İnsan Hakları (HR) - Global Reporting Initiative

globalreporting.org

İnsan Hakları (HR) - Global Reporting Initiative

IP

Gösterge Protokolleri Seti:

İnsan Hakları (HR)

© 2000-2010 GRI Versiyon 3.0


Gösterge Protokolleri Seti: HR

IP

İnsan Hakları

Performans Göstergeleri

Unsur: Yatırım ve Satın Alma Uygulamaları

Unsur: Zorla veya Zorunlu Tutarak Çalıştırma

T E M E L

T E M E L

İ l av e

HR1

HR2

HR3

İnsan hakları ile ilgili hükümler içeren veya

insan hakları taramasından geçen önemli

yatırım anlaşmalarının yüzdesi ve toplam

sayısı.

İnsan hakları ve alınan önlemler konusunda

taramadan geçen önemli tedarikçilerin ve

yüklenicilerin yüzdesi.

Eğitim alan çalışanların yüzdesi de dâhil olmak

üzere, operasyonlarla ilgili olan insan hakları

unsurları hakkındaki politika ve prosedürler

konusunda verilen toplam çalışan eğitimi

saatleri.

Unsur: Ayrımcılık Yapmama

T E M E L

HR7

Zorla veya zorunlu tutarak çalıştırma vakaları

açısından önemli risk içerdiği belirlenen

operasyonlar ve zorla veya zorunlu tutarak

çalıştırmanın ortadan kaldırılmasına yönelik

olarak alınan önlemler.

Unsur: Güvenlik Uygulamaları

İ l av e

HR8

Kurumun operasyonlarıyla ilgili olan insan

hakları unsurları hakkındaki kurum politikaları

veya prosedürleri konusunda eğitilen güvenlik

personelinin yüzdesi.

Unsur: Yerli Hakları

İ l av e

HR9

Yerli halkın haklarının ihlaline ilişkin vakaların

toplam sayısı ve alınan önlemler.

T E M E L

HR4

Ayrımcılık konusunda toplam vaka sayısı ve

alınan önlemler.

Unsur: Örgütlenme Özgürlüğü ve Toplu Sözleşme

T E M E L

HR5

Örgütlenme özgürlüğünü kullanma ve toplu

sözleşme yapma haklarının önemli ölçüde risk

altında olabileceği operasyonlar ve bu hakları

desteklemek üzere alınan önlemler.

Unsur: Çocuk İşçiliği

T E M E L

HR6

Çocuk işçiliği vakaları açısından önemli risk

içerdiği belirlenen operasyonlar ve çocuk

işçiliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik

olarak alınan önlemler.

Versiyon 3.0

1


IP

Gösterge Protokolleri Seti: HR

Gerekçe

İnsan Hakları Performans Göstergeleri, bir kurumun,

paydaşlarının vatandaşlık ve siyasi hakları üzerindeki

etkilerini ve faaliyetlerini açığa çıkarır. Bu Performans

Göstergelerindeki Unsurlar, başta Birleşmiş Milletler

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve 1998 tarihli İşte

Temel İlkeler ve Haklar ILO Deklarasyonu (özellikle de

ILO’nun sekiz Temel Sözleşmesi) olmak üzere, uluslararası

kabul görmüş standartlara dayanmaktadır. İnsan Hakları

ve İşgücü Uygulamaları, birbirleriyle yakından ilişkili

olmakla birlikte, farklı amaçlara hizmet ederler. İnsan

Hakları Göstergeleri, raporlama yapan kurumun bir

insanın temel haklarını nasıl koruduğuna ve bu haklara

ne ölçüde saygı gösterdiğine odaklanırken, İşgücü

Uygulamaları Göstergeleri, işin ve çalışma ortamının

kalitesini yansıtır.

Performans Göstergeleri, sonuç veya çıktıların

karşılaştırılabilir ölçümlerini sağlamayı

hedeflediklerinden, özellikle temel insan haklarıyla

ilgili vakalara odaklanırlar. Bu vakalar genellikle paydaş

grupları üzerinde “etki yaratan noktaları” ve ihlaller

oluştuğunda kurumun karşılaştığı riskleri içerir. Bu

Gösterge seti üç genel alanı ele alır:

İnsan haklarının temel unsurlarıyla ilgili vakalar (HR4

ve HR9);

• Eğitim ve kurum içi prosedürler de dâhil olmak üzere,

kurumun insan hakları konusunu etkili biçimde ele

almasını sağlayacak kapasite ve bilgi (HR3, HR5, HR6,

HR7 ve HR8);

• Kurumun, yatırımlar ya da tedarikçiler aracılığıyla,

insan hakları konusunu dış iş ilişkilerine de

bütünleştirmesi (HR1 ve HR2).

3. Birleşmiş Milletler Sözleşmesi: Ekonomik, Sosyal ve

Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi (United Nations

Convention: International Covenant on Economic,

Social and Cultural Rights), 1966.

