ınformatıonen zur erkrankung - Psoriasis

psoriasis.behandeln.de

ınformatıonen zur erkrankung - Psoriasis

PSORİASİS

Hastalar için danışma

el kitabı


İÇİNDEKİLER

DİZİN

PSORİASİS

Hastalar için danışma el kitabı

Sedef hastalığı 1

İçindekiler 2

Önsöz 4

Hastalıkla ilgili bilgiler 6

Sedef hastalığı nedir? 6

Kimler hastalığa yakalanır? 7

Sedef hastalığı nasıl meydana gelir? 8

Vücutta neler olur? 10

Sedef hastalığının tipik belirtileri nelerdir? 11

Şikayetler nerede ortaya çıkar? 12

Sedef hastalığı nasıl seyreder? 13

Hangi yandaş olguları hesaba katmalıyım? 14

Sedef hastalığı nasıl teşhis edilir? 15

2


İÇİNDEKİLER

DİZİN

Informationen zur Erkrankung

Tedaviyle ilgili bilgiler 16

Sedef hastalığı nasıl tedavi edilir? 16

Harici tedavi 17

Sistemik tedavi 23

Biyolojik ilaçlar 28

Tamamlayıcı tedaviler 34

Sedef hastalığı ile yaşamak 38

Günlük yaşamda destek 38

Sözlük 45

Daha fazla bilgi 49

İnternet adresleri 49

Kitap önerileri 49

3


Önsöz

Profesör Dr. Jörg Christoph Prinz, MÜNİH

Değerli hasta,

Vücudunda hastalığa yol açan süreçleri anlamak, teşhis ve tedavi

ile ilgili bilgi edinmek, hastaya iyileşme yolunda destek olur. Bu,

özellikle tıbbi terminolojide psoriasis olarak adlandırılan plak tipi

sedef hastalığı gibi kronik hastalıklar için geçerlidir.

Plak tipi sedef bulaşıcı değildir, ancak gözle görülebilir. Hastalar

bu nedenle başka insanlarla ilişkilerinde kendilerini büyük bir

baskı altında hissederler. Çevredeki insanlar pullanmalara, kızarıklığa

ve değişime uğramış tırnaklara karşı bazen ters tepki göstermektedir.

Bu nedenle birçok hasta hastalık sırasında giderek

daha fazla kendi içine kapanır. Hasta bunu önlemek için güvendiği

bir doktorla birlikte plak tipi sedefe karşı aktif bir şekilde

mücadele etmelidir. Derideki değişiklikler her hastada farklı olabildiği

gibi, hastalık sırasında da değişiklik gösterebilir. Her üç

sedef hastasından birinde eklem şikâyetleri de mevcuttur, yani her

üç sedef hastasından biri aynı zamanda psoriasis artriti hastasıdır.

Semptomlar hafif eklem şişliklerinden ve hafif ağrılardan başlayarak

şiddetli ağrılara ve hareket kabiliyetinin önemli ölçüde kısıtlanmasına

varıncaya değin çok farklı olabilir.

Bu hastalığın perde arkasını henüz yavaş yavaş anlayabilmekteyiz.

Tıbbi araştırmalar sayesinde sedef hastalığının ve psoriasis

artritinin tedavisinde son yıllarda önemli gelişmeler kaydedilmiştir.

Artık plak tipi sedef hastalığı ile psoriasis artritinin tedavisine

yönelik birçok terapi mevcuttur.

4


Önsöz

Informationen zur Erkrankung

Bir hasta için bunların içerisinde hangisinin en yararlı olduğunun

kişisel olarak belirlenmesi gereklidir. Biyolojik ilaç (İng. “Biologics”)

uygulamaları gibi modern tedavi yöntemleri sayesinde artık

hastayı şikayetlerinden büyük ölçüde ve hatta tamamen kurtarmak

mümkündür.

Başarılı bir tedavinin ön koşulu, hastanın tedaviye aktif bir şekilde

katılmasıdır. Hastalar için hazırlanmış olan bu danışma el kitabının,

sedef hastalığı hakkında birçok önemli ve güncel bilgi içermesi

nedeniyle bilgi edinme uğraşınıza katkıda bulunacağı inancındayım.

Bu el kitabı doktor ile yapacağınız görüşmenin yerine

geçemez. Sadece sedef hastalığının ve tedavinizin perde arkasını

anlamanıza ve ortaya çıkan sorularınızı doktorla görüşmenize

katkıda bulunacaktır.

