelik, doğum ve lohusalık dönemleri (O24.-)

glukozüri:

• BŞT (R81)

• böbrek (E74.8)

bozulmuş glukoz toleransı (R73.0)

cerrahi sonrası hipoinsulinemi (E89.1)

E12 Malnütrisyona bağlı diyabetes mellitus

[Alt bölümler için sayfa 277’ye bakınız]

Dahil: diyabetes mellitus, malnütrisyona bağlı:

• insulin bağımlı

• insulin bağımlı olmayan

Hariç: gebelik, doğum ve lohusalık dönemindeki diyabetes mellitus (O24.-)

glukozüri:

• BŞT (R81)

• böbrek (E74.8)

bozulmuş glukoz toleransı (R73.0)

yenidoğan diyabetes mellitusu (P70.2)

cerrahi sonrası hipoinsulinemi (E89.1)

159


E13 Diyabetes mellitus, diğer, tanımlanmış

[Alt bölümler için sayfa 277’ye bakınız]

Hariç: diyabetes mellitus (aşağıdaki durumlarda):

• insuline bağımlı (E10.-)

• malnütrisyona bağlı (E12.-)

• yenidoğan (P70.2)

• insuline bağımlı olmayan (E11.-)

• gebelik, doğum ve lohusalık dönemindeki (O24.-)

glukozüri:

• BŞT (R81)

• böbrek (E74.8)

bozulmuş glukoz toleransı (R73.0)

cerrahi sonrası hipoinsulinemi (E89.1)

E14 Diyabetes mellitus, tanımlanmamış

[Alt bölümler için sayfa 277’ye bakınız]

Dahil: diyabetes BŞT

Hariç: diyabetes mellitus:

• insuline bağımlı (E10.-)

• malnütrisyona bağlı (E12.-)

• yenidoğan (P70.2)

• insuline bağımlı olmayan (E11.-)

• gebelik, doğum ve lohusalık dönemindeki (O24.-)

glukozüri:

• BŞT (R81)

• böbrek (E74.8)

bozulmuş glukoz toleransı (R73.0)

cerrahi sonrası hipoinsulinemi (E89.1)

Glukoz düzenlemesi ve pankreas iç salgısının diğer bozuklukları

(E15-E16)

E15 Diyabetik olmayan hipoglisemik koma

Diyabetik olmayanlarda insulin koması

Hipoglisemik koma ile birlikte olan hiperinsulinizm

Hipoglisemik koma BŞT

İstenirse ilaca bağlı olgularda ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX)

kullanılabilir.

E16 Pankreas iç salgısının diğer bozuklukları

E16.0 İlaca bağlı hipoglisemi, koma olmadan

İstenirse ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanılabilir.

160


E16.1 Hipoglisemiler, diğer

İşlevsel hiperinsulinemik olmayan hipoglisemi

Hiperinsulinizm:

• BŞT

• işlevsel

Pankreas beta hücre hiperplazisi BŞT

Hipoglisemi koması sonrası ensefalopati

E16.2 Hipoglisemi, tanımlanmamış

E16.3 Artmış glukagon salgısı

Pankreas iç salgı hücre hiperplazisi, glukagon fazlalığı ile birlikte

E16.8 Pankreas iç salgısının diğer tanımlanmış bozuklukları

Hipergastrinemi

İç salgı pankreastan aşağıdakilerin aşırı salınımı:

• büyüme hormonu salgılatan hormon

• pankreatik polipeptid

• somatostatin

• vazoaktif barsak polipeptid

Zollinger-Ellison sendromu

E16.9 Pankreas iç salgı bozuklukları, tanımlanmamış

Adacık-hücre hiperplazisi BŞT

Pankreas iç salgı hücresi hiperplazisi BŞT

İç salgı bezlerinin diğer bozuklukları

(E20-E35)

Hariç: galaktore (N64.3)

jinekomasti (N62)

E20 Hipoparatiroidizm

Hariç: Di George sendromu (D82.1)

girişim sonrası hipoparatiroidizm (E89.2)

tetani BŞT (R29.0)

yenidoğanın geçici hipoparatiroidizm (P71.4)

E20.0 İdyopatik hipoparatiroidizm

E20.1 Yalancı hipoparatiroidizm

E20.8 Hipoparatiroidizmler, diğer

E20.9 Hipoparatiroidizm, tanımlanmamış

Paratiroid tetanisi

161


E21 Hiperparatiroidizm ve paratiroid bezin diğer bozuklukları

Hariç: osteomalazi:

• yetişkin (M83.-)

• süt çocuğu ve genç (E55.0)

E21.0 Birincil hiperparatiroidizm

Paratiroid hiperplazisi

Osteitis fibroza sistika jeneralizata [kemiğin von Recklinghausen hastalığı]

E21.1 İkincil hiperparatiroidizm, başka yerde sınıflanmamış

Hariç: böbrek kaynaklı ikincil hiperparatiroidizm (N25.8)

E21.2 Hiperparatiroidizm, diğer

Hariç: ailesel hipokalsiürik hiperkalsemi (E83.5)

E21.3 Hiperparatiroidizm, tanımlanmamış

E21.4 Paratiroid bez diğer bozuklukları, tanımlanmış

E21.5 Paratiroid bez tanımlanmamış bozuklukları

E22 Hipofiz bezinin aşırı çalışma

Hariç: Cushing sendromu (E24.-)

Nelson sendromu (E24.1)

aşağıdakilerin aşırı üretimi:

• ACTH, Cushing hastalığı ile birlikte değil (E27.0)

• hipofizer ACTH (E24.0)

• Tiroid uyarıcı hormon (E05.8)

E22.0 Akromegali ve hipofizer devlik

Akromegali ile birlikte artropati † (M14.5*)

Büyüme hormonunun aşırı salınımı

Hariç: yapısal:

• devlik (E34.4)

• uzun boy (E34.4)

büyüme hormonu-salan hormon (GHRH)’un iç salgı pankreasdan aşırı

salınımı (E16.8)

E22.1 Hiperprolaktinemi

İstenirse, ilaca bağlı olgularda ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm

XX) kullanınız.

E22.2 Uygunsuz antidiüretik hormon salgı sendromu

E22.8 Hipofiz bezinin diğer aşırı çalışma

Merkezi erken ergenlik

E22.9 Hipofiz bezinin aşırı çalışma, tanımlanmamış

162


E23 Hipofiz bezinin diğer bozuklukları ve az çalışması

Dahil: hipofiz bez veya hipotalamustaki bozukluklarda ortaya çıkan

durumlar

Hariç: girişim sonrası gelişen hipopituitarizm (E89.3)

E23.0 Hipopitüitarizm

Harem ağası sendromu

Hipogonadotropik hipogonadizm

İdyopatik büyüme hormonu eksikliği

Aşağıdakilerin tekil yetmezliği:

• gonadotropin

• büyüme hormonu

• pitüiter hormon

Kallmann sendromu

Lorain-Levi kısa boy

Pitüiter bez nekrozu (doğum sonrası)

Panhipopituitarizm

Hipofizer:

• kaşeksi

• yetmezlik BŞT

• kısa boy

Sheehan sendromu

Simmond hastalığı

E23.1 Hipopitüitarizm, ilaca bağlı

İstenirse ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

E23.2 Diyabetes insipitus

Hariç: böbrek kaynaklı diyabetes insipitus (N25.1)

E23.3 Hipotalamik işlev bozukluğu, başka yerde sınıflanmamış

Hariç: Prader-Willi sendromu (Q87.1)

Russell-Silver sendromu (Q87.1)

E23.6 Hipofiz bezinin diğer bozuklukları

Hipofiz apsesi

Adipozogenital distrofisi

E23.7 Hipofiz bezinin tanımlanmamış bozuklukları

E24 Cushing sendromu

E24.0 Cushing hastalığı, pitüiter beze bağlı

Pitüiter ACTH aşırı üretimi

Pitüiter beze bağlı hiperadrenokortisizm

E24.1 Nelson sendromu

163


E24.2 Cushing sendromu, ilaca-bağlı

İstenirse ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanılabilir.

E24.3 Dış ACTH sendromu

E24.4 Yalancı Cushing sendromu, alkole bağlı

E24.8 Cushing sendromu, diğer

E24.9 Cushing sendromu, tanımlanmamış

E25 Adrenogenital bozukluklar

Dahil: hormon yapımındaki kazanılmış veya doğuştan enzim kusurları

sonucu gelişen adrenal hiperplaziye bağlı erkekleştiren veya

kadınlaştıran adrenogenital sendromlar

kadında:

• adrenal yalancı hermafroditizm

• karşıt cins erken yalancı ergenlik

erkekte:

• aynı cins erken yalancı ergenlik

• makrogenitozomi erken

• adrenal hiperplaziyle birlikte olan cinsel erkekleşme (kadın)

E25.0 Doğuştan adrenogenital bozukluklar, enzim eksiklikleriyle birlikte olan

Doğuştan adrenal hiperplazi

21-Hidroksilaz eksikliği

Tuz-kaybettiren doğuştan adrenal hiperplazi

E25.8 Adrenogenital diğer bozukluklar

İdyopatik adrenogenital bozukluk

İstenirse, ilaçların bağlı durumlarda ilacı tanımlamak için dış neden kodu

kullanınız (Bölüm XX).

E25.9 Adrenogenital tanımlanmamış bozukluklar

Adrenogenital sendrom BŞT

E26 Hiperaldosteronizm

E26.0 Birincil hiperaldosteronizm

Conn sendromu

İki taraflı adrenal hiperplaziye bağlı birincil aldosteronizm

E26.1 İkincil hiperaldosteronizm

E26.8 Hiperaldosteronizm, diğer

Bartter sendromu

E26.9 Hiperaldosteronizm, tanımlanmamış

164


E27 Adrenal bezin diğer bozuklukları

E27.0 Adrenokortikal diğer aşırı işlevler

Cushing hastalığı ile birlikte olmayan ACTH aşırı üretimi

Erken adrenarj

Hariç: Cushing sendromu (E24.-)

E27.1 Birincil adrenokortikal yetmezlik

Addison hastalığı

Otoimmün adrenalit

Hariç: amiloyidoz (E85.-)

tüberküloz Addison hastalığı (A18.7)

Waterhouse-Friderichsen sendromu (A39.1)

E27.2 Addison krizi

Adrenal kriz

Adrenokortikal kriz

E27.3 Adrenokortikal ilaçlara bağlı yetmezlik

İlacı tanımlamak için dış neden kodunu kullanınız (Bölüm XX).

E27.4 Adrenokortikal diğer ve tanımlanmamış yetmezlik

Adrenal:

• kanama

• enfarktüs

Adrenokortikal yetmezlik BŞT

Hipoaldosteronizm

Hariç: adrenolökodistrofi [Addison-Schilder] (E71.3)

Waterhouse-Friderichsen sendromu (A39.1)

E27.5 Adrenomedüller aşırı çalışma

Adrenomedüller hiperplazi

Katekolamin aşırı salınımı

E27.8 Adrenal bez diğer, tanımlanmış bozuklukları

Kortizol-bağlıyan globulin anormallikleri

E27.9 Adrenal bez tanımlanmamış bozuklukları

E28 Yumurtalık işlev bozukluğu

Hariç: tekil gonadotropin eksikliği (E23.0)

yumurtalık yetmezliği, girişim sonrası (E89.4)

E28.0 Östrojen fazlalığı

İstenirse, ilaçlara bağlı olgularda ilacı tanımlamak için ek dış neden kodu

(Bölüm XX) kullanınız.

E28.1 Androjen fazlalığı

165


Yumurtalık androjenleri aşırı salgılanması

İstenirse ilaçlara bağlı olgularda ilacı tanımlamak için ek dış neden kodu

(Bölüm XX) kullanınız.

E28.2 Polikistik yumurtalık sendromu

Sklerokistik yumurtalık sendromu

Stein-Leventhal sendromu

E28.3 Birincil yumurtalık yetmezliği

Azalmış östrojen

Erken menapoz BŞT

Dirençli yumurtalık sendromu

Hariç: menopozal ve klimakterik durumlar (N95.1)

saf gonadal disgenez (Q99.1)

Turner sendromu (Q96.-)

E28.8 Yumurtalık işlev bozukluğu, diğer

Yumurtalık aşırı işlevi BŞT

E28.9 Yumurtalık işlev bozukluğu, tanımlanmamış

E29 Testis işlev bozukluğu

Hariç: androjen direnç sendromu (E34.5)

sperm yokluğu veya azlığı BŞT (N46)

tekil gonadotropin eksikliği (E23.0)

Klinefelter sendromu (Q98.0-Q98.2, Q98.4)

testis az çalışması, girişim sonrası (E89.5)

testis feminizasyon (sendromu) (E34.5)

E29.0 Testis aşırı çalışma

Testis hormonların aşırı salgılanması

E29.1 Testis az çalışması

Testis androjenlerin kusurlu yapımı BŞT

5-α redüktaz eksikliği (erkek yalancı hermafroditizmi ile birlikte)

Testis hipogonadizm BŞT

İlacın neden olduğu durumlarda ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm

XX) kullanınız.

E29.8 Testis işlev bozukluğu, diğer

E29.9 Testis işlev bozukluğu, tanımlanmamış

E30 Ergenlik bozuklukları, başka yerde sınıflanmamış

E30.0 Gecikmiş ergenlik

Ergenliğin yapısal gecikmesi

Gecikmiş cinsel gelişme

166


E30.1 Erken ergenlik

Erken mensturasyon

Hariç: Albright (-McCune)(-Sternberg) sendromu (Q78.1)

merkezi erken erginlik (E22.8)

doğuştan adrenal hiperplazi (E25.0)

dişi heteroseksüel erken yalancı puberte (E25.-)

erkek izoseksüel erken yalancı puberte (E25.-)

E30.8 Ergenlik bozuklukları, diğer

Erken telarj

E30.9 Ergenlik bozuklukları, tanımlanmamış

E31 Multipl bez işlev bozukluğu

Hariç: ataksi telanjiektazi [Louis-Bar] (G11.3)

miyotonik distrofi [Steinert] (G71.1)

yalancı hipoparatiroidizm (E20.1)

E31.0 Otoimmün poliglandüler yetmezliği

Schmit sendromu

E31.1 Poliglandüler aşırı çalışma

Hariç: multipl iç salgı adenomatoz (D44.8)

E31.8 Poliglandüler işlev bozukluğu, diğer

E31.9 Poliglandüler işlev bozukluğu, tanımlanmamış

E32 Timus hastalıkları

Hariç: immün yetmezlikle birlikte aplazi veya hipoplazi (D82.1)

miyastenia gravis (G70.0)

E32.0 Timusun inatcı hiperplazisi

Timus hipertrofisi

E32.1 Timus apseleri

E32.8 Timus hastalıkları, diğer

E32.9 Timus hastalıkları, tanımlanmamış

E34 İç salgı diğer bozukluklar

Hariç: yalancı hipoparatiroidizm (E20.1)

E34.0 Karsinoid sendrom

167


Not: Karsinoid urla ilişkili işlevleri tanımlamak için ek kod olarak

kullanılabilir.

E34.1 Barsak hormonlarının diğer aşırı salgılanması

E34.2 Dış hormon salgılanması, başka yerde sınıflanmamış

E34.3 Boy kısalığı, başka yerde sınıflanmamış

Boy kısalığı:

• BŞT

• yapısal

• Laron-tip

• psikososyal

Hariç: erken yaşlanma (progeri) (E34.8)

Russell-Silver sendromu (Q87.1)

immün yetmezlikle birlikte kısa ekstremite durumu (D82.2)

boy kısalığı:

• akondroplastik (Q77.4)

• hipokondroplastik (Q77.4)

• özgül şekil bozukluğu sendromlarında-sendromu kodlayınız-

alfabetik indekse bakınız

• beslenme (E45)

• hipofiz (E23.0)

• böbrek (N25.0)

E34.4 Yapısal uzun boyluluk

Yapısal devlik

E34.5 Androjen direnç sendromu

Androjen direnç ile birlikte erkek yalancı hermafroditizmi

Periferik hormonal reseptör bozukluğu

Reifenstein sendromu

Testis feminizasyon (sendrom)

E34.8 İç salgı bozukluklar, tanımlanmış, diğer

Pineal bez işlev bozukluğu

Erken yaşlanma

E34.9 İç salgı bozukluğu, tanımlanmamış

Bozukluk:

• iç salgı BŞT

• hormon BŞT

E35* İç salgı bozuklukları, başka yerde sınıflanmış hastalıklarda

E35.0* Tiroid bez bozuklukları, başka yerde sınıflanmış hastalıklarda

Tiroid bez tüberkülozu (A18.8†)

E35.1* Adrenal bez bozuklukları başka yerlerde sınıflanmış hastalıklarda

Tüberküloz Addison hastalığı (A18.7†)

168


Waterhouse-Friderichsen sendromu (menengokokal) (A39.1†)

E35.8* Diğer iç salgı bezlerin bozuklukları, başka yerde sınıflanmış hastalıklarda

Malnütrisyon

(E40-E46)

Not: Malnütrisyonun derecesi genellikle ilgili toplumdaki ortalamadan standart sapma

yoluyla belirlenen ağırlık değerleri ile ölçülür. Daha önce bir veya daha fazla

sayıdaki ölçümler dikkate alınarak çocuktaki kilo alamama yada çocuk veya

erişkindeki kilo azlığının varlığı genellikle malnütrisyona işaret eder. Sadece bir

ölçüm var ise tanı olasılıklara dayanır ve klinik ve laboratuvar testleri olmaksızın

tanımlayıcı değildir. Uygun ağırlık ölçümünün bulunmadığı istisnai durumlarda

klinik duruma güvenilmelidir.

Gözlenen kilo ilgili toplumdaki ortalama değerinin 3 veya daha fazla

standart sapma altındaysa ağır malnütrisyon, gözlenen değer 2 ile 3 standart

sapma arasındaysa orta malnütrisyon; bu değer 1 veya 2 standart sapma

arasındaysa hafif malnütrisyon olasılığı vardır

Hariç: barsak emilim bozukluğu (K90.-)

beslenme anemileri (D50-D53)

protein-enerji malnütrisyon sekeli (E64.0)

zayıflık hastalığı (Slim disease) (B22.2)

açlık (T73.0)

E40 Kwashiorkor

Beslenmeye bağlı ödem, deri ve saçlarda reklenme bozukluğu ile birlikte olan

ağır malnütrisyon

Hariç: Marazmik kwashiorkor (E42)

E41 Beslenme marasmusu

Marasmusla beraber ağır malnütrisyon

Hariç: marazmik kwashiorkor (E42)

E42 Marazmik kwashiorkor

Ağır protein-enerji malnütrisyonu [E43’deki gibi]:

• ara şekil

• hem marasmus hem de kwashiorkor bulgularıyla beraber

E43 Tanımlanmamış ağır protein-enerji malnütrisyonu

Çocuklar veya yetişkinlerde kilo azlığı veya çocuklarda ağırlık artışında gözlenen

ve ilgili toplumdaki ortalamasının en az 3 standart sapma altında kalan yetersiz

kilo alımıdır (veya diğer istatistiksel yaklaşımlarla ifade edilen benzer kayıp).

169


Geçerli tek ölçüm varsa ve gözlenen ağırlık ilgili toplumdaki ortalamasından 3

veya daha fazla standart sapma altında ise ağır kilo azlığı olasılığı yüksektir.

Açlık ödemi

E44 Protein-enerji malnütrisyonu, orta veya hafif dereceli

E44.0 Orta protein-enerji malnütrisyonu

Çocuk veya erişkindeki kilo azlığı veya çocuğun kilo alamaması durumunda

gözlenen ağırlığın ilgili toplumdaki ortalamasının 2 ile 3 standart sapma arasında

olmasıdır (veya diğer istatistiksel yaklaşımlarda ifade edilen benzer kayıp).

Geçerli tek ölçüm varsa ve gözlenen ağırlık ilgili toplumdaki ortalamasının 2 ile 3

standart sapma arasındaysa büyük bir olasılıkla orta protein-enerji malnütrisyonu

vardır.

E44.1 Hafif protein-enerji malnütrisyonu

Çocuk veya erişkindeki kilo azlığı veya çocuğun kilo alamaması durumunda gözlenen

ağırlığın ilgili toplumdaki ortalamasından 1’den fazla 2’den az standart sapma

göstermesidir (veya diğer istatistiksel yaklaşımlarda ifade edilen benzer kayıp). Geçerli

tek ölçüm varsa ve gözlenen ağırlık ilgili toplumdaki ortalamasından 1’den çok 2’den

az standart sapma gösteriyorsa büyük bir olasılıkla hafif protein enerji malnütrisyonu

vardır.

E45 Gecikmiş gelişme protein-enerji malnütrisyonu sonrası

Beslenmeye bağlı:

• kısa boy

• gelişme geriliği

Malnütrisyona bağlı fiziksel gerilik

E46 Protein-enerji malnütrisyonu, tanımlanmamış

Malnütrisyon BŞT

Protein-enerji dengesizliği BŞT

Diğer beslenme eksikliği

(E50-E64)

Hariç: beslenme anemisi (D50-D53)

E50 A vitamini eksikliği

Hariç: A vitamini eksikliği sekel (E64.1)

E50.0 A vitamini eksikliği, konjunktival kseroz ile birlikte olan

170


E50.1 A vitamini eksikliği, konjunktival kseroz ve Bitot lekesi ile birlikte olan

Genç çocuklarda Bitot lekeleri

E50.2 A vitamini eksikliği, kornea kseroz ile birlikte

E50.3 A vitamini eksikliği, ülserasyonla birlikte olan kornea kseroz

E50.4 A vitamini eksikliği, keratomalazi ile birlikte olan

E50.5 A vitamini eksikliği, gece körlüğü ile birlikte olan

E50.6 A vitamini eksikliği, korneada kseroftalmik skarla birlikte olan

E50.7 A vitamini eksikliği, diğer göz bulguları

Kseroftalmi BŞT

E50.8 A vitamini eksikliği, diğer bulguları

Folliküler keratoz

Kseroderma

A vitamin eksikliğine bağlı† (L86*)

E50.9 A vitamini eksikliği, tanımlanmamış

A vitamin azlığı BŞT

E51 Tiyamin eksikliği

Hariç: tiyamin eksikliği sekeli (E64.8)

E51.1 Beriberi

Beriberi:

• kuru

• yaş † (I98.8*)

E51.2 Wernike ensefalopatisi

E51.8 Tiyamin eksikliği diğer bulguları

E51.9 Tiyamin eksikliği, tanımlanmamış

E52 Niyasin eksikliği [pellegra]

Eksiklik:

• niyasin (-triptofan)

• nikotinamid

Pellegra (alkole bağlı)

Hariç: niyasin eksikliği sekeli (E64.8)

E53 B grubu vitaminlerin diğer eksikliği

Hariç: B vitamini eksikliğinin sekelleri (E64.8)

B12 vitamini eksikliği anemisi (D51.-)

E53.0 Ribofilavin eksikliği

Aribofilavinoz

171


E53.1 Piridoksin eksikliği

B6 vitamini eksikliği

Hariç: piridoksine yanıt veren sideroblastik anemi (D64.3)

E53.8 B grubu vitaminlerinin diğer, tanımlanmış eksikliği

Eksiklik:

• biyotin

• siyanokobalamin

• folik asit

• folik asit

• pantotenik asit

• B12 vitamini

E53.9 B vitamini eksikliği, tanımlanmamış

E54 Askorbik asit eksikliği

C vitamini eksikliği

Skorbüt

Hariç: skorbütik anemi (D53.2)

C vitamini eksikliği sekeli (E64.2)

E55 D vitamini eksikliği

Hariç: yetişkin osteomalazisi (M83.-)

osteoporoz (M80-M81)

raşitizm sekeli (E64.3)

E55.0 Raşitizm, aktif

Osteomalazi:

• süt çocuğu

• genç

Hariç: raşitizm:

• çölyak (K90.0)

• Crohn (K50.-)

• aktif olmayan (E64.3)

• böbrek (N25.0)

• D vitaminine dirençli (E83.3)

E55.9 D vitamini eksikliği, tanımlanmamış

D vitamini azlığı

E56 Diğer vitamin eksiklikleri

Hariç: diğer vitamin eksiklikleri sekeli (E64.8)

E56.0 E vitamini eksikliği

E56.1 K vitamini eksikliği

Hariç: pıhtılaşma faktörleri eksikliği, K vitamin eksikliğine bağlı (D68.4)

172


yenidoğanın K vitamin eksikliği (P53)

E56.8 Vitaminlerin diğer eksikliği

E56.9 Vitamin tanımlanmamış eksikliği

E58 Diyette kalsiyum eksikliği

Hariç: kalsiyum metabolizması bozuklukları (E83.5)

kalsiyum eksikliği sekeli (E64.8)

E59 Diyette selenyum eksikliği

Keshan hastalığı

Hariç: selenyum eksikliği sekelleri (E64.8)

E60 Diyette çinko eksikliği

E61 Beslenme öğelerinin diğer eksiklikleri

İlacın neden olduğu durumlarda ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm

XX) kullanınız.

