hava yolu dosyası - TOFED

tofed.org.tr

hava yolu dosyası - TOFED

ARAfiTIRMA

haz›rlayanlar. muammerbaflkan, erkany›lmaz, esraünal

Havayolu

dosyas›

‹ç havayolu tafl›mac›l›¤›, Ekim 2003 tarihinde

özel havayolu flirketlerine de aç›ld›.

Bir hükümet politikas› olarak bafllayan

ve desteklenen iç havayolu tafl›mac›l›¤›

2004 ve 2005 y›llar›nda h›zla geliflti.

‹ç havayollar›n›n yükselme trendine

2006-2007 y›llar›nda da devam etmesi

bekleniyor. Bu y›l iç hava yollar›na 50 kiflilik

“Dolmufl Uçaklar” da kat›l›yor. Bir hükümet

politikas› olarak iç havayollar›n›n desteklenmesinin

yan›nda Ticaret ve Sanayi

Odalar› yöneticileri, illerde bulunan ifladamlar›

dernekleri, KOB‹’li ifladamlar› kendileri

ve valiliklerin öncülü¤ünde havaalan› bulunan

ancak uçufl yap›lmayan havaalanlar›-

na sefer aç›lmas›, havaalan› olmayan illere

havaalan› yap›lmas› konusunda çal›flma

yap›yor. ‹zmir Ticaret Odas› Baflkanl›¤› öncülü¤ünde

kurulan ‹z-Air üçüncü uça¤›n›

alarak May›s ay›nda seferlere bafllamay›

planl›yor. Son iki y›lda tafl›d›¤› yolcuyu 9

milyondan 20 milyona, toplam yolculuk içindeki

pay›n› yüzde 1.6’dan 3’e ç›karan, flehirleraras›nda

uzak mesafeli tafl›nan 100

yolcudan 17’sini uçaklar tafl›yor. Geliflme

trendi devam eden ve edecek bu geliflmeyi

otobüs iflletmelerinin dikkatle izlemesi gerekiyor.

18 OTOBÜS DÜNYASI


Yurtiçi yolculuk verileri

Özel havayollar› yolcu hareketi . . . . . .: 5.200.000

Toplam yolculuk (fiehirleraras› genel) .: 675.000.000

Otobüs yolculu¤u (fiehirleraras› genel) : 200.000.000

Otobüs uzak mesafe yolculu¤u . . . . . .: 95.000.000

THY iç hat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .: 14.394.000

Otobüs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .: yüzde 83

Uçak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .: yüzde 17

OTOBÜS DÜNYASI 19


Uçaklar

Bizim kadar h›zl› ve dakik

çal›flan, düzenli, konforlu ve

güvenli otobüsleri olan baflka bir

ülke bilmiyorum. Otobüsün

uçaktaki konforu

aratmayaca¤›n› düflünüyorum.

1-1,5 saat uçakla birlikte,

2 saat de otobüsle yolculuk

yap›lmas›n› sa¤layarak

mümkün oldu¤unca ulafl›m

süresini en aza indirece¤iz.

Böylece yolcu, hem otobüsü,

hem de uça¤› kullanm›fl olacak.

otobüsle bar›fl›yor!

U

laflt›rma Bakanl›¤› Müsteflar Yard›mc›s›

Bar›fl Tozar, havayollar›nda

h›zl› geliflmeyi kendilerinin de beklemedi¤ini

söylüyor: “Geç bafllanm›fl bir

proje. Ama büyüme birden ve bizim de

beklemedi¤imiz bir flekilde oldu. Ekim

2003’te bafllayan bu projeyle yolcu say›s›

9 milyondan 20 milyona ç›kt›. Yolcunun

iki buçuk kat› artmas›, uçak say›s›n›n

238’e ç›kmas› sürpriz bir

geliflme. Ayn› aç›l›m› di¤er sektörlerin

de önüne sunarsak birçok olumsuz

beklenti altüst olacakt›r, diye düflünüyorum.

Bunu sivil havac›l›kta yaflad›k.

Dolmufl uçakla at›l

havalimanlar› canlanacak

Bar›fl Tozar, dolmufl uçak projesi ile

at›l havalimanlar›n› canland›rmay› hedeflediklerini

ifade ediyor: Bölgesel

havac›l›k projesine bafllad›¤›m›zda,

aktif havaalan›m›z›n say›s› 8’den 37’ye

yükseldi. Birço¤u konvansiyonel

toplam 64 havaliman›m›z var. Küçük

pistleri büyütüp, ölü yat›r›mlar yapmak

yerine, bu pistlere uygun uçaklarla

oradaki yolcu potansiyelini karfl›lamak,

kapasiteye göre art›r›m yapmak çok

daha uygun bir çal›flma: Küçük havalimanlar›na,

küçük gövdeli 20-100 kifli

kapasiteli uçaklarla uçufl projesi. Bu

projenin önünü açmak için yönetmelik

ve kanunlar›m›zdaki 3 milyon dolarl›k

teminat› 250 bin dolara çektik. ‹ki tane

uça¤› leasingle temin

eden herkes flu anda

bu projeye girebilir.

Projenin yasal altyap›s›

haz›rland›. ‹steyen gelsin

uçsun.

Entegrasyon

sa¤lan›yor

Tozar, ulafl›mda entegrasyonun

sa¤lanmas›-

n›n önemine dikkat çekiyor:

“Hedefimiz aradaki

dengesizli¤i yok

edip, zaman›nda, h›zl›,

güvenli ve konforlu

olarak ulafl›m› sa¤lamak.

Kara ve havada

entegrasyonun ilk ad›mlar› at›ld›. fiu

anda birçok havayolu iflletmemiz, otobüs

firmalar›yla görüflmeler yap›yor.

Bu çok güzel bir geliflme. Böylece otobüsle

uçak bar›flt› diyebiliriz. Gerçekten

daha önce böyle bir entegrasyon

Kara ve havada entegrasyonun

ilk ad›mlar›

at›ld›. Birçok havayolu

iflletmemiz, otobüs

firmalar›yla görüflüyor.

Otobüsle uçak bar›flt›

diyebiliriz. Entegrasyonu

sa¤larken, amac›m›z bir

sektörü afla¤› çekip,

di¤erini yüceltmek de¤ildi.

Kendi içlerinde bir denge

oluflturmakt›.

yoktu. Rekabet vard›. Kol kola girdikleri

zaman ulaflt›rma sektörünü birlikte

daha iyiye götüreceklerini anlad›lar

bence. Entegrasyonu sa¤larken, amac›-

m›z bir sektörü afla¤› çekip, di¤erini

yüceltmek de¤il, kendi

içlerinde bir denge

oluflturmakt›. Bunu

sa¤lamak için bir sektörün

önündeki yasal

prosedürleri kald›r›rsan›z,

haks›zl›k etmifl

olursunuz.

Türkiye’de yasa ve yönetmeliklerin

çoklu¤u

nedeniyle sorunlar› bir

anda çözmek mümkün

de¤il. Çat›flmalar olacak,

biz de onlar› görüp,

çözece¤iz. Dinamik

böyle yap› oluflur.

Do¤ru çal›flma flekli

budur. Sorunlar› teker teker çözüyoruz.

Çözemeseydik, flu anda bunu befl

ilde bafllatamazlard›. Türk Havayollar›,

Onur Air ve Atlas Jet ‘in bafllad›¤› benim

bilgim dahilinde. En düzenli yapan

da Atlas Jet.”

20 OTOBÜS DÜNYASI


Bar›fl Tozar: “Hiçbir firma güvenlikten ödün vermez, veremez; sonras›nda

bitece¤ini bilir. Güvenli¤ini sa¤lamayan firmalar›n uçufllar›n› durdururuz.”

Otobüsle tafl›mac›l›¤› bu kadar

geliflen baflka bir ülke yok

Tozar, uçak otobüs entegrasyonunun

kara ulaflt›rmas›n›n dinamik yap›s› nedeniyle

çok h›zl› ilerleyebilece¤ini düflünüyor:

“Öyle bir organizasyon kurmam›z

laz›m ki, uygun merkezi seçip

insanlar› uçakla götürüp, hiçbir sorun

yaflatmadan uçak-otobüs entegrasyonunu

sa¤lamal›y›z. Bu zaman gerektiren

bir proje. Entegrasyonun sa¤lanmas›,

kara ulaflt›rmas›n›n dinamikli¤i

sayesinde, di¤er ülkelerle k›yaslanamayacak

flekilde h›zl› ve dinamik bir flekilde

ilerleyecektir. Çünkü bizim kadar

h›zl› ve dakik çal›flan, düzenli, konforlu

ve güvenli otobüsleri olan baflka bir

ülke bilmiyorum. Otobüsün uçaktaki

konforu aratmayaca¤›n› biliyorum. 1-

1,5 saat uçakla birlikte, 2 saat de otobüsle

yolculuk yap›lmas›n› sa¤layarak

mümkün oldu¤unca ulafl›m süresini en

aza indirece¤iz. Böylece hem otobüs,

hem de uçak kullanm›fl olacak yolcu.