Jörg C. Prinz olarak size

aydınlatıcı ve ilginç bir okuma diliyorum.

5


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

Sedef hastalığı nedir?

Sedef hastalığı nedir?

Sedef hastalığı derinin boynuzlaşma bozukluğu ve iltihabını içeren

iyi huylu bir deri hastalığıdır. Ağrımayan, ancak sıkça kaşıntıya yol

açan pullu kırmızı lekeler hastalık için tipiktir. Gümüşi beyaz renkli

deri pulları ve etkilenen bölgelerdeki keskin sınırlı kızarıklıklarının

yanı sıra, teşhis koymayı güçleştiren başka deri semptomları da

mevcuttur. El ve ayak tırnakları da hastalıktan etkilenebilir.

Sedef hastalığının seyri neredeyse her zaman kroniktir. Dolayısıyla,

hastalık bir kere başladıktan sonra, semptomlar gerilese

dahi, hiçbir zaman tam olarak geçmez. Her üç hastadan birinde

buna ek olarak psoriasis artriti, yani eklem iltihabı gelişir.

6


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

Kimler hastalığa yakalanır?

Kimler hastalığa yakalanır?

Informationen zur Erkrankung

Sedef hastalığı en yaygın deri hastalıklarından biridir. Almanya’da

tahminen 1,6 ile 3 milyon arasında insan – Batılı ülkeler genelinde

her 100 kişiden yaklaşık ikisi bu hastalıktan muzdariptir.

Sedef hastalığı her yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte, erken çocukluk

ve yaşlılık dönemlerinde ilk kez baş gösterdiği nadirdir. Dört

hastadan üçü 40 yaşından önce ve özellikle 15 ile 25 yaşları arasında

hastalanır (Tip 1). Bu yaşlarda hastalığa yakalananların

akrabaları arasında da sıkça sedef hastalığı görülmektedir, dolayısıyla

sedef hastalığının bu tipiyle ilişkili, hastalık riskini artıran

kalıtımsal bir faktör mevcuttur. Sedef hastalığı bu grupta nispeten

daha ağır bir şekilde ve daha sık nüksederek seyreder.

Diğer hastaların çoğu şikayetlerinin 50 ila 60 yaşlar arasında

başladığını bildirmektedir (Tip 2). Bu grupta kalıtımsal faktörler

daha az rol oynuyor gibi görünmekte ve hastalık daha stabil ve

daha az nüksederek seyretmektedir.

7


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

SEDEF HASTALIĞI nasıl meydana gelir?

Sedef hastalığı nasıl meydana gelir?

Sedef hastalığının nedenleri ve oluşumu hakkında pek çok şey

henüz bilinmemektedir. Sedef hastalığının oluşumunda muhtemelen

kalıtımsal faktörler önemli bir rol oynamaktadır. Günümüzde

artık hastalığa yakalanma riskiyle ilişkili birden fazla gen bilinmektedir.

Ancak bu durum tek başına, plak tipi sedef hastalığının

ortaya çıkmasını açıklamaz. Kalıtımsal faktöre ek olarak bazı

tetikleyicilerin de bulunması gereklidir.

Hastalığın ilk kez ortaya çıkmasında veya sık sık nüksetmesinde

etkili olan tetikleyiciler şunlar olabilir:

• Stres, bedensel veya psikolojik sıkıntılar

• Enfeksiyon hastalıkları, örneğin Streptokok enfeksiyonları

• Mekanik veya fiziksel tahrişler (sürtünme, baskı, güneş yanığı)

• Aşırı alkol tüketimi

• İlaçlar (örneğin lityum, beta blokerler, ACE baskılayıcılar,

sıtmaya karşı kullanılan klorokin ilacı)

• Hormonal değişiklikler

• Fazla kilo veya aşırı kilo almak

• İklim değişikliği veya nemli ve soğuk bir iklimde yaşamak gibi

çevre faktörleri

8


Informationen zur Erkrankung

“ Hastalık bana baştan beri yabancı

değildi – bazı akrabalarım da bu hastalıktan

muzdaripti.”

9


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

Vücutta neler olur?

Vücutta neler olur?

