13.09.2013 Views

STREPTOKOK İNFEKSİYONLARI SINIFLANDIRMA - I

STREPTOKOK İNFEKSİYONLARI SINIFLANDIRMA - I

STREPTOKOK İNFEKSİYONLARI SINIFLANDIRMA - I

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

STREPTOKOK İNFEKSİYONLARI

Dr. Elif Şahin

ME.Ü. Tıp Fak.

Enfeksiyon Hastalıkları AD

SINIFLANDIRMA - I

16 S r RNA dizi analizlerine göre

1

• Dersin Amacı:

Toplumda sık görülen infeksiyon etkeni olan streptekokların

etken olduğu hastalıkları tanımlayabilmek, ayırıcı tanısını

ve tedavi yaklaşımını yapabilmek.

• Öğrenim Hedefleri:

• Erişkinde streptekokal infeksiyonların oluşturduğu klinik

tabloları sayabilecek

• Hangi infeksiyonlarda en sık etken olarak

karşılaşabilieceğini bilecek

• Streptekokal infeksiyonların ayırıcı tanısını ve tedavi

yaklaşımını sıralayabilecek

SINIFLANDIRMA - II

SEROLOJİK SINIF BİYOKİMYASAL SINIF HEMOLİTİK ÖZ.

A Grubu

S.pyogenes

Beta

• Piyojenik grup (S. pyogenes, S.

B Grubu

S.agalactia

Beta bazan alfa veya

agalactiae)

C Grubu

S.anginosus,

non

• Anginosus grubu

• Mitis grubu (S. pneumoniae)

• Salivarius grubu

• Bovis grubu (S. bovis)

• Mutans grubu

• Sınıflandırılamayanlar (S.suis, S.ferus vs)

D Grubu

F Grubu

G Grubu

-

Viridans grubu

S.equismilis

S.bovis

S.anginosus

S.anginosus

S.pneumonia

S.mutans grup

S.salivarius grup

S.sangius grup

S.mitis grup

Beta bazan alfa veya

non

Alfa veya non, bazan

beta

Beta

Beta

Alfa

• Abiotrophia (eskiden NDS) ayrı bir cins! 3

S.milleri grup

Alfa, non

4

S.VİRİDANS

ÜSY, GIS ve GÜS normal florasında bulunur

Dental, GI ve GÜ invasif işlemlerden sonra

endokardite neden olabilirler

Bazı türleri (S.mutans) diş çürüklerinin

etyolojisinden sorumlu tutulmaktadır

Uygun konakta periodontal apse, beyin apsesi,

aspirasyon pnömonisi, intraabdominal

infeksiyonlar ve diğer sistemlere ait

infeksiyonlara da yol açabilirler

5 6

2


β-HEMOLİTİK STREPTOKOKLAR

(LANCEFİELD SINIFLAMASI)