Hariç: mineral metabolizması bozuklukları (E83.-)

iyot eksikliğine bağlı tiroid bozuklukları (E00-E02)

malnütrisyon ve diğer beslenme eksikliklerin sekelleri (E64.-)

E61.0 Bakır eksikliği

E61.1 Demir eksikliği

Hariç: demir eksikliği anemisi (D50.-)

E61.2 Magnezyum eksikliği

E61.3 Manganez eksikliği

E61.4 Krom eksikliği

E61.5 Molibden eksikliği

E61.6 Vanadyum eksikliği

E61.7 Birden fazla beslenme öğelerinin eksikliği

E61.8 Beslenme öğelerinin diğer, tanımlanmış eksikliği

E61.9 Beslenme öğelerinin tanımlanmamış eksikliği

E63 Beslenme diğer eksiklikleri

Hariç: dehidratasyon (E86)

kilo alamama (R62.8)

yenidoğanda beslenme problemleri (P92.-)

173


malnütrisyon ve diğer beslenme eksikliklerinin sekelleri (E64.-)

E63.0 Esansiyel yağ asidi [EFA] eksikliği

E63.1 Gıda alımında dengesizlik

E63.8 Diğer, tanımlanmış beslenme eksiklikleri

E63.9 Beslenme eksiklikleri, tanımlanmamış

Beslenmeye bağlı kardiyomiyopati BŞT † (I43.2*)

E64 Malnütrisyon ve diğer beslenme eksikliklerinin sekeli

E64.0 Protein-enerji malnütrisyon sekelleri

Hariç: protein-enerji malnütrisyonu sonrası gecikmiş gelişme (E45)

E64.1 A vitamini eksikliği sekelleri

E64.2 C vitamini eksikliği sekelleri

E64.3 Raşitizm sekelleri

E64.8 Beslenme eksikliği diğer sekelleri

E64.9 Beslenme eksikliği tanımlanmamış sekelleri

Şişmanlık ve diğer aşırı beslenmeler

(E65-E68)

E65 Sınırlı yağlanma

Yağ yastıkçıkları

E66 Şişmanlık

Hariç: adipozogenital distrofi (E23.6)

lipomatoz:

• BŞT (E88.2)

• doloroza [Dercum] (E88.2)

Prader-Willi sendromu (Q87.1)

E66.0 Şişmanlık, aşırı kaloriye bağlı

E66.1 Şişmanlık, ilaçlara-bağlı

İstenirse, ilacı tanımlamak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

E66.2 Aşırı şişmanlık, alveoler düşük solunumla birlikte olan

Pickwick sendromu

E66.8 Şişmanlık, diğer

Hastalıklı şişmanlık

E66.9 Şişmanlık, tanımlanmamış

174


Basit şişmanlık BŞT

E67 Aşırı beslenmeler, diğer

Hariç: aşırı beslenme BŞT (R63.2)

aşırı beslenme sekelleri (E68)

E67.0 A vitamini fazlalığı

E67.1 Karoten fazlalığı

E67.2 Megavitamin-B6 sendromu

E67.3 D vitamini fazlalığı

E67.8 Aşırı beslenme, tanımlanmamış, diğer

E68 Aşırı beslenme sekeli

Metabolizma bozuklukları

(E70-E90)

Hariç: androjen direnç sendromu (E34.5)

doğuştan adrenal hiperplazi (E25.0)

Ehlers-Danlos sendromu (Q79.6)

enzim bozukluklarına bağlı hemolitik anemiler (D55.-)

Marfan sendromu (Q87.4)

5-α redüktaz eksikliği (E29.1)

E70 Aromatik amino asit metabolizması bozuklukları

E70.0 Klasik fenilketonüri

E70.1 Hiperfenilalaninemiler, diğer

E70.2 Tirozin metabolizması bozuklukları

Alkaptonüri

Hipertirozinemi

Okronoz

Tirozinemi

Tirozinoz

E70.3 Albinizm

Albinizm:

• göz

• göz derisi

Sendrom:

175


• Chediak (-Steinbrinck)-Higashi

• Cross

• Hermansky-Pudlak

E70.8 Aromatik amino-asit metabolizması diğer bozuklukları

Bozukluk:

• histidin metabolizmasında

• tiriptofan metabolizmasında

E70.9 Aromatik amino-asit metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E71 Dallı zincirli amino asit metabolizması ve yağ asidi

metabolizması bozuklukları

E71.0 Maple şurup idrar hastalığı

E71.1 Dallı zincirli amino asit metabolizmasının diğer bozuklukları

Hiperlösin-izolösinemi

Hipervalinemi

İzovalerik asidemi

Metilmalonik asidemi

Propiyonik asidemi

E71.2 Dallı-zincirli amino-asit metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E71.3 Yağ-asidi metabolizması bozuklukları

Adrenolökodistrofi [Addison-Schilder]

Kas karnitin palmitiltransferaz eksikliği

Hariç: Refsum hastalığı (G60.1)

Schilder hastalığı (G37.0)

Zellweger sendromu (Q87.8)

E72 Amino asit metabolizmasının diğer bozuklukları

Hariç: anormal bulgular, belirgin hastalık belirtilerinin görülmediği

(R70-R89)

bozukluklar:

• aromatik amino asit metabolizması (E70.-)

• dallı zincirli amino asit metabolizması (E71.0-E71.2)

• yağ asidi metabolizması (E71.3)

• pürin ve pirimidin metabolizması (E79.-)

gut (M10.-)

E72.0 Amino asit taşıma bozuklukları

Sistinoz

Sistinüri

Fanconi (-de Toni) (-Debre) sendromu

Hartnup hastalığı

Lowe sendromu

176


Hariç: tiriptofan metabolizması bozuklukları (E70.8)

E72.1 Sülfür taşıyan amino asit metabolizması bozuklukları

Sistatiyonüri

Homosistinüri

Metiyoninemi

Sülfit oksidaz eksikliği

Hariç: transkobalamin II eksikliği (D51.2)

E72.2 Üre çevrim metabolizması bozuklukları

Arjininemi

Arjininosüksinik asidüri

Sitrüllinemi

Hiperamonemi

Hariç: ornitin metabolizması bozuklukları (E72.4)

E72.3 Lizin ve hidroksilizin metabolizması bozuklukları

Glutarik asidüri

Hidroksilizinemi

Hiperlizinemi

E72.4 Ornitin metabolizması bozuklukları

Ornitinemi (tip I, II)

E72.5 Glisin metabolizması bozuklukları

Hiperhidroksiprolinemi

Hiperprolinemi (tip I, II)

Ketotik olmayan hiperglisinemi

Sarkozinemi

E72.8 Amino asit metabolizması diğer tanımlanmış bozuklukları

Bozukluk:

• β-amino asit metabolizmasında

• γ-glutamil çevriminde

E72.9 Amino asit metabolizması bozuklukları, tanımlanmamış

E73 Laktoz toleransı

E73.0 Doğuştan laktaz eksikliği

E73.1 İkincil laktaz eksikliği

E73.8 Laktoz intoleransı, diğer

E73.9 Laktoz intoleransı, tanımlanmamış

E74 Karbonhidrat metabolizmasının diğer bozuklukları

Hariç: glukagonun artmış salgısı (E16.3)

177


diyabetes mellitus (E10-E14)

hipoglisemi BŞT (E16.2)

mukopolisakkaridoz (E76.0-E76.3)

E74.0 Glukojen depo hastalıkları

Kalp glukojenozu

Hastalık:

• Andersen

• Cori

• Forbes

• Hers

• McArdle

• Pompe

• Tauri

• von Gierke

Karaciğer fosforilaz eksikliği

E74.1 Fruktoz metabolizması bozuklukları

Esansiyel fruktozüri

Fruktoz-1,6-difosfataz eksikliği

Kalıtsal fruktoz intoleransı

E74.2 Galaktoz metabolizması bozuklukları

Galaktokinaz eksikliği

Galaktozemi

E74.3 Barsak karbonhidrat emilimi diğer bozuklukları

Glukoz-galaktoz emilim bozukluğuu

Sukraz eksikliği

Hariç: laktoz intoleransı (E73.-)

E74.4 Piruvat metabolizması ve glukoneojenez bozuklukları

Eksiklik:

• fosfoenolpiruvat karboksikinaz

• piruvat:

• karboksilaz

• dehidrojenaz

Hariç: anemi ile birlikte olanlar (D55.-)

E74.8 Karbonhidrat metabolizması tanımlanmış diğer bozuklukları

Esansiyel pentozüri

Oksaloz

Oksalüri

Böbrek glukozürisi

E74.9 Karbonhidrat metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

178


E75 Sifingolipid metabolizması bozuklukları ve diğer lipid depo

bozuklukları

Hariç: mukolipidoz, tip I-III (E77.0-E77.1)

Refsum hastalığı (G60.1)

E75.0 GM2 gangliyozidoz

Hastalık:

• Sandhoff

• Tay-Sachs

GM2 gangliyozidoz:

• BŞT

• yetişkin

• genç

E75.1 Gangliyozidozlar, diğer

Gangliyozidoz:

• BŞT

• GM1

• GM3

Mukolipidoz IV

E75.2 Sifingolipidozlar, diğer

Hastalık:

• Fabry (-Anderson)

• Gaucher

• Krabbe

• Niemann-Pick

Farber sendromu

Metakromatik lökodistrofi

Sülfataz eksikliği

Hariç: adrenolökodistrofi [Addison-Schilder] (E71.3)

E75.3 Sifingolipidoz, tanımlanmamış

E75.4 Nöronal seroid lipofuksinoz

Hastalık:

• Batten

• Bielschowsky-Jansky

• Kufs

• Spielmeyer-Vogt

E75.5 Lipid depo diğer bozuklukları

Serebrotendinöz kolesteroz [van Bogaert-Scherer-Epstein]

Wolman hastalığı

E75.6 Lipid depo tanımlanmamış bozukluğu

179


E76 Glukozaminoglikan metabolizması bozuklukları

E76.0 Mukopolisakkaridoz, tip I

Sendrom:

• Hurler

• Hurler-Scheie

• Scheie

E76.1 Mukopolisakkaridoz, tip II

Hunter sendromu

E76.2 Mukopolisakkaridozlar, diğer

β-Glukuronidaz eksikliği

Mukopolisakkaridoz, tip III, IV, VI, VII

Sendrom:

• Maroteaux-Lamy (hafif) (ağır)

• Morquio (-benzeri) (klasik)

• Sanfilippo (B tipi) (C tipi) (D tipi)

E76.3 Mukopolisakkaridoz, tanımlanmamış

E76.8 Glukozaminoglikan metabolizmasının diğer bozuklukları

E76.9 Glukozaminoglikan metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E77 Glukoprotein metabolizması bozuklukları

E77.0 Lizozom enzimlerinin yapım sonrası degiştirilme kusurları

Mukolipidoz II [I-hücre hastalığı]

Mukolipidoz III [Yalancı -Hurler polidistrofi]

E77.1 Glukoprotein yıkım kusurları

Aspartilglukozaminüri

Fukosidoz

Mannozidoz

Siyalidoz [mukolipidoz I]

E77.8 Glukoprotein metabolizmasının diğer bozuklukları

E77.9 Glukoprotein metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E78 Lipoprotein metabolizması bozuklukları ve diğer lipidemiler

Hariç: sifingolipidoz (E75.0-E75.3)

E78.0 Saf hiperkolesterolemi

Ailesel hiperkolesterolemi

Fredrickson hiperlipoproteinemi, tip IIa

180


Hiperbetalipoproteinemi

Hiperlipidemi, grup A

Düşük-yoğunluklu-lipoprotein [LDL] hiperlipoproteinemisi

E78.1 Saf hipergliseridemi

Endojen hipergliseridemi

Fredrickson hiperlipoproteinemi, tip IV

Hiperlipidemi, grup B

Hiperprebetalipoproteinemi

Çok-düşük-yoğunluklu-lipoprotein [VLDL] hiperlipoproteinemisi

E78.2 Hiperlipidemi, karma

Yaygın-veya değişken-betalipoproteinemi

Fredrickson hiperlipoproteinemi, tip IIb veya III

Prebetalipoproteinemi ile birlikte hiperbetalipoproteinemi

İç hipergliseridemi ile birlikte hiperkolesterelomi

Hiperlipidemi, grup C

Tubero-eruptif ksantoma

Ksantoma tuberozum

Hariç: serebrotendinöz kolesteroz [van Bogaert-Scherer-Epstein] (E75.5)

E78.3 Hiperşilomikronemi

Fredrickson hiperlipoproteinemi, tip I veya V

Hiperlipidemi, grup D

Karma hipergliseridemi

E78.4 Hiperlipidemi, diğer

Ailesel birleşik hiperlipidemi

E78.5 Hiperlipidemi, tanımlanmamış

E78.6 Lipoprotein eksikliği

Abetalipoproteinemi

Yüksek yoğunluklu lipoprotein eksikliği

Hipoalfalipoproteinemi

Hipobetalipoproteinemi (ailesel)

Lesitin kolesterol açiltransferaz eksikliği

Tangiyer hastalığı

E78.8 Lipoprotein metabolizması diğer bozuklukları

E78.9 Lipoprotein metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E79 Purin ve pirimidin metabolizması bozuklukları

Hariç: böbrek taşı (N20.0)

birleşik immün yetmezlik bozuklukları (D81.-)

gut (M10.-)

orotasidürik anemi (D53.0)

kseroderma pigmentozum (Q82.1)

181


E79.0 Hiperürisemi, enflamatuvar artrit ve tofüs hastalığı bulgularının

bulunmadığı

semptomsuz hiperürisemi

E79.1 Lesch-Nyhan sendromu

E79.8 Pürin ve pirimidin metabolizması diğer bozuklukları

Kalıtsal ksantinuri

E79.9 Pürin ve pirimidin metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E80 Porfirin ve bilirubin metabolizması bozuklukları

Dahil: katalaz ve peroksidaz kusurları

E80.0 Kalıtsal eritropoyetik porfiri

Doğuştan eritropoyetik porfiri

Eritropoyetik protoporfiri

E80.1 Porfiri kutena tarda

E80.2 Porfiri, diğer

Kalıtsal koproporfiri

Porfiri:

• BŞT

• akut aralıklı (karaciğerle ilgili)

İstenirse, nedeni tanımlanmak için dış neden kodu (Bölüm XX) kullanınız.

E80.3 Katalaz ve peroksidaz kusurları

Akatalazya [Takahara]

E80.4 Gilbert sendromu

E80.5 Crigler-Najjar sendromu

E80.6 Bilirubin metabolizmasının diğer bozuklukları

Dubin-Johnson sendromu

Rotor sendromu

E80.7 Bilirubin metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E83 Mineral metabolizması bozuklukları

Hariç: diyette mineral eksikliği (E58-E61)

paratiroid hastalıkları (E20-E21)

D vitamini eksikliği (E55.-)

E83.0 Bakır metabolizması bozuklukları

Menkes (kıvırcık saç) (kirpi saç) hastalığı

Wilson hastalığı

182


E83.1 Demir metabolizması bozuklukları

Hemokromatoz

Hariç: anemi:

• demir eksikliği (D50.-)

• sideroblastik (D64.0-D64.3)

E83.2 Çinko metabolizması bozuklukları

Akrodermatit enteropatika

E83.3 Fosfor metabolizması bozuklukları

Asit fosfataz eksikliği

Ailesel hipofosfatemi

Hipofosfatazya

D vitamini dirençli:

• osteomalazi

• raşitizm

Hariç: yetişkin osteomalazisi (M83.-)

osteoporoz (M80-M81)

E83.4 Magnezyum metabolizması bozuklukları

Hipermagnezemi

Hipomagnezemi

E83.5 Kalsiyum metabolizması bozuklukları

Ailesel hipokalsiürik hiperkalsemi

İdyopatik hiperkalsemi

Hariç: kondrokalsinoz (M11.1-M11.2)

hiperparatiroidizm (E21.0-E21.3)

E83.8 Mineral metabolizması diğer bozuklukları

E83.9 Mineral metabolizması tanımlanmamış bozuklukları

E84 Kistik fibroz

Dahil: mukovisidoz

E84.0 Kistik fibroz, akciğer belirtileriyle birlikte

E84.1 Kistik fibroz, barsak belirtileriyle birlikte

Mekonyum ileus† (P75*)

E84.8 Kistik fibroz, diğer belirtileriyle birlikte

Kistik fibroz, birleşik belirtileriyle birlikte

E84.9 Kistik fibroz, tanımlanmamış

E85 Amiloyidoz

Hariç: Alzheimer hastalığı (G30.-)

183


E85.0 Nöropatik olmayan kalıtsal-ailesel amiloyidoz

Ailesel Akdeniz ateşi

Kalıtsal amiloyid nefropatisi

E85.1 Nöropatik kalıtsal-ailesel amiloidoz

Amiloid polinöropatisi (Portekiz)

E85.2 Kalıtsal-ailesel tanımlanmamış amiloyidoz

E85.3 İkincil sistemik amiloyidoz

Hemodiyalize bağlı amiloyidoz

E85.4 Organla-sınırlı amiloidoz

Sınırlı amiloidoz

E85.8 Amiloidoz, diğer

E85.9 Amiloidoz, tanımlanmamış

E86 Hacim azlığı

Dehidratasyon

Plazma veya hücre dışı hacimde azalma

Hipovolemi

Hariç: yenidoğanın dehidratasyonu (P74.1)

hipovolemik şok:

• BŞT (R57.1)

• cerrahi sonrası (T81.1)

• travmaya bağlı (T79.4)

E87 Sıvı, elektrolit ve asit-baz dengesinin diğer bozuklukları

E87.0 Hiperozmolalite ve hipernatremi

Sodyum [Na] fazlalığı

Sodyum [Na] aşırı yüklenmesi

E87.1 Hipo osmolalite ve hiponatremi

Sodyum [Na] eksikliği

Hariç: uygunsuz antidiüretik hormon salgı sendromu (E22.2)

E87.2 Asidoz

Asidoz:

• BŞT

• laktik

• metabolizma

• solunum

Hariç: diyabetik asidoz (E10-E14 ortak dördüncü karakter.1 ile birlikte)

E87.3 Alkaloz

Alkaloz:

• BŞT

184


• metabolizma

• solunum

E87.4 Asit-baz dengesinin karma bozukluğu

E87.5 Hiperkalemi

Potasyum [K] fazlalığı

Potasyum [K] aşırı yüklenmesi

E87.6 Hipokalemi

Potasyum [K] eksikliği

E87.7 Sıvı aşırı yüklenmesi

Hariç: ödem (R60.-)

E87.8 Elektrolit ve sıvı dengesinin diğer bozuklukları, başka yerde sınıflanmamış

Elektrolit dengesizliği BŞT

Hiperkloremi

Hipokloremi

E88 Metabolizma diğer bozuklukları

Hariç: histiyositoz X (kronik) (D76.0)

İlaçların neden olduğu durumlarda, ilacı tanımlamak için dış neden kodu

(Bölüm XX) kullanınız.

E88.0 Plazma protein metabolizması bozuklukları, başka yerde sınıflanmamış

α-1-Antitiripsin eksikliği

Bisalbuminemi

Hariç: lipoprotein metabolizması bozuklukları (E78.-)

monoklonal gamopati (D47.2)

poliklonal hipergamaglobulinemi (D89.0)

Waldenström makroglobulinemisi (C88.0)

E88.1 Lipodistrofi, başka yerde sınıflanmamış

Lipodistrofi BŞT

Hariç: Whipple hastalığı (K90.8)

E88.2 Lipomatoz, başka yerde sınıflanmamış

Lipomatoz:

• BŞT

• doloroza [Dercum]

E88.8 Metabolizma diğer tanımlanmamış bozukluklar

Launois-Bensaude adenolipomatoz

Trimetilaminüri

E88.9 Metabolizma tanımlanmamış bozukluklar

185


E89 Girişim sonrası iç salgı ve metabolizmada gelişen

bozukluklar, başka yerde sınıflanmamış

E89.0 Girişim sonrası hipotiroidizm

Yayılma sonrası hipotiroidizm

Cerrahi sonrası hipotiroidizm

E89.1 Girişim sonrası hipoinsulinemi

Pankreatektomi sonrası hiperglisemi

Cerrahi sonrası hipoinsulinemi

E89.2 Girişim sonrası hipoparatiroidizm

Paratiroprival tetani

E89.3 Girişim sonrası hipopituitarizm

Yayılma sonrası hipopituitarizm

E89.4 Girişim sonrası yumurtalık yetmezliği

E89.5 Girişim sonrası testis az çalışması

E89.6 Girişim sonrası adrenokortikal (-medüller) az çalışması

E89.8 Girişim sonrası iç salgı ve metabolizma diğer bozukluklar

E89.9 Girişim sonrası iç salgı ve metabolizma tanımlanmamış bozukluklar

E90* Beslenme ve metabolizma bozuklukları, başka yerde sınıflanmış

hastalıklarda

186


BÖLÜM 5

RUHSAL VE DAVRANIŞSAL BOZUKLUKLARI

(F00-F99)

Dahil: psikolojik gelişim bozuklukları

Hariç: belirtiler, bulgular ve anormal klinik ve laboratuvar verileri, başka yerde

sınıflanmamış (R00-R99)

Bu bölüm aşağıdaki blokları içerir:

F00-F09 Organik ve semptomatik ruhsal bozukluklar

F10-F19 Psikoaktif madde kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar

F20-F29 Şizofreni, şizotipal ve sanrılı bozukluklar

F30-F39 Duygudurum [duygulanım] bozukluklar

F40-F48 Nevrotik, stresle ilgili ve somatoform bozukluklar

F50-F59 Fizyolojik bozukluklar ve fiziksel etkenlerle bağlantılı davranış sendromları

F60-F69 Erişkinde kişilik ve davranış bozuklukları

F70-F79 Zeka geriliği

F80-F89 Ruhsal gelişim bozuklukları

F90-F98 Genellikle çocukluk ve delikanlılık çağında başlayan davranışsal ve duygusal

bozukluklar

F99 Tanımlanmamış ruhsal bozukluklar

Bu bölüm için asteriks kategorileri aşağıdadır:

F00* Bunama, Alzheimer hastalığında

F02* Bunama, başka yerde sınıflanmış diğer hastalıklarda

Organik ve semptomatik ruhsal bozukluklar

(F00-F09)

Bu bölümde, beyin hastalığı, beyin zedelenmesi, ya da beyinde işlev bozukluğuna yol

açan başka nedenlerle ortaya çıkan ruhsal bozukluklar bir araya getirilmiştir.İşlev

bozukluğu beynin doğrudan etkileyen hastalık ve yaralanmalarda görüldüğü gibi birincil,

ya da birden çok organ veya sistemi tutan sistemik hastalıkların beyni etkilemesinde

görüldüğü gibi ikincil olabilir.

Bunama, genellikle kronik ya da ilerleyici beyin hastalığına bağlı bellek, düşünme,

yönelim, anlama, hesaplama, öğrenme yetisi, yargılama ve dil gibi birden çok yüksek

beyin işlevinde bozulma ile giden bir sendromdur. Bilinç bozukluğu yoktur. Duygusal

kontrol, sosyal davranış veya motuvasyonda zayıflama sıklıkla bilişsel bozukluğa eşlik

eder; bazen ondan önce görülebilir. Bu sendrom Alzheimer hastalığı, serebrovasküler

hastalık veya beyni birincil ya da ikincil olarak etkileyen başka durumlarda ortaya çıkar.

187


İstendiğinde altta yatan hastalığı tanımlanmak için ek kod kullanınız.

F00* Alzheimer hastalığındaki bunama (G30.-†)

Alzheimer hastalığı, tipik nöropatolojik ve nörokimyasal özellikleri olan,

etiyolojisi bilinmeyen birincil dejeneratif bir beyin hastalığıdır. Genellikle sinsi

başlar ve bazen 2-3 yıl, bazen çok daha uzun zaman içinde yavaş ama sürekli

ilerler.

F00.0* Alzheimer hastalığındaki bunama, erken başlangıçlı (G30.†)

Alzheimer hastalığındaki bunamanın 65 yaşından önce başlayan ve yüksek beyin

işlevlerinde çok sayıda bozuklukla beraber, hızla kötüleşen tipidir. Afazi, agrafi,

aleksi, apramsi vakaların çoğunda erken dönemde ortaya çıkar.

Alzheimer hastalığı, tip 2

Alzheimer tipi presenil bunama

Alzheimer tipinin birincil dejeneratif bunamaı, presenil başlangıçlı

F00.1* Alzheimer hastalığındaki bunama, geç başlangıçlı (G30.1†)

Alzheimer hastalığındaki bunamanın, klinik olarak gözlenebilen belirtilerin 65

yaşından sonra, genellikle 70 yaşlarından sonra başlayan, yavaş gidişli tipidir.

Bellek bozukluğu temel özelliğidir.

Alzheimer hastalığı, tip 1

Alzheimer tipi senil bunama

Alzheimer tipi primer dejeneratif bunama, senil başlangıçlı

F00.2* Alzheimer hastalığındaki bunama, atipik veya karışık tip (G30.8†)

Atipik bunama, Alzheimer tip

F00.9* Alzheimer hastalığındaki bunama, tanımlanmamış (G30.9†)

F01 Vasküler bunama

Bunama genellikle hipertansif serebrovasküler hastalığı da içeren vasküler

hastalıklara bağlı beyin enfarktı sonucudur. Enfarktlar sıklıkla küçüktür, ancak

etkileri eklenerek artar.

Dahil: arteriosklerotik bunama

F01.0 Akut başlangıçlı vasküler bunama

Sıklıkla, serebrovasküler tromboz, emboli ya ya kanamaya bağlı birbirini izleyen

inmelerden sonra, hızla gelişir. Nadir olarak tek ve büyük bir kanama neden

olabilir.

F01.1 Çoklu enfarkt bunaması

Başlangıcı akut forma göre daha yavaştır. Beyin dokusunda enfarktlar oluşmasına

yol açan küçük iskemik olayları izler.

188


Esas olarak kortikal bunama

F01.2 Subkortikal vasküler bunama

Yüksek tansiyon öyküsü ile klinik olarak kuşkulanılan ve serebral hemisferlerin,

BBT ile de gösterilebilen, derin beyaz maddesinde iskemiye bağlı yıkım odakları

bulunabilir. Klinik olarak çok benzemesine karşın, Alzheimer hastalığının aksine

serebral korteks sağlamdır.

F01.3 Karışık kortikal ve subkortikal vasküler bunama

F01.8 Vasküler bunamalar, diğer

F01.9 Vasküler bunama, tanımlanmamış

F02* Başka yerde sınıflandırılmış hastalıklardaki bunama

Alzheimer hastalığı veya serebrovasküler hastalık dışındaki nedenlere bağlı olan

ya da olduğu varsayılan bunama vakalarıdır. Başlangıcı her yaşta olabilir, nadiren

yaşlılıkta başlar.

F02.0* Pick hastalığındaki bunama (G31.0†)

Orta yaşta (genellikle 50-60 yaşları) başlayan, yavaş gelişen kişilik değişikliği,

sosyal gerileme, zeka, bellek ve dil işlevlerinde bozulma, apati, öfori, bazen

ekstrapiramidal bulgularla giden ilerleyici bunama.

F02.1* Creutzfeldt-Jakob hastalığındaki bunama (A81.0†)

Bulaşıcı bir etkenin neden olduğu sanılan, özgül nöropatolojik değişikliklere

(subakut süngeri ensefalopati) bağlı ağır nörolojik belirtilerle giden ilerleyici bir

bunamadır. Başlangıç genellikle orta ve ileri yaşlarda, tipik olarak 50’li

yaşlardadır, fakat tüm erişkin yaşlarda görülebilir. Gidişi subakuttur, 1-2 yılda

ölüme götürür.

F02.2* Huntington hastalığındaki bunama (G10†)

Beynin yaygın dejenerasyonunun parçası olarak ortaya çıkan bir bunamadır.

Huntington hastalığı otozomal dominant bir gen tarafından aktarılır. Her iki

cinste eþit olarak görülür ve tipik olarak 30-40 yaşlarında başlar.Yavaş ilerler 10-

15 yıl içinde ölüme yol açar.

Huntington koresinde görülen bunama

F02.3* Parkinson hastalığındaki bunama (G20†)

Bilinen Parkinson hastalığının (özellikle şiddetli formları) gidişi sırasında ortaya

çıkan bunama. Klinik olarak ayırd edici bir özellik henüz gösterilememiştir.