Bugün elimizde olan bilgilere göre, iltihaptan ve derinin pullanmasından

derideki bağışıklık tepkilerinde meydana gelen bir

değişim sorumludur. Psoriasis artritinde görülen eklem iltihabı da

da vücudun böyle bir immün yanıtına dayanmaktadır. Bu ilişkide

bağışıklık sistemine ait hücrelerin haberci maddeleri önemli bir rol

oynar. Bunlar vücudun savunma sistemini, örneğin hastalık getiren

bir mikroba karşı savaşmak için harekete geçirir ve iltihaplanmayı

destekler.

Vücudun kendini savunmasında rol oynayan çok sayıda haberci

madde mevcuttur. Önemli haberci maddelerden biri Tümör Nekroz

Faktörü alfa’dır (TNF-α). Ona bu ad, ilk defa bir kanser araştırması

kapsamında keşfedildiği için verilmiştir. Bugün artık TNFα’nın

çeşitli kronik iltihaplı hastalıklarda bir rol oynadığını

biliyoruz. Bu haberci maddeye gerek plak tipi sedef hastalığında

değişikliğe uğramış deri bölgelerinde, gerekse de psoriasis artritinde

iltihaplı eklemlerin eklem sıvısında yüksek yoğunluklarda

rastlanmaktadır. Bazı modern biyolojik ilaçlar TNF-α haberci

maddesinin plak tipi sedef hastalığı ve psoriasis artritinin sinyal

zincirinde oynadığı bu rolden yararlanarak onu bloke etmek suretiyle

deride ve eklemlerde oluşan iltihabın yavaş yavaş yatışmasını

sağlamaktadırlar.

10


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

Sedef hastalığının tipik belirtileri NELERDİR?

Sedef hastalığının tipik belirtileri nelerdir?

Informationen zur Erkrankung

Sedef hastalığı lekelerindeki (tıbbi terimi “plak”) deri tabakalarının

tümü değişime uğramıştır. Gümüşi parlak pullarla kaplı, keskin

sınırlı, cilt düzeyinden yükselmiş kırmızı leke öbekleri çok

tipiktir (psoriasis vulgaris, en sık rastlanan biçimi). Bu bölgedeki

bütün deri tabakaları oldukça kalınlaşmıştır. Boynuzsu hücrelerin

aşırı ve hızlı bir şekilde çoğalması bu tipik gümüşi pulların nedenidir.

İlgili deri bölgelerinin kırmızı bir renk almasının gösterdiği

gibi, buna bir de iltihap eklenmektedir. Bu öbeklerin büyüklüğü,

biçimi, yaygınlığı ve bulunduğu yerler insandan insana değişir.

Deri değişikliklerinin kenarlardan dışa doğru yayıldığı, mercek

şeklindeki öbeklerden oluşan bir tipi daha vardır ki, bu daha çok

enfeksiyonlardan sonra ortaya çıkar (psoriasis guttata). Diğer tipleri,

örneğin sarı renkte sivilceler oluşturur (psoriasis pustulosa –

püstüler psoriasis).

1

TNF-a

11


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

ŞikAyetler nerede ortaya çıkar?

Şikayetler nerede ortaya çıkar?

Sedef pulları daha ziyade dizlerin ve dirseklerin gerilen taraflarında,

kalçanın üzerindeki kuyruksokumu bölgesinde ve saçlı kafa

derisinde ortaya çıkmaktadır. Saçlı bölgenin bitişiğinde yer alan

deride de sıklıkla rastlanır. Hastalık kulağın içinde ve arkasında ve

daha nadir olarak doğal vücut kıvrımlarında, örneğin koltuk altlarında,

kadınlarda meme altlarında, göbekte veya kasıklarda da

ortaya çıkabilir. Sedef hastalığı oralarda ve kıllı bölgelerde daha

çok kaşıntıya yol açar ve daha eziyet verici olur.

Hastalığa yakalanan her iki kişinden birinde zamanla tırnakların

yapısı da değişir. Tırnaklar örneğin, sarı bir renk almakta (“yağlı

tırnak”) veya beneklenir. Bu durum özellikle psoriasis artiriti hastalığı

eşliğinde ortaya çıkmaktadır.

Nadiren kolların ve bacakların katlanan taraflarında (psoriasis

inversa) veya avuç içlerinde ve ayak tabanlarında da (psoriasis

planta et palmaris) görülür.

“İlk yıllar pek o kadar dramatik

değildi, ama sonra gitgide daha

kötüleşmeye başladı.”

12


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

Sedef hastalığı nasıl seyreder?

Sedef hastalığı nasıl seyreder?