4. İşte Temel İlkeler ve Haklar ILO Deklarasyonu (ILO

Declaration on Fundamental Principles and Rights

at Work), 1998 (özellikle de ILO’nun sekiz Temel

Sözleşmesi).

5. Viyana Bildirisi ve Eylem Planı (Vienna Declaration and

Programme of Action), 1993.

Genel Referanslar

• İşte Temel İlkeler ve Haklar ILO Deklarasyonu (ILO

Declaration on Fundamental Principles and Rights

at Work), 1998

• ILO Çokuluslu İşletmeler ve Sosyal Politika ile ilgili

İlkeleri Üçlü Deklarasyonu, Üçüncü Basım. (ILO

Tripartite Declaration of Principles Concerning

Multinational Enterprises and Social Policy, Third

Edition), 2001.

• OECD Çokuluslu İşletmeler Genel İlkeleri (OECD

Guidelines for Multinational Enterprises), Revizyon

2000.

• Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel

Beyannamesi (United Nations Universal

Declaration of Human Rights), 1948.

• 169 No’lu “Bağımsız Ülkelerdeki Yerli ve Kabile

Halkları ile ilgili ILO Sözleşmesi” (ILO Convention

169 Concerning Indigenous and Tribal Peoples in

Independent Countries), 1989.

Tanımlar

İnsan hakları

Genel anlamda kabul görmüş insan hakları, aşağıdaki

beş sözleşme ve beyannameyle tanımlanmıştır:

1. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi

(United Nations Universal Declaration of Human

Rights), 1948.

2. Birleşmiş Milletler Sözleşmesi: Kişisel ve Siyasal Haklar

Uluslararası Sözleşmesi (United Nations Convention:

International Covenant on Civil and Political Rights),

1966.

2

© 2000-2010 GRI


Gösterge Protokolleri Seti: HR

IP

HR1 İnsan hakları ile ilgili hükümler

içeren veya insan hakları taramasından

geçen önemli yatırım anlaşmalarının

yüzdesi ve toplam sayısı

1. Gerekçe

Bu ölçüm, bir kurumun ekonomik kararlarına insan

hakları konusunun ne ölçüde entegre edildiğinin bir

göstergesidir. Bu Gösterge özellikle insan haklarının

korunması konusunda ciddi kaygıların yaşandığı

bölgelerde faaliyet gösteren ya da buralardaki müşterek

girişimlerin ortağı olan kurumları yakından ilgilendirir.

Taramalarda insan hakları kriterlerini de kullanmak ya

da performans şartlarına insan haklarını da dâhil etmek,

yatırım risklerini azaltmaya yönelik bir stratejinin bir

parçası olabilir. Bir kurumun insan hakları sicilindeki

sorunlar, o kuruma yatırım yapan kuruluşun itibarını

zedeleyebilir ve yatırımların istikrarını etkileyebilir.

İnsan hakları taraması

Bir yatırıma devam edip etmemeye karar verilirken

ele alınan etkenlerden biri olarak, bir dizi insan hakları

performansı kriterini uygulayan resmi ya da belgelenmiş

süreç.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları arasında raporlama yapan kurumun

hukuk, yatırımcı ilişkileri ve finans birimleri; ayrıca kalite

yönetimi sistemlerinden elde edilen belgeler yer alır.

5. Referanslar

Yok.

2. Veri Derleme

2.1 Sadece büyüklük ya da stratejik önem açısından

kayda değer olan anlaşmaları dikkate alın. Bu

anlaşmaların önemli olup olmadıkları, yatırım

için kurum içinde gereken onay düzeyine ya da

anlaşmalara tutarlı bir şekilde uygulanabilecek

diğer kriterlere bakılarak anlaşılabilir. Raporlama

yapan kurum, benimsenen “önemli anlaşmalar”

tanımını açıklamalıdır.

2.2 Raporlama dönemi içinde tamamlanıp ya kurumu

başka bir kuruluşun sahibi konumuna taşıyan

ya da mali tablolar açısından kayda değer bir

sermaye yatırımı projesini başlatan önemli yatırım

anlaşmalarının toplam sayısını belirtin.

2.3 Aynı ortakla birlikte çok sayıda önemli yatırım

anlaşması yapılmışsa, bu anlaşmaların toplam

sayısı, yüklenilen ayrı ayrı projelerin ya da

oluşturulan kuruluşların sayısını yansıtmalıdır.

2.4 İnsan hakları ile ilgili hükümler içeren ya da insan

hakları taramasından geçmiş önemli yatırım

anlaşmalarının toplam sayısını ve yüzdesini rapor

edin.

3. Tanımlar

İnsan hakları hükümleri

Yazılı bir anlaşmada, yatırım için bir gereklilik olarak insan

hakları konusundaki asgari performans beklentilerini

tanımlayan belirli koşullardır.

