Psoriasis Artriti. Hayatı aktif yaşamak.

psoriasis.behandeln.de

Psoriasis Artriti. Hayatı aktif yaşamak.

Psoriasis Artriti. Hayatı aktif yaşamak.

Hastalar için danışma el kitabı.


Değerli Hastamız,

İçindekiler

Hastalıkla ilgili bilgiler 04

Tedaviyle ilgili bilgiler 24

Psoriasis artriti ile yaşamak 40

Sözlük 46

Daha fazla bilgi 50

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

Münih

Hastanın iyileşmesine yönelik ilk adım, hastalık üzerine kapsamlı

bir bilgi edinmekle atılır. Bu, özellikle Psoriasis artriti gibi kronik

şikâyetler için geçerlidir. Eklemlerin bu kronik iltihabına özellikle

sedef hastalığından rahatsız insanlarda rastlanmaktadır. Sedef

hastalarının yaklaşık üçte birinde, cilt bulgularının yanına tipik eklem

şikayetleri de eklenir. Bunların biçimi hafif eklem şişliklerinden ve

hafif ağrılardan başlayarak şiddetli ağrılara ve hareket kabiliyetinin

önemli ölçüde kısıtlanmasına varıncaya değin çok farklı olabilir.

Psoriasis artritinin hasta için yol açtığı fiziksel ve ruhsal sıkıntıların

yanı sıra, bu hastalığın sosyal ve ekonomik boyutları da birçok

doktor tarafından uzun bir süre küçümsenmiştir. Psoriasis artritinin

tedavisi için yalnızca kısıtlı sayıda ilaca ruhsat verilmiş olması ve

özellikle uzun süreli tedaviler hakkında pek az güvenilir bilgi

edinilebilmesi nedeniyle, hastalığın tedavisi uzun bir süre tatmin

edici bir gelişme göstermemiştir. Neyse ki tüm bunlar artık geride

kalmıştır: Tıbbi araştırmalar sayesinde sedef hastalığının ve psoriasis

artritinin tedavisinde son yıllarda önemli gelişmeler elde edilmiştir.

Biyolojik ilaçların uygulanması gibi modern tedavi yöntemleri,

yıkıcı hastalık süreçlerinin ilerlemesini önlemekte ve hastalıktan

kaynaklanan şikayetlerin geniş ölçüde, hatta tam olarak yok

olmasını sağlamaktadır.

İyileşmeye yönelik ilk adım her zaman, vücutta vuku bulan süreçler

üzerine bilgi edinmek ve tedaviye aktif bir şekilde katılmaktır.

Psoriasis artriti hastalarının pek çok bilgiye ihtiyacı vardır. Hastalar

için hazırlanmış olan bu danışma el kitabının, psoriasis artriti

hakkında birçok önemli ve güncel bilgi içermesi nedeniyle bilgi

edinme uğraşınıza katkıda bulunacağı inancındayım. Bir hastalığa

karşı en etkin biçimde mücadele etmek, söz konusu hastalık

üzerine azami bilgi sahibi olmakla mümkündür.

Size aydınlatıcı ve ilginç bir okuma diliyorum.

Doktorunuz

Profesör Dr. med. Stefan Schewe


Hastalıkla ilgili bilgiler.

Psoriatik artrit hakkinda en önemli özetli bilgiler.

“Her iki organ sistemini etkileyen bu hastalıkta

dermatolog ve romatologlar çok yakın bir

işbirliği yapmalıdır.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

Psoriasis artriti nedir?

Psoriasis artriti (diğer isimleri: psoriatik artropati, artrit veya

artropatik psoriasis) sedef hastalığı (psoriasis) ile bağlantılı olarak

görülen bir eklem iltihabıdır (artrit).

Eklem iltihabı çoğu zaman tipik deri pullanmasıyla paralel yürür.

Hastaların çoğunda (yaklaşık % 60 - 90’ında) bunun yanı sıra

tırnaklarda karakteristik değişiklikler meydana gelmektedir.

Psoriasis artriti diğer kronik iltihaplı eklem hastalıklarıyla birlikte

spondiloartropatiler veya spondiloartritler grubuna dahildir

(Kısaltma: SpA).

Spondiloartrit, muhtemelen iliosakral eklem de (leğen kemiği ile

omurga arası) dahil olmak üzere küçük

nöral yay eklemlerinin- iltihabı

anlamına gelmektedir.

0 4 Hastalıkla ilgili bilgiler


Psoriasis artriti ne kadar yaygındır?

Sedef hastalığı Almanya’da nüfusun yaklaşık yüzde 2’sinde

görülmekte ve bu hastaların üçte biri buna ek olarak psoriasis artriti

geliştirmektedir. Dolayısıyla, 1.000 insandan yaklaşık 6’sı (nüfusun

% 0,6’sı) psoriasis artriti hastalığına yakalanmış olmaktadır.

Kimler hastalığa yakalanır?

Psoriasis artriti ağırlıklı olarak ilk kez yetişkinlik yaşlarında 20 ile

50 arası yaş grubunda görülmektedir. Hastalık erkek ve kadınlarda

eşit oranlarda ortaya çıkmaktadır.

Sedef hastalığı ve psoriasis artritinin oluşmasına yönelik yapısal

özelliklerin kalıtsal olması nedeniyle, hastaların akrabaları daha

yüksek bir hastalanma riski taşır.

Hastaların % 75’inde ciltteki karakteristik değişiklikler eklem

iltihabından önce ortaya çıkar; bu bağlamda sedef hastalığı eklem

sorunlarından aylar, hatta yıllarca önce görülebilir. Hastaların

yaklaşık % 10’inde artrit deri bulgularından önce gelişmekte veya

her ikisi eş zamanlı görülmektedir

Psoriasis artriti nasıl meydana gelir?

Psoriasis artritinin nedenleri ve oluşumu ve sedef hastalığı ile

bağlan-tıları hakkında pek çok şey henüz bilinmemektedir.

Oluşumda muhtemelen genetik (kalıtım), immünolojik ve çevresel

faktörlerin bir kombinasyonu önemli bir rol oynamaktadır.

Henüz ayrıntılarıyla bilinmeyen bazı genlerin eklem hastalığını

geliştirmeye yönelik kalıtımsal yatkınlıktan sorumlu olduğu

varsayılabilir. Ayrıca hastalığın temelinde, bağışıklık sistemindeki

bir bozukluğun yattığına kesin gözüyle bakılmaktadır. Bu bozukluk,

farklı süreçlerden oluşan ve sayısız hücre ve iltihap tetikleyici

haberci maddenin katkıda bulunduğu bir zincirleme reaksiyona

neden olmaktadır.

Sonuçta, bu faktörlerin karşılıklı etkileşimi kronik bir iltihaplanmaya

yol açmaktadır.

06

Hastalıkla ilgili bilgiler


Haberci madde TNF- bu bağlamda ne gibi

bir rol oynar?

Sedef ve psoriasis artriti hastalarının ciltlerindeki değişime uğramış

bölgelerden ve hasta eklemlerin eklem sıvılarından alınan doku

örneklerinde yüksek düzeylerde TNF-a saptanmıştır.

Bu bulguya dayanarak, haberci maddelerin psoriasis artritinin

oluşumunda da esaslı bir rol oynadığından hareket edilmektedir.