189


Bunama:

• paralizi ajitansda

• parkinsonizimde

F02.4* İnsan immün yetmezlik virusü [HIV] hastalığı (B22.0†)

Bunamanın klinik tanı ölçütlerinin karşılayan bilişsel yeti kaybının HIV

enfeksiyonu dışında açıklayabilecek bir hastalık veya durum olmaksızın ortaya

çıkmasıdır.

F02.8* Bunama diğer tanımlanmış, başka yerde sınıflanmış hastalıklarda

Bunama (aşağıdakilerde):

• serebral lipidoz (E75.- †)

• epilepsi (G40.- †)

• hepatolentiküler dejenerasyon (Wilson hastalığı) (E83.0†)

• hiperkalsemi (E83.5†)

• sonradan olan hipotiroidizm (E00.-, E02.- †)

• zehirlenmeler (T36-T65†)

• multipl skleroz (G35†)

• nörosifiliz (A52.1†)

• niasin eksikliği [pellegra] (E52†)

• poliarteritis nodoza (M30.0†)

• sistemik lupus eritematozis (M32.- †)

• trepanazomiazis (B56.- †, B57.- †)

• B12 vitamini eksikliği (E53.8†)

F03 Bunama, tanımlanmamış

Presenil:

• bunama BŞT

• psikoz BŞT

Primer dejeneratif bunama BŞT

Senil:

• bunama:

• BŞT

• depresse veya paranoid tip

• psikoz BŞT

Hariç: derilyum veya akut konfüzyonel durumu olan senil bunama (F05.1)

senilite BŞT (R54)

F04 Alkol ve başka psikoaktif madde kullanımına bağlı olmayan

organik bellek yitimi sendromu

Değişen şiddette geriye doğru bellek yitimide vardır; ancak altta yatan patolojik

süreç yada zedelenmenin düzelmesiyle şiddeti azalabilir. Konfabulasyon belirgin

bir özelliktir, ama mutlaka builunması gerekmez. Bilişsel işlevlerde, zekada ve

190


algılamada genellikle bozukluk yoktur. Buda bellek bozukluğunun çarpıcı

biçimde öne çıkmasına yol açar. Prognoz altta yatan zedelenmenin gidişine

bağlıdır.

Korsakov psikoz veya sendromu, alkolik olmayan

Hariç: amnezi:

• BŞT (R41.3)

• anterograd (R41.1)

• dissosiyatif (F44.0)

• retrograd (R41.2)

Korsakov sendromu:

• alkole bağlı veya tanımlanmamış (F10.6)

• diğer psikoaktif maddelere bağlı (ortak dördüncü karakter .6 ile birlikte

F11-F19)

F05 Alkol veya başka psikoaktif maddelere bağlı olmayan

deliriyum

Değişik nedenlerle ortaya çıkabilen ve bilinç, dikkat, algılama, düşünce, bellek,

davranış, duygu ve uyku-uyanıklık bozukluklarıyla belirli bir sendromdur. Her

yaşta olabilir, ancak en sık 60 yaşından sonra görülür.

Dahil: akut veya subakut:

• beyin sendromu

• konfüzyon durumu (alkolik olmayan)

• enfektif psikoz

• organik reaksiyon

• psiko-organik sendrom

Hariç: deliriyum tremens, alkole bağlı veya tanımlanmamış (F10.4)

F05.0 Bunama olmaksızın deliriyum

F05.1 Bunamanın üzerine eklenmiş deliriyum

Bunamanın (F00-F03) gidişi sırasında ortaya çıkan deliriyum için kullanılmalıdır.

F05.8 Deliriyumlar, diğer

Karma deliriyum

F05.9 Deliriyum, tanımlanmamış

191


F06 Beyin hasarı, beyin işlev bozukluğu vebedensel hastalıklara bağlı

başka ruhsal bozukluklar

F19)

Bu kategori, beyin işlev bozukluğuna yol açan değişik durumları içerir. Birincil

beyin hastalıkları, beyni ikincil olarak etkileyen sistemik hastalıklar, Cushing

hastalığı gibi endokrin bozukluklar, ya da başka bedensel hastalıklar ve dışardan

alınan zehirli maddeler. (F10-F19’da sınıflanan alkol ve maddeler hariç) ve

hormonlar bu durumlara yol açabilirler.

Hariç: aşağıdakilerle birlikte:

• deliriyum (F05.-)

• F00-F03’de sınıflandırılan bunama

alkol ve diğer psikoaktif maddelerin kullanımına bağlı bozukluklar (F10-

F06.0 Organik hallusinozis

Bilinç açıkken, sürekli yada tekrarlayan, genellikle görsel veya işitsel varsanılarla

belirli bir bozukluktur. Hasta bu durumun farkında olabilir ya da olmayabilir.

Halusinasyonların delüzyonel incelikleri ortaya çıkabilir, fakat bunlar klinik

tabloya baskın değildir, şuur korunabilir.

Organik halusinasyon durumu (alkolik olmayan)

Hariç: alkolik halusinozis (F10.5)

şizofreni (F20.-)

F06.1 Organik katatonik bozukluk

Katatonik belirtilerle birlikte azalmış (stupor) ya da artmış (taşkınlık) psikomotor

aktivite görülür. Psikomotor rahatsızlık bir uçtan bir uca değişebilir.

Hariç: katatonik şizofreni (F20.2)

stupor:

• BŞT (R40.1)

• disosiyatif (F44.2)

F06.2 Organik sanrılı [şizofreni-benzeri] bozukluk

Klinik tabloya tekrarlayan ya da sürekli sanrılar hakimdir. Sanrılar varsanılarla

birlikte görülebilir ancak içerikleri varsanılarınkiyle sınırlı değildir.Acayip

sanrılar, varsanılar veya düşünce bozukluğu gibi şizofreni düşündürecek

özellikler bulunabilir.

Paranoid ve paranoid-hallusinatuvar organik durum

Şizofreni-benzeri pikosisin epilepsi

Hariç: hastalıklar:

• akut ve geçici psikotik (F23.-)

• inatçı hezeyan (F22.-)

• psikotik ilaca bağlı (ortak dördüncü karakter .5 ile birlikte F11-F10)

şizofreni (F20.-)

192


F06.3 Organik duygulanım bozuklukları

Duygulanımda ve sıklıkla genel hareketlilik düzeyinde değişiklikle belirli

bozukluklardır. Duygulanım bozukluğu organik etkenden sonra ortaya çıkmalı.

Hariç: organik olmayan veya tanımlanmamış duygu durum bozuklukları

(F30-F39)

F06.4 Organik bunaltı bozukluğu

Yaygın bunaltı bozukluğu (F41.1), panik bozukluğu (F41.0) ya da her ikisinin

birden temel tanımsal özellikleriyle belirli, ancak beyin işlev bozukluğuna yol

açabilecek organik bir bozukluğun sonucunda (temporal lob epilepsisi,

tirotoksikoz veya feokromasitoma gibi) ortaya çıkmış bir bozukluktur.

Hariç: organik olmayan veya tanımlanmamış bunaltı bozuklukları (F41.-)

F06.5 Organik disosiyatif bozukluk

F44.-‘deki bozukluklardan biriyle (disosiyatif bozukluk [konversiyon]) bu

bölümün girişinde belirtilen organik etiyolojinin genel ölçütlerinin birlikte

karşılandığı bir bozukluktur.

Hariç: disosiyatif [konversiyon] bozukluklar, organik olmayan veya

tanımlanmamış (F44.-)

F06.6 Organik duygusal oynaklık [astenik] bozukluğu

Organik bir bozukluğa bağlı olduğu düşünülen, belirgin ve sürekli duygusal

kontrolsüzlük ve oynaklık, kolay yorulma, değişik ve hoş olmayan bedensel

algılar (baş dönmesi gibi) ve ağrılarla belirli bir bozukluktur.

Hariç: samotoform bozukluklar, organik olmayan veya tanımlanmamış

(F45.-)

F06.7 Hafif bilişsel bozukluk

Bu bozukluk, sistemik yada beyini etkileyen bir enfeksiyon (HIV gibi) yada

fiziksel bozukluktan önce, sonra ya da onun gidişi sırasında ortaya çıkabilir.

Beyin tutulumunu gösteren nörolojik kanıtlar bulunmayabilir. Huzursuzluk ve

günlük işlerde aksama vardır. Bu kategorinin sınırları henüz kesinleşmemiştir.

İyileşen bir fiziksel bozukluğa bağlıysa, hafif bilişsel bozukluk birkaç haftadan

fazla sürmez. Bu kitapta yer alan başka bir bozukluk tanısı konabiliyorsa hafif

bilişsel bozukluk tanısı kullanılmamalıdır. Temel özelliği bilişsel yetilerdeki

azalmadır. Bu bellek bozukluğu öğrenmek ya da dikkatini toplamada güçlük

şeklinde olabilir. Nesnel testler genellikle bozukluğu gösterirler. Belirtiler,

bunama (F00-F03), organik bellek yitimi sendromu (F04) ya da deliriyum (F05.-)

tanıları için yeterli değildir. Ensefalit sonrası sendrom (F07.1) ve çarpma sonrası

sendromdan (F07.2), farklı etiyolojisi, belirtileri genel olarak daha hafif ve sınırlı

olması ve daha kısa sürmesiyle ayrılır.

193


F06.8 Bedensel hastalık, beyin hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı

başka belirlenmiş ruhsal bozukluklar

Epileptik psikoz BŞT

F06.9 Bedensel hastalık, beyin hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı

belirlenmemiş ruhsal bozukluk

Organik:

• beyin sendromu BŞT

• zihinsel bozukluk BŞT

F07 Beyin hastalığı, hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı kişilik ve

davranış bozuklukları

Kişilik ve davranış değişiklikleri, beyin hastalığı, hasarı ya da işlev bozukluğu

sırasında ya da bunların kalıntısı olarak bulunabilir.

F07.0 Organik kişilik bozukluğu

Hastalık öncesi alışılmış davranış kalıplarının, önemli ölçüde değişmesi ile belirli

bir bozukluktur. Özellikle duygunun, gereksinimlerin ve dürdülerin dışa vurumu

etkilenir. Bilişsel işlevler cinsel davranışta değişme ile bozulmuştur.

Organik:

• psödopsikopatik kişilik

• psödoretarde kişilik

Sendrom:

• frontal lob

• limbik epileptik kişilik

• lobotomi

• postlökotomi

Hariç: kalıcı kişilik değişikliği (aşağıdakilerden sonra):

• katastrofik deneyim (F62.0)

• psikiyatrik hastalık (F62.1)

postkontüzyonel sendrom (F07.2)

postensefalitik sendrom (F07.1)

özel kişilik bozukluğu (F60.-)

F07.1 Eensefalit sonrası sendrom

Bu sendrom viral ya da bakteriyel ensefalit geçirildikten sonra kalan davranış

değişikliklerini içerir. Düzelebilir olması, bu sendrom ile organik kişilik

bozukluğunun temel farkıdır.

Hariç: organik kişilik bozukluğu (F07.0)

194


F07.2 Beyin sarsılması sonrası (postconcussional) sendromu

Genellikle bilinç yitimine yol açacak ölçüde şiddetli kafa travmasından sonra

ortaya çıkan bir sendromdur. Baş ağrısı, göz kararması (genellikle gerçek baş

dönmesi değildir), yorgunluk, sinirlilik, dikkatini toplamada ve beyin gücüyle

yapılacak işlerde güçlük, bellek bozukluğu, uykusuzluk, strese, heyecana ve

alkole karşı dayanıksızlık gibi farklı belirtileri olabilir.

Postkonkuzyonel sendrom (ensefalopati)

Post-travmatik beyin sendromu, psikotik olmayan

F07.8 Beyin hastalığı, hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı başka

organik kişilik ve davranış bozuklukları

Sağ hemisferik organik duygulanım bozukluğu

F07.9 Beyin hastalığı, hasarı ya da beyin işlev bozukluğuna bağlı

tanımlanmamış organik kişilik ve davranış bozukluğu

Organik psikosendrom

F09 Tanımlanmamış organik ya da semptomatik ruhsal bozukluk

Psikoz:

• organik BŞT

• semptomatik BŞT

Hariç: psikoz BŞT (F29)

Psikoaktif madde kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar

(F10-F19)

Bu bölüm hemen hepsi- tıbben önerilmiş olsun olmasın- bir ya da birden fazla psikoaktif

madde kullanımına bağlı olan (ağırlığı komplikasyonsuz zehirlenme ve zararlı

kullanımdan, açık psikotik bozukluk ve bunamaya kadar değişen) çeşitli bozuklukları

içerir. Söz konusu madde, ikinci ve üçüncü basamaklarla (F harfinden sonraki ilk iki

basamak), klinik durum ise dördüncü ve beşinci basamaklarla gösterilir. Gerektiğinde her

maddeyi gösterebilmek için bu kodlar kullanılabilir; ancak dörd basamaklı kodların

hepsinin bütün maddelere uygulanamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Psikoaktif maddenin saptanması hastanın verdiği bilgiye, idrar, kan örneklerinin

incelenmesine yada diğer kanıtlara dayanır (hastanın yanındaki ilaç örnekleri, klinik

belirti ve bulgular, üçüncü kişilerden elde edilen bilgi). İlaç kullanmayla ilgili birden çok

veri kaynağı aramak uygun olur. Birçok ilaç bağımlısı birden çok ilaç türü kullanır, fakat

bozukluğun tanısı, elden geldiğince, en fazla kullanılan maddeye (ya da madde grubuna)

göre sınıflandırılmalıdır. Bu, varolan bozukluğa neden olan ilaç ya da ilaç türüne göre

195


yapılmalıdır. Kuşkulu durumlarda, özellikle sürekli yada günlük ilaç kullanan vakalarda,

en sık kullanılan ilaç ya da ilaç türünü kodlayınız.

Psikoaktif madde kullanımı kesin belli bir biçimde olmuyorsa ya da farklı ilaçlar ayırt

edilemeyecek denli karışık kullanıldığında F19 kodlanmalıdır (karışık ilaç kullanımına

bağlı bozukluklar).

Hariç: bağımlılık yapmayan maddelerin kötü kullanımı (F55)

Aşağıdaki dördüncü-karakter alt bölümleri F10-F19 kategorileriyle birlikte kullanmak

içindir.

.0 Akut zehirlenme

Alkol ya da başka psikoaktif madde kullanımı ile ortaya çıkan ve bilinç, biliş, algı,

duygulanım, davranış, ya da başka psikofizyolojik işlevlerde bozukluğa yol açan

geçici bir durumdur. Akut zehirlenme çoğu kez doz düzeyleriyle yakından

ilgilidir (ICD-10’un XX. Bölümüne bakınız). Böyle olmakla birlikte bazen, böbrek

ya da karaciğer yetmezliği gibi organik sorunları olan hastalarda toksik etkiler,

beklenmeyecek düşük dozların bile zehirlenmeye yol açtığı görülebilir. Akut

zehirlenme geçeci bir durumdur. Zehirlenmenin ağırlığı zamanla azalır ve

birdaha madde kullanılmassa etkileri yavaş yavaş silinir. Doku hasarı ya da başka

bir komplikasyon gelişmemişse iyileşme tam olur.

Alkolizmdeki akut sarhoşluk

“Kötü geziler” (uyuşturucular)

Sarhoşluk BŞT

Patolojik zehirlenme

Psikoaktif madde zehirlenmesindeki kendinden geçme ve sahip olma

bozuklukları

.1 Zararlı kullanım

Psikoaktif madde kullanımının sağlığa zarar verecek şekilde oluşu. Zarar fiziksel

(enjekte edilen ilaçların neden olduğu hepatit vakaları gibi) ya da ruhsal (ağır

alkol tüketimine ikincil depresif bozukluk dönemleri) olabilir.

Psikoaktif madde kötüye kullanımı

.2 Bağımlılık sendromu

Madde kullanımı sırasında ortaya çıkan ve kişinin önceden değer verdiği

davranışlarına öncelik kazanan birçok fizyolojik, davranışsal ve bilişsel

değişikliklerle belirli bir durumdur. Maddeyi almak için çok güçlü istek veya

zorlantı, madde alma davranışını denetlemede güçlük (başlangıç, bırakma ve

kullanım dozu bakımlarından), madde kullanımı azaltıldığında ya da

bırakıldığında fizyolojik bırakma sendromu, dayanıklılık (tolerans) belirtileri,

maddeyi elde etmek kullanmak etkilerinden kurtulmak için harcanan zamanın

diğer ilgi ve uğraşlara yer bırakmayacak şekilde giderek artması.

196


Bağımlılık sendromu tek bir madde için (tütün ya da diazem gibi), bir madde

grubu için (opium içeren ilaçlar gibi), ya da daha değişik maddeler için söz

konusu olabilir.

Kronik alkolizm

Dipsomani

İlaç bağımlılığı

.3 Bırakma durumu

Maddenin genellikle uzun süren, tekrarlı, ve/veya yüksek doz kullanımından

sonra azaltılması ya da tümden kesilmesi ile oluşan, değişen ağırlıkta ve türde bir

grup belirtilir. Bırakma durumunun başlaması ve gidişinin süresi sınırlıdır ve bu

süre bırakmadan önce kullanılan maddenin türü ve dozuyla ilişkilidir. Bırakma

durumunda komplikasyon olarak konvülziyonlar görülebilir.

.4 Deliriyumlu bırakma durumu

Bırakma süresinde (F1x.3 e bakınız) deliriyumunda (F05.- için ölçütlere bakınız)

birlikte görüldüğü bir durumdur. Deliriyumlu bırakma durumunun tanısı 5

basamaklı kodlarla daha ayrıntılı gösterilebilir.

Deliriyum tremens (alkole bağlı)

.5 Psikotik bozukluk

Psikoaktif madde kullanımı sırasında ya da hemen sonra ortaya çıkan, varsanılar

(tipik olarak işitsel, fakat genellikle birden fazla duyu sistemini ilgilendiren),

yanlış tanımlamalar, sanrılar ve/veya referans fikirleri (sıklıkla paranoid ya da

zarar görme cinsinden), psikomotor bozukluklar (eksitasyon ya da stupor), ve

derin bir korkudan büyük bir hoşnutluğa kadar uzanan duygu anormallikleriyle

belirlenen psikotik olgulardır. Bilinç genellikle açıktır, fakat konfüzyonsuz bilinç

bulanıklığı görülebilir. Bozukluk bir ay içinde kısmen, altı ay içinde ise tamamen

ortadan kalkar.

Alkolik:

• hallüsinozis

• kıskançlık

• paranoya

• psikoz BŞT

Hariç: alkol veya diğer psikoaktif maddelere bağlı, reziduel ve geç-başlangıçlı

psikoaktif bozukluk (genel dördüncü karakter .7 ile birlikte F10-F19)

.6 Amnezik sendrom

Yakın bellekte belirgin bozukluğun bulunduğu bir sendromdur; anlık bellek

korunurken, uzak bellek bazen bozulur. Yeni bilgileri öğrenme zorluklar olduğu

gibi, zamanı tanıma ve olayları sıralama yetilerinde de bozulma vardır. Her

197


zaman görülmemekle birlikte konfabulasyon belirgin olabilir. Diğer bilişsel yetiler

genellikle iyi korunmuştur ve bellek bozukluğu diğer bozukluklara göre daha

belirgindir.

Amnestik bozukluk, alkol veya ilaca bağlı

Korsakov psikoz veya sendromu, alkol veya diğer psikoaktif maddelere bağlı

veya tanımlanmamış

Hariç: alkole bağlı olmayan Korsakov psikoz veya sendromu (F04)

.7 Kalıntı (reziduel) ve geç başlayan psikotik bozukluk

Alkol ya da psikoaktif madde kullanımına bağlı biliş, duygu, kişilik, davranış

değişikliklerinin psikoaktif maddenin kullanımından çok sonra başlayan ve bu

maddenin doğrudan etkisine bağlanamayacak bir dönemde görülen bozukluktur.

Hastalığın başlangıcı alkol ya da psikoaktif bir maddenin kullanımıyla doğrudan

ilişkili olmalıdır. Başlangıcın madde kullanımı döneminden daha sonra ortaya

çıktığı olgularda, bu durumun maddenin kalıntı etkileriyle doğrudan ilişkili

olduğu konusunda açık ve güçlü kanıtlar varsa bu tanı kodlanmalıdır.

Geri dönüşlerin (flashbackks) bulunduğu olgularda akut ve geçici psikotik

bozukluklar akla gelmelidir.

Alkolik bunama BŞT

Kronik alkolik beyin sendromu

Bunama ve bilişsel fonksiyonların sürekli zararının diğer hafif şekilleri

Geri dönüşler

Geç başlangıçlı psikoaktif madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk

Hallusinojen sonrası algılama bozukluğu

Kalıntı:

• affektivite bozukluğu

• kişilik ve davranış bozukluğu

Hariç: alkol veya psikoaktif maddenin neden olduğu:

• Korsakov sendromu (genel

dördüncü karakter .6 ile birlikte F10- F19)

• psikotik durum (genel dördüncü karakter .5 ile birlikte F10-F19)

.8 Başka ruhsal ve davranışsal bozukluklar

.9 Zihin ve davranış bozukluğu tanımlanmamış

F10.- Alkol kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F11.- Opioid kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar

[Alt bölümler için için 321-323, sayfalara bakınız]

198


F12.- Kannabinoid (esrar) kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal

bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F13.- Sedatif ya da hipnotik kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal

bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F14.- Kokain kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F15.- Kafein ve başka uyarıcıların kullanımına bağlı ruhsal ve

davranışsal bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F16.- Hallusinojenlerin kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal

bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F17.- Tütün kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F18.- Uçucuların kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal

bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

F19.- Karışık türden ilaç ve başka psikoaktif maddelerin

kullanımına bağlı ruhsal ve davranışsal bozukluklar

[Alt bölümler için 321-323, sayfalara bakınız]

Bu kategori iki veya daha fazla psikoaktif madde kullanıldığı bilindiğinde

kullanılmalıdır, fakat bozukluğa en fazla katkısı olan maddenin tahmini

imkansızdır. Bu kategori kullanılan psikoaktif maddelerin bazısı veya tamamının

belli olmadığı veya bilinmediği durumlarda da kullanıla bilinir.

Dahil: ilaçların yanlış kullanımı BŞT

Şizofreni, şizotipal ve sanrılı bozukluklar

(F20-F29)

199


Şizofreni bu grubun en önemli ve sık görülen bozukluğudur. Şizotipal bozukluk, inatcı

sanrılı bozukluklar ve daha büyük bir grubu oluşturan akut ve geçici psikotik bozukluklar

hastalığın doğası ile ilgili tartışmalardan dolayı şizoaffektif bozukluklar bu bölümde

bırakılmıştır.

F20 Şizofreni

Şizofrenik bozuklukların asıl ve belirleyici özellikleri düşünce ve algı

alanlarındadır. Duygulanımda uygunsuzluk veya küntleşme vardır. Zaman

içinde belli kognitif bozukluklar ortaya çıksa bile bilinç açıktır ve zihinsel yetiler

bozulmamıştır. İşitme varsanıları türünden varsanılar sık görülür ve algı

bozukluğu düşünce akımından kopma, başka düşüncelerin girmesi ve

düşüncelerin sanki dış güçler tarafından çekiliyor gibi olması sık görülür.

Düşünce yankılanması, düşünce sokulması veya çekilmesi ve düşünce

yayınlanması, kontrol edilme, etkilenme veya edilginlik sanrıları, sanrılı algılama,

hastanın davranışlarını yorumlayan veya kendi aralarında hastayı tartışan işitme

varsanıları veya bedenin belli bölgesinden gelen varsanısal sesler, herhangi bir

türden inatcı varsanılar, negatif belirtiler.

Hastalığın gidişi büyük farklılıklar gösterir ve herzaman süregenleşmeye ve

yıkıma yol açmaz (gidiş beşinci basamakla belirlenmelidir). Yoğun depresif veya

manik belirtilerin varlığında eğer şizofrenik belirtiler duygulanım

bozukluğundan daha baskın değilse şizofreni tanısı konulmamalıdır. Belirgin

beyin hastalığı, ilaç entoksikasyonu veya kesilmesi durumlarında şizofreni tanısı

konulmamalıdır. Epilepsi veya başka beyin hastalığı durumlarında oluşan benzer

bozukluklar F06.2, ilaçlara bağlı olarak oluşan benzer bozukluklar F1x.5 başlıkları

altında belirtilmelidir.

Hariç: şizofreni:

• akut (ayrışmamış) (F23.2)

• siklik (F25.2)

şizofrenik reaksiyon (F23.2)

şizotipal bozukluk (F21)

F20.0 Paranoid şizofreni

Görece değişmez nitelikte, sıklıkla paranoid türden sanrılar, bu sanrılara eşlik

eden algı bozuklukları, özellikle işitme varsanıları. Duygulanım, istenç ve

konuşma bozuklukları ve katatonik belirtiler çok belirgin değildir.

Parafrenik şizofreni

Hariç: envolüsyonel paranoid durum (F22.8)

paranoya (F22.0)

F20.1 Hebefrenik şizofreni

Duygulanımda değişikliklerin belirgin olduğu, dağınık ve hızla gelip giden sanrı

ve varsanıların bulunduğu bir şizofreni türüdür. Davranış önceden

200


kestirilemeyen nitelikte ve sorumsuzdur. Sık olarak manyerizm görülür.

Duygudurum sığ ve uygunsuzdur. Gülümsemeler, kıkırdamalar, manyerizm,

şaklabanlıklar, hipokondriyak yakınmalar ve aynı sözleri tekrar tekrar söyleme

sık görülür. Düşünce dağınık, konuşma amaçsız ve tutarsızdır. Hastada yalnız

kalma eğilimi vardır. Davranış amaçsız ve duygudan yoksundur. Bu şizofreni

türü genellikle 15-25 yaş arasında başlar Özellikle duygulanımda küntleşme ve

istenç kaybı biçiminde negatif belirtilerin hızlı gelişimi yüzünden hastalığın gidişi

genellikle kötüdür.

Dezorganize şizofreni

Hebefreni

F20.2 Katatonik şizofreni

Klinik durumda asıl belirti ve baskın özellik belirgin psikomotor bozukluklardır.

Bu belirtiler hiperkineziden stupora veya otomatik boyun eğişten negativizme

dek aşırı uçlara doğru değişim gösterebilir. Hastada ortaya çıkan bazı tutum veya

duruşlar uzun süre değişmeden kalabilir. Bu durumun çarpıcı bir özelliği de

şiddet içeren eksitasyon nöbetleridir. Katatonik durum, canlı görme varsanıları

içeren rüyaya benzer (oneiroid) durumlarla birlikte görülebilir.