Y›k›c› rekabet

yapmalar›na izin vermeyiz

Bar›fl Tozar, “‹nsanlar uça¤a al›flmaya

çal›fl›yor. Eskiden belirli bir kesim yüksek

fiyatlarla uçabiliyordu. ‘Herkes uçmal›’

fikriyle bafllayan bu projede, fiyat

endeksli hareket etmemiz laz›m. Ulaflt›rma

Bakanl›¤› olarak, yasal düzenlemeleri

yapt›k. Firmalar›n önlerini açt›k,

ifl onlara düflüyor. Hiçbir flekilde birbirini

engelleyici ve y›k›c› bir rekabete

girmelerini istemiyoruz. Buna izin vermeyiz.

Çünkü hepsi bizim mali denetimimiz

alt›nda. Ticari yap›da, gelir ve

giderler anlam›nda bir sorun görmüyoruz.

‹ç uçufllar› özendirme aç›s›ndan ve

kendi aralar›ndaki rekabete bizim bir

yapt›r›m›m›z yok. Kanun ve yönetmeliklerimizdeki

talimatlara uymad›klar›

zaman ifl de¤iflir. Bizim birincil olarak

önem verdi¤imiz fley: uçufl güvenli¤i.

Bundan kesinlikle taviz

vermeyiz.

Bizim birincil olarak önem

verdi¤imiz fley ise: uçufl

güvenli¤i. Bundan

kesinlikle taviz vermeyiz.

Havayolu tafl›mac›lar›n›n

hiçbir flekilde y›k›c› bir

rekabete girmelerine izin

vermeyiz. Ticari yap›da,

bir sorun görmüyoruz,

hepsi bizim mali

denetimimiz alt›nda.

Uçufl güvenli¤i

nas›l sa¤lan›r?

Maliyetlerini iyi hesaplayamayan

bir flirket,

s›rf bu nedenle personel

kalitesinden ödün

vermek isterse izin vermiyoruz.

Denetimlerimizde

bunlar› esas al›-

yoruz. Aksi takdirde

uçufllar›n› durdururuz.

Ama kendi aralar›nda

rekabet ile 9-19 YTL’lik

fiyatlar promosyondur.

Bu tür fleyler yurtd›fl›nda

da yap›l›yor. Avrupa’da 10 avro’ya

uçufllar oluyor. Fakat kaç kifli-nin

uçtu¤una bakmak laz›m. Herkes 10 avroya

uçamaz. Bu bir reklam tarz›d›r,

promosyondur. Buna bir fley diyemezsiniz.

‹ndirimli uçak biletleri, her ile yap›lan

uçufllarda yok. Daha yeni bafllanm›fl,

oturmam›fl, yüzde yüz doluluk

sa¤lanmam›fl yerlerde belirli oranda

uygulan›yor, o da 5-6 koltuk yap›yor.

Uluslararas› uçufl

güvenli¤i belirleyici

“Uluslararas› uçufl güvenli¤inde üç kategori

var. Kendi kafam›za göre ifl yapm›yoruz.

Dünyadaki denetlemelere göre davran›yoruz.

Güvenli¤i etkileyen bulgular

varsa uçufllar› durduruyoruz. Uçufl güvenli¤ini

etkilemeyen, sadece ka¤›t üzerinde

yanl›fll›klar varsa, para cezas› uygulan›-

yor. Uçufl güvenli¤i ile ilgili bir vaka olmad›.

Firmalar iç denetimlerini yap›yor,

hiçbiri uçufllar›n›n engellenmesini istemez.

Çünkü bu uçaklar leasing. Ödenen

paray› karfl›lamas› aç›s›ndan havada belirli

bir süre kalmalar› laz›m. De¤ilse, her

dakika, cepten para gitmesi demek. Bunu

kimse göze alamaz.” Bar›fl Tozar, uluslararas›

havayollar›n›n iç hatlarda çal›flmas›-

n›n mümkün olmad›¤›n› belirtiyor:

“Yurtiçinde sivil havac›l›k taraf›ndan ruhsat

verilmemifl hiçbir flirket çal›flam›yor.

Ancak uluslararas› anlaflmalarda belirlenmifl

var›fl noktalar› d›fl›nda yurtd›fl›na çal›-

fl›labilir. Bu zaten bizim flirketlerin de kulland›¤›

yöntem. ‹ngiltere’nin herhangi bir

kentinde, bizim herhangi bir kentimize

gelebilir. Ama Türkiye’de

bunu uygulayamaz.”

Tozar, ortaya ç›-

kan pilot s›k›nt›s›n› yabanc›

pilotlara çal›flma

izni verilmesiyle çözdüklerini

aktar›yor: “Elde belirli

bir pilot say›s› var.

Ama uçak say›s› gittikçe

art›yor. Biz bunun için

yabanc› pilotlara çal›flma

izni verdik. fiu anda Türkiye’de

220 yabanc› pilot

çal›fl›yor. Fakat bununla

kalmad›k, 12 tane uçufl

okuluna da izin verdik.

THY kendi pilotlar›n› yetifltirmek

üzere, kendi

e¤itim uçaklar›n› al›yor. Hava Kuvvetleri

Komutanl›¤›’ndan ayr›lan baz› pilotlar

var. Yani bu bir süreç. Belirli bir süreyi

biz takviye ettik. Birkaç sene içerisinde

bu uçufl okullar›ndaki kifliler yetiflti¤i zaman,

bu aç›k kapanacak.

OTOBÜS DÜNYASI 21


Havayolu ‹flletmelerinin Uçak ve Koltuk Kapasiteleri – 2005

‹ç havayollar›n›n

geliflmesi bir hükümet

politikas›d›r:

“Hükümet politikalar›

do¤rultusunda DHM‹

vergilerinin düflürülmesi ve

gerekli kolayl›klar›n

sa¤lanmas› gibi teflvik edici

uygulamalar bakanl›¤›m›z

taraf›ndan takip edilerek

yürürlü¤e konmufltur.”

(1995-2005, Ulaflt›rma Bakanl›¤›,

Ulaflt›rma ve Haberleflme s.56)

THY A.O. 88 14.652 38.000 87 1

ONUR HAVA TAfiIMACILIK A.fi. 28 6.556 - 28 -

ATLASJET ULUSLARARASI HAV. A.fi. 18 3.072 - 18 -

PEGASUS HAVA TAfiIMACILIK A.fi. 14 2.608 - 14 -

MNG HAVAYOLLARI TAfiIMACILIK A.fi. 28 2.447 395.109 13 15

FLY HAVAYOLLARI A,fi. 10 2.338 - 10 -

SUNEXPRESS HAVAYOLLARI A.fi. 10 1.917 - 10 -

KIBRIS TÜRK HAVAYOLLARI LTD.fiT‹ 7 1.414 - 7 -

SKY HAVA TAfiIMACILI⁄I A.fi. 5 863 - 5 -

SAGA HAVA TAfiIMACILI⁄I A.fi. 3 703 - 3 -

FREEBIRD HAVAYOLU TAfi. ve T‹C. A.fi. 3 534 - 3 -

INTER EKSPRES HAVA TAfi. A.fi. 4 513 - 4 -

DÜNYAYA BAKIfi HAVA TAfiIMACILI⁄I A.fi.3 495 - 3 -

TUR‹ST‹K HAVA TAfiIMACILIK A.fi. 2 296 - 2 -

KUZU HAVAYOLLARI KARGO TAfi. A.fi. 4 - 175.000 - 4

ACT HAVA YOLLARI A.fi. 1 - 42.000 - 1

TOPLAM 228 38.408 650.109 207 21

SHGM *: 2005 y›l sonu itibariyle faaliyette olan ticari havayolu iflletmeleridir.

FİLO

UÇAK

SAYISI

KOLTUK

KAP.

KARGO

KAP.

(TON)

YOLCU

UÇAĞI

SAY.

KARGO

UÇAĞI

SAY.

ONUR AIR

Havayollar›nda

gecikmifl bir büyüme

Özel havayolu tafl›mac›l›¤›nda yaflanan yükselifl ve

gelecekle ilgili beklentileri almak için TÖSH‹D Baflkan›

ve Onur Air Yönetim Kurulu Baflkan Yard›mc›s›

fiahabettin Bolukçu ile bir araya geldik.

Özel havayollar› çok k›sa sürede büyüdü. Aç›klamalar›na

Bolukçu, özel havayollar›n›n gecikmifl bir büyüme

yaflad›¤›n› söylüyor: “2000 y›l›nda Türkiye’de iç hatlarda

12 milyon insan uçmufltu. 2001 y›l›nda ikiz kulelerdeki olaylardan

sonra bu say› 9 milyona düflmüfltü. ‹ç hat tafl›ma pazar›n› 9

milyondan biz 19 milyona ç›kard›k. Bakt›¤›n›z zaman biz iki y›lda

5 milyon 700 bin kifli uçurmufluz. ‹ki milyonu da hayatta ilk defa

uça¤a binenlerden seçilmifl. Bu büyüme asl›nda gecikmifl bir

büyüme.

