TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

huber.ben23

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

(TYD)

Yrd. Doç. Dr. Vesile ŞENOL

Tıbbi Hizmetler ve Teknikler Bölüm Başkanı

Paramedik Program Koordinatörü

E.Ü. H.B.S.H.M.Y.O

1


• Giriş

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

• Kardiopulmoner acillere TYD yanıtı

• TYD basamakları

(TYD)

• Kardiyo- Pulmoner Resüsitasyon=CPR

• Hava yolunda yabancı cisim

2


TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

(TYD)

TYD; Tıbbi tedavi ve normal kalp

hareketini sağlayana kadar, beyine ve diğer

hayati organlara bir miktar oksijenlenmiş

kan akımını sağlar.

TYD kalp ve solunum krizi geçiren bir

hastanın yaşam zincirinde önemli bir

halkadır.


YAŞAMDA KALMA ZİNCİRİ

Yaşamda Kalma Zinciri 4 halkadan oluşur.

Son iki halka ileri yaşam desteğine aittir.

İlkyardımcının görevi değildir.

Haber

verme

1 2 3 4

Olay

yerinde

TYD OED Entübasyon


TYD

İlk dakikalar içindeki

müdahaleler zinciri ve yaşam

kurtarmadır.

5


Erken arama

Erken CPR

Erken defibrilasyon 6


TYD BASAMAKLARI

• Değerlendirme

• 112’nin aranması

• CPR’ın ABC’si

• Defibrilasyonun D’si

7


DEĞERLENDİRME

• Değerlendirme fazı kritiktir.

• Uygun değerlendirme yapılana kadar

CPR yapmayın !

• Alan güvenliğini saptayın.

• Sars ve sor “ İyi misiniz ?”

• Gerekmedikçe hastayı hareket ettirme.

8


TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

(TYD)

Temel Yaşam Desteğinin ABC’ si

Airway : Hava yolu

Breathing : Solunum

Circulation : Dolaşım


Bilinçsiz hastada; Hava

yolu tıkanıklığının en sık

nedeni dil’dir.

• Pozisyon ile

açılması

hava yolunun

• Solunumu olmayan hastada

uygun pozisyon “sırt üstü

pozisyonu” verilmesi

HAVA YOLU

(A)

10


HAVA YOLU

(A)

Jaw thrust-alt

çene=çene itme

pozisyonu

(Boyun travması şüphesinde

etkilidir)

Head tilt-chin lift-

baş geri-çene

yukarı pozisyonu

11


SOLUNUM

(B)

Bak

Dinle

Hisset

10 Sn.

12


SOLUNUM

(B)

Solunum durduğu zaman vücut

sadece akciğerlerde ve kan akımında

kalmış olan oksijene sahiptir. Buna

göre solunum durunca bunu kalp krizi

ve ölüm izler.

Ağızdan ağıza kurtarma nefesi

hastanın akciğerlerine oksijen

yollamanın en kolay yoludur.


SOLUNUM YOKSA

Ağızdan ağıza

solunum ile her

biri 2 sn. süren

2 kurtarıcı soluk

verin

14


SOLUNUM YOKSA

• Bir kişiye verdiğimiz

solukta, onun

ihtiyacını karşılayacak

kadar oksijen vardır.

• Hastaya verilen

havada karbondioksit

oranı daha fazladır

15


NEFES VERİRKEN

Önce derin bir nefes alıp tutun ve bu

havayı hastanın akciğerlerine gönderin.

• Hastanın akciğerlerine 0.8 - 1.2

litre/dakika hava üflenmelidir.

• Bu hacmi her iki yanağınızı balon üfler

gibi şişirerek sağlayabilirsiniz.