Versiyon 3.0

3


IP

Gösterge Protokolleri Seti: HR

HR2 İnsan hakları ve alınan önlemler

konusunda taramadan geçen önemli

tedarikçilerin ve yüklenicilerin yüzdesi

1. Gerekçe

Ürün ve hizmetler üretmek amacıyla geniş kapsamlı

tedarikçi ve yüklenici ağlarının oluşturulması, raporlama

yapan kurumların tedarik ağlarında insan hakları

politikalarını nasıl uyguladıkları konusuna yönelik bir

ilgi yaratmıştır. Bu da özellikle, büyük ölçüde dışarıdan

tedarik sistemlerine ve küresel ağlara bağımlı olan

sektörleri yakından ilgilendirmektedir.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları raporlama yapan kurumun tedarik

ya da satın alma ve hukuk birimleridir.

5. Referanslar

Yok.

Tedarik zincirindeki insan hakları performanslarını

tarayan ve izleyen süreçler, bir kurumun daha geniş bir

iş camiası üzerinde olumlu etkilerinin olduğuna yönelik

kanıtlar sunabilir. Önemli tedarikçilerin ve yüklenicilerin

insan hakları performanslarıyla ilgili meseleler, onların iş

ortaklarının da itibar kaybetmesine yol açabilir ve/veya

kendi operasyonlarında istikrarsızlık yaratabilir. İnsan

hakları taraması, risk yönetiminin bir parçasıdır ve burada

belirtilen yüzdelik rakam, kurumun bu riski ne kadar

düzenli bir şekilde dikkate aldığını gösterir.

2. Veri Derleme

2.1 Raporlama yapan kurumun önemli tedarikçileri ve

yüklenicilerinin toplam sayısını belirleyin.

2.2 Önemli tedarikçi ve yüklenicilerle yapılan ve

insan hakları kriterleri ya da taramaları içeren

sözleşmelerin yüzdesini belirtin. “Kriter” ya da

“tarama” tanımları için HR1’e bakabilirsiniz.

2.3 Önemli tedarikçi ve yüklenicilerle yapılırken

reddedilen veya performans koşulları dayatılan ya

da insan hakları taraması sonucu başka eylemlere

maruz kalan sözleşmelerin yüzdesini rapor edin.

3. Tanımlar

Önemli tedarikçiler ve yükleniciler

Ürün ya da hizmetlerin temin edildiği ya da ürün ve

hizmetlerin tedarikini sağlaması için sözleşmelerin

imzalandığı kurum dışı taraflardır. Bu Gösterge

kapsamında “önemli” sözcüğü, aşağıdaki niteliklere sahip

tedarikçi ve yükleniciler için kullanılmaktadır:

• Belirli bir ürün ya da hizmetin birincil tedarikçisi

olan ve toplamda kurumun satın alımlarının büyük

bölümünü oluşturan ya da

İnsan hakları vakaları konusundan en yüksek riski

içerdiği belirlenenler.

4

© 2000-2010 GRI


Gösterge Protokolleri Seti: HR

IP

HR3 Eğitim alan çalışanların yüzdesi de

dâhil olmak üzere, operasyonlarla ilgili

olan insan hakları unsurları hakkındaki

politika ve prosedürler konusunda

verilen toplam çalışan eğitimi saatleri

1. Gerekçe

Bu Göstergeden elde edilen bilgiler, bir kurumun insan

hakları politika ve prosedürlerini uygulama kapasitesi

hakkında fikir verir. İnsan hakları konusu uluslararası

standartlarda ve yasalarda vazgeçilmez bir yer

edinmiştir; bu durum kurumları, çalışanlarının günlük

işlerini yaparken insan haklarını da dikkate alacak şekilde

donanım kazanmalarını sağlayan uzmanlık eğitimleri

uygulamak zorunda bırakmıştır. Eğitim alan çalışan sayısı

ve aldıkları eğitimin saati, kurumun insan haklarına ilişkin

bilgi derinliğinin değerlendirilmesine katkıda bulunur.

5. Referanslar

Yok.

2. Veri Derleme

2.1 LA10’daki verileri kullanarak, çalışan eğitimine

ayrılan toplam saati belirleyin.

2.2 LA1’deki verileri kullanarak, toplam çalışan sayısını

tespit edin.

2.3 Kurumun insan hakları politika ve prosedürleri

konusunda resmi eğitim alan çalışanları ve bu

politika ve prosedürlerin çalışanların işlerinde

uygulanabilirliğini belirleyin. Burada, özellikle

insan hakları konusuna odaklanmış bir eğitim ya

da genel bir eğitim programı içindeki insan hakları

modülünden bahsedilebilir.

2.4 Raporlama dönemi içinde, kurumun

operasyonlarıyla ilgili insan hakları konularındaki

politika ve prosedürlere ilişkin eğitimlere ayrılan

toplam saati rapor edin.