Katatonik stupor

Şizofrenik:

• katalepsi

• katatoni

• balmumu esnekliği

F20.3 Ayrışmamış şizofreni

Belirtilerin şizofreni tanısı için genel ölçütleri karşılamalı (F20 için giriş bölümüne

bakınız) fakat yukarıda tanımlanan alttiplere (F20.0-F20.2) uymamalıdır. Bu

alttiplerde bulunan özelliklerden bir veya birkaçını gösterebilir fakat bunlar o

alttipin tanısını koyduracak belirginlikte değildir.

Atipik şizofreni

Hariç: akut şizofreni-benzeri psikotik bozukluk (F23.2)

kronik ayrışmamış şizofreni (F20.5)

post-şizofrenik depresyon (F20.4)

F20.4 Post-şizofrenik depresyon

Şizofrenik hastalığın ardından gelişen ve uzayabilen bir depresif nöbettir. Bazı

şizofrenik belirtiler bulunmakla birlikte artık tabloya egemen değildirler. Eğer

hastada artık hiç şizofrenik belirti yoksa depresif nöbet tanısı konulur. (F32.-) Eğer

şizofrenik belirtiler hala renkli ve belirgin ise uygun şizofreni tipinin tanısı

konulmalıdır (F20.0-F20.3).

201


F20.5 Kalıntı şizofreni

Şizofrenik bozukluğun gelişiminde kronik bir devre olup erken evreden başlayan

belirgin bir ilerleme söz konusudur. Belirgin “negatif” şizofrenik belirtiler,

örneğin, psikomotor yavaşlama, durgunluk, duygulanımda küntleşme, edilginlik,

girişkenlikte yitim, konuşmanın içerik ve niceliğinde azalma, yüz ifadesi, göz

ilişkisi ve ses değişiklikleri ve hareketlerle olan sözsüz iletişimin azalması,

kendine bakımda ve sosyal becerilerde düşme.

Kronik ayrışmamış şizofreni

Restzustand (şizofrenik)

Kalıntı şizofrenik durum

F20.6 Basit şizofreni

Garip davranışlar, toplumsal ilişkilerde ve diğer becerilerde bozulma sinsi ve

ilerleyici bir biçimde ortaya çıkar. Önceden açık psikotik belirtilerin bulunduğu

bir dönem olmaksızın rezidüel şizofreninin tipik “negatif” belirtileri (örneğin

duygulanımda küntleşme, istenç kaybı) gelişir.

F20.8 Şizofreni, diğer

Senestopatik şizofreni

Şizofreniform:

• bozukluk BŞT

• psikoz BŞT

Hariç: kısa şizofreniform bozukluklar (F23.2)

F20.9 Şizofreni, tanımlanmamış

F21 Şizotipal bozukluk

Şizofrenide görülenlere benzer acayip davranış, düşünce ve duygulanım

bozuklukları ile belirli bir durum olup şizofreninin belirleyici ve kesin belirtileri

herhangi bir dönemde görülmez. Uygunsuz ve kısıtlı duygulanım (birey soğuk ve

uzak olabilir), davranış veya görünüş tuhaf, egzantrik ve olağandışıdır, ilişki

kurmada güçlük ve sosyal çekilme eğilimi vardır, alt kültür değerlerine uymayan,

davranışı etkileyen tuhaf inançlar veya büyüsel düşünceler, kuşkuculuk veya

paranoid düşünceler, dış kışkırtmalara bağlı olmayan, sık görülmeyen geçici yarı

psikotik nöbetler, bu nöbetlerde yoğun yanılsamalar, işitme ve başka varsanılar,

sanrıya benzer düşünceler ortaya çıkar.

Latent şizofrenik reaksiyon

Şizofreni:

• borderline

• latent

202


• prepsikotik

• prodromal

• psödonevrotik

• psödopsikopatik

Şizotipal kişilik bozukluğu

Hariç: asperger sendromu (F84.5)

şizoid kişilik bozukluğu (F60.1)

F22 İnatçı sanrılı bozukluklar

Bu tanı kümesi çeşitli bozuklukları içerir. Bunlarda klinik açıdan ya sadece ya da

en belirgin olarak uzun süreli sanrılar bulunur. Ayrıca bunlar organik, şizofrenik

ya da afektif bir hastalık olarak sınıflandırılamaz. Bunlar çeşitli nedenlerle oluşan

(heterojen) ve şizofreni ile bağlantısı bilinmeyen hastalıklardır. Birkaç aydan daha

az süren sanrılı bozukluklar F23.-ya sınıflandırılmalıdır.

F22.0 Sanrılı bozukluk

Bu bozukluklar kümesinde ya tek bir, ya da birbiri ile ilgili bir takım sanrılar

gelişir. Bunlar genellikle inatçı olup bazen yaşam boyu sürerler. Sanrıların içeriği

çok değişikdir. Açık ve inatçı işitme varsanıları, kontrol edilme sanrıları ya da

duygulanım küntleşmesi gibi şizofreni belirtileri, kesin tanı konmuş beyin

hastalığı bulunması durumları bu tanı ile bağdaşmaz. Bazen, özellikle yaşlı

hastalarda gelip geçici tek tük işitme varsanıları görülebilirse de, bunlar tipik

şizofrenik belirti değildir ve klinik durumun ancak küçük bir parçasını

oluştururlar.

Paranoya

Paranoid:

• psikoz

• durum

Parafreni (geç)

Sensitiver Beziehungswahn

Hariç: paranoid:

• kişilik bozukluğu (F60.0)

• psikoz, psikojenik (F23.3)

• reaksiyon (F23.3)

• şizofreni (F20.0)

F22.8 Diğer inatçı sanrılı bozukluklar

Bu tanı, sanrılı bozukluk (F22.0) ölçütlerini karşılamayan rezidüel bir inatçı sanrılı

bozukluk sınırlıdır. Sanrılarla birlikte süren işitme varsanılarının ya da şizofreni

tanısı (F20.-) koymaya yeterli olmayan şizofreni belirtilerinin bulunduğu

bozukluklarda bu tanı kullanılmalıdır.

203


Sanrılı dismorfobi

Yaş dönümü paranoid durum

Paranoia querulans

F22.9 İnatçı sanrılı bozukluk, tanımlanmamış

F23 Akut ve geçici psikotik bozukluklar

Akut başlangıç psikotik olmayan bir durumdan iki hafta ya da daha kısa bir süre

içinde açık psikotik bir duruma geçiş olarak tanımlanmamıştır. Akut psikotik

bozuklukların önemli bir kısmında akut stres bulunmaz. Bu bozukluklarda beyin

sarsılması, deliriyum ya da bunama gibi organik nedenler bulunmaz. Şaşkınlık,

kuruntulu düşünce, o andaki konuşulanlara dikkati verememe sıklıkla bulunur,

fakat bunlar deliriyum ya da bunama düşündürecek denli belirgin ise, inceleme

ve gözlemlerde bu nokta aydınlatılıncaya dek tanı ertelenmelidir.

F23.0 Şizofrenik belirtisiz akut polimorf psikotik bozukluk

Günden güne, hatta saatten saate değişen varsanıların, sanrıların ve algı

bozukluklarının açıkça görüldüğü bir psikotik bozukluktur. Yoğun mutluluk,

esriklik duyguları ya da bulantı ve öfkelilikle birlikte görülen duygusal karışıklık

sıklıkla bulunur. Bu polimorf ve değişken klinik görünüm hastalığı belirleyen

özelliktir. Afektif ya da psikotik belirtiler bazen olsa bile, bunlar manik (F30.-),

depresif (F32.-) nöbetlerin ya da şizofreninin (F20.-) ölçütlerine uymaz. Bu

bozukluk özellikle kısa sürede birden (48 saat içinde) başlar ve kısa sürede söner;

olguların çoğunda görünen bir ortaya çıkarıcı stres yoktur. Eğer belirtiler 3 aydan

uzun sürerse tanı değiştirilmelidir. (Süren sanrılı bozukluk (F22.-) ya da başka

organik olmayan psikotik bozukluk (F28) tanıları uygun olabilir.)

Bouffée délirante, şizofrenik belirtisiz veya tanımlanmamış

Sikloid psikoz, şizofrenik belirtisiz veya tanımlanmamış

F23.1 Şizofrenik belirtili akut polimorf psikotik bozukluk

Akut polimorf psikotik bozukluk (F23.0) ölçütlerine uyan, fakat aynı zamanda

tipik şizofreni belirtilerinin de tutarlı biçimde bulunduğu akut bir psikotik

bozukluktur. Eğer şizofrenik belirtiler bir aydan uzun sürerse, tanı şizofreni (F20.-

) olarak değiştirilmelidir.

Bouffée délirante, şizofreni belirtili

Sikloid psikoz, şizofreni belirtili

F23.2 Şizofreni-benzeri akut psikotik bozukluk

Akut bir psikotik bozukluk olup, az çok oturmuş olan belirtileri şizofreni (F20.)

ölçülerine uyar, fakat 1 aydan kısa sürer. Bir miktar duygusal değişmeler ve

dalgalanmalar olursa da, bunlar akut polimorf psikotik bozuklukta (F23.0)

204


tanımlananlar kadar fazla değildir. Eğer şizofrenik belirtiler 1 aydan uzun

sürerse, tanı şizofreniye (F20.-) değiştirilmelidir.

Akut (ayrışmamış) şizofreni

Kısa şizofreniform:

• bozukluk

• psikoz

Oneirofrenia

Şizofrenik reaksiyon

Hariç: organik sanrılı [şizofreni-benzeri] bozukluk (F06.2)

şizofreniform bozukluk BŞT (F20.8)

F23.3 Diğer akut sanrılı bozukluklar

Bunlar, görece oturmuş sanrıların ve varsanıların bulunduğu, fakat şizofreni

(F20.-) ölçülerine uymayan akut psikotik bozukluklardır. Kötülük görme ve

üstüne alınma sanrıları sık görülür ve varsanılar genellikle işitme türündendir

(doğrudan doğruya hastaya konuşan sesler). Eğer sanrılar 3 aydan uzun sürerse

tanı, inatçı sanrılı bozukluk (F22.-) olarak değiştirilmelidir.

Paranoid reaksiyon

Psikojenik paranoid reaksiyon

F23.8 Diğer akut ve geçici psikotik bozukluklar

F23 grubu içindeki başka tanılara uymayan herhangi başka bir psikotik bozukluk

(sanrıların ve varsanıların daha kısa sürelerde görüldüğü akut psikoz durumlar

gibi) burada kodlanmalıdır.

F23.9 Akut ve geçici psikotik bozukluk, tanımlanmamış

Kısa reaktif psikoz BŞT

Reaktif psikoz

F24 Etkilenme ile oluşan (induced) sanrılı bozukluk

Birbirine duygusal olarak yakın iki ya da daha çok kişi tarafından paylaşılan

nadir bir sanrılı bozukluktur. Kişilerden birinde asıl psikotik bozukluk vardır;

sanrılar öbür kişiye ya da kişilere geçer ve bu kişiler ayrılınca sanrılar söner.

Folia à deux

Oluşan:

• paranoid bozukluk

• psikotik bozukluk

F25 Şizoafektif bozukluklar

Aynı nöbet içinde afektif ve şizofrenik belirtiler aynı zamanda ya da en azından

birkaç gün ara ile birlikte bulunduğu ve nöbetlerle gelen bozukluklar vardır.

205


Tipik afektif ve şizofrenik bozukluklarla bunların bağlantısı kesin olarak

bilinmemektedir. Sık görünmeleri nedeniyle ayrı bir tanı kategorisi olarak

belirtilirler. Önceden varolan bir şizofrenik hastalıkta duygulanım belirtileri

birlikte bulunabilir, sonradan hastalığa eklenebilir ya da başka sanrılı

bozukluklarda dönüşümlü olarak görülebilir ve bunlar uygun tanı kategorileri

olan F20-F29’da belirtilmelidirler. Duygulanım bozukluklarında, duyguduruma

uygun olmayan sanrıların ya da varsanıların bulunması (F30.2, F31.2, F31.3, F33.3)

şizoaffektif bozukluk tanısı konmasını gerektirmez.

F25.0 Şizoafektif bozukluk, manik tip

Hastalığın aynı nöbetinde hem şizofrenik hem manik belirtilerin birarada belirgin

olarak bulunduğu bir bozukluktur. Bu tanı, hem tek bir manik tipte şizoaffektif

nöbet için ve hem de nöbetlerinin çoğu manik türden olan yineleyici şizoaffektif

bozukluk için kullanılmalıdır.

Şizoafektif bozukluk, manik tip

Şizofreniform psikoz, manik tip

F25.1 Şizofektif bozukluk, depresif tip

Hastalığın bir nöbetinde hem şizofrenik hem depresif belirtilerin birlikte belirgin

olarak bulunduğu bir bozukluktur. Bu tanı kategorisi, hem bir tek depresif tipte

şizoaffektif nöbet, hem de yineleyici türden depresif tipte şizoafektif bozukluk

için kullanılmalıdır.

Şizoafektif psikoz, depresif tip

Şizofreniform psikoz, depresif tip

F25.2 Şizoafektif bozukluk, karma tip

Siklik şizofreni

Karma tip şizofreni ve afektif psikoz

F25.8 Şizoafektif bozukluklar, diğer

F25.9 Şizoafektif bozukluk, tanımlanmamış

Şizoafektif psikoz BŞT

F28 Organik olmayan diğer psikotik bozukluklar

Şizofreni (F20.-), psikotik türden afektif bozukluk (F30-F39) ve inatçı sanrılı

bozukluk (F22.-) ölçütlerine uymayan psikotik bozukluklar burada kotlanmalıdır.

Şizofreninin (F20.-), inatçı sanrılı bozukluklar (F22.-), akut ve geçici psikotik

bozukluklar (F23.-), manik nöbetin psikotik tipleri (F30.2) veya ciddi depresif

nöbetin (F32.3) teşhisini sanrılı veya hallusinatör bozukluklar kanıtlamaz.

Kronik hallusinatör psikoz

206


F29 Tanımlanmamış organik olmayan psikozlar

Psikoz BŞT

Hariç: zihinsel bozukluk BŞT (F99)

organik veya semptomatik psikoz BŞT (F09)

Duygudurum [duygulanım] bozuklukları

(F30-F39)

Bu rahatsızlıklarda temel bozukluk, duygudurum ya da duygulanımda, çökkünlükten

(bunaltı ile birlikte olabilir veya olmayabilir) coşkuya (elation) kadar uzanabilen bir

değişmedir. Sık olarak bu duygudurum değişikliğine, genel etkinlik düzeyinde bir

değişme eşlik eder. Diğer belirtilerin çoğu duygudurum ve etkinlikteki bu değişime

ikincildir ya da bununla bağlantılıdır. Bu rahatsızlıkların çoğu yineleyici olma eğilimi

taşırlar ve hastalık nöbetlerinin başlangıcı sıklıkla stresli olaylar veya durumlarla

ilişkilidir.

F30 Manik nöbet

Bu kategori yalnızca tek bir manik nöbet için kullanılmalıdır. Önceden geçirilmiş

ya da birbirini izleyen duygulanım bozukluğu nöbetleri (depresif, manik ya da

hipomanik nöbetler) varsa, hastalık, bipolar duygulanım bozukluğu (F31.-) olarak

kodlanmalıdır.

Dahil: bipolar bozukluk, tek manik nöbet

F30.0 Hiponami

Duygudurumda kalıcı, hafif bir coşku (en azından birkaç gün süren), enerji ve

etkinlikte artma, belirgin bir iyilik duygusu, fiziksel ve zihinsel verimlilik vardır.

Toplumsal ilişkilerde artma, konuşkanlık, herkesle senli benli olma, cinsel

enerjide artma ve uyku ihtiyacında azalma sık olarak görülür. Fakat bunlar iş

hayatında aksamaya ya da toplumsal ilişkilerden dışlanmaya yol açacak şiddette

değildir. Daha sık olarak rastlanan öforik girişkenliğin (sosyalliğin) yerini bazen

sinirlilik (irritabilite), kendini beğenmiş, kibirli ve kaba davranışlar olabilir.

F30.1 Mani, psikotik belirtisiz

Duygudurumda, kişinin içinde bulunduğu duruma uygun olmayan bir coşku

vardır ve bu coşku kaygısız bir neşelilik halinden denetlenemeyen bir taşkınlık

durumuna kadar değişebilen şiddettedir. Taşkınlıkla birlikte enerji artar ve buda

aşırı hareketliliğe, basınçlı konuşmaya ve uyku gereksiniminde azalmaya yol

açar. Normal toplumsal frenler kalkar, dikkatin sürekliliği sağlanamaz ve sıklıkla

207


elirgin dikkat dağınıklığı görülür. Kenidne güven artmıştır; büyüklük fikirleri ve

aşırı iyimser düşünceler rahatlıkla ifade edilir.

F30.2 Mani, psikotik belirtili

Klinik tablo F30.1’in daha ağır biçimidir. Kendine aşırı güven ve büyüklük

fikirleri, büyüklük sanrılarına; tedirginlik ve kuşkuculuk kötülük görme

sanrılarına dönüşebilir. Ağır olgularda kimlik veya toplumsal rol ile ilgili

büyüklük sanrıları veya dinsel sanrılar ön planda olabilir; fikir uçuşması ve

basınçlı konuşma nedeniyle kişinin konuşması tümüyle anlaşılmaz bir hal alabilir.

Mani:

• psikotik belirtilere uygun-duygudurum

• psikotik belirtilere uygun-olmayan duygudurum

Manik stupor

F30.8 Diğer manik nöbetler

F30.9 Manik nöbet, tanımlanmamış

Mani BŞT

F31 Bipolar duygulanım bozukluğu

Bu bozuklukta hastanın duygudurumunun ve etkinlik düzeyinin belirgin

derecede bozulduğu, yineleyici nitelikte hastalık dönemleri vardır. En az iki

hastalık nöbeti olmalıdır. Duygudurum ve etkinlik düzeyindeki bozulma iki

şekilde olabilir: Duygudurumda coşku ile birlikte enerji ve etkinliğin artması

şeklinde olabileceği gibi (mani veya hiponami), duygudurumda çökkünlük ile

birlikte enerji ve etkinliğin azalması şeklinde de (depresyon) olabilir. Bu

hastalığın bir özelliği hastalık nöbetleri arasında genellikle tam iyileşme

olmasıdır. Yineleyici mani nöbetleri geçiren hastaların bipolar başlığı altında

sınıflandırılmaktadır (F31.8).

Dahil: manik-depresif

• hastalık

• psikoz

• reaksiyon

Hariç: bipolar bozukluk, tek manik nöbet (F30.-)

siklotimi (F34.0)

F31.0 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet hiponamik

Şimdiki nöbet hiponami (F30.0) ölçütlerini karşılamalı; ve geçmişte en az bir kez

başka bir duygulanım bozukluğu nöbeti (hipomanik, manik, depresif veya

karışık) geçirilmiş olmalıdır.

208


F31.1 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdi nöbet psikotik belirtisiz

mani

Şimdiki nöbet, psikotik belirtisiz mani (F30.1) ölçütlerini karşımalalı; ve geçmişte

en az bir kez başka bir duygulanım bozukluğu nöbeti (hipomanik, manik,

depresif veya karışık) geçirilmiş olmalıdır.

F31.2 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet psikotik belirtili

mani

Şimdiki nöbet, psikotik belirtili mani (F30.2) ölçütlerini karşılamalı; ve geçmişte

en az bir kez başka bir duygulanım bozukluğu nöbeti (hipomanik, manik,

depresif veya karışık) geçirilmiş olmalıdır.

F31.3 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet hafif veya orta

şiddetli depresyon

Şimdiki nöbet hafif (F32.0) ya da orta şiddetli (F32.1) depresif nöbet ölçütlerini

karşılamalı; ve geçmişte en az bir kez hipomanik, manik veya karışık tipte

duygulanım bozukluğu nöbeti geçirilmiş olmalıdır. Şimdiki depresyon nöbetinde

bedensel belirtilerin olup olmadığı beşinci basamakta belirtilebilir:

F31.4 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet psikotik belirtisiz

ağır depresyon

Şimdiki nöbet, psikotik belirtisiz ağır depresif nöbet (F32.2) ölçütlerini

karşılamalı; ve geçmişte en az bir kez hipomanik, manik veya karışık tipte

duygulanım bozukluğu nöbeti geçirilmiş olmalıdır.

F31.5 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet psikotik belirtili

ağır depresyon

Şimdiki nöbet, psikotik belirtili ağır depresif nöbet (F32.3) ölçütlerini karşılamalı;

ve geçmişte en az bir kez hipomanik, manik veya karışık tipte duygulanım

bozukluğu nöbeti geçirilmiş olmalıdır. İstenirse, sanrı ve varsanıların

duygudurumla uyumlu ya da uyumsuz olduğu belirtilebilir (F30.2’ye bakınız).

F31.6 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet karışık tip

Hasta, geçmişte en az bir kez hipomanik, manik, ya da karışık tip duygulanım

bozukluğu nöbeti geçirmiştir ve şimdiki nöbette manik, hiponamik ve depresif

belirtiler karışık biçimde, birarada görülmekte ya da birinden diğerine hızlı bir

değişim göstermektedir.

Hariç: karışık tip duygulanım bozukluğu nöbeti (F38.0)

209


F31.7 Bipolar duygulanım bozukluğu, şu anda iyilik döneminde

Hasta geçmişte en az bir kez manik, hipomanik ya da karışık tip duygulanım

bozukluğu nöbeti geçirmiştir ve buna ek olarak bir diğer hipomanik, manik,

depresif ya da karışık tip nöbeti vardır. Ancak şu anda ve son birkaç aydır

duygudurum bozukluğuna ait herhangi bir yakınması yoktur. Yineleme riskini

azaltmak üzere tedavi alıyor olabilir.

F31.8 Diğer bipolar duygulanım bozuklukları

Bipolar II bozukluk

Yineleyici manik nöbetler

F31.9 Bipolar duygulanım bozukluğu, tanımlanmamış

F32 Depresif nöbet

Tipik depresif nöbette, şiddet, aşağıda tanımlandığı gibi çeşitlilik gösterse de

(hafif (F32.0), orta şiddetli (F32.1), ve ağır (F32.2 ve F32.3)) hasta, çökkün

duygudurum, ilgisizlik, haz alamama ve enerji azlığından yakınır; enerji azlığı

çabuk yorulmaya ve etkinliklerin azalmasına yol açar. Hastanın biraz güç

harcamasından sonra ortaya çıkan belirgin yorgunluk sık görülür. Sık görülen

diğer belirtiler şunlardır: dikkatin azalması ve dikkati toplayamama; benlik

saygısında düşüş ve kendine güvenin azalması; suçluluk ve değersizlik

düşünceleri (bu, hafif nöbetlerde bile görülebilir); geleceğe ilişkin karamsarlık ve

güvensizlik; kendine zarar verme ya da özkıyım düşünceleri veya eylemleri; uyku

bozukluğu; iştah azalması. Duygudurumdaki çökkünlük günden güne değişmez,

süreklidir. Sıklıkla çevresel etkilere cevap vermez, buna karşılık gün boyu özel bir

sabah-akşam değişimi gösterebilir. Klinik görünüm manik nöbetlerde olduğu gibi

belirgin bireysel farklılıklar gösterebilir. “Bedensel” belirtilerin en tipik örnekleri

şunlardır (bu bölümün giriş bölümüne bakınız, sayfa 103): Normalde naz veren

etkinliklere karşı ilgisizlik ve haz alamama; normalde zevk verecek çevresel

koşullar ve olaylara karşı duygusal bir cevabın olmayışı; sabah erken uyanma

(her zamankinden 2 saat önce vela daha önce); sabah saatlerinde depresyonun

ağırlaşması; belirgin psikomotor yavaşlama ya da sıkıntılı hareketliğin nesnel

bulguları (bunun hastada görülmüş olması ya da yakınları tarafından söylenmiş

olması gerekir); şiddetli iştah kaybı; kilo kaybı (sıklıkla son bir ay içinde vücut

ağırlığının %5’i ya da daha fazla olarak tanımlanır); şiddetli cinsel istek kaybı.

Belirtilerin ciddiliği ve sayısına bağlı olarak, bir depresif nöbet hafif, orta veya

ileri olarak tanımlanabilir.

Dahil: tek nöbet:

• depresif reaksiyon

• psikojenik depresyon

• reaktif depresyon

Hariç: uydurma bozukluk (F43.2)

yineleyen depresif bozukluk (F33.-)

210


F91.- deki davranış bozukluğu ile birlikte olduğu zaman (F92.0)

F32.0 Hafif depresif nöbet

Duygudurumda çökkünlük, ilgisizlik, haz alamama ve çabuk yorulma

depresyonun en tipik belirtileri olarak kabul edilir. Kesin taný için bunlardan en

az ikisi ve buna ek olarak 110-111. sayfalarda (F32.- için) tanımlanan diğer

belirtilerden de en az ikisinin varlığı gerekir. Hafif depresif nöbet geçiren bir kişi

belirtilerden dolayı bir rahatsızlık içindedir ve işini ve toplumsal etkinliklerini

sürdürmede güçlüğü olabilir. Ancak hastalık bu işlevleri tamamen engelleyecek

şiddette değildir.

F32.1 Orta şiddetli depresif nöbet

Hafif depresif nöbet (F32.0) için tipik olarak tanımlanan üç belirtiden en az ikisi

ve buna ek olarak diğer belirtilerden en az üç tanesi (tercihen dördü)

bulunmalıdır. Orta şiddteli depresif nöbet geçirmekte olan bir kişi, genellikle

mesleki, toplumsal ve evle ilgili etkinlikleri sürdürmekte önemli derecede güçlük

çeker.

F32.2 Ağır depresif nöbet, psikotik belirtisiz

Ağır depresif nöbette, belirgin psikomotor yavaşlamanın olduğu durumlar

dışında, hasta genellikle huzursuzdur ve sıkıntılı bir hareketlilik içindedir. Benlik

saygısının kaybı ile değersizlik ve suçluluk duyguları belirgindir. Özellikle ağır

olgularda, özkıyım önemli bir tehlike oluşturur. Ağır depresif nöbet içinde

bedensel sendromun hemen her zaman bulunduğu varsayılmaktadır.

Ajite depresyon

Major depresyon psikotik semptomsuz tek nöbet

Vital depresyon

F32.3 Ağır depresif nöbet, psikotik belirtili

F32.2 için tanımlanan ölçütleri karşılayan ve bunun yanısıra sanrıların,

varsanıların veya depresif stuporun bulunduğu ağır depresif nöbetdir. İstenirse

sanrı ve sanrıların, duygudurumla uyumlu olup olmadığı belirtilebilir.

Tek nöbet:

• psikotik belirtili major depresyon

• psikojenik depresif psikoz

• psikotik depresyon

• reaktif depresif psikoz

F32.8 Diğer depresif nöbetler

Atipik depresyon

Maskeli depresyon, tek nöbet BŞT

211


F32.9 Depresif nöbet, tanımlanmamış

Depresyon BŞT

Depresif bozukluk BŞT

F33 Yineleyici depresif bozukluk

Bu bozukluk, depresif nöbet (hafif (F32.0), orta şiddetli (F32.1) ya da ağır (F32.2,

F32.3)) hastalığı altında tanımlanan yineleyen depresyon nöbetleri ile belirlidir.