16


DİKKAT:Uygunsuz

baş ve çene pozisyonu

Ventilasyon(nefes üfleme)

zorluğunun

en sık nedenidir. 17


Solunum varsa İyileşme

Pozisyonu verin

Hastanın solunumu varsa

iyileşme pozisyonuna alın,

düzenli aralıklarla

kontrol edin


SOLUNUM VARSA

Hastanın solunumu varsa

iyileşme pozisyonuna

alın, düzenli aralıklarla

kontrol edin


• Nabız Kontrolü

DOLAŞIM

(C)

• Dolaşım bulguları

• Göğüs kompresyonu

20


DOLAŞIM KONTROLÜ

Sağlık

personeli nabız

kontrolu

yapmalıdır

21


Nabız Kontrolü

• Bunun için iki veya üç

parmağınızı adem

elmasının üzerine getirin

kemikle kas arasına

kaydırıp şah damarından

10 sn. süre ile nabızın

atıp atmadığını kontrol

edin.

22


Nabız atımı yoksa

• Eğer hastanın kalbi

atmıyorsa, eksternal

kalp masajına

başlanır.

• Kalp masajı beyne,

kalp damarlarına ve

önemli organlara kan

gitmesini sağlar.

• Solunumda yoksa suni

solunum ve kalp

masajı birlikte yapılır.

23


Kalp masajı

nereden yapılır?

Göğüs kafesi

alt sınırı

Kosta-sternum

bileşkesi

24


• Dakikada 100 kez ve

iman tahtasını

• 4-5 cm. çöktürecek

şekilde kalp masajı

başlanır

• Suni solunumla

birlikte yapılıyorsa;

Nefes vermeye devam

edilir.

Kalp masajı

nasıl yapılır?

25


Göğüs Kompresyonu

nasıl yapılır?

26


Göğüs Kompresyonu nasıl yapılır?

Göğüs kompresyonu nasıl yapılır?

• Seri, ritmik basınç uygulanması

• 100/dk. kompresyon

• Suni solunumla birlikte yapılıyorsa;

• Bası/Solunum oranı: 30:2

• Bası sırasında çift rakamlara kadar araya “ve”

kelimesi konulur. Örnek 1 ve iki, ve üç gibi.

• Uygulayıcılar işlem bitiminde birbirlerine “devam

et” komutu vererek işleme devam ederler.

27


Göğüs kompresyonu nasıl yapılır?

• Uygun el pozisyonu korunur,

• El pozisyonu bozulmaz,

• Bastırma fazı = Gevşetme fazına eşit

olmalıdır

• Gevşetme fazında ğöğsün normal

pozisyonuna dönmesine izin verilir.

28


Nabız varsa

İYİLEŞME (RECOVERY)

POZİSYONU

29


İyileşme pozisyonu prensipleri

• Gerçek yan yatış pozisyonuna yakın olmalı,

• Pozisyon kalıcı olmalı,

• Göğüse basınç vermemeli,

• Sırt üstü pozisyona kolay alınabilmeli,

• Hava yolu iyi gözlenebilmeli,

• Hastada ek hasara neden olmamalı.

30


BEBEK

VE ÇOCUKLARDA TEMEL

YAŞAM DESTEĞİ

31


GİRİŞ

• Bebek ve çocuklarda ani kalp durması

erişkinlere göre daha ender görülür.

• Çocuklarda genellikle solunum ve dolaşım

giderek bozulur ve kalp durması solunum

durmasına sekonder gelişir.

• Primer olarak kalple ilgili nedenlere bağlı

kalp durması çocuklarda çok nadirdir.

32 32


KURTARICI TEK İSE

8 yaşından küçük çocuklarda solunum problemleri

ön planda olduğundan öncelikle beş döngü

(yaklaşık iki dakika) TYD yapılmalı,

Sonra 112 aranmalıdır.

Eğer çocuk 8 yaşından büyükse kalple ilgili

bozukluklar ön planda olacağından ve elektroşok

gereksinimi yüksek olduğundan önce 112 aranmalı

Sonra TYD yapılmalıdır.