2.5 Raporlama dönemi içinde, kurumun

operasyonlarıyla ilgili insan hakları konularındaki

politika ve prosedürlere ilişkin eğitim alan

çalışanların yüzdesini rapor edin.

3. Tanımlar

Yok.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları, çalışanların eğitim kayıtları ve

eğitim programlarıdır.

Versiyon 3.0

5


IP

Gösterge Protokolleri Seti: HR

HR4 Ayrımcılık konusunda toplam vaka

sayısı ve alınan önlemler

1. Gerekçe

İnsan hakları konusu, çalışanların işyerindeki haklarının

çok daha ötesindedir. Ayrımcılık karşıtı politika,

hem uluslararası sözleşmeler hem de toplumsal

yasalar ve ilkeler açısından temel bir gerekliliktir.

Ayrımcılık konusu, 100 ve 111 No’lu ILO Temel

Sözleşmelerinde ele alınmaktadır. Raporlama yapan

kurumun operasyonlarının tamamında bunlara uyum

gösterilmesini sağlamak için etkili bir izleme sisteminin

olması gereklidir. Paydaşlar, bu yöndeki politikaların ve

izleme sistemlerinin etkili olduğu konusunda teminat

isteyeceklerdir.

2. Veri Derleme

2.1 Raporlama dönemindeki bütün operasyonlarda,

ILO tarafından tanımlanan şekliyle ırk, renk,

cinsiyet, din, siyasi görüş, ulusal ya da toplumsal

köken nedeniyle yaşanan ayrımcılık vakalarını

ya da iç ve/veya dış paydaşları içeren diğer ilgili

ayrımcılık türlerini belirleyin.

“Vaka” sözcüğü yasal girişimler, resmi bir süreçle

kurum ya da yetkili mercilere iletilen şikâyetler,

kurumun yönetim sistemi denetimi veya resmi

izleme programları gibi yerleşik prosedürlerle

belirlediği uyumsuzluk olayları anlamına

gelmektedir.

2.2 Raporlama dönemi içinde yaşanan ayrımcılık

vakalarının toplam sayısını rapor edin.

2.3 Aşağıdakileri dikkate alarak vakaların durumunu ve

alınan önlemleri raporlayın:

• Kurum vakayı incelemiştir;

• Düzeltme planı uygulanmaktadır;

• Düzeltme planı uygulanmış ve sonuçları rutin

iç yönetim inceleme süreçleriyle incelenmiştir;

• Vaka artık herhangi bir işleme tabi değildir

(yani vaka çözülmüştür, dava tamamlanmıştır,

şirketin alacağı başka bir önlem yoktur vb.).

3. Tanımlar

Ayrımcılık

Bir kişiye, liyakate dayanarak adil davranmak yerine,

oransız külfetler yükleyerek ya da bir takım faydalardan

mahrum bırakarak haksızca davranma eylemi ve

bunun sonuçlarıdır. Ayrımcılık ayrıca, hoş olmayan veya

yöneldiği kişi tarafından hoş karşılanmayacağı malûm

olan eleştiri ya da eylemler şeklinde tanımlanan tacizi de

içerebilir.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları, raporlama yapan kurumun hukuk

ve uyumluluk birimleridir.

5. Referanslar

• Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün

ve Ayrımcılığın Tasfiye Edilmesine Dair Bildiri: BM

Genel Kurulu 36/55 Sayılı Kararı, (Declaration on

the Elimination of All Forms of Intolerance and

of Discrimination based on Religion or Belief, UN

General Assembly Resolution 36/55), 26 Kasım

1981.

• Irk ve Irksal Önyargı Bildirgesi: UNESCO 20. Genel

Konferansı, (Declaration on Race and Racial

Prejudice: General Conference UNESCO 20 th

session), 27 Kasım 1978.

• Ulusal ya da Etnik, Dinsel ve Dilsel Azınlıklara

Mensup Kişilerin Hakları Bildirgesi: BM Genel

Kurulu 47/135 Sayılı Kararı, (Declaration on the

Rights of Persons Belonging to National or Ethnic,

Religious and Linguistic Minorities),18 Aralık 1992.

• 100 No’lu “Eşit Ücret ILO Sözleşmesi”

(ILO Convention 100, “Equal Remuneration

Convention”), 1951.

• 111 No’lu “Ayrımcılık (İş ve Meslek) ILO Sözleşmesi”

(ILO Convention 111, “Discrimination in Respect of

Employment and Occupation Convention”), 1958.

• Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi: BM

Genel Kurulu 2200 A XXI Sayılı Kararı, (International

Convention on Civil and Political Rights: GA

Resolution 2200 A XXI), 16 Aralık 1966.

• Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına

İlişkin Uluslararası Sözleşme: BM Genel Kurul 1904

(XVIII) Sayılı Kararı, (International Convention

on the Elimination of All Forms of Racial

Discrimination GA Resolution 1904 (XVIII), 20

Kasım 1963.