Türkiye’nin 70 milyonun üstünde bir nüfusu var. Ekonomik dengeler

sosyo -ekonomik yap› ülkenin co¤rafi konumu itibariyle

havayoluna ihtiyac› var. ‹nsanlar pahal› oldu¤u ve lüks görüldü¤ü

için uça¤a binemiyordu. Biz bunu halka indirdik, lüks olmaktan

ç›kard›k. Ekonomiye sa¤lad›¤› katk›lar da var; KOB‹’lerin ve

küçük esnaf olarak faaliyet gösteren insanlar›n metropollerle

ba¤›n› art›rd›. Küçük esnaf ‹stanbul-Antalya ve ‹zmir’e daha çok

gelir gider oldu. Bir boyutu da turizme katk›s›d›r. ‹stanbul’dan

Antalya, Bodrum ve Dalaman’a geçen y›l 300 binin üstünde

insan uçakla seyahat etme imkan› buldu, ki çok faydal› bir

geliflmedir.”

Düşük fiyat pazarlama ve satış tekniği

Özel havayolu flirket yöneticilerinin“düflük fiyatlar mant›k

s›n›rlar›n› zorluyor” aç›klamalar›na “Düflük fiyatlar›, mant›k d›fl›

olarak alg›layanlar›n kendi görüflüdür ve herkes görüflünü söylemekte

serbesttir. Bir uçak düflünün, ‹stanbul’dan

Antalya’ya 150 YTL’ye, 50 kifli ile gidiyor. Baflka bir

uçak ise 172 kifli ile 75 liradan uçuyor. Hangisi daha

karl›? Bofl giden uça¤›n kimseye faydas› var m›?

Uçufllar› 85 YTL ve üzeri yaparsan›z, yüzde yüz

dolaca¤›n›n garantisi verilebilir mi? Bu bir

pazarlama sat›fl tekni¤idir. Düflük ücretle

uça¤›n tamam›n› dolduruyoruz diye bir fley

22 OTOBÜS DÜNYASI


HAVAALANLARINDAK‹ YOLCU ve UÇAK TRAF‹⁄‹ (1995-2005)

YIL YOLCU TRAFİĞİ UÇAK TRAFİĞİ

İç hat Dış hat Toplam İç hat Dış hat Toplam

1995 10.347.528 17.419.851 27.767.379 169.018 179.431 348.449

1996 10.862.539 19.918.12 30.780.662 176.040 196.446 372.486

1997 12.413.720 21.982.614 34.396.334 197.103 206.711 403.814

1998 13.238.832 20.960.847 34.199.679 218.155 196.830 414.985

1999 12.931.771 17.079.887 30.011.658 213.078 175.628 388.706

2000 13.339.039 21.633.495 34.972.534 200.841 190.369 391.210

2001 10.057.808 23.562.640 33.620.448 167.500 206.002 373.502

2002 8.697.864 24.927.311 33.625.175 155.353 215.389 370.742

2003 9.125.298 25.141.870 34.267.168 154.201 214.193 368.394

2004 14.427.969 30.361.101 44.789.070 192.698 247.540 440.238

2005 19.954.918 34.582.322 54.537.240 256.380 277.316 533.696

Kaynak: DHM‹

Yıllar

‹ç havayolu ve otobüs yolcu

tafl›mas› karfl›laflt›rmas›

İç havayolu

yolcu

taşımacılığı

nın toplam

seyahat

içindeki

Payı (%)

100 km’yi aşan şehirlerarası

yolcu taşımacılığındaki

uçak-otobüs payı (%)

Uçak

Otobüs

2003 1.30 9.0 91.0

2004 2.07 12.7 87.3

2005 3.00 17.0 83.0

yok. Uça¤›n içinde çeflitli fiyatlar var. 9 YTL fiyat oldu¤u gibi 106

YTL’den de o anda uçan kifli var. Burada önemli olan flu: Önceden

rezervasyon yapt›rmak, seyahatini planlamak. Bu, havac›l›¤›n

insanlar›n nezdinde ulafl›labilir oldu¤unu göstermektir. Olumlu

tepkiler ald›k, insanlar 9 YTL’ye, sabah gidip akflam dönüyorlar.”

Dolmuş uçaklar olacaktır

fiahabettin Bolukçu, “Dolmufl Uçaklar” planlamas›na destek veriyor:

“Dolmufl uçaklar gelecekte olacakt›r, dünyada var olan her

fleyin Türkiye’de olmas› kaç›n›lmaz. Bunlar›n jet yerine pervaneli

uçak türünde olmas› gerekiyor.”

Gelişirken doğru büyümek lazım

Bolukçu, “Özel havayollar› bu fiyatlarla batar” iddialar›na karfl›

flunlar› söylüyor: “Bir insan olarak sizin saçlar›n›z uzuyor, t›rafl

oluyorsunuz yerine yenisi geliyor. Bu tabiatta var. fiirketler de

birisi giderse, birileri hep var olacakt›r. TÖSH‹D Baflkan› olarak

kimsenin gitmesini arzu etmem, çünkü Türk sivil havac›l›¤›n›n

geliflmesi geliflirken de do¤ru büyümesi laz›m. Biz doluluk oranlar›n›

yükseltme çabas› içindeyiz. Yüzde 60-70’lerdeki doluluk

oranlar›n› befl-on puan yukar› çekelim ki, maliyetimiz düflsün.

Ortalama sat›fl fiyat› çok önemli.”

Hedef 2 milyon 500 bin kifli tafl›mak

Onur Air Yönetim Kurulu Baflkan Yard›mc›s› fiahabettin

Bolukçu, 2006 hedeflerini flu flekilde s›ral›yor: “Bizim

2005 y›l›nda 2 milyon 250 bin kifli hedefimiz vard›.

Bunu 2 milyon 86 bin kifli olarak gerçeklefltirdik. Onur

Air filosuna bu sene befl tane ilave uçak geldi toplam

29 uça¤›m›z, 7500’ün üstünde koltu¤umuz var. 2006’da

2 milyon 500 bin hedefliyoruz. ‹nan›yorum ki, bu kadar

kifliyi tafl›yaca¤›z. Yeni açt›¤›m›z Konya-Mardin hatt›yla

bu rakam› geçebiliriz de. Yurtd›fl› hedeflerimizle birlikte

toplam yolcu iç hat-d›fl hat 6 milyonu yakalamak üzere

çaba gösteriyoruz. Onur Air’in hedefi iç hatlarda daha

çok noktaya ayn› standartlarda, yurtd›fl›n› da ihmal

etmeden uçmak

Uçak-otobüs entegrasyonu için teklifler bekliyoruz

Bolukçu, uluslararas› havayollar›n›n AB üyesi olmad›¤›m›z için

yurtiçinde tafl›mac›l›k yapamayaca¤›n› ifade ediyor; ancak

bankalar›n evlili¤inin mümkün oldu¤u bir dönemde özel havayollar›n›n

da uluslararas› bir ortakl›k yapabilece¤inin gelecekte olabilece¤ini

söylüyor.

Bolukçu, uçak-otobüs entegrasyonunu s›cak bakt›klar›n› ve teklifler

beklediklerini vurguluyor: “Biz yolcumuzu götürdü¤ümüz her

noktada otobüs firmalar› ile di¤er flehirlere da¤›t›m için teklif bekliyoruz.

Bunun için çaba gösteriyoruz. Onlarla görüflmeler

yap›yoruz. Yani biz Erzurum’a götürüyorsak, A¤r›’ya onlar

götürmeli. Bizim iflimiz de¤il otobüsle tafl›mak. Biz Erzurum’a

götürüyorsak Gümüflhane’ye onlar götürmeli. Biz ‹zmir’e uçuyorsak,

Denizli’ye Manisa’ya onlar tafl›mal› diye düflünüyoruz. Bu

entegrasyonun en büyük parças›. Onur Air de bu iflbirli¤ini yapma

düflüncesi içerisinde.”

‹flbirli¤i güçlerin de birli¤ini sa¤layacakt›r

“TÖSH‹D, otobüs flirketlerinin üyesi bulundu¤u TOFED’le iflbirli¤ine haz›r. Özel havayollar› otobüs

flirketlerinin rakibi de¤il. Biz bu entegrasyonu sa¤lamak, birlikte çal›flmak için her teklife a盤›z.”

“fiu an insanlar 9 YTL’ye uçuyor, sabah

gidip akflam dönüyorlar. Gittikleri

flehirlerin de ekonomisine katk›-

lar› var. Bu insanlar gittikleri yerde

yemek yiyor, al›flverifl yap›yorlar. 20

yafl›na gelmifl ama hiç flehrini görmemifl,

insanlar da flehrini görme

imkan› buldu. Benim yurdumun insan›,

ben dahil yurdumu görmemiflsem

bunu zül addediyorum. ‹nsanlar›m›za

do¤duklar› kenti gösterme imkan›n›

sunduk.”