33 33


ÇOCUKLARDA TYD

BASAMAKLARI

1. Öncelikle kendi güvenliğinizi sağlayın

2. Travma olup olmadığını sorgulayın

3. Çocuğun uyaranlara cevap verip vermediğine

bakın, cevap yoksa:

4. Ağızda gözle görülebilen yabancı cisim varsa

temizleyin

5. Hava yolunu açmak üzere başa pozisyon verin

Travma şüphesi yoksa “baş geri – çene yukarı

Travma şüphesi varsa “çene itme hareketi”

34 34


HAVA YOLU

• Bilinci kapalı bir bebekte

hava yolu tıkanmasının en

sık nedeni başın öne doğru

eğilmesi ve dilin arkaya

düşmesidir,

• Travma şüphesi yoksa,

bebeğin omuzları altına bir

havlu (kıyafet vb.) konarak

kapanan hava yolu kolayca

açılmış olur.

35


BEBEKLERDE SOLUK VERME

• Kurtarıcı hava yolunu

uygun şekilde açar,

• Soluk aldıktan sonra

ağzını bebeğin ağız ve

burnunu kaplayacak

şekilde yerleştirir.

YÖNTEMİ

“Ağızdan-ağız ve buruna”

36


BEBEKLERDE SOLUK VERME

• 1-1.5 saniye süreyle

bebeğin ağız ve

burnundan içeri doğru

üfler,

• Bebeğin nefesini vermesi

için bir süre bekler ve

aynı işlemleri

tekrarlayarak ikinci kez

soluk verir.

YÖNTEMİ

37


BEBEKLERDE DOLAŞIM

• Bebeklerde nabıza

öncelikle brakiyal

arterden bakılmalıdır,

• Femoral arter de

kullanılabilir.

KONTROLÜ

38


DOLAŞIMIN SAĞLANMASI

• Kalp Masajı Endikasyonları:

– Dolaşım belirtileri yoksa,

– Kalp hızı 60/dk’nın altında ve dolaşım bozukluğu

varsa.

• Kalp Masajı Etkinliği :

– Arterlerde nabız hissedilebilmeli,

– Masajın hızı en az 100/dk olmalı,

– Sternumun alt yarısına bastırılmalı fakat ksifoide bası

yapılmamalı,

– Masajın derinliği göğüs ön-arka çapının 1/3-1/2’si

kadar olmalıdır.

39


BEBEKLERDE KALP MASAJI

“Baş parmak yöntemi”

• Her iki baş parmak yan yana

(çok küçük bebeklerde üst üste

olabilir), bebeğin meme

başlarından geçen hayali bir

çizginin bir parmak kadar

aşağısına konur,

• Diğer parmaklar göğüs kafesini

saracak şekilde arkada orta

hatta yakın olarak yerleştirilir.

40


BEBEKLERDE KALP MASAJI

“Baş parmak yöntemi”

• Baş parmaklar ile

sternuma, göğsün 1/3-

1/2’si çökecek şekilde

bastırılır,

• Masajın hızı 100/dk

(saniyede 2 masaj)

olmalıdır.

• Her 15 (kurtarıcı tek ise

30) masajdan sonra bebek

uygun pozisyon verilerek 2

kez solutulmalıdır.

41


BEBEKLERDE KALP MASAJI

• Kurtarıcı tek ise veya bebek

iriyse ve göğüs kafesi

yeterince iyi

kavranamıyorsa iki parmak

yöntemi kullanılır,

• Kalp masajının yapılacağı

noktaya işaret parmağı ve

orta parmak veya yüzük

parmağı ve orta parmak dik

olarak konarak masaj

yapılır.

“İki parmak yöntemi”

42


0-12 AYLIK BEBEKTE TYD

Başın nötral pozisyonu

Ağızdan-ağız ve

buruna solunum

Nabız kontrol noktası

Kalp masajı noktası

Basının derecesi

Masaj /solunum oranı.

DEĞİŞİKLİKLERi


1-8 YAŞ ARASINDAKİ

ÇOCUKLARDA KALP MASAJI

Her 15 (kurtarıcı tek ise 30)

kalp masajına 2 solunum eşlik

etmelidir.