6

© 2000-2010 GRI


Gösterge Protokolleri Seti: HR

IP

• Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine

Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi: BM Genel

Kurulu 34/180 Sayılı Kararı, (United Nations

Convention on the Elimination of all forms of

Discrimination Against Women: UN, GA: Resolution

34/180), 18 Aralık 1979.

• Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına

İlişkin Birleşmiş Milletler Beyannamesi: BM Genel

Kurulu 1904 (XVIII) Sayılı Kararı, (United Nations

Declaration on the Elimination of All Forms of

Racial Discrimination: GA Resolution 1904 (XVlll),

20 Kasım 1963.

Versiyon 3.0

7


IP

Gösterge Protokolleri Seti: HR

HR5 Örgütlenme özgürlüğünü kullanma

ve toplu sözleşme yapma haklarının

önemli ölçüde risk altında olabileceği

operasyonlar ve bu hakları desteklemek

üzere alınan önlemler

1. Gerekçe

Çalışanların (ve işverenlerin) kendi seçtikleri kurumlarda

örgütlenme özgürlüklerinin korunması, örgütlenme

ve toplu sözleşme hakkının ayrılmaz bir parçasıdır.

Örgütlenme Özgürlüğü, BM İnsan Hakları Evrensel

Beyannamesi’nin temel bir hükmüdür ve 87 ve 98 No’lu

Temel ILO Sözleşmeleri tarafından da tanımlanmıştır.

Bu Gösterge, raporlama yapan kurumun, çalışanların

örgütlenme özgürlüğü ve toplu sözleşme haklarını

kullanma fırsatlarının olup olmadığını değerlendirmek

üzere attığı adımları göstermeyi hedeflemektedir.

Ayrıca, kurumun bütün operasyonlarında bu hakların

desteklenmesi için yapılanları da ortaya çıkarmayı

amaçlar. Bu Gösterge, raporlama yapan kurumun ulusal

yasal sistemlerin niteliği üzerinde görüş belirtmesini

gerektirmez.

2. Veri Derleme

2.1 Çalışanların örgütlenme özgürlüğünü kullanma

ve toplu sözleşme yapma haklarınının tehlike

altında olduğu operasyonları belirleyin. Bu süreç,

kurumun bu soruna ilişkin risk değerlendirmesine

yaklaşımını yansıtmalıdır ve ILO raporları gibi

kabul görmüş uluslararası veri kaynaklarından

yararlanılabilir (ILO Uzmanlar Komitesi’nin

onaylanmış sözleşmeler ve tavsiyelerin

uygulanmasına ilişkin yıllık raporları ve Yönetim

Kurulu’nun örgütlenme özgürlüğü raporları).

2.3 Raporlama döneminde, kurumun örgütlenme

özgürlüğü ve toplu sözleşme haklarını

desteklemek üzere aldığı bütün önlemleri rapor

edin. Bu konuda ek rehberlik almak için ILO Üçlü

Deklarasyonu’na ve OECD Çokuluslu İşletmeler

Genel İlkeleri’ne bakabilirsiniz.

3. Tanımlar

Örgütlenme özgürlüğü

İşçiler ve işverenler, önceden izin almaksızın örgüt

kurabilir ya da kendi seçtikleri örgütlere katılabilirler.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları raporlama yapan kurumun

uyumluluk ve insan kaynakları birimleridir.

5. Referanslar

• 87 No’lu “Örgütlenme Özgürlüğü ve Örgütlenme

Hakkının Korunması ILO Sözleşmesi” (ILO

Convention 87, “Freedom of Association and

Protection of the Right to Organise Convention”),

1948.

• 98 No’lu “Örgütlenme ve Toplu Sözleşme Hakkı ILO

Sözleşmesi” (ILO Convention 98, “Right to Organise

and Collective Bargaining Convention”), 1949.

• Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel

Beyannamesi (United Nations Universal

Declaration of Human Rights), 1948

• Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası

Sözleşmesi (International Covenant on Economic,

Social and Cultural Rights), 1966.

2.2 Çalışanların örgütlenme özgürlüğünü kullanma

ve toplu sözleşme yapma haklarının risk altında

olabileceği belirtilen operasyonları aşağıdaki

açılardan rapor edin:

• Operasyon türü (örneğin üretim tesisi) ya da

• Risk altında olduğu düşünülen kurum

operasyonlarının yürütüldüğü ülkeler veya

coğrafi bölgeler.

8

© 2000-2010 GRI


Gösterge Protokolleri Seti: HR

IP

HR6 Çocuk işçiliği vakaları açısından

önemli risk içerdiği belirlenen

operasyonlar ve çocuk işçiliğinin ortadan

kaldırılmasına yönelik olarak alınan

önlemler

1. Gerekçe

Çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılması, başlıca insan

hakları bildirgelerinin ve yasalarının temel ilkesi ve

amacıdır; ayrıca 138 ve 182 No’lu ILO Sözleşmelerinde

de ele alınmaktadır. Kurumların çocuk işçiliğine

ilişkin politikalarının olması ve bunların etkili şekilde

uygulanması, sosyal sorumluluk sahibi davranışlara

ilişkin temel bir beklentidir.