OTOBÜS DÜNYASI 23


HAVAL‹MANI VE MEYDANLAR YOLCU TRAF‹⁄‹

2004 YILI 2005 YILI 2005/2004 (%)

İÇ HAT DIŞ HAT TOPLAM İÇ HAT DIŞ HAT TOPLAM İC HAT DIŞ HAT TOPLAM

ATATÜRK 5.430.925 10.169.676 15.600.601 7.512.282 11.781.487 19.293.769 38% 16% 24%

ESENBO⁄A 2.141.047 1.134.678 3.275.725 2.640.604 1.189.250 3.829.854 23% 5% 17%

A.MENDERES 1.403.321 1.538.960 2.942.281 1.983.831 1.676.755 3.660.586 41% 9% 24%

ANTALYA 1.092.858 12.563.195 13.656.053 1.608.749 14.256.114 15.864.863 47% 13% 16%

DALAMAN 189.877 2.557.577 2.747.454 288.548 2.882.680 3.171.228 52% 13% 15%

ADANA 805.105 342.378 1.147.483 1.276.694 432.258 1.708.952 59% 26% 49%

TRABZON 718.735 56.964 775.699 1.019.438 61.251 1.080.689 42% 8% 39%

S.DEM‹REL 92 3.769 3.861 150 3.898 4.048 63% 3% 5%

NEVfiEH‹R 706 9.226 9.932 3.648 13.478 17.126 46% 72%

ADIYAMAN 6.864 6.864

A⁄RI 9.576 9.576 12.736 12.736 0 33

BURSA-YEN‹ 937 13.175 14.112 3.371 15.023 18.394 260% 14% 30%

ÇANAKKALE 319 319 150 150 53% 53%

ÇARDAK 45.892 227 46.119 65.684 592 66.276 43% 161% 44%

ÇORLU 9.964 9.964 14 14.839 14.853 49% 49%

D‹YARBAKIR 483.354 12.588 495.942 653.823 22.275 676.098 35% 77% 36%

ELAZI⁄ 39.00 39.007 45.303 45.303

ERZ‹NCAN 10.253 10.253 21.097 21.097

ERZURUM 198.679 19.305 217.984 278.161 25.590 303.751 40% 33% 39%

GAZ‹ANTEP 371.762 39.451 411.213 204.657 5.882 210.539 -45% -85% -49%

K.MARAfi 6.005 6.005

KARS 86.281 86.281 162.158 162.158 88%

KAYSER‹ 293.795 173.533 467.328 360.607 181.349 541.956 23% 5% 16%

KONYA 73.967 20.709 94.676 134.242 33.010 167.252 81% 59% 77%

KÖRFEZ 1.649 1.649

MALATYA 140.230 140.230 304.565 304.565

MARD‹N 22.050 22.050 41.256 41.256

MUfi 34.027 34.027 28.362 28.362

SAMSUN-ÇARfi 242.806 51.910 294.716 322.053 62.381 384.434 33% 20% 30%

S‹‹RT 11.99411.994

S‹VAS 7.934 7.934 39.413 39.413

fiANLIURFA 26.503 26.503 42.281 42.281

VAN- F. MELEN 160.917 2.627 163.544 291.743 2.804 294.547 81% 7% 80%

TOPLAM 14.427.969 30.361.171 44.789.140 19.942.692 34.583.035 54.525.727 38% 14% 22%

TRANSİT YOL 2.108.076 2.181.838 3.5%

Kaynak: DHM‹

ATLAS JET

Uçak ve Otobüs

Atlas Jet CEO’su Tuncay Do¤aner’e ilk sorumuz uçak otobüs entegrasyonunu

k›smen de olsa bafllatmalar› ile ilgili oldu...

Tuncay Do¤aner, bir tak›m yasal s›k›nt›lara

ra¤men yerel otobüs firmalar›yla ortaklafla

hizmet birlikteli¤ini sa¤lad›klar›n› ifade ediyor:

“Malatya, Van, Siirt, Trabzon ve Adana’da mahalli

otobüs flirketleriyle, onlar›n otobüsünü ‘Fly and

Bus’ sisteminde kullanarak yolcuyu nihai destinasyonuna

kadar götürüp b›rak›yoruz. Amac›m›z 400

km’nin üzerindeki kentlere uçufl yapmak. 400

km’nin alt›ndaki destinasyonlar› otobüsçülere b›-

rakmak. Havaalan› bulunmayan, 400 km çap›ndaki

yerlere, en yak›n havaalan›na indikten sonra yolcunun

bavulunu, oran›n mahalli flirketleriyle yolluyoruz.

Bunu yasal olarak aflm›fl de¤iliz, s›k›nt›lar›-

m›z var. Ücretsiz yapt›¤›m›z bu hizmetle otobüsçülere

bir flekilde sponsor oluyoruz.”

Dünya bu şekilde yapıyor

Tuncay Do¤aner, dünyada tafl›mac›l›¤›n entegrasyon

sa¤lanarak yap›ld›¤›na dikkat çekiyor: “Dünya

ulafl›mda entegrasyonu sa¤lam›fl havaalanlar›n›

24 OTOBÜS DÜNYASI


Uçuyoruz para da kazan›yoruz

Biz burada öyle bir olay gelifltirdik ki, daha do¤rusu

Ulaflt›rma Bakan›m›z Say›n Binali Y›ld›r›m öyle bir

flekilde önümüzü açt› ki önce tekel k›r›ld›. Tekel

k›r›l›nca tabii, serbest rekabet ortam›na girdik. Herkes

hesab›n› yapt› dünyadaki modelleri uygulad› bu fiyatlara

geldik ve uçuyoruz. Para da kazan›yoruz.

Batmad›¤›m›za göre ayaktay›z. THY, bir gecede

100 pilot birden al›rsa sektörden. Sana atefl etmifl olur,

sen de oturur kal›rs›n. Bunun d›fl›nda; bu fiyatlarla

sektörün batmas› söz konusu de¤il.

h›zl› trenle, gemi veya otobüsle ba¤lam›fl. Dünyada yap›lan› Türkiye’ye

uygulamaya çal›fl›yoruz. Türkiye’de meydanlar, flehirlerin

çok d›fl›nda. Biz 55 YTL’ye Sivas’a gidiyoruz. 24 km ilerideki flehir

merkezine taksi 100 YTL yaz›yor. 55 YTL’ye ‹stanbul’dan Sivas’a

gidiyorsun, meydandan 100 YTL’ye flehre gitmek olmaz.

Bundan baflka yasal s›k›nt›lar›m›z var. Otobüsün sigortas›ndan

yolcu sigortas›na kadar ilk bafllad›¤› flirket geçerli. Havayolu sigortas›yla

bafllayan süreç hala oturmufl de¤il. Bu durum havayolu

flirketlerine maliyet getiriyor, ama flu anda katlan›yoruz. Yeter ki

model otursun. Uçufl yapt›¤›m›z kentlerde bu oturdu. Bu olmazsa

olmaz zaten. Otobüs flirketlerinin de

bu yap›lanmaya girmeleri gerekiyor.

Bunlar› flu anda 5 ilde uyguluyoruz.”

Tuncay Do¤aner, entegrasyonu sa¤lad›klar›

illerde yolcu say›s›nda art›fl

kaydettiklerini belirtti. “Yolcuyu bir flekilde

havaliman›na getirmemiz veya

oradan gidece¤i yere ulaflt›rmam›z

gerekiyor. Bunu da uygun fiyatla yapmam›z

flart. Lokal otobüs flirketlerine

katk›m›z oluyor, onlar›n da bize. Bu

entegrasyonu sa¤lad›¤›m›z hatlarda yüzde 20’nin üzerinde yolcu

art›fl› sa¤lad›k. Adana yolcusunun yüzde 50’si Mersin’den geliyor

havaliman›na.”

Benim babam hayat› boyunca uça¤a

binemedi. 56 yafl›nda rahmetli oldu.

Ben o¤luyum, kaptan›m, havayolu

flirketinin yöneticisiyim, orta¤›y›m.

Benim babam uça¤a binemedi hayat›nda.

Çünkü o tarihte THY vard› ve

onunla uçacak paras› yoktu.”

ama havaalan› terminali yok. fiu yok, bu yok! Bu kadar büyük patlamay›

bakanl›k da beklemiyordu. Olmas› gereken yere daha gelme

yolunda gidiyor sistem. Dünya bunu 1960’l› y›llarda yapm›fl,

2006 y›l›nday›z biz hala iç hatlar› konufluyoruz. Dünyan›n hiçbir

yerinde, bir ülkede 65 meydan bulunan, 21 tanesi operasyonel

olup di¤erleri at›l yatan, bu kadar az uça¤› olan; bu kadar nüfusa

ve 160 milyon otobüs yolcusuna ra¤men böyle bir fley yok. Uçakla

Türkiye bafltan bafla iki saat 15 dakika, otobüsle 30 saat sürüyor.