Hücre duvarı yapısındaki karbonhidratlara (C

polisakkaridi) göre A-H ve K-V arasındaki harflerle

isimlendirilen serogruplara ayrılır

insanlarda en sık hastalık etkeni olanlar; A, B, C, D

ve G grubunda bulunanlardır

S. AGALACTİAE

Farenks, GIS ve vajen florasında bulunabilirler

Gebelerde vajen kolonizasyonu % 5-14’tür

Yenidoğan sepsis ve menenjitlerine yol açabilirler

Gebelerdeki asemptomatik bakteriürinin E. coli'den

sonra ikinci sıklıkta etkenidir

Altta yatan hastalığı (diabetes mellitus, karaciğer

yetm., alkolizm, malignite) olan erişkinlerde pnömoni,

endokardit, artrit, osteomiyelit, deri ve yumuşak doku

7

Beta hemoliz

infeksiyonlarına yol açabilirler 9

10

G GRUBU β-HEM. STREPTOKOKLAR

Farenks, GIS, vajen ve deride asemptomatik

olarak bulunabilirler

Hazırlayıcı hastalıkların (malignite, DM) varlığında

septik artrit gibi infeksiyonlara yol açabilirler

11

C GRUBU β-HEM. STREPTOKOKLAR

Daha çok hayvanlarda patojendirler

İnsanda nazofarinks, deri ve genital sistemin normal

florasında bulunabilirler

Farenjit, altta yatan hastalığı olanlarda deri ve

yumuşak doku infeksiyonları, pnömoni, osteomiyelit,

artrit vb. infeksiyonlara yol açabilirler

D GRUBU β-HEM. STREPTOKOKLAR

Önemli bir kısmı bugün enterokok olarak ayrı

bir cinse ayrılmıştır

S. bovis gibi bazı türler endokardit ve kolon

karsinomalılarda bakteriyemi yaparlar

8

12


Gram pozitif boyanır

S. PYOGENES

Çiftler veya zincirler halinde bulunur

Katalaz negatif olması ile stafilokoklardan

ayırdedilir

Fakültatif anaeroptur

Kan ve serum içeren zenginleştirilmiş besiyerlerinde

ürer

M proteinine göre en az 80 serotipe ayrılır

S. PYOGENES-HÜCRESEL YAPILAR

Hiyaluranik asit (kapsül): bakteriyi fagositozdan

korur

Lipoteikoik asit: protein F ile birlikte bakterinin konak

epitel hücresindeki fibronektine tutunmasını sağlar

M proteini: fagositoza direnç sağlar; miyozin,

sarkolemmal membran proteini, sinovium ve eklem

kıkırdağı ile ortak epitoplara sahiptir

MAP (M associated protein): sarkolemmal

proteinlerle ortak epitoplara sahiptir. ARF’de yüksek anti-

MAP antikor titreleri bulunur

HÜCRE DIŞI ÜRÜNLER-II

Pirojenik (eritrojenik) toksin (Spe)

- kızıl hastalığındaki döküntülerden sorumludur

- üretimi bakterinin lizojenik (ılımlı) fajla infeksiyonuna bağlıdır

- sitotoksisite, endotoksinin letal etkisini artırma gibi fonksiyonları

da gösterilmiştir

- pirojenik toksinler diye bilinen toksin ailesi içinde stafilokok

enterotoksini ve toksik şok sendromu toksini (TSST) ile birlikte

yer alır. Bu toksinler süperantijen gibi davranırlar, çok düşük

miktarlarda T hücre proliferasyonunu stimule ederler

- pirojenik toksinler tipe spesifik antikorlarla nötralize olurlar

13

15

17

Hemolizinler

HÜCRE DIŞI ÜRÜNLER-I

- Streptolizin O

-oksijene duyarlı

-antijenik özelliği var, ASO tanıda kullanılır

- Streptolizin S

-serum varlığında üretilir

-antijenik özelliği yok

HÜCRE DIŞI ÜRÜNLER-III

Nükleazlar (DNaz, RNaz)

Hiyaluronidaz

Streptokinaz

NADaz

Proteinaz

Amilaz

Esteraz

* Serolojik tanıda kullanılanlar:ASO, anti-DNAz B,

antihiyaluronidaz, anti-streptokinaz ve anti NADaz.

14

16

18


A GRUBU STREPTOKOK İNFEKSİYONLARI

Akut tonsillofarenjit

Kızıl

Deri infeksiyonları

Streptokokal toksik şok sendromu (STSS)

KLİNİK BELİRTİ VE BULGULAR

İnkübasyon süresi 2-4 gündür

Ani başlayan boğaz ağrısı, halsizlik, ateş ve baş

ağrısı ile kendini gösterir

Çocuklarda bulantı, kusma ve karın ağrısı sıktır

Fizik muayene bulguları

-39 0 C’nin üstünde ateş

-farinkste kızarıklık, ödem, lenfoid hiperplazi

-tonsillerde hiperemi, hipertrofi ve eksüdatif membran (%50)

-submandibuler lenfadenomegali

Üç yaş altındaki çocuklardaki farenjitlerde

streptokoklar nadiren etkendir

Streptokoksik anjinli bir hasta tedavi edilmese

bile 3-5 gün içinde ateşi düşer, bir hafta içinde

hasta iyileşir.