2. Veri Derleme

2.1 Aşağıdaki vakalar açısından önemli riskler içerdiği

düşünülen operasyonları belirleyin:

• Çocuk işçiliği ve/veya

• Tehlikeli işlerde çalışan genç işçiler.

Bunları belirleme süreci, kurumun bu konuyla ilgili

risk değerlendirme yaklaşımını yansıtmalıdır ve

ILO raporları gibi kabul görmüş uluslararası veri

kaynaklarından yararlanılabilir.

2.2 Çocuk işçiliği vakaları bağlamında önemli riskler

içerdiği düşünülen operasyonları aşağıdaki

açılardan rapor edin:

• Operasyon türü (örneğin üretim tesisi) ya da

3. Tanımlar

Çocuk

Ekonominin ve eğitim hizmetlerinin yeterli gelişmediği

ve 14 yaşın asgari sınır kabul edilebildiği istisnai ülkeler

dışında, 15 yaşın ya da zorunlu temel eğitimi tamamlama

yaşının (hangisi daha büyükse) altındaki herkes

çocuktur. İstisna oluşturan ülkeler, ilgili ülkenin özel

uygulamalarına dayanılarak ve işveren ve işçi temsilci

örgütlerine danışılarak ILO tarafından belirlenmiştir.

Not: 138 No’lu ILO Sözleşmesi hem çocuk işçiliği hem de

genç işçilerle ilgilidir. “Genç işçi” tanımı aşağıdadır.

Genç işçi

Geçerli asgari çalışma yaşından büyük, 18 yaşından

küçük kişi.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları, raporlama yapan kurumun hukuk,

uyumluluk ve insan kaynakları birimleridir.

5. Referanslar

• 138 No’lu “Asgari Yaş ILO Sözleşmesi” (ILO

Convention 138, “Minimum Age Convention”),

1973.

• 182 No’lu “Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimleri ILO

Sözleşmesi” (ILO Convention 182, “Worst Forms of

Child Labour Convention”), 1999.

• İşte Temel İlkeler ve Haklar ILO Deklarasyonu,

86. Oturum (ILO Declaration on Fundamental

Principles and Rights at Work, 86th Session), 1998.

• Risk altında olduğu düşünülen kurum

operasyonlarının yürütüldüğü ülkeler veya

coğrafi bölgeler.

2.3 Raporlama dönemi içinde, kurumun çocuk

işçiliğinin ortadan kaldırılmasına katkıda bulunmak

üzere aldığı bütün önlemleri raporlayın. Bu konuda

ek rehberlik almak için ILO Üçlü Deklarasyonu’na

ve OECD Çokuluslu İşletmeler Genel İlkeleri’ne

bakabilirsiniz.

Versiyon 3.0

9


IP

Gösterge Protokolleri Seti: HR

HR7 Zorla veya zorunlu tutarak

çalıştırma vakaları açısından önemli

risk içerdiği belirlenen operasyonlar ve

zorla veya zorunlu tutarak çalıştırmanın

ortadan kaldırılmasına yönelik olarak

alınan önlemler

1. Gerekçe

Zorla veya zorunlu tutarak çalışmaya maruz kalmamak,

temel bir insan hakkıdır; BM İnsan Hakları Evrensel

Beyannamesi’nin bir hükmüdür ve 29 ve 105 No’lu ILO

Temel Sözleşmeleri’nde de ele alınmaktadır. Bu çalışma

türü farklı şekillerde var olabilir ve elde edilen veriler,

raporlama yapan kurumun zorla veya zorunlu tutarak

çalıştırmanın ortadan kaldırılmasına yönelik katkılarını

gösterecektir.

2. Veri Derleme

2.1 Zorla veya zorunlu tutarak çalıştırma vakaları

açısından önemli riskler içerdiği düşünülen

operasyonları belirleyin. Bunları belirleme süreci,

kurumun bu konuyla ilgili risk değerlendirme

yaklaşımını yansıtmalıdır ve ILO raporları gibi

kabul görmüş uluslararası veri kaynaklarından

yararlanılabilir.

2.2 Zorla veya zorunlu tutarak çalıştırma vakaları

anlamında önemli riskler içerdiği düşünülen

operasyonları aşağıdaki açılardan rapor edin:

• Operasyon türü (örneğin üretim tesisi) ya da

• Risk altında olduğu düşünülen kurum

operasyonlarının yürütüldüğü ülkeler veya

coğrafi bölgeler.