Böyle bir ülkede böyle bir ortamda do¤al olarak patlama yaflanacakt›.

Bizim yapt›¤›m›z halk›n al›m gücüne eriflmekti. Halk›n

alabilece¤i bir fiyatla ç›kt›k. Hemen patlad›. THY bilet fiyatlar›yla

ç›ksayd›k bu flans› yakalayamazd›k.”

En pahalı koltuk boş olanı

Do¤aner, düflük fiyatlar›n hedefinin doluluk oranlar›n› art›rmak oldu¤unu

söylüyor: “Easy Jet, 19 avroya Londra’dan üç buçuk saat

uçaca¤›m dedi¤i zaman niye karfl› ç›k›lm›yor? Diyelim ki sizin doluluk

oran›n›z yüzde 75, yüzde 25’iniz bofl. O yüzde 25 hep bofl

uçacak. Yüzde 25’ler bir milyon koltuk yap›yorsa, siz bu koltu¤un

yüzde yüz bofl uçaca¤›n› biliyorsunuz. Yüzde 75’iniz dolduktan

sonra bir liraya satarsan›z 10 milyon kazan›rs›n›z. 10 liraya satarsan›z,

50 trilyon kazan›rs›n›z. Bunu yabana atmay›n. Tam da bu

nedenle, en pahal› koltuk bofl koltuk. Strateji çok ak›ll›ca.”

Uluslararası firmaların

iç hatlarda uçması mümkün değil

Tuncay Do¤aner, uluslararas› firmalar›n iç hatlara girifl yapmalar›n›n

mümkün olmad›¤›n› vurguluyor: “Easy Jet veya baflka bir yabanc›

havayolu flirketi iç hatlara giremez.

Bakan›m›z anlatt›; onlar›n Türkiye’de

uçabilmesi için bizim de orada

uçabilmemiz laz›m. AB diyor ki; ‘AB

ad›na tek bir ben anlaflma yapar›m.

Hepsi gelir senle uçar’. Ama sen gideceksin

AB’nin her ülkesine ayr› ayr›

müsaade alarak anlaflma yapacaks›n.

fiimdi burada bakanl›k ve biz hakl›y›z.

Siyasi otorite konuya hakim. Biz bu anlamda

korkmuyoruz, bizim korkumuz

bu ifl tek tarafl› aç›l›rsa... o da mümkün gözükmüyor.” Ancak, Do-

¤aner, yine de uluslararas› havayolu flirketleriyle evliliklerin gündeme

gelebilece¤ini ifade ediyor.

Bu büyüme bir birikimin patlaması

Atlas Jet CEO’su Tuncay Do¤aner, özel havayollar›n›n büyümesini

‘birikim patlamas›’ olarak tarif ediyor: “Bugüne kadar hep flansl›

ve mutlu bir az›nl›k uçuyordu. Kim bunlar paras› olan zenginler

veya patron paras›yla uçanlar. Ben flirketin profesyonel yöneticisiyim.

Ankara’ya giderken ister business, ister bilmem hangi s›n›fta

uçar›m. Çünkü paras› benden de¤il flirketimden ç›k›yor.”

THY’nin rakibi değiliz

Tuncay Do¤aner, Türk Hava Yollar›’n›n kendileriyle ayn› flartlarda

uçmad›¤›n› vurgulad›: “Tabii ki biz özel sektörüz. Her fleyden etkileniyoruz.

THY’nin rakibi de¤iliz. THY’ye niye rakip olal›m ki? THY

zaten devletin kurdu¤u bir kamu iktisadi teflekkülü. Özelleflti¤i zaman,

devlet deste¤i de kalkacakt›r, rakibimiz olur.”

Daha hiç uçakla tanışmamış 20 milyon kişi var

Türkiye’de 20 milyon uça¤a binmemifl insan var. Bunlar›n flu andaki

fiyatlarla uça¤a binme gücü var. Burada altyap› yetersizli¤i

s›k›nt›m›z var. Ama uça¤›m var, pilotum yok. Pilot bulmak kolay

Dolmuş uçaklar olacak

“Dolmufl uçaklar çok mant›kl›. Dünyan›n da her yerinde var. Ama

onun altyap›s›n› oluflturmak flart. Dolmufl uçaktan ziyade, onun

sat›fl rezervasyon sistemini oluflturman›z laz›m. Dolmufl uçaklar

‹stanbul’dan uçmayacak, Tokat’tan Sivas’a gidecek. Sivas’tan

baflka bir kente. O meydanlarda uçaklar›n bak›m›n› konaklamas›-

n› pilotlar›n istihdam›n›, acente altyap›s›n› oluflturman›z gerekiyor.

Bunlar bir sürecin bafllang›c›. Bunun talebi var ve bu ifl olacak.”

Sektörün içinden...

Pilot ücretlerinin yükselmesi do¤al

Pilotlar›n ücretleri artt›. Çünkü pilot yok. ‹ki sene sonra

sektörde pilot bollu¤u olacak. Yo¤un bir flekilde pilot

e¤itimleri sürüyor. Bir iki seneyi al›yor yetiflmesi. iki sene

sonra bunlar› konuflmayaca¤›z. ABD’de ayda 20 bin

dolara pilot bulam›yordunuz. fiimdi düzinesi 6 fenik bu

arz talep meselesi.”

OTOBÜS DÜNYASI 25


S‹V‹L HAVACILI⁄A AÇIK HAVAALANLARI

DIŞ HAT TRAFİGİNE AÇIK HAVA ALANLARI

SİVİL

ASKERİ - Protokollü

Serbest

Kullanım

Müsadeli

Kullanım

İÇ HAT TRAFİGİNE AÇIK HAVA ALANLARI

SİVİL

ASKERİ - Protokollü

Serbest

Kullanım

Müsadeli

Kullanım

ÖZEL

STATÜLÜ

HAVA

ALANLARI

Adana

fiakirpafla

‹zmir A.

Menderes

Antalya

‹stanbul

Atatürk

Mu¤la

Milas-Bodrum

Ankara

Esenbo¤a

Nevflehir

Kapadokya

Isparta

S.Demirel

Trabzon

Samsun

Çarflamba

Gaziantep

Kars

Van

Ferit Melen

‹stanbul

S. Gökçen

Kaynak: SHGM

Mu¤la

Dalaman

Erzurum

Kayseri

Erkilet

Bursa

Yeniflehir

Konya

Denizli

Çardak

Ad›yaman

A¤r›

Bal›kesir

Edremit (Körfez)

Kahramanmarafl

Mardin

Siirt

fianl›urfa

Tokat (3)

Tekirda¤

Çorlu (1)

Çanakkale

Diyarbak›r

Elaz›¤

Erzincan

Malatya

Erhaç (1)

Mufl

Sivas (1)

Afyon

Manisa

Akhisar (1)

Bal›kesir

Merkez (1)

Bal›kesir

Band›rma (1)

Batman (1)

Bursa

Kocaeli

Cengiz Topel

Zonguldak

Çaycuma

Çanakkale

Gökçeada

Edirne

Keflan

Kütahya

Amasya

Merzifon

Eskiflehir

Sivrihisar

Uflak

Yalova

Ankara

Etimesgut (5)

Antalya

Karain

‹zmir

Selçuk-Efes

İl Özel İdareleri

Sivas

Divri¤i

Antalya

Gazipafla

Üniversiteler

Bursa

Uluda¤ Üniv.

Görükle

Jandarma G.K.

Ayd›n

Ç›ld›r

Uçuş Okullları

‹stanbul

Hazerfen

Samsun

Samsun -

Sama›r

Sinap İl J.K.

Sinop (4)

Anadolu Üniv.

Eskiflehir

Anadolu (1)

(1) Bakan Onay› ile Geçici Hava Hudut

Kap›s› ilan edilmifl olan havaalan›.

(Geçici olarak d›fl hat trafi¤e aç›k)

(2) HEAfi taraf›ndan iflletilen Savunma

Sanayii Müsteflarl›¤› havaalan›.

(3) Tokat Havaalan› geçici olarak sivil

trafi¤e kapat›lm›fl olup DHM‹'nin tüm

personel ve ekipman› di¤er havaalanlar›na

devredilmifltir.

(4) Sinop Havaalan› geçici olarak

hava trafi¤ine kapat›lm›fl ve DHM‹

taraf›ndan iflletim faaliyetleri durdurulmufltur.

Havaalan›, askeri amaçlarla

kullan›lmak üzere geçici olarak Sinop

‹l Jandarma Komutanl›¤›na devredilmifltir.

Daha önce d›fl hat trafi¤e aç›k

olan havaalan›nda flu an herhangi bir

havac›l›k faaliyeti yoktur.

(5) Etimesgut Havaalan›’n›n bir pisti,

yap›lan bir protokolle sadece Türk

Hava Kurumu’nun kullan›m›na

aç›lm›flt›r.