Bunun başka bir göstergesi, TNF-a maddesinin gen teknolojisi

yöntemleriyle üretilen ilaçlar (biyolojik ilaçlar) aracılığıyla hedefli

bir şekilde engellenmesi durumunda gerek pullu deri değişimlerinin,

gerekse de psoriasis artritiyle ilişkili eklem iltihaplarının iyileşmesidir.

Tümör Nekroz Faktörü alfa (TNF- )

çeşitli kronik iltihaplı hastalıkların iltihabi ve immünolojik süreçlerinde

önemli bir rol oynayan, bağışıklık sistemine ait doğal bir haberci

maddedir (sitokin).

Bu faktörün farklı görevleri olmakla birlikte, ilk planda iltihap

tetikleyici (proinflamatuar) bir etkisi bulunmaktadır.

Hangi eklemler etkilenir?

Psoriasis artritinin en sık görüldüğü eklemler diz, ayak bileği, ayak

parmakları ve el parmakları eklemleridir. Bu tutulma örneğine

periferik tip adı da verilir. Hastalığın karakteristik görüntüsünde

iltihap yalnızca az sayıda eklemde eş zamanlı olarak görülür,

hastalık çoğu zaman asimetriktir, yani her iki tarafta aynı zamanda

görülmez. İltihabın bir el veya ayak parmağına tümüyle yerleştiği

Daktilitis de tipik bir durumdur.

• Buna ek olarak omurga eklemlerinde ve kalça kemiği

ile kuyruksokumu kemiği arasındaki bağlantıda da

(iliosakral eklem) iltihap görülebilir. Hastalığın bu şekli

merkezi veya aksiyel tip olarak da adlandırılır.

08

Hastalıkla ilgili bilgiler


Psoriasis artriti gösterebileceği olası yayılma açısından

bundan böyle küçümsenmemelidir. Öte yandan hastalığın

seyri son derece değişkendir. Bu nedenle Psoriasis artriti

teşhisi, hastalığın hızla ilerleyeceği ve dezavantajlara yol

açacağı anlamına gelmez.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

Tipik özellikleri nelerdir?

Psoriasis artritinde rastlanan karakteristik şikayetler (baskı

uygulanınca) ağrıyan veya şiş eklemler ve hareket etme

kabiliyetinin, çoğunlukla sabah kalktıktan sonra çok belirgin

olmak üzere, kısıtlanmasıdır.

Bu durumda sabah sertliğinden bahsedilir. Ancak yalnızca

eklemler hastalığa yakalanmaz: Zaman zaman kas kirişlerinin

kemiğe tutunduğu yerlerde de iltihap (entezit) meydana

gelmektedir.

• Sıkça etkilenen kiriş bağlantıları aşil kirişi veya ayak

tabanı, diz, kalça kemiği ve kaburgalardaki kiriş

tutunma noktalarıdır.

10

Hastalıkla ilgili bilgiler


Hangi yan etkiler ortaya çıkabilir?

Psoriasis artriti hastalarının % 90’ının tırnaklarında az veya çok

belirgin değişiklikler meydana gelebilir. Genellikle, eş zamanlı

olarak her iki el ve ayağın birkaç tırnağı ve bazen de tırnağı

çevreleyen deri etkilenir. En yaygın bulgu, benekli tırnak adı verilen

ve tırnak levhasında tırnağın uzamasındaki bozukluklar sonucunda

meydana gelen (toplu iğne başı büyüklüğünde-) çukur şeklindeki

çöküntülerdir. Tırnak yüzeyinin yapısının belirgin değişikliklerine

daha nadir rastlanmaktadır. Tırnak levhasının oturduğu tırnak

yatağı da etkilenebilir:

Tırnak levhasının altından görülen ve yağlı bir çözeltinin neden

olduğu lekeleri anımsatan sarı-kahverengimsi renk değişiklikleri

sıkça meydana gelmektedir.

Bu nedenle bunlar (psoriatik) yağ lekeleri olarak adlandırılır.

Bariz değişimlerde tırnak, tırnak yatağına tutunumunu kaybederek

düşebilir.

12 Hastalıkla ilgili bilgiler


Sağlıklı deri

Sedef hastalığı çok farklı görüntüler alabilen bir hastalıktır. Psoriasis

vulgaris (“vulgaris” = sıradan, alışılagelmiş) % 90’ın üzerinde bir

oranla en sık görülen şeklidir.

Hastalığın görüntüsü minimal bulgulardan başlayarak deri üzerinde

geniş alanları kapsayan belirgin değişikleri içerebilir. Bu bağlamda

oluşan, gümüşi parlak pullarla kaplı, keskin sınırlı, cilt yüzeyinden

yüksek ve kırmızı leke öbekleri şeklindeki tipik deri değişikliklerine

plak adı verilir.

Psoriasis

Bu plakların büyüklüğü, yaygınlığı, biçimi ve konumu insandan

insana büyük farklılıklar içermekte ve genellikle farklı gelişme

aşamaları göstermektedir.

Öbekler ilke olarak vücudun her bölgesinde meydana gelebilir

ancak bazı bölgeler önceliklidir. Bunlara diz ve dirseklerin germe

yanları, kuyruksokumu bölgesi (kaba etlerin üstü), göbek bölgesi,

saçla kaplı baş (kapilityum) ve kulaklar dahildir. Saçla kaplı kafa

derisinde keskin sınırlı, pullu ve iltihaplı kızarık öbekler sıkça görülür.

• Kafa derisindeki pullanma bazen çok az belirgin olup,

deride başka değişiklikler söz konusu olmaksızın yalnızca

genel anlamda hastalığa işaret eder.

Plak

14

Hastalıkla ilgili bilgiler


Psoriasis artriti nasıl seyreder?

Psoriasis artritinin seyri kişiden kişiye çok farklı olabilir. Hastalık

genel olarak ilerlemeye meyillidir ve zaman içerisinde giderek

daha fazla ekleme yayılır.

Geleneksel olarak farklı seyir biçimleri vardır. Bunlar birbirinden

hastalığın genel görüntüsü (özellikle eklemlerin tutulum örnekleri)

ve görüntüleme yöntemleri aracılığıyla elde edilen bulgular

temelinde ayırt edilmektedir. Ancak geçişli ve karma şekilleri de

bulunmaktadır.

Psoriasis artritinin seyrini öngörmek çok zordur.

Bir hastada hastalık seyrinin daha hızlı

ilerleyeceğini gösteren pek az kriter bulunmaktadır.