2.3 Raporlama döneminde, kurumun zorla veya

zorunlu tutarak çalıştırma vakalarını ortadan

kaldırmaya katkıda bulunmak üzere aldığı bütün

önlemleri raporlayın. Bu konuda ek rehberlik almak

için ILO Üçlü Deklarasyonu’na ve OECD Genel

İlkeleri’ne bakabilirsiniz.

çalıştırmadır, ama borçlar aynı zamanda çalışanları

işe mecbur tutmanın bir yolu olarak da kullanılabilir.

Kimliklere el koymak, zorla teminat almak ya da işten

kovma tehdidiyle çalışanları önceden anlaşmaya

varmadıkları şekilde fazladan çalışmak zorunda

bırakmak, zorla çalıştırmanın örneklerindendir.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları, raporlama yapan kurumun hukuk,

uyumluluk ve insan kaynakları birimleridir.

5. Referanslar

• 29 No’lu “Zorla Çalıştırma ILO Sözleşmesi” (ILO

Convention 29, “Forced Labour Convention”), 1930.

• 105 No’lu “Zorla Çalıştırmanın Kaldırılması ILO

Sözleşmesi” (ILO Convention 105, “Abolition of

Forced Labour”), 1957.

• Milletler Cemiyeti (sonraki adıyla BM) Kölelik

Sözleşmesi (League of Nations (later UN) Slavery

Convention), 1927.

• Birleşmiş Milletler Köleliğin, Köle Ticaretinin, Kölelik

Benzeri Kurum ve Uygulamaların Kaldırılmasına

dair Ek Sözleşme, 226 U.N.T.S.3 (United Nations

Supplementary Convention on the Abolition

of Slavery, the Slave Trade, and Institutions and

Practices Similar to Slavery, 226 U.N.T.S.3), 1957.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (Birleşmiş

Milletler Genel Kurulu 217 A (III) Sayılı Kararı,

Madde 4 ve 5 ) (Universal Declaration of Human

Rights (United Nations General Assembly

Resolution 217 A (III), Articles 4 & 5), 10 Aralık 1948

• İşte Temel İlkeler ve Haklar ILO Deklarasyonu,

86. Oturum (ILO Declaration on Fundamental

Principles and Rights at Work, 86th Session), 1998.

3. Tanımlar

Zorla veya zorunlu tutarak çalıştırma

Herhangi bir kişiye herhangi bir ceza tehdidiyle

yaptırılan ve söz konusu kişinin gönüllü olarak yapmayı

önermediği her türlü iş ve hizmettir (29 No’lu “Zorla

Çalıştırma ILO Sözleşmesi”, 1930). Bunun en uç örnekleri

köle çalıştırma, mahkûm çalıştırma ve borç karşılığı

10

© 2000-2010 GRI


Gösterge Protokolleri Seti: HR

IP

HR8 Kurumun operasyonlarıyla ilgili

olan insan hakları unsurları hakkındaki

kurum politikaları veya prosedürleri

konusunda eğitilen güvenlik

personelinin yüzdesi

1. Gerekçe

Güvenlik personelinin üçüncü şahıslara yönelik

davranışları, özellikle güç kullanımı olmak üzere, insan

hakları konularında aldıkları eğitimle desteklenir.

Güvenlik personelinin eğitilmesi, raporlama yapan

kurumun göz yummayacağı türden uygunsuz

hareketler ya da yaklaşımlardan kaynaklanan itibar

kaybı ve dava risklerini önlemeye yardımcı olabilir. Bu

Gösterge kapsamında sağlanan bilgiler, insan haklarıyla

ilgili yönetim sistemlerinin ne ölçüde uygulandığını

göstermeye yarar. Bu ölçüm, kurumun insan hakları

performansı açısından beklentilerinin farkında olduğu

varsayılan güvenlik personelinin oranını gösterir.

5. Referanslar

• Çokuluslu Şirketlerin ve Diğer Ticari Girişimlerin

İnsan Hakları Konusunda Sorumluluklarına ilişkin

Normların Şerhi BM Belgesi E/CN.4/ Sub.2/2003/38/

Rev.2 (2003) Bölüm C Kişilerin güvenlik hakkı,

paragraf 4. (Commentary on the Norms on the

Responsibilities of Transnational Corporations and

Other Business Enterprises with Regard to Human

Rights U.N. Doc. E/CN.4/ Sub.2/2003/38/Rev.2

(2003) Section C Right to security of persons

para 4.)

• 29 No’lu “Zorla Çalıştırma ILO Sözleşmesi” (ILO

Convention 29, “Forced Labour Convention”), 1930.

• 105 No’lu “Zorla Çalıştırmanın Kaldırılması ILO

Sözleşmesi” (ILO Convention 105, “Abolition of

Forced Labour”), 1957.

2. Veri Derleme

2.1 Raporlama yapan kurumun doğrudan istihdam

ettiği güvenlik personelinin toplam sayısını

belirleyin.