Not: Güncelleme tarihi (31.12.2005) itibariyle

Sinop ve Tokat Havaalanlar› da dahil sivil

trafi¤e aç›k toplam 62 havaalan› bulunmaktad›r.

Sabiha

Gökçen

Çıkışlı

Uçuşlar

‹Ç HAT VE BÖLGESEL HAVAYOLU TAfiIMACILI⁄I UÇUfiLARI

Adana

‹zmir

Antalya

Diyarbak›r

Erzurum

Ankara

Kars

Trabzon

Van

THY A.O.

Atatürk

Hava

Alanından

Çıkışlı

Uçuşlar

Adana

‹zmir

Kayseri

Antalya

Bodrum

Diyarbak›r

Dalaman

Denizli

Erzurum

Ankara

Gaziantep

Kars

Konya

Malatya

Samsun

Trabzon

Van

Sivas

Ankara

Esenboğa

Hava

Alanından

Çıkışlı

Uçuşlar

Adana

‹zmir

Ad›yaman

A¤r›

Antalya

Batman

Diyarbak›r

Erzincan

Erzurum

Elaz›¤

‹stanbul

Kahraman

Marafl

Kars

Malatya

Mardin

Mufl

ONUR

HAVA

TAŞ.

A.Ş.

Atatürk

Hava

Alanından

Çıkışlı

Uçuşlar

Adana

Kayseri

‹zmir

Antalya

Bodrum

Diyarbak›r

Erzurum

Gaziantep

Malatya

Samsun

Trabzon

Konya

Mardin

ATLAS-

JET

ULUS.

HAV.

A.Ş.

Atatürk

Hava

Alanından

Çıkışlı

Uçuşlar

Antalya

‹zmir

Bodrum

Adana

Malatya

Kars

Trabzon

Van

Ankara

Samsun

Erzinca

Konya

FLY HAV.

A,Ş.

Atatürk

Hava

Alanından

Çıkışlı

Uçuşlar

Trabzon

Adana

Mardin

fi.Urfa

Isparta

PEGASUS SUN-

HAVA TAŞ. EXPRESS

A.Ş. HAV.

A.Ş.

Sabiha

Gökçen

Çıkışlı

Uçuşlar

Adana

Ankara

Trabzon

Antalya

Ankara

Esenboğa

Hava

Alanından

Çıkışlı

Uçuşlar

Van

Diyarbak›r

Adnan

Menderes

Hava

Alanından

Çıkışlı

Uçuşlar

Antalya

Adana

Konya

Kayseri

Diyarbak›r

Van

Erzurum

Trabzon

Kaynak: SHGM

26 OTOBÜS DÜNYASI


21 uça¤a iki teknisyen düflüyor

Hava-‹fl Sendikas›, THY’de 5 uça¤›n bak›m›n› yapmas› gereken bir

teknisyenin 11 uça¤a bakt›¤›n› iddia etti. Müfettifl raporlar›nda,

y›llard›r kurum içi denetim yap›lmad›¤› bildirildi.

THY’de kullan›lan 6 tip uça¤a 6

lisansl› teknisyen düflüyor. Boeing

737-400 tipi uça¤a bak›m yapabilecek

2 lisansl› teknisyen var. Türk

Hava Yollar›’nda kullan›mda olan 6 tip

uça¤›n hat bak›m›n› yapmak için 6 lisansl›

teknisyen varken, en çok kullan›lan

Boeing tipi uçaklar›n bak›m›n›

yapan 2 teknisyen var. Bir teknisyen 11

uça¤›n bak›m›n› yap›yor.

Hava-‹fl Sendikas›’n›n yapt›¤› incelemeye

göre, Boeing 737-800 tipi uçaklar›n

bak›m›nda uzman personel yetersizli¤i

ortaya ç›k›yor. Bu tip uçaklar›n bak›m›-

n› yapabilecek 6 lisansl› teknisyenin,

incelemenin yap›ld›¤› vardiya saatlerinde

27 tane giden ve 23 tane gelen olmak

üzere toplam 50 uça¤›n bak›m›ndan

sorumlu oldu¤u tespit edildi.

“SA⁄LIKLI BAKIM

YAPILAMIYOR”

Boeing’lerle birlikte di¤er uçak tiplerini

de kapsayan vardiya saatlerinde toplam

95 uça¤a bak›m hizmeti verilen

THY’nin teknik biriminde uçak tiplerine

uygun lisansa sahip teknisyen say›-

s› yetersiz. 16 teknisyene asgari 9 teknisyen

daha eklenmesi gerekiyor.

Hava-‹fl Örgütlenme Sekreteri Kara Say›n,

uçaklar›n alanda uçufltan önce bak›ma

al›nmas› gerekti¤ini belirtip, eksik

teknisyen say›s›n›n önemine dikkat çekerek

flunlar› anlatt›: “Buradaki teknisyenler

ortalama 7 buçuk saat çal›fl›yor.

Bir uçak için ortalama 1 buçuk saat gerekir.

Uçak havada eksi 40-50 derecedeki

s›cakl›klardan 25-30 derece s›cakl›¤›n

oldu¤u bir ortama iner. Is› de¤ifliminin

dengelemesi

ve hat bak›m› yap›lacak olan uça¤›n

bak›mdan önce ortalama 45 dakika

bekletilmesi gerekir ancak, bu sürelere

uyulmuyor.”

THY’DE DENET‹M

90’LI YILLARDA KALDI

Teftifl Kurulu’nun Meclis K‹T Komisyonu’na

gönderdi¤i raporda, THY

Anonim Ortakl›¤›’n›n kendi iç bünyesinde

yer alan çok say›da ve önemli

baz› birimlerinin de kurum içi denetimine

iliflkin düflündürücü ifadeler yer

ald›.

Raporda; genel müdürlü¤e ba¤l› ünitelerin

Genel Sekreterlik, Hukuk Müflavirli¤i,

Savunma Sekreterli¤i, Uçufl Emniyet

ve Kalite Güvence Baflkanl›¤› ile

Yat›r›m Yönetimi Baflkanl›¤›’n›n bugüne

kadar hiç teftiflinin yap›lmad›¤›, birçok

müdürlü¤ün ise en son 1993 y›l›nda

teftifl gördü¤ü belirtildi. Raporda

THY’nin Cezayir, ‹ran, Hindistan, M›s›r,

Libya, Suriye ve Irak’taki bankalardaki

mevduat›n bir k›sm›n›n ülkelerin ekonomik

durumlar› ya da baflka nedenlerle,

zaman›nda transfer edilemedi¤i

de yer ald›.

‹zA‹R

SunExpress de

iç hatlarda

uçuyor

ç hatlarda ‹zmir merkezli uçufllara

‹ bafllayan SunExpress Genel Müdür

Yard›mc›s› Hac› Say iç hatlarda iyi bir

planlamayla kazanç elde edilebilece¤ini

vurgulad›. Say, “‹ç hatlara ‹zmir’den

bafllad›k. Düflük fiyat politikas› ile herkes

ekonomik fiyatland›rma uyguluyor.

9 ve 19 YTL’ye sat›lan biletler kademeli

sat›fllar için geçerli. Kademeli fiyat

oluflturarak herkes kendini kurtaracak

ortalama fiyat› buluyor.”

Ekonomideki büyüme havacılığa

yansıdı

Hac› Say, özel havayollar›ndaki geliflimin

ekonomideki büyüme ile ba¤lant›-

s›na dikkat çekiyor: “Ekonomide sa¤l›kl›

bir büyüme var. Ulaflt›rma Bakanl›-

¤›’n›n da izniyle yak›ttan ÖTV’nin kald›-

r›lmas› ve iç hatlar›n özel sektöre aç›lmas›yla

pazarda büyüme yafland›.

Ekonomideki büyüme de devam etti¤i

için bu ulafl›m sektörüne de yans›d›.

fiirketler kendi planlamas›n› yapt›¤› zaman

hiçbir problem olmaz.”

Yeni kentlere uçuş planlarımız var

SunExpress Genel Müdür Yard›mc›s›

Hac› Say, hedeflerini flu flekilde s›ral›-

yor: “Uçufl planlamalar›n› ‹zmir’den yap›yoruz.

K›fl sezonu için farkl› planlamalar›m›z

var. 2005’de 1 milyon 760

bin yolcu tafl›d›k. 2006’da Antalya’da

pazar pay›n›n küçülmesine ra¤men,

biz yolcu say›m›z› art›rd›k. Bu sene de,

turizm kötü gidiyor denmesine ra¤men

yolcumuz artt›.”