Öte yandan, bugün elimizde pahalı sayılmasına

karşın çok etkili olan ve hızla ilerleyerek eklemleri

tahrip eden seyirleri geçmiş yıllara göre çok daha

iyi etkileyen ilaçlar vardır.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

Seyir şekli

Asimetrik biçim

(oligoartrit)

Simetrik poliartrit

Yaygınlık

(tüm vakalar arasında)

% 50’nin üzerinde

% 20 – 40

Öncelikli olarak tutulan

eklemler

El ve ayak parmaklarının orta,

uç ve ana eklemleri, diz ve

kalça eklemleri

El eklemleri, el ve ayak

parmaklarının orta ve bitiş

eklemleri

Tipik göstergeler ve özellikler

Hafif seyir

Az sayıda eklem iltihaplıdır, eklemler

çoğunlukla şiş ve ağrılı

Bulgular çoğunlukla simetrik

ağer seyreder

Distal

interfalanjeal

(DIP) artrit

Yaklaşık % 5

El ve ayak parmaklarının

uç eklemleri

Yalnızca az sayıda eklem iltihaplıdır,

çoğunlukla tek taraflı

Asimetrik biçimdekine benzer şikâyetler,

tırnaklarda sıkça değişimler

Psoriasis artriti

1

Simetrik

poliartrit

2

Asimetrik biçim

(oligoartrit)

3

Distal interfalanjeal

artrit

4

Spondilit

5

Romatoid artrit

Omur iltihabı

(spondiloartrit,

spondilit)

Tek başına nadiren, daha

sık (% 15’e kadar) başka

seyir biçimleriyle birlikte

Kalça kemiği ve kuyruksokumu

kemiği bağlantıları (iliosakral eklemler)

ve/veya omur eklemleri

Hareket kabiliyetinin omurga bölgesinde

ağrılar eşliğinde kısıtlanması, bazı hallerde

şikayet oluşturmayan bir seyir

Romatoid artrit

Yaklaşık % 5

El ve ayaklardaki birçok eklem

ancak aynı zamanda omur

eklemleri ve kalça kemiği ile

kuyruksokumu kemiği arasındaki

bağlantı (iliosakral eklem)

Kemiklerde (kemik erimesi) ve eklemlerde

değişiklikler meydana gelmesi nedeniyle ağır

deformasyonlara ve hareket kabiliyetinin

kısıtlanmasına yol açan göreceli ağır bir seyir;

bu değişiklikler çoğu zaman genel bulgular

(örneğin yüksek vücut sıcaklığı, kilo kaybı) ve

belirgin deri bulgularıyla birlikte görülmektedir

16

Hastalıkla ilgili bilgiler


Psoriasis artriti nasıl teşhis edilir?

Özellikle önceden bilinen sedef hastalığı varlığında yeni ortaya

çıkan eklem şikâyetleri, hastalığı zamanında ve hedefli bir

şekilde tanıyıp tedavi etmek amacıyla, mümkün olduğunca zaman

kaybetmeden ayrıntılı bir şekilde saptanmalı ve incelenmelidir.

Psoriasis artritini diğer benzer (eklem) hastalıklarından ayırt etmek

için tipik şikâyetlerin ve hangi eklemlerin hastalığa yakalandığı

hakkındaki teşhisin yanı sıra röntgenlerin değerlendirilmesi de

yararlıdır, çünkü söz konusu kemik ve eklemlerde çoğu zaman

karakteristik değişikliklere rastlanır.

Önemli bir gösterge hastanın kendisinde veya yakın akrabalarında

o anda veya eskiden sedef hastalığının bulunmasıdır. Bazı

hastalarda psoriasis artriti ağrısız seyreder ve hasta bu nedenle

hemen doktora başvurmaz.

Böylece değerli zaman

boşa harcanmış olur, çünkü

hastalık şikayetsiz ya da az şikayetle

seyretse dahi, kemik yapısında hareket kısıtlılığına

yol açan değişimlere neden olabilir.

Aşağıda sıralanan muayene olanakları yalnızca teşhis için değil,

aynı zamanda seyir kontrolü ve tedavi sonuçlarının izlenmesi

açısından da önem taşımaktadır.

18

Hastalıkla ilgili bilgiler


• Laboratuvar tetkikleri

• Görüntüleme yöntemleri

Hastalığa yakalanmış eklemlerin röntgen görüntüleri çoğu

zaman karakteristik değişiklikler sergilemektedir. Bazı konularda

bilgisayarlı tomografi (B) veya manyetik rezonans tomografisi (MR)

ek veriler sunar. Bu, özellikle kuyruksokumu-kalça eklemleri ve

omurga eklemlerinin tutulduğu durumlar için geçerlidir.

Akut iltihaplanmalar, kontrast maddeli veya kontrast maddesiz

gerçekleştirilebilen MR aracılığıyla henüz erken bir

aşamada tespit edilebilir. Ultrason tekniğine

dayanan eklem sonografisi (ultrasonografi)

kas kirişlerinin kemiğe tutunduğu

yerlerdeki iltihap süreçlerinin

değerlendirilmesine katkı sağlar.

Psoriasis artritinin kesin olarak teşhis edilmesini sağlayan spesifik

laboratuvar tetkikleri yoktur. Vücutta genel bir iltihaba işaret

eden bazı tetkik değerleri, iltihap aktivitesine bağlı olarak düşük

veya yüksek oranda artış gösterebilir. Bunlara özellikle eritrosit

sedimentasyon hızı (ESR) ve kan serumunda C-reaktif protein (CRP)

değerinin düzeyi dahildir.

Ancak bu değerler başka iltihaplı hastalıklarda da yükseldiğinden,

tek başlarına fazla bir şey ifade etmezler. Romatoid artritte

çoğunlukla pozitif (yani kanıtlanabilir) bir değer alan romatizma

faktörü, psoriasis artritinde nadiren kanıtlanabilmekte ve bu

nedenle romatoid artrit vakalarını ayırt edebilmek için

kullanılmaktadır.

20

Hastalıkla ilgili bilgiler


Diğer hangi hastalıklar benzer mahiyettedir?

Benzer bulgu ve şikayetlere başka romatoid hastalıklar da yol

açabilir. Psoriasis artritinden ayırt edilmesi gereken en önemli

hastalıklar arasında romatoid artrit ve ankilozan spondilit

(Bechterew hastalığı) yer almaktadır.

Aşağıda belirtilen göstergeler hastalığın ilerlediğine işaret eder:

• Birkaç eklemde gözle görülür şişliklerin meydana gelmesi

• Eklem, kiriş tutunum yeri ve derideki iltihap ataklarının

daha belirgin ve daha uzun süreli olması

• Doktorun kanda sürekli bir şekilde iltihap işaretleri tespit

etmesi

• Röntgen veya diğer görüntüleme yöntemleriyle elde

edilen bulguların yeni bazı eklemlerde değişikliklerin

başladığını veya eklemlerdeki tahribatın sürdüğünü

göstermesi

“Hastalığın ilerlemesi çok belirgin bir şekilde röntgenlerdeki

(ve ayrıca muhtemelen manyetik rezonans tomografi ve diğer

görüntüleme yöntemlerindeki) değişikliklerden anlaşılabilir.

Bu nedenle, özellikle el ve ayaklarda, hastalığa yakalanan

eklemlerin düzenli röntgen çekimleriyle yaklaşık senede bir

kez olmak üzere kontrole tabi tutulması gereklidir.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

22

Hastalıkla ilgili bilgiler


Tedaviyle ilgili bilgiler.

Bugün tüm mümkündür öğrenin.

Psoriasis artiti (PsA) nasıl tedavi edilebilir?

Psoriasis artriti tedavisi uzmanlık gerektirir ve bir uzman doktorun,

yani bir romatolog ve / veya dermatologun denetiminde

gerçekleştirilmelidir.