2.2 Kurumun insan hakları ve bu hakların güvenlik

uygulamalarına yansımalarına ilişkin politikaları ya

da belirli süreçleri konusunda resmi eğitim almış

güvenlik personelinin yüzdesini rapor edin. Sadece

bu konuyla ilgili bir eğitim ya da daha genel bir

eğitim programının içindeki bir modül söz konusu

olabilir.

2.3 Bu konudaki eğitim şartının, güvenlik personeli

tedarik eden üçüncü taraflar için de geçerli olup

olmadığını rapor edin.

3. Tanımlar

Güvenlik personeli

Kurumun mülkünü korumak, kalabalıkları kontrol altına

almak, hasar önlemek ve kişileri, malları ve değerli

varlıkları korumak üzere istihdam edilen bireylerdir.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları, raporlama yapan kurumun insan

kaynakları birimi ve iç güvenlik personeli tarafından

alınan eğitimin kayıtlarıdır. Güvenlik personeli tedarik

eden üçüncü taraflar kendi çalışanları için de benzer

kayıtlar tutuyor olabilirler.

Versiyon 3.0

11


IP

Gösterge Protokolleri Seti: HR

HR9 Yerli halkın haklarının ihlaline

ilişkin vakaların toplam sayısı ve alınan

önlemler

1. Gerekçe

Yerli halkın haklarına ilişkin kayıtlı vakaların sayısı, bir

kurumun yerli halkla ilgili politikalarının uygulamaları

hakkında bilgi verir. Bu bilgiler, özellikle yerli halkın

raporlama yapan kurumun operasyonlarına yakın

yerlerde yaşadığı ya da çıkarlarının olduğu bölgelerdeki

paydaş topluluklarıyla olan ilişkilerin durumunu gösterir.

Bu bilgiler ayrıca, yerel halka destek olan topluluklar için

de ek bir başlangıç noktası oluşturur. 107 ve 169 No’lu

ILO Sözleşmeleri, yerli halkların haklarını ele alır.

2. Veri Derleme

2.1 Kurumun, yerel halka mensup çalışanlarının

haklarına ilişkin vakaları ve raporlama yapan

kurumun planlanmış ya da gelecekte uygulanması

önerilen operasyonlarından etkilenme olasılığı

bulunan, mevcut operasyonların yakınlarındaki

yerli halkın haklarıyla ilgili vakaları belirleyin.

“Vaka” sözcüğü yasal girişimler, resmi bir süreçle

kurum ya da yetkili mercilere iletilen şikâyetler,

kurumun yönetim sistemi denetimi veya resmi

izleme programları gibi yerleşik prosedürlerle

belirlediği uyumsuzluk olayları anlamına

gelmektedir.

2.2 Raporlama döneminde yaşanan, yerli halkın

haklarıyla ilgili olduğu belirlenen vakaların toplam

sayısını rapor edin.

3. Tanımlar

Yerli halk

Toplumsal, kültürel, siyasi ve ekonomik koşullarıyla

egemen ulusal toplumun diğer kesimlerinden ayrılan ya

da fetih, sömürgeleştirme veya mevcut ülke sınırlarının

çizilmesi sırasında ülkede yerleşik nüfusun soyundan

geldikleri için yerli olarak görülen ve yasal konumları

ne olursa olsun kendi toplumsal, ekonomik, kültürel ve

siyasi kurumlarının bir kısmını ya da tamamını koruyan

halklar.

4. Belgeler

Olası bilgi kaynakları, raporlama yapan kurumun

operasyon prosedürleri ve konuyla ilgili ilkeleridir.

Raporlama yapan kurumun ülke yöneticileri ve hukuk

uzmanları da bilgi verebilir. İşgücündeki yerli halka ilişkin

veriler, çalışan kayıtlarından alınabilir.

5. Referanslar

• Birleşmiş Milletler Antlaşması, Önsözü, (Charter of

the United Nations, Preamble, San Francisco), San

Francisco, 1945.

• 107 No’lu “Yerli Halklar ve Kabile Halkları ILO

Sözleşmesi” (ILO Convention 107, “Indigenous and

Tribal Populations Convention”), 1957.

• 169 No’lu “Bağımsız Ülkelerdeki Yerli ve Kabile

Halkları ile ilgili ILO Sözleşmesi” (ILO Convention

169 concerning Indigenous and Tribal Peoples in

Independent Countries), 1991.

2.3 Aşağıdakileri dikkate alarak vakaların durumunu ve

alınan önlemleri raporlayın:

• Kurum vakayı incelemiştir;

• Düzeltme planı uygulanmaktadır;

• Düzeltme planı uygulanmış ve sonuçları rutin

iç yönetim inceleme süreçleriyle incelenmiştir;

• Vaka artık herhangi bir işleme tabi değildir

(yani vaka çözülmüştür, dava tamamlanmıştır,

şirketin alacağı başka bir önlem yoktur vb.).

12

© 2000-2010 GRI

More magazines by this user
Similar magazines