Tedavi; hastalık süresi, toksik tablo ve

komplikasyonlar üzerine etkilidir.

19

21

23

TONSİLLOFARENJİT

En sık görüldüğü yaş grubu 5-15 yaş arasıdır

Bulaşma genellikle tükrük ve nazal sekresyonlarla olur, gıda ve

sulara bağlı salgınlar da tanımlanmıştır

Bulaştıranlar akut infeksiyonlu hastalar ve asemptomatik boğaz

taşıyıcılarıdır

Taşıyıcılık daha çok çocuklarda, % 15-20 oranında görülür

M proteinine karşı gelişen antikorlar tipe spesifik koruyucu

En sık tonsillofarenjit etkeni olan streptokoklar 1, 3, 5, 6, 12, 18,

19 ve 24 tipleridir

Ateş ve boğaz ağrısı olan hastada

Burun akıntısı

Ses kısıklığı

Öksürük

Konjunktivit gibi belirtiler varsa

öncelikle viral bir ÜSYE akla gelmelidir!

KIZIL

Genellikle tonsillofarenjit; bazen yara infeksiyonu

veya puerperal sepsisten sonra gelişir

Kızıl patogenezi ile ilgili başlıca hipotezler:

1-Toksinin direkt etkisi ile deride döküntüler oluşur

2-Kızıl döküntüleri bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur.

Streptokok ve stafilokok toksinlerinin gen dizilimindeki

benzerlik nedeniyle; daha önce stafilokok infeksiyonu

geçiren kişide streptokok infeksiyonu sırasında aşırı

duyarlılık gelişmektedir.

3-Spe süperantijen özelliğindedir ve aşırı T hücre proliferasyonuna

yol açar. Bu toksin aynı zamanda nötrofillerden inflamatuvar

mediyatör salınımında modülatör görevi görür. Döküntüler hücresel

ve humoral faktörler arası etkileşim sonucu ortaya çıkar

24

20

22


KIZIL - KLİNİK BULGULAR-I

Tonsillofarenjit belirti ve bulguları

Döküntüler:

-çoğu kez hastalığın ikinci günü ortaya çıkar

-makülopapülerdir, bastırınca solar

-göğüs üst kısmından başlar

-avuç içleri, ayak tabanları ve yüzde çoğu kez döküntü yoktur

-bir hafta içinde kaybolur, deskuamasyon birkaç hafta sürebilir

Beyaz çilek dili: dil başlangıçta sarımsı beyaz bir tabaka ile

kaplıdır, aradan papillalar görülür

Kırmızı çilek dili: beyaz tabakanın kalkmasıyla dil koyu kırmızı

görülür

Damakta hemorajik enantemler görülebilir

Schultz-Charlton sönme olayı: deri içine kızıl antitoksini

enjekte edilirse döküntüler solar

Süpüratif komplikasyonlar

KOMPLİKASYONLAR

-peritonsiller apse - retrofarenjiyal apse

-otitis media -sinüzit

-servikal lenfadenit -menenjit, beyin apsesi

-intrakraniyal venöz sinüslerde tromboz

-artrit -endokardit

-osteomiyelit -karaciğer apsesi

Nonsüpüratif komplikasyonlar

-akut eklem romatizması -akut glomerulonefrittir

25

27

29

KLİNİK BULGULAR - II

Kızıl maskesi: hastanın yüzü

parlak ve kırmızıdır, ağız çevresi

soluktur

Pastia çizgileri: döküntüler

derinin kıvrım yerlerinde (boyun,

aksilla, dirsek içi, bilek, diz altı,

inguinal) daha koyu renklidir

TANI

Klinik bulgular + lökositoz (>12.000/mm 3 ) + PY’da

nötrofil hakimiyeti + CRP pozitifliği tanıyı güçlendirir

Ticari kitlerle boğaz sürüntüsünde antijen aranabilir,

çabuk sonuç verir, negatifliği tanıyı ekarte ettirmez

Kesin tanı boğaz kültüründe A grubu beta hemolitik

streptokokların üretilmesi ile konur

Antibiyotik alanlarda ASO’dan yararlanılır

26

28

30


Difteri

AYIRICI TANI

Vincent anjini (aerop + anaerop miks infeksiyon)