Tedavinin amacı ağrıları ve diğer şikayetleri hafifletmek, eklemlerin

işlevselliğini ve hareket kabiliyetini korumak ve hastalığın

ilerlemesini engellemektir. Bunun için çoğu zaman bazı ilaçların

alınması gereklidir. Hasta jimnastiği gibi fizyoterapatik önlemler

tedaviyi her zaman destekler niteliktedir.


Uzman bir doktor tarafından yapılan düzenli kontroller

(yaklaşık her 3 ayda bir) hastalığın gelişmesini izlemek

ve buna karşı uygun tedavi yöntemleriyle önlem

almak için en iyi ön koşuldur.

24

Tedaviyle ilgili bilgiler


İlaç tedavisi

• Glukokortikoidler (kortizon)

• Hastalığı modifiye eden antiromatizmal ilaçlar

• Metotreksat

Şikayetlere ve hastalığın safhasına göre farklı madde grupları

mevcuttur. Hastada aynı zamanda psoriasis bulunuyorsa,

kullanılan ilacın derideki değişikliklere de iyi gelmesi yerinde olur.

• Kortizonsuz iltihap önleyiciler

Tedavinin başlangıcında genel olarak steroid içermeyen

(= kortizonsuz) antiromatikler (NSAR) veya klasik romatizma ilaçları

olan antifilojistikler kullanılır. Bunlar ilk planda iltihabı önleyici ve

ağrı kesici olarak etki göstermektedir.

Ancak bu maddelerin bazıları aynı zamanda derideki değişiklikleri

kötüleştirebilir veya mide-bağırsak şikayetlerine neden olabilir.

Sonuncusu, özellikle bu madde grubunun eski temsilcileri için

geçerlidir (örneğin asetilsalisilik asit, ibuprofen, diklofenak).

Daha yeni maddeler COX-2 inhibitörleri (coxibler) olarak

adlandırılır. Bunlar özel etki şekilleri sayesinde mideye daha iyi

bir uyumluluk gösterir.

Eklemlerin akut ve yoğun bir iltihabı durumunda, ağrıları ve şişliği

hızla yatıştırmak için glukokortikoidleri (kortizon) doğrudan ekleme

enjekte etmek (intraartiküler) mümkündür. Glukokortikoidler,

böbreküstü bezinin kabuk bölgesinde üretilen doğal bir hormon

olan kortizolün türevleridir. Bunlar insan vücudunda çok yönlü

etkilerde bulunmaktadır.

Kortizon preparatları tıbbi terminolojide glukokortikoidler,

kortikoidler veya steroidler olarak da adlandırılır. İltihabı güçlü bir

şekilde önleyici bir etkiye sahip olmakla birlikte, aynı zamanda

psoriasisi artırabilirler.

Steroidal olmayan antifilojistiklerle yapılan tedavinin istenilen

sonucu vermemesi veya hastalığın giderek ağırlaşan seyri

durumunda genel olarak hastalığı modifiye eden antiromatizmal

ilaçlar kullanılmaktadır. Bunlar genelde romatoid artrit ve başka

kronik iltihaplı hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

Modifiye etkili antiromatizmal ilaçların yalnızca küçük bir bölümü

psoriasis artriti tedavisinde de kullanılmak için ruhsatlandırılmıştır.

Bunlar arasında metotreksat (MTX), leflunomid ve altın bileşimleri

vardır.

Bazı başka maddelerin de psoriasis artritine karşı etkili olduğu

görülmüştür. Örneğin ağır bir sedef hastalığına karşı siklosporin ile

tedavi gören hastalarda, çoğu kez eş zamanlı eklem iltihaplarında

da iyileşmeler görülmektedir.

Metotreksat (MTX) çok yönlü etkileri olan bir ilaçtır. Psoriasis

artritinde ağırlıklı olarak iltihaplanma sürecine müdahale ederek

bağışıklık sisteminin aşırı tepkilerini önlemek suretiyle etkili olur.

MTX hem eklem iltihabına, hem de derideki değişikliklere karşı

etkili olup, her iki kullanım alanı için ruhsatlıdır.

Madde, enjeksiyon solüsyonu ve tablet halinde mevcuttur ve

haftada bir kez alınmaktadır. Hastalar tarafından kullanıma hazır

bir şırınga aracılığıyla gerçekleştirilmek üzere subkutan (deri altı)

enjeksiyon da mümkündür. En önemli yan etkiler karaciğerde ve

kan tablosunda görülen değişikliklerdir. Hastalar MTX tedavisi

sırasında karaciğeri korumak için alkollü içkiler içmemelidir.

Ayrıca güneş ışınlarına yoğun bir şekilde maruz kalmaktan da

kaçınılmalıdır.

Bunun dışında yaygın olarak iştahsızlık, bulantı, kusma, karın

ağrısı ve ishal görülür. Yan etkilerin tam listesini ilgili ambalaj

prospektüsünde bulabilirsiniz.

26

Tedaviyle ilgili bilgiler


Psoriasis artriti hastaları, eklemleri tahrip etmeye meyilli

olan ciddi bir hastalığa tutuldukları konusunda

bilgilendirilmelidir.

Bu nedenle, hastalığın seyrini değerlendirmek amacıyla

düzenli olarak uzman bir doktora muayene olmalıdırlar.

Öte yandan hastalar hızlı ilerleyen bir seyir durumunda

bugün artık gayet etkili tedavilerin mevcut olduğunu

da bilmelidirler.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

28 Tedaviyle ilgili Blindtext bilgiler


• Leflunomid

Leflunomid psoriasis artritinde iltihabı, bağışıklık sisteminin bozuk

tepkilerini ve doku üretiminin aşırı artışını önlemek suretiyle etki

göstermektedir. Tablet şeklinde ve genelde günde bir kez alınır.

En sık görülen yan etkileri arasında iştahsızlık, bulantı, kusma,

karın ağrıları, ishal, baş ağrısı, yorgunluk, saç dökülmesi veya ciltte

döküntü sayılabilir. Bazı hastalarda hafif bir tansiyon artışı veya

geçici bir kilo kaybına rastlanmaktadır.

• Enjeksiyonluk altın

Psoriasis artriti tedavisinde altın preparatlarının önemi, son yıllarda

daha yeni ve etkili tedavi olanaklarının ortaya çıkması nedeniyle

büyük ölçüde azalmıştır. Dolayısıyla, günümüzde artık nadiren

kullanılmaktadırlar.

Özellikle altının derideki değişikliklerinin kötüleşmesine yol açması

olumsuz bir durumdur.


Tedavi süresince ilk altı ay içerisinde her iki haftada bir

ve daha sonra dörtsekiz haftada bir kontrol muayeneleri

yapılması gereklidir. Bu muayenelerde tansiyon ölçülür

ve kan ve idrar tahlilleri temelinde karaciğer ve böbrek

fonksiyonları ve ayrıca vücudun kan üretimi kontrol edilir.

Tedaviyle ilgili bilgiler


• Biyolojik maddeler (TNF- -antagonistleri)

Kortizonsuz iltihap önleyiciler ve hastalığı modifiye edici antiromatizmal

ilaçlar yeterince etkili olmazsa, TNF-a-antagonistleriyle

bir tedavi olanağı bulunmaktadır. Bunlar biyolojik ilaçlar adı verilen

yeni nesil bir ilaçlar grubunun içinde yer almaktadır.