Informationen zur Erkrankung

Plak tipi sedef hastalığı kişiye bağlı olarak çok farklı seyredebilir,

vakaların çoğunluğunda hastalık kroniktir, yani bazen hafif, bazen

şiddetli şekliyle tekrar tekrar ortaya çıkar. Bazı durumlarda ise kişiler

hayatlarında sadece bir kez hastalıktan şikâyetçi olmaktadır.

Gerek genetik yatkınlığın, gerekse de süreç üzerinde etkili olan

tetikleyici faktörlerin sadece hastalığın başlangıcında değil, akış

sürecinde de rol oynadığı düşünülmektedir. Bu bağlamda, genellikle

genç yetişkin yaşlarda başlayan Tip 1, ileri yaşlarda başlayan

Tip 2’ye kıyasla, daha ağır bir seyir izleme ve daha sık ve şiddetli

ataklar oluşturma eğilimi gösterir.

Sedef hastalığının derideki tipik belirtileri tedaviyle bastırılsalar

veya tamamen ortadan kalksalar dahi, bu hastalık geri planda

varlığını korumaya devam eder. Bu durum, görünüşte sağlıklı

olan deride hala karakteristik değişikliklerin var olması şeklinde

de kendini gösterir.

13


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

HANGİ YANDAŞ OLGULARI HESABA KATMALIYIM?

Hangi yandaş olguları hesaba katmalıyım?

Sedef hastalığına yakalanan yaklaşık her üç kişiden birinde

eklemler de etkilenmektedir (psoriasis artriti). Eklemlerle ilgili

şikâyetler genellikle deride görülen belirtilerden sonra ortaya

çıkar, ancak bazen bunlarla birlikte ve hatta daha önce de ortaya

çıkabilirler. Tutulma yerleri sıklıkla dizler, ayak bilekleri, el ve ve

ayak parmağı eklemleri, daha nadir olarak omurga ve kuyruksokumu

kemiğidir. Genellikle az sayıda eklem aynı anda iltihaplanır.

Hastalanan eklemlerin sabahları tutuk olması ve şişmesi tipiktir

(“sosis parmak” veya “sosis ayak parmağı”). Psoriasis artriti

sadece can sıkıcı ve ağrı verici olmayıp, yeterince tedavi edilmediği

takdirde, eklemlerin, kirişlerin ve kıkırdak dokusunun büyük

değişikliklere yol açarak hastanın bir nesneyi kavramasını veya

tutmasını eziyete dönüştürebilir.

Bunun yanında başka kronik hastalıklar da, örneğin obezite,

şeker hastalığı (tip 2 diyabet), yüksek tansiyon, koroner kalp hastalığı

ve yağ metabolizması bozukluğu gibi “medeniyet

hastalıklarımız”dan birçoğu da, sedef hastalarında daha sık

görülmektedir. Bu hastalıklardan birçoğuna yaşam şeklimizi

değiştirerek karşı koyabiliriz.

14


HASTALIKLA İLGİLİ bilgiler

Sedef hastalığı nasıl teşhis edilir?

Sedef hastalığı nasıl teşhis edilir?

Informationen zur Erkrankung

Doktor, sedef hastalığı teşhisine özellikle derideki tipik belirtilere

dayanarak varmaktadır. Bu bağlamda özellikle hastalığa sık yakalanan

vücut bölgelerindeki deriye ve tırnaklara dikkat eder. Deri

semptomlarının hangi bölgelerde bulunduğundan hareketle, yalnızca

derinin kıvrımlarında rastlanan ve başka bir şekilde tedavi

edilmesi gereken mantar enfeksiyonu gibi hastalıkları dışlar.

Doktor için plak tipi sedef hastalığına işaret eden önemli bir gösterge

de Auspitz fenomenidir (küçük kanama odakları). Öbeklerde

bulunan pulların kazınması durumunda, bunlar balmumu gibi

çözülür (mum lekesi fenomeni). Kazımaya devam edildiği taktirde

son bir deri parçası çözülür ve derimizin orta tabakasında (dermiste)

çiy damlası şeklinde noktasal bir kanama meydana gelir.

Doktorun normalde plak tipi sedef hastalığının teşhisi için bir

biyopsiye, yani plaktan alınan bir doku numunesine ihtiyacı yoktur.

Ancak öbeklerin başka bir hastalıktan kaynaklanması durumunda,

biyopsi faydalı olabilir.

15


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

SEDEF HASTALIĞI nasıl tedavi edilir?

Sedef hastalığı nasıl tedavi edilir?