Öyküde mani (F30.1 ve F30.2) ölçütlerini karşılayan duygudurum yükselmesi ve

aşırı hareketlilik nöbet olmamalıdır. Fakat depresif nöbetten hemen sonra (bazen

depresyon tedavisine bağlı olarak) ortaya çıkan ve hipomani (F30.0) ölçütlerini

karşılayan, duygudurumda hafif yükselme ve hareketlilikte artış ile belirli

kısa süreli nöbetler varsa bu tanı kategorisi kullanılabilir. Geçirilmiş depresif

nöbetlerin sayısı ne olursa olsun yineleyici depresif bozukluğu olan bir hastada

manik nöbet geçirme riski vardır. Hasta manik nöbet geçirirse tanı bipolar

duygulanım bozukluğu olarak değiştirilir. Yineleyici depresif nöbet, şimdiki

nöbetin tipi ve bütün nöbetler gözönüne alındığında (eğer yeterli bilgi varsa)

baskın olan tip belirtilerek aşağıda gösterildiği gibi alt gruplara bölünebilir.

Dahil: yineleyen nöbet:

• depresif reaksiyon

• psikojenik depresyon

• reaktif depresyon

mevsimsel duygulanım bozukluğu

Hariç: yineleyen kısa depresif nöbetler (F38.1)

F33.0 Yineleyici depresif bozukluk, şimdiki nöbet hafif depresyon

Yineleyici depresif nöbet (F33.-) ölçütlerine uymalı ve şimdiki nöbet hafif şiddetli

depresif nöbet ölçütlerini karşılamalıdır ve.

F33.1 Yineleyici depresif bozukluk, şimdiki nöbet orta şiddetli depresyon

Yineleyici depresif nöbet (F33.-) ölçütlerine uymalı ve şimdiki nöbet orta şiddetli

depresif nöbet (F32.1) ölçütlerini karşılamalıdır ve.

F33.2 Yineleyici depresif bozukluk, şimdiki nöbet psikotik belirtisiz ağır

depresyon

Yineleyici depresif bozukluk (F33.-) ölçütlerine uymalı ve şimdiki nöbet psikotik

belirtisiz ağır depresif nöbet (F32.2) ölçütlerini karşılamalıdır; ve.

Psikotik belirtisiz endojen depresyon

Majör depresyon, yineleyen psikotik belirtisiz

Manik-depresif psikoz, psikotik belirtisiz depresif tip

Vital depresyon, yineleyen psikotik belirtisiz

212


F33.3 Yineleyici depresif bozukluk, şimdiki nöbet psikotik belirtili ağır

depresyon

Yineleyici depresif bozukluk (F33.-) ölçütlerine uymalı ve şimdiki nöbet psikotik

belirtili ağır depresif nöbet (F32.2) ölçütlerini karşılamalıdır; ve.

Psikotik belirtili endojen depresyon

Manik-depresif psikoz, psikotik belirtili depresif tip

Yineleyen ağır nöbet:

• psikotik belirtili majör depresyon

• psikojenik depresif psikoz

• psikotik depresyon

• reaktif depresif psikoz

F33.4 Yineleyici depresif bozukluk, iyilik dönemi

Geçmişte yineleyici depresif bozukluk (F33.-) ölçütleri karşılanmış olmalıdır fakat

şimdiki durum değişik şiddetlerdeki depresif nöbet ölçütlerini yada F30-F39

kodları arasında yer alan herhangi bir bozukluğun ölçütlerini karşılamıyor

olmalıdır ve.

F33.8 Diğer yineleyici depresif bozukluklar

F33.9 Yineleyici depresif bozukluk, tanımlanmamış

Monopolar depresyon BŞT

F34 İnatçı duygudurum [duygulanım] bozuklukları

Bunlar duygudurumun dalgalanmalar ve süreklilik gösteren bozukluklarıdır. Tek

tek nöbetler, şiddet bakımından hemen hemen hiçbir zaman hiponamik ve hatta

hafif depresif nöbetler olarak tanımlanmaya uygun değildirler. Başladıktan sonra

yıllarca sürebildiği ve bazen erişkin yaşamının büyük bir kısmını kaplayabildiği

için hastada önemli derecede sıkıntı ve yeti yitimine yol açarlar. Ancak bazı

durumlarda tek veya yineleyici manik nöbetler ya da hafif veya ağır şiddetli

depresif bozukluk, inatçı duygulanım bozukluğu üzerine eklenebilir.

F34.0 Siklotimi

Temel özellik, duygudurumdaki inatçı dengesizliktir; çok sayıda hafif depresyon

ve hafif coşku dönemleri vardır. Ancak bunların hiçbiri bipolar duygulanım

bozukluğu (F31.-) ya da yineleyici depresif bozukluk (F33.-) ölçütlerine

uyacakşiddet ya da uzunlukta değildir. Buradan anlaşılacağı gibi duygudurum

dalgalanmaları bulunan nöbetlerin hiçbiri manik nöbet (F30.-) ya da depresif

nöbet (F32.-) başlıkları altında tanımlanan ölçütleri karşılamamaktadır. Bu

bozukluk bipolar duygulanım bozukluğu (F13.-) olan hastaların akrabalarında sık

görülmektedir.

213


Duygulanım kişilik bozukluğu

Sikloid kişilik

Siklotimik kişilik

F34.1 Distimi

Temel özellik duygudurumda uzun süreli çökkünlüktür. Bu çökkünlük hiçbir

zaman hafif veya orta şiddetli yineleyici depresif bozukluk (F33.0 veya F33.1)

ölçütlerini karşılayacak şiddette değildir, ya da bu şiddette olduğu dönemler çok

kısa ve seyrektir.

Depresif:

• nevroz

• kişilik bozukluğu

Nörotik depresyon

İnatçı bunaltı depresyonu

Hariç: bunaltı depresyon (hafif veya inatçı olmayan) (F41.2)

F34.8 Diğer inatçı duygudurum [duygulanım] bozuklukları

F34.9 İnatçı duygudurum [duygulanım] bozuklukları, tanımlanmamış

F38 Diğer duygudurum [duygulanım] bozuklukları

Herhangi diğer duygu durum bozuklukları F30-F34 e sınıflandırılmayı

doğrulamaz. Çünkü onlar yeterli ağırlık ve sürede değildirler.

F38.0 Diğer duygudurum [duygulanım] bozukluğu nöbetleri

Karışık duygulanım nöbeti

F38.1 Diğer yineleyici duygudurum [duygulanım] bozuklukları

Yineleyici kısa depresif nöbetler

F38.8 Diğer tanımlanmış duygudurum [duygulanım] bozuklukları

F39 Duygudurum [duygulanım] bozuklukları, tanımlanmamış

Duygulanım psikozu BŞT

214


Nevrotik, stresle ilgili ve somatoform bozukluklar

(F40-F48)

Hariç: F91.- (F92.8) deki davranış bozuklukları ile birlikte olduğu zaman

F40 Fobik bunaltı bozuklukları

Bu bozukluklarda bunaltı yalnızca ya da baskın olarak belirli durumlar ya da

nesneler karşısında ortaya çıkar. Bu durumlar ya da nesneler gerçek bir tehlike

oluşturmamaktadır ve bireyin dışındadır. Hasta, çarpıntı veya baygınlık hissi gibi

belirtiler üzerinde durabilir ve buna sıklıkla ölüm, kontrolü kaybetme veya

çıldırma korkuları eşlik eder. Yalnızca korkulan durumla karşılaşmanın

düşünülmesi bile genellikle bekleme bunaltısını yarat. Fobik bunaltı sıklıkla

çökkünlükle birlikte bulunur. Daha önceden bulunan bir fobik bunaltı hemen her

zaman araya giren bir depresif nöbet sırasınrda ağırlaşır. Bazı depresif nöbetlere

geçici bir fobik bunaltı eşlik eder ve bazı fobiler de, özellikle agorafobi hastada

çükkün duyguduruma needn olur. Bu gibi durumlarda biri fobik bunaltı ve diğeri

depresif nöbet olmak üzere iki tanı konulmalıdır. Eğer bir bozukluk diğerinden

belirgin bir biçimden önce görülmüşse ya da tanı konulduğu sırada biri baskın ise

tek bir tanı konulabilir.

F40.0 Agorafobi

Terim bu şekliyle birbiriyle bağlantılı ve sıklıkla üstüste binen bir fobi kümesini

tanımlamaktadır. Bunlar arasında evden dışarı çıkma, dükkanlara girip alış veriş

yapma, kalabalığa girme, tren, otobüs ya da uçakta yalnız başına seyahat etme

korkuları yer almaktadır. Eşlik eden depresif ve obsesif belirtiler ve sosyal fobi

bulunabilir fakat bunlar belirgin değildir. Fobik durumdan kaçınma belirgin bir

özellik olmalıdır veya olmuştur. Bazı agorafobiklerin fobik durumlardan sürekli

olarak kaçındıkları için bunaltılarının çok az olduğu akılda tutulmalıdır.

Panik bozukluğu öyküsüz agorafobi

Agarafobili panik bozukluğu

F40.1 Sosyal fobi

Küçük gruplarda başka insanlar tarafından incelenme korkusu çevresinde gelişir.

Sosyal ortamlardan kaçınma davranışına sebep olur. Sosyal fobi genellikle düşük

benlik saygısı ve eleştirilme korkusu ile birliktedir. Hasta yüz kızarması, el

titremesi, bulantı veya ani işeme hissi gibi yakınmalarla başvurabilir ve bunaltıya

ikincil olan bu belirtilerin esas sorun olduğunu düşünebilir. Belirtiler bir panik

nöbeti şiddetine ulaşabilir.

Antropofobi

Sosyal nevroz

215


F40.2 Özgül (izole) fobiler

Bu fobiler özgül durumlarla sınırlıdır: Belirli hayvanlarla karşılaşma yükseklik,

gökgürültüsü, karanlık, uçakla seyahat etme, kapalı yerler, genel tuvaletleri

kullanma, belirli yiyecekleri yeme, dişçiye gitme, kan veya yara görme ve belirli

hastalıklarla karşılaşma korkuları. Tetikleyen durum özgül olmakla birlikte bu

durumla karşılaşma hastada agorafobi ya da sosyal fobidekine benzer bir panik

durumuna yol açabilir.

Acrofobi

Hayvan korkusu

Klaustrofobi

Basit fobi

Hariç: dismorforobi (Hezeyan olmayan) (F45.2)

nosofobi (F45.2)

F40.8 Diğer fobik bunaltı bozuklukları

F40.9 Fobik bunaltı bozukluğu, tanımlanmamış

Fobi BŞT

Fobik durum BŞT

F41 Diğer bunaltı bozuklukları

Bu bozuklukların temel belirtileri bunaltı belirtileridir ve belirli bir çevresel

durumla sınırlı değildir. İkincil ya da daha hafif olmak şartıyla depresif ve obsesif

belirtiler ve hatta fobik bunaltı belirtileri aynı zamanda bulunabilir.

F41.0 Panik bozukluğu [paroksismal bunaltı nöbetleri]

Temel özellik belirli çevresel koşullar veya durumlarla sınırlı olmayan yineleyici,

ağır bunaltı (panik) nöbetleridir. Bu nöbetlerin ne zaman geleceği önceden

kestirilemez. Diğer bunaltı bozukluklarında olduğu gibi baskın belirtiler kişiden

kişiye değişebilir. Fakat sıklıkla bulunan belirtiler ani başlayan çarpıntı, göğüs

ağrısı, nefes darlığı, sersemlik hissi ve gerçeklik duygusunun kaybıdır

(depersonalizasyon veya derealizasyon). Bunlarla birlikte hemen her zaman bir

ölüm korkusu ya da kontrolü kaybetme ve çıldırma korkusu vardır. Panik

bozukluğu, fobik bozukluk sırasında ortaya çıkan panik nöbetlerinden

ayırdedilmelidir. Özellikle erkeklerde depresif bozukluklara ikincil olarak panik

nöbetleri ortaya çıkabilir. Bu durumda eğer depresif bozukluk ölçütleri

karşılanıyorsa esas tanı panik bozukluğu olmamalıdır.

Panik:

• atak

• durum

Hariç: agarofobili panik bozukluk (F40.0)

216


F41.1 Yaygın bunaltı bozukluğu

Temel özellik belirli çevresel koşullarla sınırlı olmayan yaygın ve sürekli bir

bunaltı halidir (“serbest yüzen” bunaltı). Diğer bunaltı bozukluklarında olduğu

gibi baskın belirtiler çok değişkendir. Fakat sıklıkla sürekli bir sinirlilik hali,

titreme, kas gerginliği, terleme, başta hafiflik hissi, sersemlik hissi ve epigastrik

rahatsızlık hissidir. Hastalar sıklıkla kendileri veya yakınlarının başına bir kaza

yada hastalık geleceği korkusunu ifade ederler.

Bunaltı:

• nevrozu

• reaksiyonu

• durumu

Hariç: nevrasteni (F48.0)

F41.2 Karışık tip bunaltı ve depresyon bozukluğu

Bu kategorisi hem bunaltı hem depresyon belirtileri birlikte bulunuyorsa

kullanılacaktır. Belirtiler bunaltı bozukluğu veya depresif bozukluk tanısı

koymaya yetecek şiddette değildir. Eğer depresyon daha hafif iken ağır bir

bunaltı hali varsa bunaltı bozukluğu veya fobik bozukluk tanılarından biri

konmalıdır. Eğer belirtiler hem depresif bozukluk hem de bunaltı bozukluğu

tanılarını koymaya yetecek şiddette ise iki tanı birden konmalı ve bu kategori

kullanılmamalıdır.

Bunaltı depresyonu (hafif veya geçici)

F41.3 Diğer karışık tip bunaltı bozuklukları

Yaygın bunaltı bozukluğu ölçütlerini karşılayan ve aynı zamanda F40-F49

kodlarıyla belirtilen diğer bozuklukların belirtilerini kısa süreli de olsa belirgin

şiddette gösteren hastalıklar için kullanılır. F40-F49 kodlarıyla belirtilen diğer

bozuklukların tanı ölçütlerine tam olarak uymaz. F42-F48 deki diğer

bozuklukların özellikleriyle karışık bunaltı belirtileridir. Belirtilerin hiçbiri eğer

ayrı düşünülürse bir teşhisi kanıtlamada yeterince ağır değildir.

F41.8 Diğer tanımlanmış bunaltı bozuklukları

Anksiyete histerisi

F41.9 Bunaltı bozukluğu, tanımlanmamış

Anksiyete BŞT

F42 Obsesif-kompulsif bozukluk

Bu bozukluğun temel özelliği, yineleyici obsesyonel düşünceler veya kompulsif

hareketlerin bulunmasıdır. Obsesyonel düşünceler, zihine yineleyici ve

kalıplaşmış bir biçimde giren düşünce, imge ve dürtülerdir. Hemen hemen her

217


zaman huzursuzluk verirler (çünkü içerikleri cinsellik veya saldırganlıkla ilgilidir

ya da kişiye anlamsız ve saçma gelirler). Hasta sıklıkla bunlara karşı direnmeye

çalışır fakat bunu başaramaz. Bu düşünceler, hastaya istem dışı ve tiksindirici

gelse de hasta bunları yine de kendi düşünceleri olarak algılar. Kompulsif

hareketler ve törenler, tekrar tekrar yapılan kalıplaşmış davranışlardır. Bu

hareketleri yapmak hastaya haz vermezve bunlar bir amaca yönelik değildir.

Hastada, kendisine bir zarar geleceği ya da kendisi yüzünden başkalarına bir

zarar geleceği korkusu vardır. Kompulsif hareketlerin, nesnel olarak gerçekleşme

olasılığı bulunmayan bu tip olayları önleyebileceğine inanır. Her zaman

olmamakla birlikte genellikle, bu davranış kişi tarafından anlamsız ve etkisiz

bulunur ve bunlara karşı direnme çabası gösterilir; hastalık, çok uzun bir süredir

sürmekte ise bu direnç çok zayıftır. Otonomik bunaltı belirtileri sıklıkla bulunur,

fakat belirgin otonomik uyarılma belirtileri bulunmaksızın ruhsal gerginlik ve

sıkıntının bulunması da sık rastlanan bir durumdur.

Dahil: anankastik nevroz

obsesif-kompulsif nevroz

Hariç: obsesif-kompulsif kişilik (bozukluğu) (F60.5)

F42.0 Obsesyonel düşünceler veya kurmaların (ruminasyonların) baskın

olduğu tip

Bunlar, düşünceler, zihinsel imgeler ya da dürtüler biçiminde olabilir. İçerikleri

çok çeşitlidir fakat hemen her zaman kişiye sıkıntı verirler. Bazen düşünceler,

sayısız seçenek arasında, yararsız, sonu gelmez yarı felsefi biçimde olabilir. Pek

çok obsesyonel kurmanın önemli bir ögesi gündelik yaşamdaki bir çok seçenek

arasında küçük fakat gerekli kararların verilmemesi şeklinde ortaya çıkar.

Obsesyonel kurmalar ile depresyon birbirleriyle yakından ilişkilidir: obsesifkompulsif

bozukluk tanısının konabilmesi için kurmaların depresyona bağlı

olarak ortaya çıkmamış olmaları ya da depresyon düzeldikten sonra da sürüyor

olmaları gerekmektedir.

F42.1 Kompulsif hareketlerin [obsesyonel törenlerin] baskın olduğu tip

Kompulsif hareketlerin çoğu, temizlik (özellikle el yıkama), tehlikeli olabileceği

düşünülen bir durumu önlemek için sık denetleme veya aşırı düzenlilik ve

titizlikle ilgilidir. Görünen davranışın altında, hastanın kendisine ya da kendisi

yüzünden başkalarına bir zarar geleceği korkusu yatar. Törensel hareket bu

tehlikeyi savuşturmak için yerine getirilen sembolik ve etkisiz bir çabadır.

218


F42.2 Obsesyonel düşüncelerin ve hareketlerin birlikte bulunduğu

karışık tip

F42.8 Diğer obsesif-kompulsif bozukluklar

F42.9 Obsesif-kompulsif bozukluk, tanımlanmamış

F43 Ağır stres tepkisi ve uyum bozuklukları

Bu tanı sınıfı diğerlerinden çeşitli özellikleri bakımından ayrılmaktadır: belirtiler

ve gidiş özelliklerin farklı olmasının yanı sıra bu bozukluklar şu iki nedenden

birbirine bağlı olarak ortaya çıkmaktadırlar: akut bir stres tepkisine yol açan,

olağandan daha ağır, stresli bir yaşam olayı ya da uyum bozukluğuna yol açan

önemli ve olumsuz bir yaşam değişikliği olması. Bu kitapda başka yerlerde

tanımlanan bir çok hastalığın oluşunda, ağır olmayan stres etkenleri (“yaşam

olayları”) tetiği çekebilir ya da klinik belirtileri etkileyebilir fakat bunların

etiyolojik anlamı açık değildir ve her olguda bireye özgü yakınlıklara bağlıdır.

Başka bir değişle, stres etekni, hastalığın ortaya çıkışı ve oluş biçimini açıklamada

gerekli ve yeterli değildir. Oysaki bu başlık altında toplanan bozuklukların her

zaman akut, ağrı ya da sürekli bir stresin sonucu olarak ortaya çıktıkları

düşünülmektedir. Stresli yaşam olayı ya da olumsuz yaşam koşulları birinci

derecede önemli bir nedensel etkendir ve hastalığın ortaya çıkışı tamamen buna

bağlıdır. Bu bozukluklar, ağır veya sürekli strese karşı bir yanıt olarak

düşünülebilir. Bu yanıt kişinin uyumunu bozmakta, uyum sağlayıcı baş etme

düzeneklerinin kullanılabilmesini önlemekte ve sosyal işlevlerde aksamaya yol

açmaktadır.

F43.0 Akut stres tepkisi

Geçici, ağır bir bozukluk olup başkas bir ruhsal bozukluğu olmayan bireylerde,

olağan dışı bir fiziksel veya ruhsal strese yanıt olarak gelişir. Genellikle saatler

veya günler içerisinde azalarak geçer. Stres etkeni, bireyin veya yakınlarının

güvenliğini ve fiziksel bütünlüklerini tehdit eden travmatik bir olay (örneğin

doğal yıkım olaylar, kaza, savaş, saldırıya uğrama, tecavüz) ya da bireyin içinde

bulunduğu sosyal konumu yada ilişkilerinde olan ani ve tehdit edici değişiklikler

(örneğin yakınlarından birkaç kişiyi birden kaybetme veya evinin yanması gibi)

olabilir. Eğer fiziksel bitkinlik veya organik etmenler (örneğin yaşlılık) varsa bu

bozukluğun gelişme riski daha fazladır. Bireye özgü kırılganlık ve baş etme yetisi

akut strese tepki rahatsızlığının ortaya çıkışı ve şiddetini belirlemede önemli bir

rol oynar. Olağan dışı stresle karşı karşıya kalan herkeste bu rahatsızlığın

çıkmaması bunu kanıtlamaktadır. Belirtiler çeşitlilik gösterirler fakat tipik olarak

başlangıçta bir şaşkınlık/sersemlik dönemi vardır. Bu dönemde bilinçte hafif bir

bozukluk, dikkatte azalma, uyaranları anlamada güçlük ve yönelim bozukluğu

olur. Bu dönemden sonra sosyal çekilme (ki bu disosiyatif stupor biçimini alabilir-

bakınız F44.2) ya da ajitasyon ve aşırı hareketlilik (kaçma tepkisi veya füg)

219


gelişebilir. Panik bunaltısının otonomik belirtileri (taşikardi, terleme, kızarma)

genellikle bulunur. Belirtiler stresli uyaranın veya olayın etkisinden sonra

dakikalar içinde ortaya çıkar ve iki-üç günde (sıklıkla birkaç saat içinde) kaybolur.

Kısmi veya tam bellek yitimi (bakınız F44.0) olabilir.

Akut:

• kriz reaksiyonu

• stres reaksiyon

Savaş yorgunluğu

Kriz durumu

Ruhsal şok

F43.1 Travma sonrası stres bozukluğu

Kişiyi tehdit eden ya da yıkıcı nitelikde olağan dışı stresli bir olay ya da duruma

karşı, gecikmiş ya da uzamış olarak ortaya çıkan uzun ya da kısa süreli bir

yanıttır. Bu olay hemen herkeste ciddi bir sıkıntıya yol açabilecek niteliktedir.

Kişilik özellikleri (örneğin kompulsif, astenik) gibi yatkınlaştırıcı etkenler ya da

kişide önceden bir nevrotik bozukluğun bulunması, bu sendromun gelişimi için

eşiği düşürür ya da gidişi alevlendirir. Fakat bunlar hastalığın ortaya çıkışını

açıklamada gerekli ve yeterli değildir. Tipik belirti, geri dönüşler (“flashbacks”)

ve rüyalarla travmanın yineleyici bir biçimde yaşanmasıdır. Zeminde ise inatcı bir

“duygusuzluk” hali ve duygusal küntleşme, diğer insanlardan uzaklaşma,

çevreye karşı tepkisizlik, haz alamama ve travmayı hatırlatacak etkinliklerden ve

durumlardan kaçınma vardır. Otonomik bakımdan bir aşırı uyarılmışlık ve tetikte

olma durumu, artmış irkilme tepkisi ve uykusuzluk vardır. Yukarıda sıralanan

belirti ve bulgulara sıklıkla bunaltı ve depresyon eşlik eder ve intihar düşünceleri

de ender değildir. Başlangıç, travmadan birkaç hafta ya da birkaç ay sonra ortaya

çıkar (bu süre ender olarak 6 ayı geçer). Dalgalı bir gidiş gösterir fakat olguların

büyük bir çoğunluğunda iyileşme beklenebilir. Az sayıda hastada süregenleşme

olabilir ve yıllarca süren rahatsızlık kalıcı bir kişilik değeşemene geçiş gösterebilir.

Travmatik nevroz

F43.2 Uyum bozuklukları

Öznel sıkıntı ve duygusal rahatsızlık durumlarıdır. Genellikle toplumsal işlevleri

ve iş yapma gücünü engeller. Yaşam koşullarında önemli bir değişikliğe ya da

stresli bir yaşam olayının sonuçlarına uyum çabası dönemlerinde ortaya çıkar

(ağır bir fiziksel hastalığın olduğu veya olabileceği durumlarda bu kapsamda

düşünülmektedir). Stres etmeni bireyin içinde yer aldığı toplumsal ilişkilerin

bütünlüğünü etkilemiş olabilir (kayıplar ve ayrılıklar nedeniyle) ya da daha geniş

olarak toplumsal destek ve diğer sistemleri etkilemiş olabilir (göç ve göçmenlik

durumu gibi). Stres etkeni yalnızca bireyi yada aynı zamanda bireyin içinde

bulunduğu gurup veya topluluğu etkiliyor olabilir. F43.- de yer alan diğer

bozukluklara kıyasla, uyum bozukluklarında, bireysel yatkınlık veya zayıflık

220


hastalığın ortaya çıkışında ve belirtilerin şekillenmesinde daha önemli bir rol

oynar. Fakat stres etkeni olmaksızın hastalığın ortaya çıkmayacağı varsayılır.

Çeşitli belirtiler vardır: Çökkün duygudurum, bunaltı, kaygı (ya da bunların bir

karışımı), başetme gücünde yetersizlik duygusu plan yapma ve içinde bulunulan

durumu sürdürmede başarısızlık/yetersizlik duygusu ve günlük yaşamda iş

yapma gücünün azalması. Kişi, dramatik davranışlara ve öfke patlamalarına bir

eğilim gösterebilir fakat bu nadirdir. Davranış bozuklukları (saldırgan veya

topluma aykırı davranışlar), özellikle ergenlerde hastalığa eşlik edebilir.

Belirtilerin hiç biri yeterli şiddet ve baskınlıkta olmadığı için daha özgül bir başka

tanı konamaz.