Bir elin tümsek kısmı meme

hattı ile ksifoid çıkıntı arasına,

sternumun alt yarısına dik

olarak konur.

Ksifoide ve kaburgalara bası

yapmamak için parmaklar

yukarı doğru kaldırılır.

44


1-8 YAŞ ARASINDAKİ

ÇOCUKLARDA KALP MASAJI

Göğüsün 1/3-1/2’si çökecek

şekilde sternuma bastırılır ve

bırakılır.

Bırakılma durumunda el

yerinden oynatılmamalıdır.

Masajın hızı yaklaşık olarak

dakikada 100 civarında

olmalıdır (yaklaşık 2 masaj/sn)

Her 5 döngüde bir

(yaklaşık 2 dakika) çocuk tekrar

değerlendirilmelidir.

45


1-8 YAŞ ARASI ÇOCUK TYD

DEĞİŞİKLİKLERi

Kalp masajı iman

tahtasının ½ alt yarısından

uygulanır.

Göğüsün 1/3-1/2’si

çökecek şekilde sternuma

bastırılır.

Kalp masajı tek el ayası

ile 100 /dk hızında yapılır.

Kalp masajı/solunum oranı

30/2’dir.

Solunumda baş geri-çene

yukarı pozisyonu verilir.


8 YAŞINDAN BÜYÜK

ÇOCUKLARDA KALP MASAJI

1-8 yaş grubundaki

çocuklara uygulanan

kalp masajından farklı

değildir ancak, iki elin

tümsek kısımları üst

üste konur ve

parmaklar birbirine

kenetlenir.

47


TYD’ne;

Hastanın spontan nabzı ve

solunumu dönünceye

veya

olay yerine bir sağlık ekibi

gelinceye kadar devam edilir.

48


İlk yardım eğitiminiz yoksa

insanlar üzerinde bu manevraları

denemeyin.

Aksi taktirde sağlam bir kişinin

hayatına mal olabilir.

49


ERİŞKİNLERDE

TIKALI HAVA YOLU

50


TIKALI HAVA YOLU

• Bir kişi aniden nefes

alamaz olursa veya

morarmaya başlarsa

ilk önce “boğuluyor

musun?” diye sorun.

• Hasta bu durumda

evrensel boğulma

işaretini yapar.

51


TIKALI HAVA YOLU

• Heimlich Manevrası

• Boğulan kişinin arkasına

geçip kollarınızı hastanın

beline dolayın. Bir elinizi

yumruk yaparak göbeğin

biraz üzerine yerleştirin,

diğer elinizle bilekten

kavrayın, yumruğunuzu

içeri ve yukarı hamlelerle

bastırın.

52


TIKALI HAVA YOLU

• Bu hamleleri 6-10

kez tekrarlayın

• İşleme yabancı

cisim çıkana kadar

veya

• Hastanın bilinci

kapanana kadar

devam edin.

53


Göğüsten

Heimlich

Uygulaması:

Şişman kişiler

ve

hamilelerde

54


TIKALI HAVA YOLU

• İleri aylardaki

hamilelerde Heimlich

Manevrası göğüs

üzerinden (kalp masajı

yapılan noktadan)

uygulanır.

55


Kendi-kendinize

(self-thrust)

Heimlich

manevrası

56


TIKALI HAVA YOLU

Hastanın şuuru

kapanırsa 112 yi

arayın, tıbbi yardım

isteyin

57


TIKALI HAVA YOLU

Hastayı sırtüstü

yatırın ve ağzı çapraz

parmak tekniği ile

açın, ağız içini diğer

el işaret parmağı ile

süpürme hareketi

yaparak temizleyin.

58


TIKALI HAVA YOLU

Daha sonra ağızdan

ağıza 2 kurtarma

nefesi verin.

DİKKAT;

Hastanın hava yolu

hala tıkalı ise;

Kardiyopulmone

r resüsitasyona

başlayın.