Arcanobacterium (Corynebacterium)

hemolyticum anjin ve kızıl benzeri döküntüler

yapabilir

EBV ve adenoviruslara bağlı tonsillofarenjit

Döküntülü viral hastalıklar

Nadiren meningokok, gonokok ve mikoplazma inf.

İlaç erüpsüyonları

Kawasaki hastalığı

TEDAVİ-II

Tedaviye rağmen boğaz kültürü pozitif ise: kişi

asemptomatik ise tekrar tedaviye gerek yoktur

Semptomlu aile bireyleri boğaz kültürü pozitif ise

tedaviye alınır

Asemptomatik aile bireyleri kültür pozitif ise;

ailede romatizmal ateş veya akut glomerulonefrit

öyküsü varsa tedavi edilir

Apse gelişimi varsa antibiyotik tedavisi yanında

drenaj da gerekir

STREPTOCOCCUS PNEUMONİAE

Optokine duyarlılıkları ve safra tuzlarında erimeleri

ile viridans streptokoklardan ayrılır

Kapsül polisakkaridlerine göre 85’ten fazla serotipe

ayrılır

Ortama tipe özgü antiserumlarının eklenmesi ile

kapsüllerinde şişme gözlenir (Quellung reaksiyonu)

31

33

35

TEDAVİ-I

Streptokoklar penisilinlere duyarlı olduğundan

antibiyograma gerek yoktur

Hafif ve orta şiddetli olgularda: tek doz benzatin

penisilin G (depo penisilin), erişkinde 1.200.000 ü,

30 kg'ın altındaki çocuklarda 600.000ü, i.m.

Ağır olgularda ve süpüratif koplikasyonlarda ilk 3-5

gün, 2x 800.000 ü prokain penisilin, sonra bir doz

benzatin penisilin G yapılır

Oral penisilinler (penisilinV), 1. kuşak

sefalosporinler ve makrolidler de kullanılabilir (10

gün)

STREPTOCOCCUS PNEUMONİAE

Gram pozitif, mum alevi

şeklinde diplokoklardır

Alfa hemolitiktir

PATOJENİTE DETERMİNANTLARI

Polisakkarid kapsül

Proteazlar (IgA, sekretuar IgA, IgG, IgM’i parçalar)

Pnömolizin O

Otolizinler

32

34

36


RİSK FAKTÖRLERİ

Konjenital veya akkiz antikor yapım defektleri

(hipo veya agamaglobulinemi, HIV infeksiyonu)

Primer veya sekonder kompleman defektleri

Primer veya sekonder PMNL eksikliği

Dalak fonksiyonunda yetersizlik

Diğer faktörler

-steroid kullanımı -DM

-alkolizm -malnütrisyon

-uç yaşlar -KOAH

-influenza infeksiyonu -toplu yaşam

Soru

• Aşağıdakilerden hangisi, S.pneumonia’nın sık yaptığı

hastalıklardan biri değildir?

a) Menenjit

b) Septik artrit

c) Pnömoni

d) Sinüzit

e) Akut otitis media

Yanıt: B

37

39

YAPTIKLARI HASTALIKLAR

Pnömoni : Bakteriyel pnömonilerin en

sık nedeni

Menenjit : Erişkinlerdeki en sık etken

Otitis media : H. influenzae’dan sonra

ikinci sık etken

Sinüzit : H. influenzae’dan sonra

ikinci sık etken

38

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!