Kültür şoku

Yaş tepkisi

Çocuklarda hospitalizm

Hariç: çocukluk döneminde ayrılma bunaltı bozukluğu (F93.0)

F43.8 Ağır strese karşı diğer tepkiler

F43.9 Ağır strese karşı tepki, tanımlanmamış

F44 Disosiyatif bozukluklar [konversiyon bozuklukları]

Disosiyatif (veya konversiyon) bozuklukları ortak özelliği, bazı işlevler arasında

olması gereken bütünleşmede kısmi veya tam bir kayıp olamsıdır. Bu kayıp

geçmişe ilişkin anılar, hastanın kendi kimliğinin ve anlık duyumlarının farkında

oluşu ve vücut hareketlerinin denetiminde olur. Disosiyatif durumların bütün

tipleri, özellikle başlangıçları travmatik yaşam olayları ile ilgili ise, birkaç hafta ya

da birkaç ay sonra iyileşme ile sonuçlanır. Çözümü güç sorunlar veya kişiler arası

ilişkilerdeki güçlükler karşısında, daha süregen durumlar (bazen daha yavaş bir

biçimde) gelişebilir. Bunlar arasında özellikle felçler ve duyu kayıpları (aneztesi)

görülür. Bu bozukluklar daha önceleri “konversiyon histerisi”nin değişik tipleri

olarak sınıflandırılmaktaydı. Fakat şimdi öyle görünmektedir ki “histeri”

teriminden elden geldiğince kaçınmak gerekmektedir. Çünkü bu terim çok çeşitli

anlamlar içermektedir. Disosiyatif bozuklukların kökeninin ruhsal olduğu

düşünülmektedir. Zedeleyici olaylarla, çözülemeyen ve dayanılması güç

sorunlarla ya da ilişkilerdeki bozukluklarla yakından ilişkilidir ve bunlarla

zamansal bir bağlantı gösterir. Hastanın stresle başetme yollarına ilişkin bir

yorum yapılabilirsede “bilinç dışı güdülenme” ve “ikincil kazanç” gibi belli bir

kuramda çıkarılan kavramlar tanı klavuzu ya da tanı ölçütlerinde yer

almamaktadır.

Dahil: konversiyon:

• histeri

• reaksiyon

221


histeri

histerik psikoz

Hariç: malingering [bilinçli simulasyon] (Z76.5)

F44.0 Disosiyatif bellek yitimi

Ana belirti bellek yitimidir. Genellikle yakın zamanda olmuş önemli olaylar

unutulur. Organik mental bozukluğa bağlı değildir ve sıradan bir unutkanlık ya

da yorgunluk ile açıklanamayacak kadar ağırdır. Bellek kaybı genellikle kazalar

veya beklenmeyen ölümler gibi travmatik olayların çevresinde gelişir ve

genellikle kısmi ve seçicidir. Bellek kaybının ağırlığı ve yaygınlığı sıklıkla günden

güne ve görüşmeden görüşmeye değişebilir, fakat uyanık durumda hiçbir zaman

anımsanamayan inatcı bir çekirdek vardır. Tam ve genel bir bellek kaybı nadirdir;

bu, genellikle fügün (F44.1) bir parçasıdır ve eğer böyle ise füg olarak

sınıflandırılmalıdır.

Hariç: alkol veya diğer psikoaktif maddenin oluşturduğu amnezik bozukluk

(Genel dördüncü karakter .6 lı F10-F19)

amnezi:

• BŞT (R41.3)

• anterograd (R41.1)

• retrograd (R41.2)

alkolik olmayan organik amnezik sendrom (F04)

epilepside nöbet sonrası amnezi (G40.-)

F44.1 Disosiyatif füg

Disosiyatif füg, disosiyatif bellek kaybının bütün özelliklerini taşır. Bunun

yanısıra hasta evinden ya da iş yerinden bir yere gitmez üzere ayrılır ve bir

yolculuğa çıkar. Füg dönemi için bellek kaybı olmasına karşın, bu süre içinde

kişinin davranışlarında başkalarınca gözlemlenebilecek herhangi bir anormallik

yoktur.

Hariç: epilepside nöbet sonrası füg (G40.-)

F44.2 Disosiyatif stupor

Stuporda, istemli hareketler ve ışık, ses, dokunma gibi dış uyaranlara yanıt verme

büyük ölçüde azalmıştır ya da tamamen kaybolmuştur. Kişinin içinde bulunduğu

durum stupora uymaktadır, fakat muayene ve incelemeler sonucunda herhangi

bir fiziksel neden bulunamaz. Bunun yanısıra, diğer disosiyatif bozukluklarda

olduğu gibi, hastalığı ortaya çıkaran ruhsal bir neden vardır. Bu neden, yakın

zamanlarda olan sıkıntı verici olaylar ya da ilişkilerde veya sosyal yaşamda

önemli sorunlar olabilir.

Hariç: organik katatonik bozukluk (F06.1)

stupor:

• BŞT (R40.1)

• katotonik (F20.2)

• depresif (F31-F33)

222


• manik (F30.2)

F44.3 Özgeçi (trans) ve tutulma (possession) bozuklukları

Kişilik kimlik duygusunun geçici olarak kaybedilmesi söz konusudur. Hasta

içinde bulunduğu çevrenin farkında değildir. Bu başlık altında yalnızca, dinsel ya

da kültürel özgeçi durumlarının dışında istenmeden ve istemsiz oluşan ve olağan

etkinlikleri kısıtlayan özgeçi bozuklukları kapsanmaktadır.

Hariç: durumlarla birlikte:

• akut ve geçici psikotik bozukluklu (F23.-)

• organik kişilik bozukluğu (F07.0)

• postkonküzyonal sendrom (F07.2)

• psikoaktif madde zehirlenmesi (Genel dördüncü karakter .0 ile F10-

F19)

• şizofreni (F20.-)

F44.4 Disosiyatif motor bozukluklar

En sık görülen disosiyatif motor bozukluk kol ya da bacakların hareket yeteneği

tamamen veya kısmen kaybetmesidir. Bozukluk, ataksi, apraksi, akinezi, afoni,

dizartri veya felçleri taklit edebilir.

Psikojenik:

• afoni

• disfoni

F44.5 Disosiyatif konvülsiyonlar

Disosiyatif konvülsiyonlar (yalancı sara nöbetleri), nöbet sırasındaki hareketler

bakımından epileptik nöbetlere çok benzerler, fakat dil ısırma, ani düşmeye bağlı

ciddi yaralanma ve idrar kaçırma disosiyatif nöbetlerde nadir olarak görülür.

Disosiyatif nöbetlerde bilinç kaybı yoktur ya da bilinç bozukluğu bir özgeçi ya da

stupor biçiminde olur.

F44.6 Disosiyatif anestezi ve duygu kaybı

Deride duyu kaybı olan alanların sınırları tıbbi bilgilere uygunluk göstermez;

daha çok hastanın beden işlevlerine ilişkin düşünceleri ile ilgilidir. Değişik

duyusal işlevlerden bazılarında kayıp olması bazılarında olmaması bir nörolojik

lezyonla açıklanamaz. Duyu kaybına parestezi (uyuşma, yanma, karıncalanma

v.b.) eşlik edilebilir.

Psikojenik sağırlık

F44.7 Karışık tip disosiyatif bozukluklar [konversiyon]

F44.0-F44.6 da tanımlanmış bozuklukların kombinasyonu

223


F44.8 Diğer disosiyatif bozukluklar [konversiyon bozuklukları]

Ganser sendromu

Birden fazla kişilik

Psikojenik:

• konfüzyon

• düşsel durumlar

F44.9 Disosiyatif bozukluklar [konversiyon bozuklukları],

tanımlanmamış

F45 Somatoform bozukluklar

Somatoform bozuklukların temel özelliği fiziksel belirtilerin yineleyici bir biçimde

ortaya çıkmasıdır. Bunun yanısıra hasta ısrarlı bir biçimde tıbbi muayenelerden

geçmek ister ve bu istek fiziksel bir hastalık yönünde herhangi bir bulgu

bulunamamasına ve doktorların güvence vermesine karşın sürer. Fiziksel bir

hastalık olsa bile bu, belirtilerin niteliğini ve şiddetini açıklamamaktadır.

Hariç: disosiyatif bozukluklar (F44.-)

saç-yolma (F98.4)

söyleme bozukluğu (F80.0)

peltek konuşma (F80.8)

tırnak-yeme (F98.8)

psikolojik faktör araştırmalar ile başka yerde sınıflanmış bozukluklar

veya hastalıklar (F54)

nedeni organik bozukluk veya hastalık olmayan cinsel işlev bozukluğu

(F52.-)

baş-parmak emme (F98.8)

tik bozuklukları (çocukluk ve adolesan çağda) (F95.-)

Tourette sendrom (F95.2)

kıl yolma (F63.3)

F45.0 Somatizasyon bozukluğu

Temel belirtileri yineleyici ve sık sık değişen birçok bedensel belirtilerdir. Hasta

psikiyatriste başvurduğunda bu belirtilerin yıllardır sürmekte olduğunu söyler.

Çoğu hasta uzun yıllar boyunca gerek birinci basamak hekimi gerekse uzman

olan pekçok doktora başvurmuş ve bu süre içinde birçok inceleme ve işlemler

yapılmıştır. Bu incelemelerin sonuçları fiziksel bir hastalık göstermemektedir.

Belirtiler bedenin herhangi bir parçası ya da sistemi ile ilgili olabilir. Hastalığın

gidişi süregen ve dalgalıdır. Toplum ve aile içindeki davranışlarda ve kişiler arası

ilişkilerde uzun süreli aksamalar olur. Hastalık kısa süreli (2 yıldan az) ve

belirtiler bakımından daha az tipik ise ayrışmamış somatoform bozukluk olarak

(F45.1) sınıflandırılması daha uygundur.

Birden fazla psikosomatik bozukluk

224


Hariç: kendini yalandan hasta gösterme [Bilinçli simulasyon] (Z76.5)

F45.1 Ayrışmamış somatoform bozukluk

Fiziksel yakınmalar çok sayıda, değişken ve inatçı olmakla birlikte, eğer klinik

durum somatizasyon bozukluğuna tam olarak uymuyorsa bu tanı kullanılabilir.

Farklılaşmamış psikosomatik bozukluk

F45.2 Hipokondriak bozukluk

Temel özellik hastanın, bir veya daha fazla sayıda ağır ve ilerleyici fiziksel

hastalığı yakalanmış olma düşüncesi ile ısrarla uğraşmasıdır. Hastada inatçı

bedensel yakınmalar ve bu yakınmaların ortaya çıkış bicimi ile sürekli olarak

uğraşma vardır. Normal veya herkeste olabilecek bedensel duyumlar ve işaretler

hasta tarafından sıklıkla anormal ve rahatsız edici olarak yorumlanır ve hastanın

dikkati genellikle bir veya iki beden organına veya sistemine yönelmiş

durumdadır. Sıklıkla belirgin depresyon ve bunaltı vardır ve bunlar ek bir tanı

konulmasını gerektirebilir.

Beden dismorfik bozukluğu

Dismorfofobi (hezeyan olmayan)

Hipokondriyasal nevroz

Hipokondriyazis

Nosofobi

Hariç: hezeyan dismorfobisi (F22.8)

vücut fonksiyonları veya şekli hakkında sabit hezeyanlar (F22.-)

F45.3 Somatoform otonomik işlev bozukluğu

Belirtiler tamamen ya da kısmen otonomik sinir sisteminin kontrolü altında olan

organların veya sistemlerin, örneğin kalp-damar, mide-barsak veya solunum

sistemi fiziksel hastalıklarına bağlı gibidir. (Üreme-boşaltım sistemine ait bazı

belirtiler de bulunabilir.). Belirtiler genellikle iki tiptir ve bunların hiç biri organ

veya sistemin fiziksel bir hastalığına işaret etmez. Tanı koydurucu birinci tip

belirtiler otonomik uyarılmanın nesnel bulguları olarak ortaya çıkarlar, örneğin

çarpıntı, terleme, yüz kızarması ve titreme gibi. İkinci tip belirtiler daha çok,

bireye özgü, öznel olgularla ilgili ve bir hastalık için özgül olmayan belirtilerdir,

örneğin gezen ağrı ve sızılar, yanma hissi, ağırlık hissi, gerginlik hissi, şişkinlik

hissi gibi. Bu ikinci tip belirtilerde hasta tarafından (otonomik belirtiler için

olduğu gibi) belirli bir organ veya sisteme bağlıdır.

Kalp nevrozu

Da Costa sendromu

Mide nevrozu

Nörosirkulatuar asteni

Psikojenik şekli:

• aeorofaj

225


• öksürme

• diyare

• dispepsi

• dizüri

• gaz

• hıçkırık

• hiperventilasyon

• idrar yapma sıklığının artması

• irritable barsak sendromu

• pilorspazmı

Hariç: bozukluklar veya başka yerde sınıflanmış (F54) hastalıklarla birlikte

psikolojik ve davranış faktörleri

F45.4 İnatçı somatoform ağrı bozukluğu

Ön plandaki yakınma, fizyolojik bir nedenle ya da fiziksel bir hastalığın varlığı ile

tam olarak açıklanamayan inatçı, şiddetli ve rahatsız edici bir ağrıdır. Ağrı,

duygusal çatışmalar ve psikososyal sorunlarla bağlantılı olarak ortaya çıkar ve

bunlar hastalığın temel nedenleri olarak düşünülebilir. Bunun sonucu olarak

hastanın yakınları hastaya verdikleri desteği ve gösterdikleri ilgiyi artırırlar.

Depresif bozukluk veya şizofreni sırasında görülebilen ruhsal kökenli olduğu

düşünülen ağrı buraya girmez.

Psikalji

Psikojenik:

• sırt ağrısı

• baş ağrısı

Somatoform ağrı bozukluğu

Hariç: sırt ağrısı BŞT (M54.9)

ağrı:

• BŞT (R52.9)

• akut (R52.0)

• kronik (R52.2)

• tedavisi zor (R52.1)

gerginlik baş ağrısı (G44.2)

F45.8 Diğer somatoform bozukluklar

Bu bozukluklarda yakınmalar otonomik sinir sistemiyle ilgili değildir ve bedenin

belirli organları veya sistemleri ile sınırlıdır. Somatizasyon bozukluğunun (F45.0)

ve ayrışmamış somatizasyon bozukluğunun (F45.1) aksine yakınmalar çok sayıda

ve değişken değildir. Doku harabiyeti yoktur. Fiziksel hastalığa bağlı olmayan,

stresli olaylar ve sorunlarla yakından ilişkili olan, hastaya gösterilen kişisel ve

tıbbi ilginin artamsı ile sonuçlanan ve bedensel belirtilerle ortaya çıkan başka

bozukluklarda burada sınıflandırılacaktır.

Psikojenik:

226


• dismenore

• disfaji, “globus histerikus” dahil

• kaşınma

• tortikolis

Diş-gıcırdatma

F45.9 Somatoform bozukluk, tanımlanmamış

Psikosomatik bozukluk BŞT

F48 Diğer nevrotik bozukluklar

F48.0 Nevrasteni

Bu hastalığın görünümü kültürden kültüre değişiklik gösterir. Birbirleri ile

önemli ölçüde çakışan iki temel tip vardır. Bu tiplerden birinde temel özellik,

zihinsel çalışmadan sonra artan bir yorgunluk yakınmasıdır. Buna sıklıkla çalışma

gücünde veya gündelik işlerle verimli bir biçimde başa çıkabilme yetisinde

azalma eşlik eder. Zihinsel yorgunluk, istenmeden zihne giren çağrışım ve

anıların dikkati dağıtması, dikkat toplamada güçlük ve verimsiz düşünme olarak

tanımlanabilir. İkinci tipte ise, çok az bir çalışmadan sonra bedensel veya fiziksel

bir yorgunluk ve bitkinlik durumu vardır. Buna kas ağrıları, sızıları ve

gevşeyememe eklenir. Her iki tipte de rahatsız edici çeşitli fiziksel yakınmalar,

örneğin sersemlik hissi, gerginlik başağrısı ve genel bir dengesizlik duygusu

sıklıkla görülür. Ayrıca, zihinsel ve bedensel hastalık hissiyle ilgili kaygılar,

sinirlilik, zevk almama ve hafif derecede depresyon ve bunaltı bulunabilir.

Başlangıç ve orta evrelerinde genellikle uyku bozukluğu vardır, fakat aşırı

uyumada belirgin olabilir.

Yorgunluk sendromu

Eğer önceki fiziksel hastalık tanımlanacaksa ilave kodu kullanınız.

Hariç: asteni BŞT (R53)

tükenme (Z73.0)

halsizlik ve yorgunluk (R53)

postviral yorgunluk sendromu (G93.3)

psikasteni (F48.8)

F48.1 Depersonalizasyon-derealizasyon sendromu

Bu bozuklukta hasta zihinsel etkinliklerinin, bedeninin veya çevrenin, sanki

gerçek değil, kendisinden uzak ya da otomatikleşmiş gibi niteliksel olarak

değiştiğinden yakınır. Kişiye kendi duyguları veya yaşantıları uzak, garip,

yabancı, kendisinin değilmiş gibi gelir; duygularını kaybetmiş gibidir. Çevre,

çevredeki insanlar ve nesneler gerçek değilmiş gibi, uzak, yapay, cansız., renksiz

gelir, kişi bu duyguların dış güçler veya diğer insanlardan kaynaklanmadığını;

kendisine ait olduğunu ve nedensiz olarak ortaya çıktığını kabul eder, bilinç

açıktır. Depersonalizasyon-derealizasyon sendromu, depresif, fobik, obsesif-

227


kompulsif veya şizofrenik bozukluk sırasında ortaya çıkmış olabilir. Bu durumda

asıl tanı bu bozukluklardır.

F48.8 Diğer, tanımlanmış nevrotik bozukluklar

Briguet bozukluğu

Dhat sendromu

Meslek nevrozu, yazar krampı

Psikasteni

Psikastenik nevroz

Psikojenik senkop

F48.9 Nevrotik bozukluk, tanımlanmamış

Nevroz BŞT

Fizyolojik bozukluklar ve fiziksel etkenlerle bağlantılı davranış

sendromları

(F50-F59)

F50 Yeme bozuklukları

Hariç: anoreksia BŞT (R63, O)

beslenme:

• güçlükleri ve doğru yapılmaması (R63,3)

• bebeklik ve çocukluk çağı bozukluğu (F98.2)

polifaji (R63.2)

F50.0 Anoreksiya nervoza

Anoreksiya nervoza hastanın kendi isteği ile kilo vermesi ve bunu sürdürmesi ile

belirli bir bozukluktur. Bu bozukluk en sık delikanlılık çağındaki kızlarda ve genç

kadınlarda görülür. Delikanlılık çağındaki ve genç erkeklerde, ergenliğe yaklaşan

çocuklarda ve menapoz öncesi kadınlarda daha nadir olarak görülebilir. Bu

bozuklukta, değişen şiddetlerde beslenme yetersizliği ve buna ikincil olarak

gelişen endokrin metabolik değişiklikler bulunur. Diyet listesinin kısıtlanması,

aşırı beden hareketi ve beden yapısındaki değişiklikler, kişinin kendisini

kusturması ve müsül ilaçlar kullanması ve bunun sonucunda gelişen elektrolit

dengesi bozuklukları, özgül psikopatoloji beden imgesi bozukluğudur.

228


Şişmanlama korkusu aşırı değer verilen ve zihinden uzaklaştırılamayan bir

düşünce olarak bulunur. Hasta kendisi için, düşük bir beden ağırlığı eşiği

saptanmıştır.

Hariç: iştah kaybı (R63.0)

• psikojenik(F50.8)

F50.1 Atipik anoreksiya nervoza

Bu tanı anoreksiya nervozanın (F50.0) amenore veya belirgin kilo kaybı gibi temel

belirtileriden birini ya da birkaçının bulunmadığı, fakat kliniği oldukça tipik olan

hastalar için kullanılmalıdır. Anoreksiya nervozaya benzeyen, fakat bilinen bir

bedensel hastalığa bağlı yeme bozuklukları için bu tanı kullanılmamalıdır.

F50.2 Bulimiya nervoza

Bulimiya nervoza, yineleyen aşırı yeme nöbetleri ve hastanın beden ağırlığını

kontrol etmekle aşırı uğraşması; bu nedenle yediği yiyeceklerin şişmanlatıcı

etkilerini azaltmak için aşırı çaba harcaması ile belirli bir sendromdur. Bu tanı,

bozukluğun sadece anoreksiya nervoza ile aynı psikopatolojiye sahip olan şekli

için kullanılmalıdır. Yineleyen kusmalar elektrolit dengesi bozukluklarına,

bedensel komplikasyonlara (tetani, epileptik nöbetler, kalp ritim bozuklukları, kas

güçsüzlüğü) ve daha ileri kilo kaybına neden olabilir.

Bulimia BŞT

Hiperoreksia nervosa

F50.3 Atipik bulimia nervosa

Bu tanı, bulimiya nervozanın (F50.2) temel belirtilerinden biri ya da bir kaçının

bulunmadığı fakat kliniği oldukça tipik olan hastalar için kullanılmalıdır. Bu

duruma en çok ağırlığı normal hatta normalin üstünde olup, kusma ya da ishalin

izlediği tipik aşırı yeme dönemleri olan kişiler uyar.

F50.4 Diğer ruhsal bozukluklara bağlı aşırı yeme

Üzücü olaylara bir tepki olorak ortaya çıkan ve şişmanlığa neden olan aşırı yeme

burada kodlanmalıdır. Büyük kayıplar, kazalar, ameliyatlar ve duygusal

zedelenmelerden sonra.

Psikojenik aşırı yeme

Hariç: obesite (E66.-)

F50.5 Diğer ruhsal bozukluklara bağlı kusma

Bulimiya nervozadaki gibi kişinin kendisini kusturmasının dışında, yineleyen

kusmalar bir çok bedensel .belirtiden biri olarak hipokondriyak bozuklukta

(F45.2), disosiyatif bozukluklarda (F44.-) ve duygusal etkenlerin de etkili olduğu

yineleyen kusmalarda görülebilir.

229


Psikojenik kusma

Hariç: bulantı (R11)

kusma BŞT (R11)

F50.8 Diğer yeme bozuklukları

Erişkinlerde pika

Psikojenik iştah kaybı

Hariç: bebeklik ve çocukluk pikası (F98.3)

F50.9 Yeme bozukluğu, tanımlanmamış

F51 Organik nedenli olmayan uyku bozuklukları

Birçok vakada, uyku bozukluğu ruhsal veya bedensel bir başka hastalığın

belirtisidir. Ayrıca bazı ruhsal ve bedensel etkenler, klinik olarak bağımsız

görülen özgül bir uyku bozukluğunun ortaya çıkmasını etkileyebilir. Uyku

bozukluğunun bağımsız bir duru mu yoksa ICD-10’un V. ya da diğer

bölümlerinde sınıflandırılan başka bir hastalığın belirtisi mi olduğu, klinik

görüntüsü ve gidişine, konsultasyon sırasındaki önceliklere ve tedavi açısından

önemine dayanılarak belirlenmelidir. Uyku bozukluğunun belirgin yakınmalar

arasında yer aldığı her olguda, bir uyku bozukluğu tanısı kodlanmalıdır.

Psikopatoloji ve fizyopatolojiyi tanımlamak için gerekli diğer uygun tanılarla

birlikte, özgül uyku bozukluğu tanısının belirtilmesi uygundur. Bu bölüm sadece,

etiyolojide ruhsal nedenlerin birincil etken olduğu kabul edilen uyku

bozukluklarını içerir.

Hariç: uyku bozuklukları (organik) (G47.-)

F51.0 Organik nedenli olmayan uykusuzluk

Uykusuzluk, belirli bir süre devam eden uyku miktarının ve niteliğinin doyurucu

olmaamsı durumudur. Uykusuzluğu olan kişiler en çok uykuya dalma

güçlüğünden yakınırlar; bunu uykuyu sürdürme güçlüğü ve erken uyanma

yakınmaları izler. Uykusuzluk, ruhsal veya bedensel bir hastalığın bir çok

belirtisinden biri olarak ortaya çıkmışsa ve klinik tabloda baskın değilse, tanı altta

yatan ruhsal yada bedensel hastalıkla sınırlandırılmalıdır. Fakat yukardaki

durumların hepsinde, uykusuzluk önemli yakınmalardan biri ise ve ayrı bir sorun

olarak görülüyorsa, asıl tanıdan sonra kodlanmalıdır.

Hariç: insomnia (organik) (G47.0)

F51.1 Organik nedenli olmayan aşırı uyuma

Aşırı uyuma gün boyu aşırı uykulu olma ve uyku nöbetleri (bu durum yetersiz

uyumaya bağlı olmamalıdır) veya uyanma sırasında tam uyanık hale geçme

süresinin uzaması olarak tanımlanır. Etiyolojinin organik kökenli olduğunu

gösteren kesin bir kanıt yoksa, aşırı uyuma çoğunlukla ruhsal bozukluklara

bağlıdır.

230


Hariç: hipersomnia (organik) (G47.1)

narkolepsi (G47.4)

F51.2 Organik nedenli olmayan uyku-uyanıklık düzeni bozukluğu

Uyku-uyanıklık düzeni bozukluğu, çevre koşullarının gerektirdiği uyku düzenine

uyulamaması ve bunun uykusuzluk ya da aşırı uyuma yakınmalarına yol açması

şeklinde tanımlanır.

psikojenik olarak tersine dönmesi:

• sirkadian

• niktohemeral ritmin

• uyku

Hariç: uyku-uyanıklık ritmi bozuklukları (organik) (G47.2)

F51.3 Uyurgezerlik [somnambulism]

Uyurgezerlik, uyku ve uyanıklık olgularının birlikte görüldüğü değişik bir bilinç

düzeyidir. Uykuda gezme nöbeti çoğunlukla gece uykusunun ilk üçte birinde

görülür. Nöbet sırasında kişi yatakdan kalkar, dolaşır, çevresinin farkında

değildir, tepkisizdir ve motor hareketleri beceriksizdir. Nöbet sırasında ya da

ertesi sabah uyanınca olanları anımsamaz.

F51.4 Uykuda korkular [gece korkuları]

Uykuda korkular ya da gece korkuları uykuda olan şiddetli korku ve panik

nöbetleridir. Nöbetlerde beden hareketleri, ses çıkarma ve otonomik boşalım

artmıştır. Kişi gece uykusunun çoğunlukla ilk üçte birinde çığlık atarak oturur

yada ayağa kalkar; sıklıkla kaçmaya çalışıyormuş gibi kapıya doğru koşar fakat

nadiren odadan çıkar. Uyanınca nöbeti anımsamaz.

F51.5 Bunaltılı düşler

Bunaltılı düşler kişinin çok ayrıntılı olarak belleğine çağırabildiği, bunaltı veya

korkuyla yüklü düş yaşantılarıdır. Bu düş yaşantıları çok canlıdır vesıklıkla

yaşama, güvenliğe ya da öz-güvene yönelik tehditler bulunduran temalar içerir.

Aynı veya benzer korkutucu temanın bunaltılı düşlerde yinelemesi oldukça sık

görülür. Tipik bir nöbet sırasında bir ölçüde otonomik boşalım olur fakat belirgin

ses çıkarma ya da beden hareketlerinde artma yoktur. Uyandıktan hemen sonra

kişi çevresinin farkındadır ve yönelim bozukluğu yoktur.