Burada gen teknolojisiyle üretilen ve vücuttaki doğal maddelerin

aktivitesini artırmak veya önlemek suretiyle tedavi amaçlı kullanılan

farklı proteinler söz konusudur. Bunlar biyoteknolojik yöntemlerin

yardımıyla canlı hücrelerden elde edilir.

Preparatların çoğu deri altına (subkutan) enjekte edilmekte ve

gerekli eğitim verildikten sonra bu işlem hastaların kendisi

tarafından yapılabilmektedir. Biyolojik ilaçlar tam anlamıyla belli

bir hedefe yönelik oldukları için, görünüşe göre vücuttaki doğal

(fizyolojik) süreçleri geleneksel ilaçlar kadar etkilememekte ve

yan etkileri daha az olmaktadır.

“Biyolojik ilaçlar kavramı altında, eklemdeki veya kiriş

tutunum yerlerindeki iltihap süreci açısından önem taşıyan

doğal haberci maddeleri doğrudan etkileyen ilaçlar

toplanmıştır. Bu ilaçlar aracılığıyla iltihap süreci belirgin

bir şekilde yavaşlatılabildiği gibi, bazı durumlarda tam

olarak durdurulabilmektedir.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

En sık görülen yan etkiler, enjeksiyondan sonra enjeksiyon

yerindeki kızarıklık, şişme, ağrı ve kaşıntı gibi tepkilerdir. Bunun

haricinde yine sıkça rastlanan yan etkiler enfeksiyonlar, alerjik

tepkiler ve ateştir.

Biyolojik ilaçların geliştirilmesi ve üretimi son derece külfetlidir.

Bu nedenle bu maddeler, hastalıkları aktif ve hızlı bir seyir

gösteren ve modifiye edici antiromatizmal ilaçlarla bir sonuç

alınamayan yetişkin psoriasis artriti hastalarında bir seçenek olarak

kullanılmalıdır. Bu ilaçlarla ağır vakalarda bile önemli iyileşmeler

elde edilmektedir. Bu bağlamda TNF-a-antagonistleri genelde

hem eklem iltihabına hem de derideki değişikliklere karşı etkilidir.

bilgi

TNF-a-antagonistleri etkilerini, iltihabı tetikleyen ve psoriasis

artriti ile sedef hastalığının ortaya çıkmasında önemli bir rol

oynayan haberci madde Tümör Nekroz Faktörü alfayı

engellemek suretiyle gösterirler. TNF-a, hücrelerin yüzeyinde

yer alan ve reseptör adı verilen protein yapılarına

kenetlenerek bazı hücrelere etkide bulunmaktadır.

Bu reseptörler aracılığıyla hücreye önemli sinyaller

aktarılmaktadır. Bazı TNF-a-antagonistleri

haberci maddenin kendisini bloke

ederken, diğerleri reseptörü işgal

ederek haberci maddenin etkisini

göstermesini önlerler.

32

Tedaviyle ilgili bilgiler


Fiziksel tedavi önlemleri

Eklem fonksiyonlarının korunması için ilaç tedavisinin yanı sıra çeşitli

fiziksel tedavi önlemleri önem taşımaktadır. Bu nedenle söz konusu

egzersizlerin bir fizyoterapistin uzmanca kılavuzluğu doğrultusunda

öğrenilmesi önemlidir. Hasta, bunun ardından egzersizleri evde

kendi başına ve düzenli olarak yapabilir. Hastalığın çok belirgin

olduğu durumlarda veya akut ataklarda çoğu zaman yalnızca

pasif egzer-sizler yapılabilmekle birlikte, bunlar da aynı şekilde

önemlidir.

Kaplıca tedavileri (balneoterapi) aynı anda hem deri hem de

eklem bulgularını olumlu yönde etkilemek için bir fırsattır. Buna

termal ve kükürt banyolarının yanı sıra, özellikle yoğun tuzlu su

banyolarının (sole) ultraviyole ışınlarıyla kombinasyonu da dahildir

(balneo-fototerapi, foto-soleterapi). Lut Gölünde yapılan iklim

terapisi bunun özel bir biçimidir.

bilgi

Aktif hasta cimnastiği egzersizleri psoriasis artriti tedavisinin

temel öğelerinden biridir. Uzman bir kişinin kılavuzluğunda

özel hareket egzersizleri yapılır ve optimal hareket kabiliyetini

yeniden elde etmek veya korumak amaçlanır.

Söz konusu egzersizler bireysel olarak her hastanın fiziksel

durumuna ve hastalığın safhasına uygun olmalıdır.


Bazı durumlarda soğuk veya sıcak terapileri,

masajlar, elektroterapi veya başka fiziksel

yöntemler yararlı olabilir.

34

Tedaviyle ilgili Blindtext bilgiler


Cerrahi yöntemler

Psoriasis artritinde bazen cerrahi müdahaleler gerekli olmaktadır.

Bazı önlemler eklemlerdeki tahribatın daha fazla büyümesini

önlemek için alınmaktadır.

Radyoaktif sinovektomi yöntemiyle de böylesi bir sonuç elde

edilebilir. Bu yöntemde iltihaplı dokunun yok edilmesi için ekleme

radyoaktif bir madde enjekte edilmektedir.

Eklem veya kirişlerde artık oluşmuş bir hasar söz konusuysa,

bunların fonksiyonu onarım amaçlı cerrahi bir müdahaleyle

iyileştirilebilir.

Bazen de bir eklemin sabitleştirilmesi (artrodez) veya hastaya

yapay bir eklemin takılması (endoprotez) gerekli olabilir. Böylesi

bir operasyonun anlamlı olup olmadığı ve ne zaman yapılması

gerektiği, eklemin türü ve fonksiyonu, hastalığın safhası ve hasarın

boyutları gibi faktörlere bağlıdır.

bilgi

Tek veya az sayıda eklemde, hastalığa bağlı olarak

değişikliğe uğrayan eklem kapsülünün iç zarı (sinoviyal zar)

endeskopik bir müdahaleyle alınabilir. Bu tür bir müdahale

sinovyal ektomi (sinovektomi) olarak adlandırılmaktadır.

36

Tedaviyle ilgili bilgiler


Diğer ek önlemler

Psoriasis artritinin hastalarda yalnızca bedensel şikayetlere değil,

aynı zamanda ruhsal sıkıntılara da yol açması nedeniyle esas tedavinin

yanı sıra psikoterapik önlemler ve/veya psikososyal bir bakım

ve gözetim hastalıkla bağlantılı pek çok sorunun üstesinden gelmek

üzere büyük bir destek oluşturabilir.

Amaca uygun stratejiler aracılığıyla ağrılara verilen tepkiler olumlu

yönde etkilenebilir. Bu bağlamda davranış terapisi, gevşeme

egzersizleri, meditasyon, Yoga veya Tai Chi gibi farklı yöntemler

yararlı olabilir.

Bunlar sıkıntı ve ağrılarla daha iyi başa çıkılmasını olanaklı kıldığı

gibi, yaşam kalitesinin artırarak hastalığın uzun vadede daha iyi bir

seyir göstermesini de sağlamaktadir.

Bu metotlar ayrıca, hastalıkla ilişkili olarak görülen depresyon veya

yorgunluk belirtileri gibi psikolojik sorunların üstesinden gelmeye de

katkıda bulunabilir.