‹zmir Ticaret Odas› Baflkan› Ekrem Demirtafl öncülü¤ünde kurulan

‹zAir üçüncü uça¤›na kavufltu

‹zmir Havayollar› çal›flmalar›na h›z verdi. Havac›l›k sektörüne yeni bir kap› açan ‹zAir,

dün Göztepe ad› verilen uça¤›n› da filosuna katman›n sevincini yaflad›. ‹zmirliler

taraf›ndan davul-zurna ile karfl›lanan ‹zAir, gerekli izinler al›nd›ktan sonra May›s ay›nda

gökyüzündeki uçufl serüvenine bafllamay› planl›yor. ‹zmir Ticaret Odas› Baflkan› Ekrem

Demirtafl öncülü¤ünde kurulan ve ilk kez bu kadar çok ortakl› kat›l›mla kurulan ‹zAir'in

Genel Müdürlü¤ü'nü Serdar Cebeci yap›yor. ‹zmir merkezli kurulan ‹zAir, uçaklar›na da

‹zmir'in ilçelerinin isimlerini veriyor. Karfl›yaka, Alsancak ve flimdi de Göztepe uça¤›n›

getiren ‹zAir’in di¤er uçaklar›na da Buca ve Bornova ismi verilecek.

OTOBÜS DÜNYASI 27


FLYAIR

Ulafl›m tüketimini artt›rd›k

Fly Air Genel Müdürü Teoman Tosun, tarifeli iç hat seferlerinin havayoluna tercihi art›rd›¤›n›,

ancak bu geliflimi öngördüklerini ve ona göre haz›rland›klar›n› belirtiyor.

İç havayolu taşımacılığının son iki yılda hızlı büyümesini

sağlıklı buluyor musunuz?

Teoman Tosun: Fly Hava Yollar›, uzun bir aradan sonra iç hatlar

uçufluna bafllayan ilk havayolu firmas›d›r. Tarifeli iç hat seferlere

bafllarken havayolunu tercih edeceklerin artaca¤›n› biliyorduk, ancak

tahminimizden daha h›zl› bir art›fl göstermesi h›zl› bir büyüme

sa¤lad›. Ülkelerin geliflmifllik düzeyleri vatandafllar›n›n uhavayolunu

kullanma oranlar›yla ölçülür. Bu oran›n yüksek olmas› ve

giderek yükselmesi o ülkenin gelifliminin de h›zl› bir flekilde gerçekleflti¤inin

göstergesidir. Ülkemizde özellikle uzun mesafeli yolculuklar›n

uçakla yap›lmas› daha az zahmet

çekilmesi anlam›na da geliyor. ‹ç hatlara

bafllad›¤›m›z günden bu yana düflük

maliyetli uçufllar›m›z için pozitif tepki ald›k.

20 Ekim 2003 tarihinden bu yana havac›l›k

sektörü büyüme gösterdi., Uçak

filolar› artt›¤› gibi uçufl a¤› da kademeli

olarak artt›. Ülkemize sa¤lad›¤› pozitif de-

¤eri göz önüne ald›¤›m›zda, sa¤l›kl› bir

büyüme oldu¤unu söyleyebilirim.

Artan maliyetlerle birlikte havayolu taşımacılarının

sürdürdükleri fiyat politikasının doğru olduğunu

düşünüyor musunuz?

T T : Ülkemizde düflük maliyetli uçufl sisteminin kullan›lmas›nda

öncü olduk. Burada amaç bütçesi elvermeyen

vatandafllar›m›z› uçakla tan›flt›rmak,

h›zl› ve kolay ulafl›m› al›flkanl›k haline getirmekti.

Maliyetlerimizi kaliteden ödün

vermeden azaltarak bunu yolcunun lehine

kullanman›n do¤ru bir yöntem oldu¤unu

düflünüyorum. Kald› ki “low cost” sistemi

tüm dünyada uygulan›yor. Önemli

olan maliyet analizlerinizi yap›p

bilet fiyat›n› do¤ru belirlemektir.

K›ran k›rana rekabet

ortam› yarat›larak zarar›na

koltuk sat›fl›na yol aç›lmamal›.

fiirketin uzun vadeli

esenli¤i göz önüne al›narak

koltuk bafl› sat›fl rakam›nda

sa¤l›kl› rakamlar

tespit edilmesi gerekmektedir.

Ulafl›m tüketimine

bakarsan›z,

ülkemizde uzun mesafeli

yolculuklarda

uzak diye k›sa süreli ziyaretlerini

iptal eden yolculara

ekonomik seçenek

sunarak ulafl›m say›s›n›

artt›rd›k.

Mevcut şirketlerin bu fiyat politikası

ile gelecekte de var

olabileceklerini düşünüyor

musunuz?

T T: Hangi sektörde olursan›z

olun, k›sa ve uzun vadeli planlar›n›z› gerçeklefltirmek için her türlü

kriterleri göz önünde bulundurman›z gerekir. Fly Air olarak sadece

k›sa vadeli planlar›m›zla örtüflen rakamlar› uygulam›yoruz,

uzun vadeli planlar›m›zla da uygun olan koltuk fiyat›n› yolcumuza

sunmaya çal›fl›yoruz. Sunaca¤›n›z fiyatta indirimin ve rekabetin

sonu yok; koltuk maliyetlerinizi do¤ru tespit etmiflseniz her uçuflta

indirimli birkaç koltu¤u promosyon sunabilir, sat›fl cazibesi yaratabilirsiniz.

Uçuşların belirli noktalarla sınırlı olması, yeni şirketlerin de

bu dar alanda faaliyet için kuruluyor olması risk taşıyor mu?

T T: Türkiye büyük bir ülke, uçufl a¤› seçenekleri

art›yor. Dilimleri küçültmek yerine

pastay› büyütmek her zaman kazançl›

bir yoldur. Ayn› noktaya birden fazla flirketin

uçuflu yerine farkl› noktalara uçufl

düzenlenmesi verimlili¤i sa¤lar. Yeni

destinasyon seçenekleri yaratarak havayolunu

canland›rmak daha kazançl›d›r.

Uçufl noktalar›n›n belirlenmesinde en

önemli kriter bu olmal›d›r.

Avrupa şirketlerinin Türk şirketlerini

satın alacağı ya da birleşeceği iddia ediliyor. Görüşünüz nedir?

T T: fiirketlerin birleflmesi küreselleflmenin sonucu olarak her

alanda yaflan›yor. Yaflanan bu do¤al süreç elbette havayolu flirketlerine

de yans›yacakt›r. Bu bizde de gerçekleflebilir. Yabanc›

sermayenin yat›r›m› ticari aç›dan olumlu bir geliflmedir, de¤erlendirilecektir

inanc›nday›m.

Otobüsle havayolu şirketlerinin işbirliği birbirini tamamlayıcı

olarak görülse de basına uçak otobüs rekabeti olarak yansıyor.

Bu konudaki görüşünüz nedir?

T T: Biz hedef kitlemizi otobüs yolcular› olarak belirlemedik. Uzun

mesafeli yolculuklarda, uzak diye ziyaretlerini iptal edenlere ekonomik

seçenek sunup ulafl›m say›s›n› artt›rd›k. Uçak yolculu¤uyla

tan›flan ya da ucuzlu¤u nedeniyle daha fazla uçan say›s› da artt›.

Otobüs iflletmeleri ile havayolu flirketleri iflbirli¤i yapmal›; bu zaten

olmas› gereken. Otobüs iflletmelerini yok eden bir rekabet ortam›

yarat›ld›¤› imaj› bizi üzüyor. Kald› ki, art›k insanlar daha çok seyahat

eder hale geldi, ulafl›m tüketimi artt›, yani pasta büyüdü.

2007 yılı beklentileriniz neler?

T T: Filomuzu güçlendirmeyi hedefliyoruz. Yeni nesil uçaklar›m›zla

kademeli olarak uçufl a¤›m›z› ve destinasyonlar›m›z›n sefer say›lar›-

n› art›rmay› planl›yoruz. Sunulan koltuk fiyatlar›n›n birbirine çok yak›n

olmas›ndan dolay› flirket tercihi yap›l›rken belirleyici kriterin fiyattan

daha çok kaliteli hizmet olaca¤›n› düflünüyorum. Çal›flmalar›m›-

z› ve hedeflerimizi de bu do¤rultuda planl›yoruz. Havayolu firmalar›

rekabeti fiyattan öte verilen hizmete yans›tt›klar› takdirde yolcu potansiyelinin

de art›fl gösterece¤ine inan›yorum

28 OTOBÜS DÜNYASI


‹stanbul, 6 Nisan 2006

De¤erli karayolu yolcu tafl›mac›lar›,

Ö

ncelikle merhaba diyor, sizlere

iyi dileklerimi sunuyorum.

Kiflisel nitelik tafl›yan mektubumun polemik

konusu olmas›n› istemiyorum. Bu nedenle de

ismimi vermiyorum. Lütfen beni ba¤›fllay›n.

Sadece bir havayolu flirketinin iflletme yetkilisi

oldu¤umu belirtmekle yetiniyorum.

Hepimiz ticaret yapan, hizmet üreten, tafl›mac›l›k

yapan, insan tafl›yan kiflileriz. Sadece tafl›-

ma arac›m›z ya da yöntemimiz farkl›. Bu nedenle

de aram›zda bir diyalog olmas›nda fayda

olabilir. Dilerim ki bu diyalog zaman içinde

kurulur.