59


TIKALI HAVA YOLU

.

Bunun için hastanın

üzerine çömeliniz. Bir

elinizi göbeğin az üstü

ve göğüs kemiğinin

altına koyun. İkinci

elinizi birinci elinizin

üstüne yerleştirin.

Karnı içe ve yukarı

hareketlerle bastırın.

DİKKAT:

Bu uygulama

terkedilmiştir

60


TIKALI HAVA YOLU

• Bu manevralara başarılı olana kadar devam edin.

Artık

uygulanmıyor


BEBEK VE

ÇOCUKLARDA

TIKALI HAVA YOLU

62


TIKALI HAVA YOLU

Yabancı bir cisme bağlı olarak (yiyecek,

oyuncak parçaları vb.) hava yolunun tam

tıkanması durumunda çocuk:

– Hiç nefes alamaz,

– Ses çıkaramaz,

– Öksüremez.

Hava yolu kısmen tıkanmış ise çocuklarda:

– Ani solunum sıkıntısı,

– Zayıf veya sessiz öksürme,

– Hırıltı ortaya çıkar.

63


BEBEKLERDE

HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA

YOLAÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Dönüşümlü olarak “sırt vuruşu”

(skapulalar arasına 5 kez) ve

“göğüs basısı” (göğüste kalp

masajı yapılan noktaya 5 kez)

yapılır.

Her saniyede bir vuruş

yapılmalıdır.

Sırt vuruşu ve göğüs basısına

dönüşümlü olarak yabancı cisim

çıkana veya bebeğin bilinci

kapanana kadar devam

edilmelidir.

BEBEKLERDE ASLA

HEİMLİCH YAPILMAZ.

64


ÇOCUKLARDA

HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA

YOLAÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Bilinç kapanmış ise “dilçene

kaldırma yöntemi”

ile ağız açılır,

Ağız içinde yabancı cisim

görülürse çıkartılır,

yabancı cisim aramak

üzere çocuğun ağzına

ASLA körlemesine

parmak sokulmaz.

TYD başlanır.

65


ÇOCUKLARDA

HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA

YOLAÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Böyle bir durumda

Heimlich yöntemiyle karın

basısı yapılmalıdır.

Çocuğun arkasına geçilir ve

boyuna göre diz çökülür

veya ayakta durulur,

Bir el yumruk haline

getirilip baş parmak tarafı ile

ksifoidin bir miktar altına

yerleştirilir.

66


ÇOCUKLARDA

HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA

YOLAÇAN YABANCI CİSMİN

ÇIKARILMASI

Diğer el ile yumruk

yapılmış olan el tutulur

ve 5 kez içeri ve yukarı

doğru bastırılır.

Vuruşlara beşerli

seriler halinde yabancı

cisim çıkana veya

çocuğun bilinci

kapanana kadar devam

edilir.

67


ÇOCUKLARDA

HAVA YOLUNDA TAM TIKANMAYA

YOLAÇAN YABANCI CİSMİN ÇIKARILMASI

Bilinç kapanmış ise “dilçene

kaldırma yöntemi” ile

ağız açılır,

Ağız içinde yabancı cisim

görülürse çıkartılır,

yabancı cisim aramak

üzere çocuğun ağzına

ASLA körlemesine parmak

sokulmaz.

TYD başlanır.

68


SUDA

BOĞULMA DURUMUNDA

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

Hipoksinin süresi ve ağırlığı çocuğun yaşamsal

bulgularını etkiler. Bu nedenle çocuğa en kısa

zamanda, mümkünse çocuk sudan çıkarılmadan

hayat kurtarıcı soluk uygulanmalıdır.

İlk soluktan sonra dolaşım bulgularına

bakılmalı, yoksa kalp masajına başlanmalıdır.

Çocuğun akciğerlerine kaçan su yabancı cisim

olarak kabul edilmemeli ve suyu çıkarmak için

karın basısı uygulanmamalıdır.

69

More magazines by this user
Similar magazines