Sedef hastalığı kişiden kişiye farklı şiddette gelişen ve farklı seyir

gösteren bir hastalıktır. Hastalığa yönelik birçok tedavi olanağı

bulunmaktadır. Size uygun bir tedavinin belirlenebilmesi için bir

uzman doktorun, yani bir deri doktorunun (dermatolog) denetiminde

tedavi görmeniz önem taşımaktadır; psoriasis artritinde

buna ek olarak bir de romatolog gereklidir. Güvendiğiniz bir doktora

başvurun. Sedef hastalığı gibi ömür boyu süren bir hastalıkta,

doktorunuzla sağlam bir güven ilişkisi inşa etmeniz özellikle

önemlidir.

Sedef hastalığının tam olarak iyileştirilmesi henüz mümkün değildir.

Bu nedenle, tedavinin hedefi uzun süreli şikâyetsiz bir döneme

ulaşmaktır. Ancak, hastalığın zaman zaman nüksetmesini tam

olarak önlemek mümkün değildir. Tedavi iyi bir deri bakımının

yanı sıra, ilkin dıştan uygulanan ilaç ve ışın terapilerini ve bunların

yeterli olmaması durumunda sistemik uygulanan ilaçları kapsar.

16


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

HARİCİ TEDAVİ

Harici tedavi

Informationen zur Erkrankung

Söz konusu deri bölgelerine dıştan uygulanan ilaçlara topik ilaçlar

denir. Bu bağlamda, başka topik ilaçlarla veya sistemik (içsel)

terapilerle birlikte uygulanabilen çeşitli etkin maddeler mevcuttur.

Sedef hastalığı atakları sırasında çoğu kez üre (yüzde 3 –10

yoğunlukta) veya salisilik asit (yüzde 3 – 5 yoğunlukta) içeren merhemler

kullanılmaktadır. Boynuzsu deri tabakasının çok kalın

olduğu bölgelerde salisilik asit yüzde 20 yoğunluğa kadar uygulanabilir,

ancak bu durumda böbreklere zarar verme riski artmaktadır.

Yağ ve tuzlu banyolar pulları yumuşatarak daha kolay soyulmalarını

sağlarlar. Birçok hasta bunu çok keyifli bulmaktadır.

Dıştan uygulanan her şey, yüzeyde kalmaz, içeriye işleyebilir.

Özellikle yüksek yoğunlukta dıştan uygulanan bazı etkin maddeler

kan dolaşımına ulaşarak tüm vücutta bazı etkilere neden olabilmektedir.

Bu nedenle topik terapi her zaman bir uzman doktorun

talimatları doğrultusunda gerçekleştirilmelidir. Doktor tedavinin

sonuçlarını ve olası yan etkilerini de düzenli bir şekilde kontrol

edecektir.

17


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

HARİCİ TEDAVİ

Ditranol

Ditranol eskiden uygulanan katranın sentetik olarak elde edilen bir

türevidir. Hafif ve orta dereceli sedef hastalıklarında dört ile sekiz

hafta arasında süren bir uygulamanın akabinde hastaların çoğunda

çok olumlu bir iyileşme ve hatta şikâyetlerin tamamen yok

olduğu görülür.

Kremin dezavantajı deride sıkça tahrişlere (kızarma, yanma) yol

açmasıdır. Ditranol bu nedenle her zaman bir parmaklık veya eldivenle

sürülmelidir. Derinin hafif bir şekilde kızarması sedef hastalığının

tedavisinin etkili olduğunu göstermesi açısından arzu edilen

bir durumdur, ancak ditranol tahriş edici özellikleri nedeniyle

göz ve mukoza bölgelerinde uygulanmamalıdır. Koltuk altlarında,

memelerin altında ve kasıklarda da dikkatli olmak gerekir. Ditranolün

hoş olmayan bir başka özelliği de derinin, iç çamaşırlarının

ve hatta lavabo ve küvetin kahverengiye boyanmasıdır.

Başka terapilerle kombine edildiğinde, tedaviler birbirleriyle etkileşebilir.

Örneğin üreli ve salisilik asitli preparatların aynı anda kullanılması

ditranolün etkisini artırır. Ditranolün ışığa karşı duyarlılık

yaratan bir ilaçla birlikte kullanılması durumunda ise, bu kez söz

konusu ilacın etkisi artar. Bu tür kombinasyonlar tedavinin etkisini

bilinçli bir şekilde artırmak üzere uygulanabilir.