Hangi yöntemin sizin için doğru olduğunu ve sizi ilgilendirdiğini

zaman içerisinde kendiniz keşfetmelisiniz. Çünkü her yöntem her

hasta için uygun değildir. Bu konuda elbette doktorunuza veya

terapistinize de danışabilirsiniz.

“İlerleme gösteren bir psoriasis artritinin alternatif tıp

yöntemleriyle etkilenmesi mümkün değildir, dolayısıyla

hastalığın seyrini izlemeyi amaçlayan muayenelerin

tedaviden bağımsız olarak uzman bir doktor tarafından

mutlaka sürdürülmesi gerekmektedir.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

38 Tedaviyle ilgili bilgiler


Psoriasis artriti ile yaşamak.

Özyardım ve günlük yaşamı düzenlemeye yönelik öneriler.

Kronik bir hastalıkla yaşamak aynı zamanda belli bir baskı altında

olmak anlamına da gelmektedir. Bunun ötesinde tedavi ve tedaviyi

destekleyen önlemler çoğu zaman zahmet verici ve zaman alıcıdır.

Aşağıda sunulan öneriler hastalıkla daha iyi yaşayabilmeniz ve

başa çıkabilmeniz açısından size yardımcı olacak ve tedavinin

başarısına nasıl katkıda bulunabileceğinizi gösterecektir

• Olumlu düşünün. Pozitif ve kendine güvenli bir bakış açısı

sayesinde, hastalık ve tedavinin beraberinde getirdiği pek

çok baskı ve kısıtlamanın üstesinden daha iyi gelebilirsiniz.

• Hastalığın günlük yaşamda size kısıtlar koymasına izin

vermeyin, tam tersine hayatınızı hayattan zevk alacak bir

şekilde ve boş zamanlarınızı ailenizle ve arkadaşlarınızla

birlikte değerlendirerek, seyahatlere çıkarak v. s.

biçimlendirin.

• Tedaviye çok büyük ölçüde katkıda bulunmanız

gerektiğinin bilincinde olun. Hasta jimnastiği ve diğer

destekleyici önlemler de dahil olmak üzere kararlaştırılan

tüm tedavi önlemlerinin başarıya ulaşması önemli ölçüde

sizin kendi tutumunuza bağlıdır. Tedaviye aktif bir şekilde

katkıda bulunun. Doktorunuzla ve diğer tıbbi personelle

uyumlu bir şekilde işbirliği yapmanız önem taşımaktadır.

• Hastalığınız hakkında bilgi edinin ve uzmanlardan ve

örneğin hasta gruplarında tanıştığınız başka hastalardan

yardım ve tavsiye alın. Paylaşılan bir acı yarım acıdır –

Bu nedenle, bu tür özyardım grupları büyük bir destek

demektir. İnsan dünyada sorunlarıyla yalnız başına

değildir ve çeşitli şekillerde desteklenir.

• Özyardım grupları psoriasis artritinin teşhis ve tedavisinin

optimizasyonuna katkıda bulunabilir.

40

Psoriasis artriti ile yaşamak Blindtext


Bedensel hareket ve spor

“İşleyen demir pas tutmaz” – Bu atasözü psoriasis artriti hastaları

için de geçerlidir. Eklemlerin katılaşmasını önlemek, kasları ve

kirişleri (eklemlerin yükünü hafifletmek üzere) güçlendirmek ve duruş

bozukluklarının önüne geçmek için düzenli hareket etmek gerekli

ve amaca uygundur. Hedefli egzersizler sayesinde vücudun destek

ve hareket sisteminin öğeleri (kemikler, kıkırdaklar, kaslar) daha

iyi kanlanır ve beslenir, ve böylece kasların gücü ve dayanıklılığı

artırılır. Bu da bedensel ve ruhsal sağlığın korunmasına katkıda

bulunur. Bedensel aktivitenin ayrıca çok olumlu psikolojik etkileri

bulunmaktadır.

Hasta jimnastiği de dahil olmak üzere her türlü egzersiz, hastanın

sağlık ve egzersizlere alışkanlık koşullarına uygun olmalıdır.

Hastalığın seyri yoğun değil ve hastanın genel sağlık durumu

iyiyse, hedefli bir dayanıklılık ve/veya güç egzersizi yapılabilir.

Ancak bunlar, önceden doktor veya fizyoterapist ile görüşülmelidir.

Özellikle eklemlerde fazla yük oluşturmayan yüzme (özellikle

sırtüstü yüzme), bisiklete binme, (Nordic) yürüyüş veya kros kayağı

gibi spor türleri önerilmektedir. Buna karşılık eklemlere çok ya da

hatalı yük bindiren veya eklemlerin zarar görmesine neden olan

aktivitelerden uzak durmalısınız.

Bu grubun içerisinde özellikle ani hareket ve durmalar içeren tenis,

squash (duvar topu), futbol veya topla yapılan başka spor türleri

yer almaktadır. Bu konuyla ilgili olarak bir fizyoterapiste danışın.

En doğrusu, bir fizyoterapiste kendinize uygun bireysel bir

egzersiz programı hazırlatmanız ve bu programı düzenli bir şekilde

uygulamanızdır.


Diğer iltihaplı hastalıklar için geçerli olan ilke psoriasis artriti için

de geçerlidir: Hastalığa yakalanan eklemleri mümkün olduğu

ölçüde hareket ettirmek, onları hareketsiz bırakmaktan daha iyidir.

“Bu bağlamdaki amacınız aşırı zorlanma olmadan hareket

etmek olmalıdır. Belirgin şekilde iltihaplı olan eklemler de,

hareketsiz tutulmak yerine, mümkün olduğunca hareket

ettirilmelidir.”

Profesör Dr. med. Stefan Schewe

42

Psoriasis artriti ile yaşamak Blindtext


Beslenme ve keyif verici maddeler

Bugüne değin beslenmenin psoriasis artritinin oluşması ve seyri

üzerinde belirleyici bir etkide bulunduğuna dair bilimsel olarak

kanıtlanmış bir bilgi yoktur. Bu nedenle özel bir diyet söz konusu

değildir. Buradan hareketle, yemek listenizi çok fazla kısıtlamak

zorunda değilsiniz.

Ancak ilke olarak dengeli ve tam değerli bir beslenme tarzı

tavsiye edilmektedir. Bunun içerisinde bol taze meyve ve sebzeler,

salatalar, hububat ürünleri (tam taneli ürünler), baklagiller ve

(az yağlı) süt ürünleri yer almaktadır. Bunun haricinde aşağıda

belirtilen tavsiyeler faydalı olabilir:

• Daha fazla Balık yiyin. Balık yağlarının içerdiği doymamış

Omega-3-yağ asitlerinin iltihabı önleyici bir etkisi olduğu

bilinmektedir. Bu asitler özellikle somon ve uskumru gibi yağlı

deniz balıklarında bulunmaktadır. Sofranızda haftada bir veya

iki kez deniz balığı yemekleri bulunması tavsiye edilmektedir.

• Eklemleri aşırı bir yük altında bırakmamak için mutlaka fazla

kilolardan kaçının.

• Alkolün iltihaplanmayı tetiklemesi nedeniyle, aşırı alkol

tüketiminden kaçının.