Karayolu tafl›mac›lar› olarak sektörünüzle ilgili

çeflitli çabalar içindesiniz. ‹yi de bir örgütlenme

sa¤lam›fl görünüyorsunuz. Yay›nlar›n›z

oluyor. ‹nternet siteleriniz var. Gazeteniz yan›

s›ra bir de dergiye bafllam›fls›n›z. Bunlar takdir

edilecek fleyler.

Sizi anlamakta zorland›¤›m› itiraf etmeliyim.

Yay›nlar›n›za yans›d›¤› kadar›yla son dönemdeki

geliflmelerden hayli etkilenmiflsiniz. Bezen

de bunun aksi yönde istatistikler yay›nlan›yor.

Gazeteniz de bunlar› yay›nl›yor. Üstelik

zor durumda oldu¤unuza inan›lmayacak kadar

yat›r›m da yap›yorsunuz. Neyse bunlar sizin

bilece¤iniz fleyler. Umar›m ki iyi olur.

Benim bu mektubu yazmam›m nedeni, farkl›

düflündü¤ümüz baz› konulara aç›kl›k getirmek.

Bizim aç›m›zdan haks›zl›k gördü¤ümüz

konulardaki düflüncelerimizi size aktarmak.

S›k s›k bizim suçland›¤›m›z› görüyoruz ve bunu

anlamakta zorluk çekiyoruz. Bizim suçumuz

ne? Yasalara ayk›r› bir ifl mi yapt›k? E¤er

böyle düflünüyorsan›z, lütfen suç duyurusunda

bulunun. Yasaya uygun olup da ifl ahlak›-

na uygun olmayan bir ifl mi yapt›k? Bence bu

da yok. Biz günümüz flartlar›ndaki ticari ahlaka

uygun hareket etti¤imizi düflünüyoruz.

fiüphesiz ki her toplulukta çürük elma bulunabilir.

Biz de de olabilir ancak tüm insan tafl›-

malar›nda oldu¤u gibi havac›l›k çok hassas bir

ifl. Uluslararas› standartlar› var, uluslararas›

denetimler var. Bunlara ayk›r› ifl yapmak ve

bu flekilde uzun süre yaflamak inan›n hiç

mümkün de¤il.

Bizim, menfaatimiz için çaba gösterip baz›

fleyler elde etmemiz ve bunlar sonunda daha

çok yolcu tafl›mam›z bir suç mu? Herkes ifli

için, mesle¤i için bir fleyler yapmak ister ve

yapmal› da. Biz her ne yapt› isek baflar›m›z

için yapt›k, asla size zarar vermek için de¤il.

Sizin ad›n›z› da hiç konuflmalar›m›zda zikretmemeye

özen gösterdik.

Evet, biz ÖTV ödemeden yak›t al›yoruz. Bu

bir dünya standard›. E¤er Türkiye vermezse

uçtu¤umuz ülkelerden ÖTV siz yak›t al›r›z.

Nas›lsa onlar veriyor. Bundan da Türkiye zarar

eder zira ÖTV siz dahi ald›¤›m›z yak›ttan Türkiye

kazan›yor.

Bunlar d›fl›nda olmamas› yani ödememiz gereken,

dünyan›n hiçbir yerinde olmayan vergiler

vard›. Bunlar turizm amaçlar›na da ayk›r› idi

ve kald›r›ld›. Do¤rusu da bu. Bunlar di¤er tafl›malarda

da olmayan vergilerdi.

Turizmi teflvik etmek istiyorsak, tafl›may› kolaylaflt›rmal›y›z.

Bunlar sizin için de geçerli. Bu

nedenle siz de iflinizi kolaylaflt›racak, maliyetinizi

düflürecek çözümler bulunuz ve gerekiyorsa

bunlar›n yap›lmas›n› isteyiniz. Hem de

bu konularda ›srarl› olunuz. Bunlar›n yap›lmas›na

biz üzülmeyiz, hatta memnun da oluruz.

Bilin ki biz sizin hiçbir iste¤inize karfl› ç›kmay›z.

Yeter ki, yapt›¤›n›z ifl kendinize birfley istemek

olsun, baflkalar›n›n iste¤inin yolunu

kesmek olmas›n. Baflkalar›na verilenlerin geri

al›nmas›, yeni bir fleylerin verilmemesi için çal›fl›ld›¤›nda

sektörler aras› kavga oluflur. Bundan

güçlü olan kazançl› ç›kar görünse de herkes

kaybeder.

S›ras› gelmiflken tabi oldu¤umuz mevzuata da

göz atal›m. Bizim mevzuat›m›z ücretler konusunda

bize daha fazla esneklik tan›yor, sizin ki

de¤il. Burada bir eflitsizlik var. Bu eflitsizli¤i gidermek

için siz de serbestlik isteyin. Bizim

serbestli¤imizi kald›rtarak eflitlik sa¤lamaya

kalkarsan›z, bizim iflimize kar›flm›fl olusunuz.

Lütfen bu yolu tercih etmeyin. Üstelik bizim

faaliyetlerimizin uluslararas› bir normu var.

Koyulacak kurallar bizi ba¤lasa da yabanc› tafl›mac›lar›

ba¤lamaz. Onlara karfl› biz zora gireriz.

Bir de bizim yurtd›fl›ndaki sat›fllar›m›z›

düflünün. O ülkelerdeki bilet sat›fllar›m›zda

serbestlik olup da Türkiye’dekilerde olmayabilir

mi? Ücretlere iliflkin bir de tüketiciyi yan›ltma

konusu var. Öyle düflünüyorsan›z baflvurabilece¤iniz

birçok yer bulunuyor. Ancak biz

böyle bir amaç içinde de¤iliz ama toplumu etkilemek

için, kabul edilmifl baz› yöntemleri

kullan›yoruz. 59 YTL’ den bafllayan fiyatlarla

demek, fiyat›m›z 59 YTL demek olmad›¤› gibi

koltuklar›m›z›n ço¤u 59 YTL demek de de¤ildir.

Önemli olan 59 YTL den sat›lan koltu¤un

da bulunmas›d›r. Bir fleyin fiyat› belirtilirken

flu YTL’den bafllayan fiyatlarla denmesi çok

yayg›n de¤il mi?

En hassas konu da uçufl güvenli¤i. Hepimiz

insan tafl›yoruz. ‹nsan›n önemini de biliyoruz.

Bafl›na bir fley gelmesi halinde vicdan ›zd›rab›

yan›nda ödeyece¤imiz tazminatlar›, iflimizin

görece¤i zarar› hangimiz düflünmez. Tazminatlar

sigortadan demekle olmaz. Riskli bir

uçak tafl›mac›s›n› sigorta ettirmek mümkün

mü? Sigortac›lar k›l› k›rk yarm›yor mu? Ayr›ca

gerek yerli, gerekse uluslararas› pek çok kurulufl

denetim yap›yor. Yabanc›lar adeta bir aç›-

¤›m›z› ar›yorlar bizi engellemek için. En

önemlisi de kaptanlar›m›z›, kendi uçaklar›m›zla

uçan bizleri, yöneticilik de yapan, kaptanlar›m›z›

düflünün. Bizim de, onlar›n da çolu¤u

çocu¤u var. Biz de evimize salimen dönmek

isteriz.

Umar›m ki beni anl›yorsunuzdur. Gerekirse

bizi ikaz da edebilirsiniz ama sorumsuzlukla

suçlamay›n. Uçufl güvenli¤i, ücret politikalar›,

reklâm, halka iliflkiler konular›nda yetiflmifl

kadrolar›m›z var. Yetmedi¤i yerde yard›m sat›n

al›yoruz. Uzaktan belki bunlar görünmüyor

olabilir ama inan›n gerçekten böyle. Siz yapt›-

¤›n›z ifli nas›l önemsiyorsan›z, bizim de öyle

yapt›¤›m›z› düflünün. Üstelik bizimki daha

hassas ve daha çok sermaye ve sorumluluk

gerektiren bir ifl.

Umar›m ki size haks›zl›k edecek bir fley yazmad›m.

Bilmelisiniz ki ne size, ne de baflkas›-

na, zarar vermek peflinde de¤iliz. Sadece ve

sadece iflimizi büyütmek, kendi içimizdeki rakiplerimizi

geçmek ve baflar›l› olmak istiyoruz.

Bunun için de hukuk ve ahlaka d›fl›na ç›kmamaya

özen gösteriyoruz. Ve yine biliyoruz ki

bizi en iyi siz anlars›n›z.

Bu vesile ile selam ve sayg›lar›m› sunar, bu

mektubun bir diyalog yaratmas› ümidiyle en

iyi dileklerimi sunar›m.

B‹R HAVAYOLU ‹fiLETMEC‹S‹

OTOBÜS DÜNYASI 29

More magazines by this user
Similar magazines