Rüya bunaltı bozukluğu

F51.8 Organik nedenli olmayan diğer uyku bozuklukları

F51.9 Organik nedenli olmayan uyku bozukluğu, tanımlanmamış

Emosyonel uyku bozukluğu BŞT

231


F52 Organik nedenli olmayan cinsel işlev bozukluğu

Cinsel işlev bozuklukları kişinin istediği gibi cinsel ilişkide bulunamadığı çeşitli

durumları içerir. Cinsel tepki psikosomatik bir süreçtir; cinsel işlev

bozukluklarının etiyolojisinde hem ruhsal hemde bedensel süreçler yer alır.

Hariç: Dhat sendromu (F48.8)

F52.0 Cinsel istek azlığı ya da yitimi

Cinsel istek azlığı temel sorundur ve sertleşme yetersizliği ya da ağrılı birleşme

gibi başka cinsel sorunlara ikincil değildir.

Cinsel soğukluk

Hipoaktif seksüel istek bozukluğu

F52.1 Cinsellikten tiksinme ve cinsel haz yokluğu

Bir eşle cinsel ilişkide bulunma düşüncesi güçlü olumsuz duygulara ve cinsel

etkinlikten kaçınmaya yol açacak düzeyde korku veya bunaltıya neden olur.

Cinsel tepkiler normaldir ve orgazm yaşanır, fakat buna uygun düzeyde haz

alınmaz.

Anhedonia (seksüel)

F52.2 Genital tepkinin yetersizliği

Erkeklerde temel sorun sertleşme işlevinde bozukluktur. Sertleşme yetersizliği

doyum veren cinsel birleşme için uygun sertleşmenin meydana gelmesi veya

sürdürülmesindeki güçlüktür. Kadınlarda temel sorun vajinanın kuruluğu ve

nemlenmesinin yetersizliğidir.

Kadın seksüel uyarılma bozukluğu

Erkek erektil bozukluğu

Psikojenik impotans

Hariç: organik orijinli impotans (N48.4)

F52.3 Orgazmda işlev bozukluğu

Orgazm ya olmaz ya da belirgin şekilde gecikir.

İnhibe edilmiş orgazm (erkek) (kadın)

Psikojenik anorgazmi

F52.4 Erken boşalma

Boşalmanın her iki eşin cinsel ilişkiden haz almasını sağlayacak düzeyde

denetlenememesidir.

232


F52.5 Organik nedenli olmayan vaginismus

Vajinayı çevreleyen kasların vajinaya girişi kapatacak şekilde kasılmasıdır.

Penisin vajinaya girmesi olanaksız veya ağrılıdır.

Psikojenik vajinismus

Hariç: vajinismus (organik) (N94.2)

F52.6 Organik nedenli olmayan ağrılı cinsel birleşme

Ağrılı cinsel birleşme hem kadında hem erkekte görülebilir. Çoğunlukla yerel bir

patoloji ile açıklanabilir; bu durumda uygun bölümde sınıflandırılmalıdır. Fakat

bazı vakalarda görünür bir neden yoktur ve ruhsal etkenler önemli olabilir. Bu

tanı sadece daha birincil bir cinsel işlev bozukluğu (ör. vaginismus veya vajinanın

kuruluğu) olmadığında kullanılmalıdır.

Psikojenik disparenuia

Hariç: disparenuia (organik) (N94.1)

F52.7 Cinsel dürtünün aşırı olması

Nimfomani

Satiriasis

F52.8 Organik nedene bağlı olmayan diğer cinsel işlev bozuklukları

F52.9 Organik nedene bağlı olmayan cinsel işlev bozukluğu,

tanımlanmamış

F53 Lohusalıkla bağlantılı ve başka yerde sınıflanmamış ruhsal ve

davranışsal bozukluklar

Bu sınıflandırma sadece lohusalıkla ilgili olan (doğumdan sonraki altı hafta içinde

ortaya çıkan) ve yeterli bilgi olmadığı için ya da bazı ek klinik özellikleri nedeni

ile bu kitapta başka bölümlerde sınıflandırılan bozuklukların tanı ölçütlerini

sağlamayan ruhsal bozukluklar için kullanılmalıdır.

F53.0 Lohusalıkla bağlantılı ve başka yerde sınıflandırılmamış hafif

ruhsal ve davranışsal bozukluklar

Depresyon:

• postnatal BŞT

• postpartum BŞT

F53.1 Lohusalıkla bağlantılı ve başka yerde sınıflandırılmamış ağır ruhsal

ve davranışsal bozukluklar

Puerperal psikoz BŞT

233


F53.8 Lohusalıkla bağlantılı ve başka yerde sınıflandırılmamış diğer

ruhsal ve davranışsal bozukluklar

F53.9 Lohusalıkla bağlantılı ruhsal bozukluk, tanımlanmamış

F54 Başka yerde sınıflanmış bozukluklar veya hastalıklarla ilgili

ruhsal ve davranışsal etkenler

Bu tanı, ICD-10’un diğer bölümlerinde sınıflandırılabilen bedensel bozuklukların

etiyolojisinde önemli rol oynadığı düşünülen ruhsal ve davranışsal etkenlerin

varlığını belirtmek için kullanılmalıdır. Bu etkenlerin neden olduğu ruhsal

rahatsızlıklar (kaygı, duygusal çatışma, endişe gibi) çoğunlukla hafif şiddette ve

uzun sürelidir ve bu kitapta tanımlanan tanıların hiç birinin ölçütlerini

karşılamazlar.

Fiziksel koşulları etkileyen psikolojik faktörler

Bu kategorinin kullanımına ait örnekler:

• astım F54 ve J45.-

• dermatit F54 ve L23-L25

• gastrik ülser F54 ve K25.-

• mukoz kolit F54 ve K58.-

• ulseratif kolit F54 ve K51.-

• ürtiker F54 ve L50.-

İlişkili fiziksel bozukluğu belirtmek için, eğer isterseniz, ilave kodu kullanın.

Hariç: gerilim-tipi baş ağrısı (G44.2)

F55 Bağımlılık yapmayan maddelerin kötü kullanımı

Çok çeşitli ilaçlar ve halk devalarından söz edilebilir, fakat üç grup ilaç özellikle

önemlidir: antidepressanlar gibi bağımlılık yapmayan psikotrop ilaçlar, müsil

ilaçlar ve aspirin, parasetamol gibi reçetesiz satılabilen ağrı kesiciler.

Bu maddelerin gereği olmadan uçzun süre kullanılması çoğunlukla gereksiz bir

masrafa, hekimler ve sağlık personeline gereksiz başvurulan ve bazende

maddelerin zararlı bedensel etkilerine yol açar. Bu maddelerin kullanılmasını

önleme ya da yasaklama girişimleri genellikle dirençle karşılaşır. Bu durum,

müshil ilaçlar ve ağrı kesiciler için böbrek işlev bozukluğu veya elektrolit denge

bozukluğu gibi bedensel sorunlara yol açabileceklerine ilişkin uyarılara (hatta bu

sorunların ortaya çıkmasına) rağmen olur. Kişide maddeyi kullanmak için güçlü

bir istek olmasına karşın F10-F19’da belirtilen maddelerde olduğu gibi bağımlılık

(F1x2) veya kesilme belirtileri (F1x.3) gelişmez.

Aşağıdaki maddelerin kötü kullanımı:

• antiasitler

• bitkisel ilaçlar veya kocakarı ilaçları

234


• steroidler veya hormonlar

• vitaminler

Laksatif kullanma alışkanlığı

Hariç: psikoaktif maddelerin kötüye kullanımı (F10-F19)

F59 Fizyolojik bozukluklar ve bedensel etkenlerle ilgili davranış

sendromları, tanımlanmamış

Psikojenik fizyolojik disfonksiyon BŞT

Erişkinde kişilik ve davranış bozuklukları

(F60-F69)

Bu bölüm kişinin yaşama, kendisi ve başkaları ile ilişki kurma biçimini yansıtan, kalıcı

olan ve klinik önem taşıyan çeşitli durumları ve davranış kalıplarını içerir. Bu durumların

ve davranış kalıplarının bazıları, yapısal etkenlerin ve sosyal yaşantının sonucu olarak,

gelişmenin erken dönemlerinde ortaya çıkar. Diğerleri ise daha ileri yaşlarda edinilir. F60-

F62 özgül kişilik bozuklukları, karışık tip ve başka kişilik bozuklukları ve kalıcı kişilik

değişiklikleri. Bu durumlarda, geniş bir yelpaze içindeki kişisel ve sosyal durumlara

karşı değişmeyen tepkiler verme şeklinde görülen, kökleşmiş ve kalıcı davranış

kalıpları bulunur. Bunlar, belli bir kültürdeki ortalama bir insanın algılama, düşünme,

hissetme ve özellikle başkaları ile ilişki kurma biçiminden aşırı ya da önemli sapmalar

gösterir. Bu davranış kalıpları çoğunlukla değişmeyen bir gidiş gösterirler ve davranışsal

ve ruhsal işlevlerin birçok alanını kapsarlar. Her zaman olmasa da sıklıkla, sosyal işlevler

ve becerilerle ilgili değişen derecelerde kişisel rahatsızlık ve sorunlar bulunur.

F60 Özgül kişilik bozuklukları

Özgül bir kişilik bozukluğu, kişilik yapısı ve davranışsal eğilimlerde ağır bir

bozukluktur. Sıklıkla kişiliğin birçok alanlarını içerir ve hemen her zaman önemli

kişisel ve sosyal zararlara yol açar. Kişilik bozukluğu çocukluğun geç

dönemlerinde veya delikanlılık çağında ortaya çıkar ve belirtileri erişkinlikde

devam eder. Doğrudan yaygın beyin zedelenmesine ya da hastalığına veya ruhsal

bir hastalığa bağlı olmayan.

F60.0 Paranoid kişilik bozukluğu

Aşağıdaki özellikleri taşıyan kişilik bozukluğu, engellere ve reddedilmeye aşırı

duyarlılık, sürekli kin tutma eğilimi; incitici, kırıcı davranışları ve kendisine önem

verilmesini bağışlamayı reddetme; kuşkuculuk ve başkalarının yan tutmayan ya

da dostça davranışlarını düşmanca veya kibirli bulup yanlış anlayarak, yaşantıları

fazla çarpıtma eğilimi; kişisel haklar konusunda gerçek koşullara uygun olmayan

kavgacı ve inatçı tutum; eşinin cinsel sadakati hakkında haksız ve yineleyici

kuşkular; sürekli üstüne alınma şeklinde beliren aşırı önemlilik duygusu; kendi

235


çevresindeki ve dünyadaki olayları gerçek dışı komplolarla açıklamaya aşırı

eğilim

Kişilik (bozukluğu):

• ekspansif paranoid

• fanatik

• querulant

• paranoid

• sensitif paranoid

Hariç: paranoya (F22.0)

• querulans(F22.8)

paranoid:

• psikoz(F22.0)

• şizofreni(F20.0)

• durum (F22.0)

F60.1 Şizoid kişilik bozukluğu

Haz veren etkinlik yoktur ya da az sayıdadır; duygusal soğukluk, uzaklık ya da

küntleşmiş duygulanım; hemen her zaman yalnız yapılacak etkinliklerin

yeğlenmesi; hayal kurma ve içgözlemle aşırı uğraşma; yakın arkadaşların ve

güven duyulan ilişkilerin olmaması.

Hariç: Asperger sendromu (F84.5)

deluzyon bozukluğu (F22.0)

çocukluk çağının şizoid bozukluğu (F84.5)

şizofreni (F20.-)

şizotipal bozukluk (F21)

F60.2 Topluma aykırı (disosyal) kişilik bozukluğu

Yaygın toplumsal değerlere büyük uygunsuzluk gösteren davranışlar nedeni ile

dikkat çeken aşağıdaki özellikleri taşıyan kişilik bozukluğu: başkalarının

hissettiklerine karşı katı bir aldırmazlık; toplumsal değerler, kurallar ve

zorunluluklara karşı inatçı bir tanımazlık ve sorumsuzluk; ilişki kurmakta bir

güçlük olmamasına karşın ilişkileri uzun süre sürdürememe; engellenme eşiğinin

ve şiddeti de içeren saldırganlığın dışa vurulmasında eşiğin çok düşük olması;

suçluluk duyamama ve deneyimlerden, özellikle cezadan yararlı ders alamama;

başkalarını suçlamaya ve toplumla çatışan davranışları için akla uygun gerekçeler

kullanmaya yatkınlık.

Kişilik (bozukluğu):

• amoral

• antisosyal

• asosyal

• psikopatik

• sosyopatik

236


Hariç: iletişim bozuklukları(F91.-)

emosyonel olarak durağan olmayan kişilik bozukluğu (F60.3)

F60.3 Duygusal yönden dengesiz kişilik bozukluğu

Duygulanımda dengesizlikle birlikte sonuçlarını düşünmeksizin dürtüsel

davranmaya belirgin eğilim bulunduğu kişilik bozukluğudur. İleriye yönelik plan

yapma yeteneği çok azdır. Şiddetli öfke patlamaları sıklıkla saldırganlığa veya

“davranış patlamalarına” yol açar; dürtüsel davranışlar başkaları tarafından

eleştirilir ya da engellenirse, bunlar kolaylıkla ortaya çıkar. Bu kişilik

bozukluğunun iki tipi belirlenmiştir. İkisinin de temel özellikleri özdenetimin

olmaması ve dürtüselliktir. Dürtüsel tip, baskın özellikler duygusal dengesizlik ve

dürtü denetiminin olmamasıdır. Şiddet ve tehdit edici davranış patlamaları, sık

görülür ve özellikle başkalarının eleştirilerine tepki olarak ortaya çıkar. Sınır tip,

duygusal dengesizlik belirtilerinin birçoğu bulunur. Ek olarak, hastanın kendilik

imgesi, amaçları ve seçimleri (cinsel seçimleri de içerir) sıklıkla belirsizdir ya da

bozulmuştur. Sık olarak, kronik boşluk duyguları vardır. Yoğun ve dengesiz

ilişkilere girme eğilimi yineleyen duygusal krizlere neden olabilir. Bu eğilim

terkedilmeyi önlemek için aşırı çaba harcamaya ve birçok kez intihar tehdidi ya

da kendine zarar verici davranışlara yol açar.

Kişilik (bozukluğu):

• saldırgan

• borderline

• patlayıcı

Hariç: disosyal kişilik bozukluğu (F60.2)

F60.4 Histriyonik kişilik bozukluğu

Aşağıdaki özellikleri taşıyan belirli kişilik bozukluğu: duyguların dramatik,

oyuncu gibi, abartılı biçimde ifade edilmesi; telkine yatkınlık, başkalarından ya da

içinde bulunduğu durumlardan kolay etkilenme; duygulanımın yüzeyel ve

karasız olması; sürekli heyecan, beğenilme ve dikkatin merkezi olacağı etkinlikler

arama; görünüm ve davranışlarda duruma uygun olmayan baştan çıkarıcılık;

fiziksel çekiciliğe aşırı önem verme. Ek olarak, benmerkezcilik, canının istediği

gibi davranma, beğenilmeye sürekli özlem, kolay incinme ve kendi

gereksinimlerini karşılamak için sık sık oyuna getirici davranışlar bulunabilir.

Kişilik (bozukluğu):

• histerik

• psikoinfantil

F60.5 Anankastik kişilik bozukluğu

Aşağıdaki özellikleri taşıyan belirli kişilik bozukluğu: aşırı kuşkulu ve dikkatli

olma eğilimi; ayrıntılar; kurallar, listeler, düzen, örgütlenme ve çizelgelerle aşırı

uğraşma; görevlerin tamamlanmasını engelleyecek kadar mükemmelliyetçilik;

237


aşırı vicdanlılık ve kılı kırk yarma; zevkler ve kişilerarası ilişkilerin ihmal

edilmesine yol açacak şekilde üretkenlikle aşırı uğraşma; ukalalık ve toplumsal

kurallara aşırı bağlılık; katılık ve inatçılık, herşeyin kendi bildiği gibi

yapılmasında mantıksızca inat etme ya da başkalarına iş bırakmama; istenmeyen

düşünce ve dürtülerin ısrarla zorlanması.

Kişilik (bozukluğu):

• kompulsif

• obsesyonel

• obsessif- kompulsif

Hariç: obsessif-kompulsif bozukluk (F42.-)

F60.6 Bunaltı [kaçınan] kişilik bozukluğu

İnat eden, yaygın gerginlik ve endişe duyguları; sosyal yönden beceriksiz

olduğuna, kişisel olarak geçici olmadığına ya da başkalarından aşağı olduğuna

inanma; eleştirilme ve sosyal durumlarda reddedilme ile aşırı uğraşma;

hoşlanıldığından emin olmadan insanlarla ilişkiye girmeyi istememe; fiziksel

güvenlik gereksinimi nedeni ile yaşam biçiminde kısıtlanmalar; eleştirilme,

beğenilmeme veya reddedilme korkusu yüzünden anlamlı ilişki gerektiren sosyal

veya meslekle ilgili etkinliklerden kaçınma.

F60.7 Bağımlı kişilik bozukluğu

Kendi yaşamı ile ilgili önemli kararların çoğunu başkalarının vermesini bekleme

ya da buna izin verme; bağımlı olduğu kişilerin gereksinimlerini kendi

gereksinimlerinden önde tutma ve onların isteklerine aşırı uyma; bağımlı olduğu

kişilerden mantıklı isteklerde bulunmayı bile istememe; abartılmış kendine

bakamama korkusu nedeni ile yalnız kalınca huzursuz ve çaresiz nhissetme;

yakın ilişkisinin olduğu bir kişi tarafından terkedilkme ve kendine bakmak

zorunda kalma korkuları ile aşırı uğraşma; başkalarından çok fazla öneri ve

güvence almadan günlük kararları kendi kendine verme yetisinin kısıtlı olması.

Kişilik (bozukluğu):

• astenik

• yetersiz

• pasif

• self-defeating

F60.8 Diğer özgül kişilik bozuklukları

Kişilik (bozukluğu):

• eksantrik

• “holtlose” tipi

• immatur

• narsistik

• pasif-agresif

• psikonevrotik

238


F60.9 Kişilik bozukluğu, tanımlanmamış

Karakter nevrozu BŞT

Patolojik kişilik BŞT

F61 Karışık tip ve diğer kişilik bozuklukları

Bu tanı, sıklıkla sorunları olan fakat F60.-’da tanımlanan bozuklukları belirleyen

özgül belirti kalıplarını göstermeyen kişilik bozukluklarını ve anormalliklerini

içerir. Bu nedenle tanı koymak F60.-’daki bozukluklardan daha güçtür.

Örnekler:

• Karışık tip kişilik bozuklukları F60.-’daki bozuklukların birçok özelliği bulunur,

fakat daha özgül bir tanıya izin verecek baskın belirtiler kümesi yoktur.

• Rahatsızlık veren kişilik değişiklikleri F60.- veya F62.-’de sınıflandırılamaz ve

eşzamanlı bir duygulanım ya da bunaltı bozukluğu temel tanısına ikincil olduğu

kabul edilir.

Hariç: öne çıkan kişilik karakterleri (F273.1)

F62 Beyin zedelenmesi ve hastalığına bağlı olmayan kalıcı kişilik

değişiklikleri

Bu grup daha önce kişilik bozukluğu olmayan erişkinlerde, zorlu veya aşırı

uzamış stresi ya da ağır bir psikiyatrik bozukluğu izleyerek gelişen kişilik ve

davranış bozukluklarını içerir. Bu tanılar sadece kişinin algılama, ilişki kurma

veya çevresi ve kendisi hakkında düşünme biçiminde kesin ve uzun süreli bir

değişikliğin kanıtları olduğunda kullanılmalıdır. Kişilik değişikliği belirgin

olmalıdır ve patojen yaşantıdan önce bulunmayan uyumu bozan katı davranışlar

olmalıdır. Kişilik değişikliği diğer bir ruhsal bozukluğun belirtisi ya da daha önce

bulunan bir bozukluktan kalma belirti olmamalıdır.

Hariç: beyin hastalığı, bozukluğu ve disfonsiyonuna bağlı kişilik ve davranış

bozukluğu (F07.-)

F62.0 Felaket yaşantısı sonrası kalıcı kişilik değişikliği

Felaket yaşantısı ardından kalıcı kişilik değişikliği ortaya çıkabilir. Stresin şiddeti,

kişilik değişikliğini açıklamak için kişisel yatkınlığı düşündürmeyecek kadar ağır

olmalıdır. Bu tip kişilik değişikliğinin öncesinde travma sonrası stres bozukluğu

(F43.1) bulunabilir; dünyaya karşı düşmanca ya da güvensiz bir tutum; sosyal

çekişme, boşluk ve umutsuzluk duyguları; sürekli tehdit ediliyormuş gibi kronik

bir sinirlilik hissi; yabancılaşma. Kişilik değişikliği en az iki yıl boyunca

sürmelidir ve daha önceden var olan bir kişilik bozukluğuna ya da travma sonrası

stres bozukluğundan (F43.1) diğer bir ruhsal bozukluğa bağlı olmamalıdır.

Aşağıdakilerden sonra oluşan kişilik değişimi:

239


• toplama kampında yaşama

• felaketler

• uzun süreli olan;

• öldürülme korkusuyla yaşanan esaret

• terör kurbanı olma gibi yaşamı tehdit eden koşullara maruz kalma

• işkence

Hariç: post-travmatik stress hastalığı (F43.1)

F62.1 Ruhsal hastalık sonrası kalıcı kişilik değişikliği

Ağır bir ruhsal hastalığın travmatik yaşantısına bağlanabilecek kişilik değişikliği.

Bu kişilik değişikliği daha önceden var olan bir kişilik bozukluğu ile

açıklanamamalıdır ve rezidüel şizofreni veya daha önceki bir başka ruhsal

bozukluğun tam iyileşmemesi durumlarından ayırdedilmelidir. Başkalarına karşı

aşırı bağımlı ve isteyici bir tutum; hastanın geçirdiği hastalıkta değiştiği,

damgalandığı inancı sonucunda oluşan yakın, güven duyulan kişisel ilişkiler

kuramama ve sürdürememe, sosyal izolasyon; edilgenlik, ilgilerde azalma, zevk

veren etkinliklere daha az katılma; inatçı hastalık yakınmaları ve hastalık

davranışı ile birlikte hipokondriyak uğraşlar; şimdiki bir ruhsal bozukluğa veya

kalıntı duygulanım belirtileri olan geçirilmiş bir ruhsal bozukluğa bağlı olmayan

disforik ya da oynak duygudurum; hastalık öncesi durumla karşılaştırılınca,

sosyal ve meslekle ilgili işlevlerde belirgin bozulma.

F62.8 Diğer kalıcı kişilik değişiklikleri

Kronik ağrı kişilik sendromu

F62.9 Kalıcı kişilik değişikliği, tanımlanmamış

F63 Alışkanlık ve dürtü bozuklukları

Bu tanı diğer başlıklar altında sınıflandırılamayan belli davranış bozukluklarını

içerir. Bunlar, akla uygun amaçları olmayan ve genellikle hastanın kendisinin

veya başkalarının ilgilerine zarar veren davranışlarla belirlidir. Hasta,

davranışının denetlenemeyen dürtülere bağlı olduğunu belirtir. Bu durumların

nedenleri anlaşılmamıştır; bozukluklar diğer önemli özellikleri paylaştıkları için

değil, birçok tanımlayıcı benzerlikleri nedeni ile birarada sınıflandırılmıştır.

Hariç: alkol ve psikoaktif maddelerin habitual olarak aşırı kullanımı (F10-F19)

seksüel davranışı içine alan impuls ve alışkanlık bozukluğu (F65.-)

F63.0 Patolojik kumar oynama

Sık yineleyen kumar oynama nöbetleri vardır ve bunlar sosyal, parasal, meslek ve

aile ile ilgili değerler ve sorumluluklara zarar verecek şekilde kişinin yaşamında

egemendirler.

Kompulsif kumar oynama

240


Hariç: manik hastalarda aşırı derecede kumar oynama (F30.-)

kumar ve bahis oyunları oynama BŞT (272.6)

disosyal kişilik bozukluğunda kumar oynama (F60.2)

F63.1 Patolojik yangın çıkarma [piromani]

Bozukluk, görünür neden olmaksızın tekrarlayıcı biçimde mal, mülk veya başka

nesneleri yakma eylemleri veya girişimleri ve yangın ve yanma ile ilgili konularla

sürekli aşırı uğraşma ile belirlidir. İtfaiye araçları ve diğer yangınla savaş

gereçlerine, yangınla bağlantılı başka şeylere ve itfaiye servislerine telefon etmeye

de anormal bir ilgi vardır.

Hariç: aşağıdakiler tarafından/ içinde oluşmayan yangın-çıkartma

• disosyal kişilik bozukluğu olan erişkin (F60.2)

• alkol veya diğer psikoaktif madde intoksikasyonu (F10-F19, ortak dört

karakterli .0)

• gözlemleme sebebi olarak şüpheli ruhsal bozukluk olduğunda

(Z03.2)

• davranış bozukluğu(F91.-)

• organik ruhsal bozukluklar (F00-F09)

• şizofreni (F20.-)

F63.2 Patolojik çalma [kleptomani]

Kullanma veya para kazanma amacı olmadan, nesneleri çalma ile belirlidir. Hasta

dürtülerine karşı koymada yineleyen biçimde başarısız kalır. Çalınan nesneler

atılabilir, başkasına verilebilir ya da biriktirilebilir. Eylemden önce giderek artan

bir gerilim duygusu, eylem sırasında ve hemen sonra ise haz duygusu olur.

Eylemi gizlemek için sıklıkla bir mikter çaba harcanır, fakat bunun için tüm

önlemler alınmaz.

Hariç: çalmanın eşlik ettiği depressif bozukluk (F31-F33)

organik ruhsal bozukluklar (F00-F09)

gözlem sebebi şüphelenilen ruhsal bir bozukluk olan dükkan hırsızlığı

(Z03.2)

P63.3 Saç yolma

Karşı koyulamayan ve yineleyen saç yolma dürtüleri yüzünden belirgin saç

kaybının olması ile belirli bir bozukluktur. Sıklıkla saç yolmanın öncesinde artan

gerilim, sonrasında ise rahatlama ve haz duyguları olur. Deride daha önceden bir

inflamasyon varsa veya saç yolma bir sanrı ya da varsanıya tepki olarak

yapılıyorsa bu tanı konulmamalıdır.

Hariç: saç yolmanın eşlik ettiği stereotipik hareket bozukluğu (F98.4)

F63.8 Diğer alışkanlık ve dürtü bozuklukları

Bu tanı dürtülere karşı koyulamamasına bağlı olduğu düşünülen, inatla yineleyen

ve uyumu bozan diğer davranışlar için kullanılmalıdır. Bu davranışlar bilinen bir

241


uhsal bozukluğa ikincil olmamalıdır. Eylemden önce bir gerilim dönemi ve

eylem sırasında rahatlama duygusu olur.