• Bitkisel gıdaları tercih edin. Et ve salam tüketiminizi haftada

en fazla iki sefere indirin. Hayvansal yağlar yerine geniş

ölçüde bitkisel yağlar kullanın.

44

Psoriasis artriti ile yaşamak


Sözlük.

• A

Analjezik (çoğul: Analjezikler)

ağrı kesici

Anamnez

tıbbi geçmiş

Ankilozan spondilit (= Bechterew hastalığı)

kronik iltihaplı eklem hastalığının belli bir türü

Antagonist

belli bir etki veya yapıya karşı (örneğin reseptör)

yönelik olan madde

antiinflamatuar

iltihap önleyici

Antifilojistik

iltihap önleyici

Antijen

bağışıklık sisteminde bir tepki tetikleyebilen vücuda

yabancı veya vücuda ait madde

Antikor (= İmmünglobulin)

bağışıklık sisteminin bir tepkisi olarak meydana gelen

ve spesifik bir şekilde belli bir madde veya yapıya

(antijen) karşı yönelen bir protein

Antipsoriatik

sedef hastalığı tedavisinde kullanılan ilaçlar

Antiromatizmal (çoğul: Antiromatizmaller)

romatizmal hastalıkların tedavisinde kullanılan ve

farklı etkiler gösteren ilaçlar

Artrit

bir eklemin iltihabı

Artrodez

eklemin sabitleştirilmesi

Artrografi

bir eklemin kontrast maddeli röntgeni

Artropati

bir eklemin (iltihaplı veya dejeneratif) hastalığı

Artroskopi

bir eklemin endoskopi yardımıyla görüntülenmesi

Artroz

(aşırı zorlama veya yükleme nedeniyle oluşan)

kronik-dejeneratif eklem bozukluğu

• B

Bağışıklık sistemi

vücudun korunma sistemi; organizmadaki yabancı

maddelerin (antijenler) veya bozulmuş vücut

hücrelerinin (kanser) savuşturulmasından sorumlu olan

tüm yapıların toplamı (hücreler, antikorlar, haberci

maddeler vs.)

Balneoterapi

kaplıca tedavisi

Bechterew Hastalığı

bkz. Ankilozan spondilit; morbus (Latince) = hastalık

Benekli tırnak

sedef hastalığı ve psoriasis artriti için tipik olan ve

tırnak levhasında tırnağın uzamasındaki bozukluklar

sonucunda meydana gelen (toplu iğne başı

büyüklüğünde) çukur şeklindeki çöküntüler

Biyolojik ilaç

(Çoğul: Biyolojik ilaçlar; İngilizce: Biologics,

Biologicals)

biyoteknolojik yöntemlerle elde edilen maddeler,

“biyolojik maddeler”

• C

C-reaktif Protein (CRP)

kan serumunda oluşan belli iltihaplı süreçlerde,

yoğunluğu birkaç saat içerisinde 1000 katına

çıkabilen bir protein

• D

Daktilitis

bir el veya ayak parmağının bütününün iltihaplı

ve şiş olması

Dermatoloji

tıbbın deri, deri uzantıları ve mukoza zarıyla ilgilenen

uzmanlık dalı

Diferansiyel teşhis

birbirine benzer hastalık görüntülerinin ayırt edilmesi

ve birbirine karşı sınırlandırılması

DMARD

bkz. hastalığı modifiye eden antiromatizmal ilaç

• E

Efüzyon

sıvı birikmesi, örneğin eklemde; dışarıdan şişme

olarak görünür ve yan bölgelerin sinirlerine baskı

uygulandığında ağrıyabilir

Ekstraartiküler (eklem dışı)

eklemler haricindeki organlarla

(organ sistemleriyle) ilgili

Endoprotez

vücudun bir uzvunun yerine konan ve yapay bir

malzemeden üretilmiş parça, örneğin eklem protezi

Entezit

tendon bağlantı yerinin iltihabı

Eritrosit sedimentasyon hızı (ESR)

bir kan numunesi (pıhtılaşmayı önleyici bir madde

katılarak) bir-iki saat dinlenmeye bırakıldığında, kan

hücrelerinin (kan yuvarları) yerçekimi gereğince çökme

hızı. Yüksek bir ESR, vücuttaki akut veya kronik bir

iltihabın göstergesi olabilir

• F

Fototerapi

doğal ve yapay ışınlarla yapılan tedavi

• H

Hastalığı modifiye eden antiromatizmal ilaç

(DMARD = Disease Modifying Antirheumatic Drug)

uzun süre etkili olan hastalığı modifiye edici

antiromatizmal ilaç

• I

İmmünoloji

bağışıklık sisteminin yapısı ve fonksiyonuyla ilgilenen

bilim dalı

İmmünsupresif

bağışıklık sisteminin tepkisini önleyen veya

zayıflatan ilaç

İnterleukinler (İL)

Lökositlerin (akyuvarlar) ürettiği ve bağışıklık sisteminin

içerisinde bilgi alışverişini sağlayan, başka hücreleri

aktive eden ve ayrıca hormon benzeri etkileri

bulunan haberci maddeler. İnterleukinler türüne göre

(İL-1 – İL-18) çok farklı etkiler gösterir.

İntraartiküler

eklem içine, içinde

• K

Kortiko(stero)idler

kortizondan türemiş olan, ağırlıklı olarak iltihap önleyici

etkiye sahip olan, ancak bunun ötesinde başka etkileri

de bulunan ilaç grubu

Kortizon

böbreküstü bezinde üretilen kortizol hormonunun

yapay olarak elde edilen bir türevi; glukokortikoidlere

dahildir

• L

Leukozyt

weiße Blutzelle

Lymphozyt

Unterart der weißen Blutzelle (Leukozyt), die eine

wichtige Rolle bei der Abwehr spielt

46

Blindtext Sözlük


• M

Medyatörler

hücreler arası iletişimi sağlayan haberci maddeler

Monoartrit

tek bir eklemin iltihabı

Monoartiküler

tek bir eklemle ilgili

Monoklonal

Bir hücreden çıkan veya bir hücre tarafından

oluşturulan

Monoterapi

tek bir ilaçla veya etkin maddeyle yepılan tedavi

• O

Oligoartiküler

az sayıda eklemle ilgili

Oligoartrit

az sayıda eklemin iltihabı (1 ile 3 adet arası eklem)

Oral

ağızda, ağızdan

Otoantikorlar

vücudun kendi karşı yönelen antikorlar; otoantikorlar

otoimmün hastalıklarında görülmektedir

• P

Parenteral

ilacın ağız yoluyla değil başka yollardan

(örn. damardan, deriden) uygulanması

Patogenez

hastalıkların meydana gelmesi ve gelişmesi

Plak

deride görülen plaka şeklinde, zeminden hafifçe

yükselmiş değişiklikler, sedef hastalığı için tipik

Plasebo

yalancı ilaç

Poliartiküler

çok sayıda eklemle ilgili

Poliartrit

birkaç veya çok sayıda eklemin iltihabı

Proinflamatuar

iltihap tetikleyici

Prognoz

bir hastalığın veya durumun tahmini seyrinin

değerlendirilmesi

Progredient

ilerleyen, progresif

Progresyon

ilerleme (bir hastalığın veya bir değişimin)

Protein

amino asitlerden oluşan organik bileşikler

Protez

yapay vücut uzvu

Psoriasis

sedef hastalığı

PUVA (=Psoralen + UV-A)

Işın duyarlılığını artırmak üzere psoralen ilave edilerek

yapılan UV-A radyoterapisi (fotokemoterapi); psoralen

hem tablet şeklinde, hem de dıştan sürülerek verilebilir.