Bozukluk

F63.9 Davranış ve dürtü bozukluğu, tanımlanmamış

F64 Cinsel kimlik bozuklukları

F64.0 Transseksüalizm

Karşı cinsin bir üyesi olarak yaşama ve kabul edilme isteği vardır. Sıklıkla kişi

kendi anatomik cinsiyetinden rahatsızlık duyar ya da bunun uygun olmadığını

düşünür ve bedenin seçtiği cinsiyete uygun hale gelmesi için hormonal ve cerrahi

tedavi görmek ister.

F64.1 İki yönlü karşıt giysicilik

Geçici olarak karşı cinsten biri gibi yaşamak için, o cinsin giysilerinin giyilmesidir.

Daha kalıcı bir cinsiyet değişikliği özlemi veya bununla ilgili bir cerrahi girişim

yapılması isteği yoktur. Karşı cins gibi giyinmeyi cinsel uyarılmanın izlememesi

bu bozukluğu fetişistik karşıt giysicilikten (F65.1) ayırır.

Ergenlik veya erişkinlikte cinsel kimlik bozukluğu, transseksüel olmayan tip

Hariç: fetişistik transvestizm (F65.1)

F64.2 Çocukluğun cinsel kimlik bozukluğu

Sıklıkla erken çocukluk döneminde (ve her zaman ergenlikten önce) ortaya çıkan,

kendi cinsiyetinden inatçı ve şiddetli bir rahatsızlık duyma ve karşı cinsten

olmaya özlem duyma (veya karşı cinsten olduğunda ısrar etme) ile belirli

bozukluklardır. İnatçı biçimde karşı cinsin giysileri ve/veya etkinlikleri ile aşırı

uğraşma ve kendi cinsiyetini reddetme bulunur. Çocukluğun cinsel kimlik

bozukluğu tanısı normal erkeklik veya kadınlık özelliklerinden çok fazla sapma

olmasını gerektirir; kızlarda hafif “erkek Fatmalık” veya erkeklerde “kızsı”

davranışların olması yeterli değildir. Kişi ergenliğe eriştikten sonra bu tanı

konulmaz.

Hariç: egodistonik seksüel yönelim (F66.1)

cinsel olgunlaşma bozukluğu (F66.0)

F64.8 Diğer cinsel kimlik bozuklukları

F64.9 Cinsel kimlik bozukluğu, tanımlanmamış

Cinsel-kimlik bozukluğu BŞT

242


F65 Cinsel seçim bozuklukları

Dahil: parafilias

F65.0 Fetişizm

Cinsel uyarılma ve cinsel haz için uyaranın cansız bir nesne olmasıdır. Çoğu

fetişler giysiler, ayakkabılar gibi insan bedeninin uzantılarıdır. Diğer yaygın

örnekler lastik, plastik veya deri gibi bazı özel dokumalardır. Fetiş nesneleri kişi

için önemleri yönünden farklılık gösterirler: bazı vakalarda, olağan yollarla

oluşan cinsel uyarılamyı artırmak için kullanılırlar (ör. eşin özel bir giysi giymesi).

F65.1 Fetişistik karşıt giysicilik

Cinsel uyarılma için karşı cinsin giysilerinin giyilmesidir. Bu bozukluğun basit

fetişizmden farkı fetiş giyim nesnelerinin aynı zamanda karşı cinsin biri gibi

görünmek amacı ile giyilmesidir. Cinsel uyarılma ile belirgin ilişkisinin olması ve

orgazm olduktan sonra, cinsel uyarılma azalırken giysileri çıkarmak için güçlü bir

istek duyulması fetişistik karşıt giysiciliği transseksüel karşıt giysicilikten ayırır.

Birçok transseksüelin öymüsünde, büyük olasılıkla transseksüelliğin

gelişmesindeki erken bir evreyi yansıtan fetişistik karşıt giysicilik vardır.

Transvestik fetişizm

F65.2 Gösterimcilik

Cinsel organlarının yabancılara (sıklıkla karşı cinsten) veya halka açık yerlerdeki

insanlara göstermeye inatçı ya da yineleyici bir eğilimin olmasıdır. Karşıdaki kişi

yakın ilişkiye davet edilmez ya da bu amaçlanmaz. Her zaman olmasa da sıklıkla

gösterim sırasında cinsel uyarılma olur ve çoğunlukla eylemi özdoyurum izler.

F65.3 Cinsel gözetleyicilik

Soyunma gibi mahrem ya da cinsel davranışlarda bulunan kişilere bakmaya

ısrarlı ya da yineleyici bir eğilimin olmasıdır. Gözetleme, gözetlenen kişi/ler

farkında olmadan yapılır ve çoğunlukla cinsel uyarılma ve özdoyurumla

sonuçlanır.

F65.4 Çocuğa cinsel sevi

Cinsel seçimin çoğunlukla ergenlik dönemi öncesi veya erken ergenlik

yaşlarındaki çocuklara yönelik olmasıdır. Bazı pedofiller sadece kız, bazıları

sadece erkek çocukları seçerken, diğerleri her iki cinse de ilgi duyarlar.

243


F65.5 Sadomazokizm

Bedensel acı veya aşağılama ile eziyet etme ya da köleliği içeren cinsel

etkinliklerin seçilmesidir. Kişi bu şekilde uyarılmada alıcı olmayı seçiyorsa

mazokizm, verici olmayı seçiyorsa sadizm adı verilir. Sıklıkla kişi hem sadistik

hem de mazokistik etkinliklerden cinsel haz alır.

Mazoşizm

Sadizm

F65.6 Cinsel seçimin çoğul bozuklukları

Bazen aynı şekilde birden fazla cinsel seçim bozukluğu birlikte görülebilir ve

hiçbiri belirgin olarak diğerlerinden önde gelmez. En sık birlikte görülen

bozukluklar fetişizm, karşıt giysicilik ve sadomazokizmdir.

F65.8 Diğer cinsel seçim bozuklukları

Herbiri göreceli olarak nadir olan başka türlü cinsel seçim ve etkinlik biçimleri

olabilir. Bunlar arasında telefonla müstehcen konuşmalar yapma, cinsel uyarılma

için halka açık kalabalık yerlerde insanlara sürtünme (sürtünmecilik), hayvanlarla

cinsel etkinlikler, cinsel uyarılmayı artırmak için boğazını sıkma ya da anoksinin

kullanılması.

Frotteurism

Nekrofilia

F65.9 Cinsel seçim bozukluğu, tanımlanmamış

Seksüel deviasyon BŞT

F66 Cinsel gelişme ve yönelimle ilgili ruhsal ve davranışsal

bozukluklar

Not: Kendisi tarafından yapılan cinsel oryantasyon bir bozukluk olarak kabul

edilmez.

F66.0 Cinsel olgunlaşma bozukluğu

Cinsel kimliği veya yönelimindeki belirsizlik kişiye rahatsızlık verir, bunaltıya ya

da depresyona neden olur. Bu durum en sık homoseksüel mi, heteroseksüel mi yoksa

biseksüel mi olduklarından emin olmayan delikanlılık çağındakilerde ya da çoğunlukla

uzun süreli bir ilişkinin olduğu dengeli görünen bir cinsel yönelim döneminden sonra

cinsel yönelimlerinin değişmekte olduğunu fark eden kişilerde görülür.

244


F66.1 Benliğe yabancı (egodistonik) cinsel yönelim

Cinsel kimlik ya da cinsel yönelim belirsiz değildir, fakat kişi bağlantılı ruhsal ve

davranışsal bozukluklar nedeni ile bunun farklı olmasını ister ve değiştirmek için

tedavi arayabilir.

F66.2 Cinsel ilişki bozukluğu

Cinsel kimlik veya seçim bozukluğu nedeni ile bir eşle cinsel ilişki kurma ve

sürdürmede güçlükler olmasıdır.

F66.8 Diğer psikoseksüel gelişme bozuklukları

F66.9 Psikoseksüel gelişme bozukluğu, tanımlanmamış

F68 Erişkinde kişilik ve davranışın diğer bozuklukları

F68.0 Ruhsal nedenlerle bedensel belirtilerin abartılması

Gösterilmiş bir bedensel bozukluğa, hastalığa veya yetiyitimine bağlı olan ve

bununla açıklanabilecek bedensel belirtilerin hastanın ruhsal durumuna bağlı

olarak abartılması ya da uzun süre sürdürülmesidir. Hasta sıklıkla ağrı veya

yetiyitimi nedeni ile acı çeker ve ağrının ya da yetiyitiminin uzun sürebileceği

veya ilerleyebileceği kaygıları ile aşırı uğraşır; bu kaygılar haklı da olabilir.

Kompensasyon nevrozu

F68.1 Bedensel veya ruhsal belirti ya da yetiyitimlerinin istenerek ortaya

çıkarılması veya taklid edilmesi (kurgusal bozukluk)

Gösterilebilen bedensel bir bozukluk, hastalık ya da yetiyitimi olmadan,

belirtilerin tutarlı biçimde ve yineleyerek taklit edilmesidir. Bu durum, kanama

ortaya çıkarmak için kesiler ya da çizikler yaparak kendine eziyet etmeye ya da

toksik maddeleri kendine enjekte etmeye kadarvarabilir. Bu davranışın amacı

hemen her zaman belirsizdir ve büyük olasılıkla iç kaynaklıdır. Bu durum en iyi

hastalık davranışı ve hasta rolü bozukluğu olarak yorumlanır. Bu davranış

kalıbının bulunduğu kişilerde, sıklıkla kişilikte ve ilişkilerde başka belirgin

anormallikler de vardır.

Hastane hopper sendromu

Münchhausen’s sendromu

Peregrinating hasta

Hariç: sahte dermatitler (L98.1)

kişiyi taklit etme hastalığı (aşikar motivasyonlu) (Z76.5)

245


F68.8 Erişkinde kişilik ve davranışın diğer tanımlanmış bozuklukları

Karakter bozukluğu BŞT

İlişki bozukluğu BŞT

F69 Erişkinde kişilik ve davranışın tanımlanmamış bozukluğu

Zeka geriliği

(F70-F79)

Zeka geriliği, gelişme dönemi sırasında ortaya çıkan, biliş, dil, motor ve sosyal yetenekler

gibi zekanın tüm boyutlarında bozulma ile belirli zekanın yetersiz gelişimi ya da hiç

gelişmemesidir. Bu gerilik ile birlikte diğer ruhsal ya da fiziksel bozukluklar olabilir veya

olmayabilir.

Zeka düzeyinin belirlenmesi klinik bulgular, gözlenen uyum davranışı (bireyin kültürel

geçmişi göz önünde bulundurularak tartılmalıdır), psikometrik testlerden elde ettiği puan

ve elde edilebilecek bütün bilgilere dayanmalıdır.

Seçilen tanı sınıfı, belirli bir beceri ya da aksaklığa göre değil, becerilerin bütüncül

değerlendirilmesine göre yapılmalıdır.

Davranış bozukluğu başka bir bozukluğa bağlı değilse, dört basamaklı kodlarla daha

ayrıntılı gösterilebilir.

.0 Davranış bozukluğu hiç yok ya da az

.1 Bakım ve tedavi gerektirecek kadar belirgin davranış bozukluğu

.8 Diğer davranış bozuklukları

.9 Davranış bozukluğu belirtilmiyor

Otizm, diğer gelişim bozuklukları, epilepsi, davranış bozuklukları, veya ciddi fiziksel

handikap gibi ilişkili durumları belirlemek için, eğer istenirse, ilave kod kullan.

F70 Hafif derecede zeka geriliği

Uygun standardizasyonu yapılmış veka testleri kullanıldığında, 50 ile 69 arasında

değerler hafif zeka geriliğini gösterir. Hafif derecede zeka geriliği olan kimselerde

konuşma biraz gecikir, fakat birçoğunda günlük amaçlar için, başkaları ile

anlaşmak ve klinik görüşmeyi sürdürmek için konuşabilme yetisi vardır. Ana

sorunlar genellikle okulla ilgilidir; pekçoğu okuma ve yazmada özel güçlüklerle

karşılaşır.

246


Dahil: feeble-mindedness

hafif derecede ruhsal subnormallik

F71 Orta derecede zeka geriliği

Zeka bölümü 35 ile 49 arasındadır. Bu tanı sınıfındaki bireyler kavramada ve dili

kullanmada yavaş gelişmişlerdir ve bu alandaki başarı düzeyleri sınırlıdır.

Kendilerine bakımları ve motor becerileri geri kalmıştır, ve bazıları yaşam boyu

denetim gerektirir. Okulda ilerleyemezler, fakat bir bölüğü okuma, yazma ve

sayma için gerekli temel becerileri öğrenirler. Orta dereceli zeka geriliği olan

kişiler yetişkin çağa geldiklerinde, denetim altında dikkatle yapılandırılmış bazı

basit pratik işleri yapabilirler.

Dahil: orta derecede ruhsal subnormallik

F72 Ağır derecede zeka geriliği

Zeka bölümü genellikle 20 ile 34 arasındadır. Bu kategori, klinik görünüm,

organik etiyolojinin bulunması ve birlikte görülen durumlar bakımından orta

derecede zeka geriliğine büyük ölçüde benzerlik gösterir. F71 de sözü edilen

etkinlikler daha alt düzeylerde bu grupta da vardır. Bu tanı sınıfındakilerin

çoğunda belirgin motor bozukluk ya da ilgili sakatlıklar görülür ve bu da merkez

sinir sisteminde önemli zedelenme ya da gelişim bozukluğu bulunduğunun

göstergesidir.

Dahil: ileride derecede ruhsal subnormallik

F73 Çok ağır derecede zeka geriliği

Zeka bölümü 20’nin altındadır. Bu bireylerin kendilerine söylenenleri ve onlardan

istenenleri anlama ve uyabilme yetileri ileri derecede sınırlıdır. Bu kişilerin çoğu

hareket edemez ya da hareketleri ileri derecede kısıtlıdır; dışkı, idrar tutamazlar

ve ancak ilkel düzeyde hareketlerle sözsüz iletişim yapabilme yetileri vardır.

Dahil: derin ruhsal gerilik

F78 Diğer zeka gerilikleri

F79 Tanımlanmamış zeka gerilikleri

Dahil: zeka:

• geriliği BŞT

• subnormalliği BŞT

Psikolojik gelişme bozuklukları

(F80-F89)

247


F80-F89 içinde yer alan bozukluklar şu ortak özellikleri gösterirler: (a) bebeklik veya

çocuklukta başlamış olması, (b) merkezi sinir sisteminin biyolojik olgunlaşmasıyla çok

ilişkili olan işlevlerin gelişiminde gecikme veya yetersizlik olması ve (c) sabit bir gidişi

olması ve birçok ruhsal bozukluğun özelliği olan düzelme ve yineleme dönemlerinin

bulunmayışı. Olguların çoğunda etkilenen işlevler dil, görsel-duyusal yetenekler ve/veya

motor koordinasyonudur. Herne kadar hafif yetersizlikler erişkin hayatta sürerse de,

çocuklar büyüdükçe gelişim yetersizliklerinin giderek azalması bu bozuklukların

özelliğidir.

F80 Konuşma ve dile özgü gelişimsel bozukluklar

Bunlar erken gelişim dönemlerinden itibaren normal dil gelişiminin yetersiz

kaldığı bozukluklardır. Nörolojik veya konuşma mekanizması anormalliklerine,

duyu yetmezliğine, zeka geriliğine veya çevresel etkenlere doğrudan doğruya

bağlı değildirler. Konuşma gecikmesine sıklıkla, okuma ve heceleme güçlükleri,

kişilerarası ilişkilerde bozukluklar, duygusal ve davranışsal bozukluklar eklenir.

F80.0 Özgül söyleme bozukluğu

Dil yeteneklerinin normal olduğu, ama çocuğun konuşma seslerini zeka yaşı

düzeyinde çıkaramaması ile belirli özel bir gelişim bozukluğudur.

Gelişimsel:

• fonolojik bozukluk

• konuşma artikülasyon bozukluğu

Dislali

Fonksiyonel konuşma artikülasyon bozukluğu

Lalling

Hariç: aşağıdakilere bağlı konuşma artikülasyon bozukluğu

• afazi BŞT (R47.0)

• apraksi (R48.2)

• işitme kaybı (H90-H91)

• ruhsal gerilik (F70-F79)

• dil gelişme bozukluğu ile birlikte:

• ekspressif (F80.1)

• reseptif (F80.2)

F80.1 Ekspressif dil bozukluğu

Çocuğun konuşma dilinde kendini ifade etme yeteneğinin zeka yaşı düzeyinin

altında, ama dili anlamanın normal sınırlarda olmasıyla belirli özel bir gelişme

bozukluğudur. Söyleme bozuklukları olabilir veya olmayabilir.

Gelişimsel disfazi veya afazi, ekspresif tip

Hariç: epilepsili kazanılmış afazi [Landau-Kleffner] (F80.3)

gelişimsel disfazi veya afazi, reseptif tip (F80.2)

disfazi ve afazi BŞT (R47.0)

248


elektif mutizm (F94.0)

ruhsal gerilik (70-F79)

pervasif gelişimsel bozukluklar (F84.-)

F80.2 Konuşulanı anlama bozukluğu

Çocuğun konuşulanı anlamasının zeka düzeyinin altında olmasıyla belirli özel bir

gelişimsel bozukluktur. Olguların hemen hepsinde ifade dili de belirgin biçimde

bozulmuştur ve sözcük-ses üretiminde anormallikler sıktır.

Konjenital işitme kaybı

Gelişimsel:

• disfazi veya afazi, reseptif tip

• Wernicke afazisi

Kelime sağırlığı

Hariç: epilepsili kazanılmış afazi [Laudau-Kleffner] (F80.3)

otizm (F84.0-F84.1)

disfazi ve afazi:

• BŞT (R47.0)

• ekspressif tip (F80.1)

elektif mutizm (F94.0)

sağırlığa bağlı dil gecikmesi (H90-H91)

ruhsal gerilik (F70-F79)

F80.3 Epilepsi ile birlikte edinsel afazi [Landau-Kleffner]

Çocuğun önce normal dil gelişimi gösterip sonradan hem ifade etme ve hem de

konuşulanı anlama yeteneklerini kaybetmesi, ama genel zekasının

etkilenmemesiyle belirli bir bozukluktur. Hastalığın başlangıcına EEG’de

paroksismal bozukluklar (genellikle bilateral temporal loblardan kaynaklanır,

sıklıkla da daha yaygın bozukluk vardır) ve olguların çoğunda epileptik nöbetler

eşlik edebilir. Tipik olarak başlangıcı 3-7 yaşlar arasındadır, fakat daah erken veya

daha geç çocukluk dönemlerinde de ortaya çıkabilir. Nöbetlerin başlamasıyla

konuşma kaybının arasında birkaç aydan iki yıla kadar bir süre olabilir (herhangi

biri önce başlayabilir). Bu durumun etiyolojisi bilinmemekteyse de klinik

özellikler bir enflamatuar ensefalit sürecinin olasılığına işaret etmektedir.

Hastalığın gidişi oldukça değişkendir: çocukların 2/3’ünde ciddi derecede

konuşulanı anlama bozukluğu kalır; yaklaşık 1/3’ü ise tam iyileşme gösterir.

Hariç: aşağıdaki sebeplere bağlı afazi

• BŞT (R47.0)

• otizm (F84.0-F84.1)

• çocukluk çağı disintegratif bozukluğu (F84.2-F84.3)

F80.8 Konuşma ve dilin diğer gelişimsel bozuklukları

Peltek konuşma

249


F80.9 Konuşma ve dilin gelişimsel bozukluğu, tanımlanmamış

Dil bozukluğu BŞT

F81 Okul becerilerine özgü gelişimsel bozukluklar

Okul becerilerine özgü gelişimsel bozuklukları kavram olarak konuşma ve dile

özgü gelişme bozukluklarına benzer ve temel olarak aynı tanım ve ölçüm ilkeleri

uygulanır. Bunlar, gelişmenin erken döneminden itibaren normal yetenek

örüntülerinin kazanılmasında yetersizlikle belirli bozukluklardır. Yetersizlik

durumu öğrenme olanaklarının olmamasının bir sonucu veya edinsel beyin

travması ya da hastalığına bağlı değildir.

F81.0 Özgül okuma bozukluğu

Ana özellik, okuma becerilerinin gelişiminde sadece zeka yaşı, görme kusurları

veya uygunsuz öğretim ile açıklanamayan belirgin bir özel bir yetersizlik

olmasıdır. Okumayı anlama becerisi, okunan sözcüğün anımsanması, sözlü

okuma becerisi ve okumayı gerektiren işlerdeki becerilerin hepsi etkilenebilir.

Heceleme güçlükleri sıklıkla özgül okuma bozukluğuyla ilişkilidir ve okumada

bir ilerleme sağlansa bile heceleme güçlüğü çoğunlukla delikanlılıkta da sürer.

Özgül okuma bozukluğu olan çocukların çoğunlukla konuşma ve özgül dil

gelişim bozukluğu öyküleri de vardır. Bunlarla bağlantılı duygusal ve/veya

davranışsal bozukluklar okul çağında da sıktır.

“Geriye doğru okuma”

Gelişimsel disleksi

Özel okuma geriliği

Hariç: aleksi BŞT (R48.0)

disleksi BŞT (R48.0)

emosyonel bozukluklara bağlı okuma güçlükleri (F93.-)

F81.1 Özgül heceleme bozukluğu

Bu bozukluk özgül okuma bozukluğu öyküsü olmayan ve sadece düşük zeka ile

de açıklanamayan heceleme becerilerinde açık bir yetersizlik ile belirlidir. Hem

sözel olarak heceleme hem de sözcükleri doğru yazma yetileri bozulmuştur.

Spesifik heceleme geriliği (okuma bozukluğu olmaksızın)

Hariç: agrafi BŞT (R48.8)

heceleme bozuklukları:

• okuma bozukluğu ile ilişkili (F81.0)

• yetersiz eğitime bağlı (Z55.8)

250


F81.2 Özgül aritmetik beceri bozukluğu

Bu bozukluk aritmetik becerilerde, yalnızca zeka geriliği veya uygunsuz

öğretimle açıklanamayan bir yetersizlik durumunu kapsar. Yetersizlik cebir,

trigonometri, geometri ve kalkulusda olmaktan çok toplama, çıkarma, çarpma ve

bölme gibi basit hesaplama becerilerindedir.

Gelişimsel:

• akalkuli

• aritmetik bozukluk

• Gerstmann sendromu

Hariç: akalkuli BŞT (R48.8)

aritmetik güçlükler:

• okuma veya heceleme bozukluğu ile birlikte olanlar (F81.3)

• yetersiz eğitime bağlı olanlar (Z55.8)

F81.3 Okul becerilerinin karışık tipde bozukluğu

Bu, çok iyi tanımlanmamış ve kavramlaştırılmamış, fakat gerekli bir artık kategori

olup, hem aritmetik hem de okuma veya heceleme becerilerinin yetersiz olduğu

bozuklukları içerir. Yetersizlik durumu sadece zeka geriliği veya uygunsuz

öğretimle açıklanamayacak düzeydedir. F81.2 ile birlikte F81.0 veya F81.1’in

ölçütlerini de karşılayan bozukluklar için kullanılmalıdır.

Hariç: spesifik:

• aritmetik beceri bozukluğu (F81.2)

• okuma bozukluğu (F81.0)

• heceleme bozukluğu (F81.1)

F81.8 Okul becerilerinin diğer gelişimsel bozuklukları

Gelişimsel ekspresif yazma bozukluğu

F81.9 Okul becerilerinin gelişimsel bozukluğu, tanımlanmamış

Bilgi kazanma yeteneksizliği BŞT

Öğrenme:

• yeteneksizlik BŞT

• bozukluk BŞT

F82 Motor işlevlerinin özgül gelişimsel bozukluğu

Esas özelliği motor koordinasyon gelişiminde zihinsel gerilik, konjenital ya da

nörolojik herhangi bir bozukluk ile açıklanamayan yetersizlik olmasıdır. Motor

beceriksizliğin görsel-boyutsal türden bilişsel etkinliklerdeki yetersizlikle

bağlantılı olması olağandır. Olguların çoğunda klinik incelemede ince ve kaba

motor koordinasyon zayıflığının yanısıra koreiform hareketler ve ayna hareketleri

gibi nörolojik olgunlaşmanın olmadığını gösteren belirtiler de bulunur.

251


Sakar çocuk sendromu

Gelişimsel:

• koordinasyon bozukluğu

• dispraksi

Hariç: yürüme ve hareket anomalileri (R26.-)

koordinasyon kaybı (R27.-)

• ruhsal retardasyona bağlı olanlar (F70-F79)

F83 Karışık tipte özgül gelişimsel bozukluklar

Bu, iyi tanımlanmamış, uygun şekilde kavramlaştırılamamış, fakat gerekli olan

bir artık kategoridir. Bu grupta konuşma ve dilin, okul becerilerinin ve motor

işlevlerin özgül gelişimsel bozuklukları karışım halinde bulunur. Hiçbiri asıl tanı

olacak kadar baskın değildir. Bu gelişimsel bozuklukların her biri bir dereceye

kadar bilişsel işlev yetersizliği ile bağlantılı olabilir; bu tanı sadece önemli bir

binişiklik olduğunda kullanılmalıdır. Dolayısıyla, bu kategori F80.-, F81.- ve

F82’den iki ya da daha çoğunun ölçütlerini karşılayan işlev bozuklukları

olduğunda geçerlidir.

F84 Yaygın gelişimsel bozukluklar

Bu grup bozukluklar karşılıklı sosyal ilişkilerde ve iletişim örüntülerinde

niteliksel anormallikler, ilgi ve etkinliklerde stereotipi ve kısıtlılıkla belirlidir. Bu

niteliksel anormallikler, değişik derecelerde, bireyin işlevlerinde tüm durumlarda

görülen yaygın bir özelliktir.

Zeka geriliği saptandığında o da ayrıca F70-F79 başlığında kodlanmalıdır; çünkü

bu durum yaygın gelişimsel bozuklukların evrensel bir özelliği değildir.

F84.0 Çocukluk otizmi

3 yaştan önce ortaya çıkan, gelişme yetersizliği veya anormalliği ile belirli yaygın

gelişimsel bir bozukluktur. Sosyal ilişkilerde, iletişimde ve yineleyen kısıtlı

hareketlerde işlev anormallikleri tipiktir. Bu tanı özelliklerinde ek olarak otistik

çocuklar sıklıkla korku/fobi, uyku ve yeme bozukluğu, öfke nöbetleri (babaları

tutma), saldırganlık gibi çeşitli sorunlar gösterirler.

Otistik bozukluk

Infantil:

• otizm

• psikoz