Bunun özel bir türü, maddenin banyo suyuna katıldığı

PUVA banyo tedavisidir.

• R

Rehabilitasyon

eski haline getirmek, sağlık bozukluklarını gidermek

üzere yeniden entegre etmek veya önleyici tedbirler

almak

Remisyon

hastalık belirtilerinin kalıcı veya geçici olarak yok

olması; şikâyetlerin olmadığı durum

Reseptör

Çoğunlukla bir hücrenin yüzeyinde bulunan ve haberci

maddeler tarafından iletilen sinyalleri alarak hücrenin

merkezine aktaran hücre yapısı. Reseptörler belli

haberci maddeler üzerinde uzmanlaşmıştır ve hücreye,

haberci maddeye tepki verme kabiliyeti kazandırırlar.

Romatizmal faktör (RF)

Vücutta üretilen proteinlere karşı etkide bulunan

antikorlar; bunlar bazı kronik-romatizmal hastalıklarda,

özellikle romatoid artritte ve daha ender olmak üzere

sağlıklı kişilerde kanıtlanabilir (“pozitif”)

Romatoid Artrit (RA), kronik poliartrit

eklemlerin kronik iltihaplı hastalığı, halk arasında

romatizma olarak da adlandırılır

• S

Siklooksigenaz (COX)

prostaglandin üretiminde anahtar bir rol oynayan

enzim kompleksi

Sinovit (= Sinovialitis)

sinovyal zarın iltihabı

Sinovyal eklem

içerdiği kemik yüzeyleri bir eklem kıkırdağı zarıyla

kaplı olan ve boşluğu sinovyal sıvıyla dolu olup, bir

sinovyal zarla sarılı olan ve bir bağdoku kapsülü ve

bağlarla güçlendirilmiş eklem

Sinovyal zar (= Sinovialis)

eklem boşluğunu kaplayan ve sinovyal sıvıyı üreten

eklem kapsülünün bağ dokusundan oluşan iç zarı

Sinovyal sıvı = Sinovya

kemik yüzeylerinin sürtünmesini azaltmaya katkıda

bulunan ve eklem boşluklarında (sinovyal boşluklar)

bulunan koyu sıvı

Sistemik

bir organ sistemiyle veya (geniş anlamda) organlar

sistemiyle, yani tüm organizmayla ilgili

Sitokin

Bağışıklık sisteminin hücreleri ile başka hücreler

arasında sinyaller ileten ve böylece bağışıklık

sisteminin tepkilerinde önemli bir rol oynayan çok

sayıdaki doğal haberci maddeye verilen ortak ad.

Sitokinler iltihap tetikleyici (proinflamatuar), bağışıklık

sistemini düzenleyici ve kan üretimini yönlendirici

çok farklı fonksiyonlara sahiptir. Sitokinlere örneğin

interlökinler veya TNF-a dahildir.

Spondilit

omurga bölgesinde iltihap

Spondiloartropati

çoğu zaman omurgada da değişikliklere tol açan

iltihaplı-romatizmal hastalık

Steroid

bkz. Kortikosteroidler

Steroid içermeyen antiromatizmal

(NSAR veya İngilizce NSAID)

kortizondan (steroid) türetilmeyen, ağrı ve iltihap

önleyici etkisi olan ve prostaglandin üretimine

dayanan bir etkin madde

Subkutan (s. c.)

deri altı, deri altına

• T

TNF-a-inhibitörü

TNF-a-antagonisti (karşıt)

Tümör nekroz faktörü (TNF) alfa (a)

bağışıklık sisteminde çok farklı etkilere sahip olan ve

pek çok iltihap sürecinde merkezi bir rol oynayan

doğal bir haberci madde (sitokin)

48

Blindtext Sözlük


Daha fazla bilgi.

Özyardım grupları

• Deutsche Rheuma-Liga Bundesverband e. V.

Maximilianstr. 14

53111 Bonn

Tel.: 02 28 / 7 66 70 80

Faks: 02 28 / 7 66 06 20

www.rheuma-liga.de

Deutsche Rheuma-Liga Bundesverband e. V. (Federal Alman Romatizma

Birliği) yaklaşık 250.000 üyeyle sağlık alanındaki en büyük özyardım

kuruluşudur. Sunulan hizmetler arasında hastalar için yardım ve özyardım,

bedensel hareket olanakları, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve romatizma

hastalarının çıkarlarının temsil edilmesi bulunmaktadır.

• Deutscher Psoriasis Bund (DPB) e. V.

Seewartenstr. 10

20459 Hamburg

Tel.: 0 40 / 22 33 99-0

Faks: 0 40 / 22 33 99 -22

Almanya’da “Deutsche Psoriasis Bund e.V.” (DPB) (Alman Psoriasis Birliği)

sedef ve psoriasis artriti hastalarının çıkarlarını temsil etmektedir.

www.psoriasis-bund.de adresi altında yerel yardımlaşma gruplarını ve

bağlantı kurabileceğiniz kişileri bulabilirsiniz.

İnternet adresleri

• www.rheumanet.org

Das Deutsche Rheumahaus (Alman Romatizma Evi) romatizmal hastalıklar

hakkında çeşitli bilgi ve linkler

• www.rheuma-online.de

Romatizma hakkında A’dan Z’ye bilgiler. Hastalık ve tedavi imkânları

üzerine güncel bilgiler. Hastalar arasında deneyim alışverişi olanağı.

• www.rhzmev.de

Rheumazentrum München (Münih Romatizma Merkezi): A’dan Z’ye

romatizma, psoriasis artriti ile ilgili sayısız resim, doktor bulma olanağı

• www.rheuma-wegweiser.de

Romatizmal hastalıklarla ilgili tavsiye edilebilir nitelikteki web sitelerinin bir

listesi

• www.psoaktuell.com

Sedef hastalığı ile ilgili tavsiyeler, hastalıkla baş etme konulu tavsiyeler,

“PSO aktuell” dergisini sipariş etme olanağı

• www.psoriasis-behandeln.de

Psoriasis (sedef hastalığı) hakkında bilgiler Burada sedef hastalığıyla

ilgili tüm sorularınıza yanıt bulabilirsiniz

Kitap önerileri

• Arthritis psoriatica.

Wolfgang Miehle

Rheumamed Yayınevi, 2006

ISBN-13: 978-3717701262

Psoriasis und Gelenkerkrankungen.

(Psoriasis ve Eklem Hastalıkları.)

Uwe Wollina, Gert Hein ve Burkhard Knopf

Urban & Fischer Yayınevi, 2002

ISBN-13: 978-3334609859

50

Daha fazla bilgi


Pfizer Pharma GmbH

Telephone 030 - 55 00 55 01

Fax 030 - 55 00 54 99 999

Monday – Friday 8:00 a.m. – 6:00 p.m.

www.pfizer.com/info@pfizer.com

62333/Vers. 1/04-12

More magazines by this user
Similar magazines