18


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Kortikoidler

Informationen zur Erkrankung

Vücudun bağışıklık sisteminin hormonu olan kortizolün yapay olarak

üretilen türevleri olan kortikoidler iltihap önleyici olup sedef

hastalığında da olumlu etkiler göstermektedir. Öbekler hızla yok

olur. Merhem veya krem sürüldükten sonra söz konusu deri bölgesi

örneğin plastik bir folyoyla veya bir eldiven giyilmek suretiyle

örtülürse, kortikoidlerin etkisi daha da güçlenmektedir.

Kortikoidler hafif ve orta dereceli sedef hastalığında kullanılmakta

ve başka tedavi biçimleriyle kombine edilmektedir. Salisilik asitli

preparatlarla kombine edildiklerinde etkileri daha da artırılabilir.

D3 Vitamini preparatlarıyla da sıkça birlikte kullanılırlar.

Kortikoid tedavisi bırakıldıktan sonra hastalık çoğu zaman nüksetmektedir.

İlaçların etkisi de zaman içerisinde azalabilir. Modern

preparatlar ve bunların hazırlanış biçimleri yan etkilerin belirgin

bir şekilde azalmasına katkıda bulunmaktadır. Kortikoidlerin vücut

tarafından absorbe edilmesi preparattan preparata ve merhem

veya kremde kullanılan temel maddelere göre farklı olup, uygun

bir Kortikoid seçimi sayesinde sistemik yan etkiler minimize edilebilmektedir.

19


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

HARİCİ TEDAVİ

Yüz, jenital bölge, boyun ve örneğin koltuk altları ve kadınların

memelerinin altları gibi derinin üst üste geldiği bölgeler özellikle

duyarlıdır. Bu nedenle, doktor, söz konusu bölgenin duyarlılığına

uyum gösteren bir kortikoid seçecektir.

D3 Vitamini türevleri

Kalsipotriol, kalsitriol ve takalsitol maddeleri kimyasal olarak D3

vitamininden türetilmiştir. Bunlar üst deri tabakasında aşırı hücre

büyümesini önler ve boynuzsu hücrelerin olgunlaşmasını normalleştirir.

Bu maddeler ayrıca iltihap tetikleyici haberci maddeleri

baskılayarak iltihaplanmaya karşı da etkili olmaktadır. Böylece

pullanma ve kızarıklıklar azaltılır.

D3 vitamininin türevleri hafif ve orta dereceli sedef hastalığında

gerek tek başına, gerekse de ultraviyole tedavisi veya başka maddelerle

birlikte uygulanır.

Sedef hastalığı öbeklerinin tedavisi tam bir başarı elde edilene

kadar uzun süreli olarak sürdürülmelidir. Ancak, belirgin bir iyileşme

daha bir-iki hafta içerisinde görülür. Tedavinin başlangıç

aşamasında bazen eş zamanlı olarak çabuk etkili bir kortikoid

uygulanır. Madde sürüldükten sonra, söz konusu bölgede kısa bir

süre için rahatsız edici duygular (kaşıntı, yanma, batma) hissedile-

20


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Informationen zur Erkrankung

bilir. Bunun dışında, bu maddelerin tümü oldukça iyi tolere edilir

ve tavsiye edilen dozajda doğru bir şekilde kullanılırlarsa, hemen

hemen hiçbir yan etki oluşturmazlar.

Fototerapi

Ultraviyole bölgesinde yer alan belli dalga boyu aralığındaki ışınlar

(UV-A ve UV-B) sedef hastalığının tedavisinde uzun bir süredir

kullanılmaktadır. Işının bu bağlamda iltihabı hafifletmesi ve derideki

hücre büyümesini normalleştirmesi hedeflenmektedir. Fototerapi

özellikle daha ağır ve geniş alanlı sedef hastalığında yardımcı

olabilir. Tedavinin, ilgili derinin tipine ve verdiği tepkiye göre

tedavinin başlangıç ve yürütme aşamalarında sürekli olarak uyarlanması

gereklidir. Tedavide amaçlanan, aynı hafif bir güneş yanığında

olduğu gibi henüz şikâyetlere neden olmayan bir kızarıklık

elde etmektir.

Ultraviyole terapisinin etkisi çoğu zaman ışığa karşı duyarlılığı

artıran maddelerle güçlendirilir. Sıkça uygulanan bir madde,

gerek tablet şeklinde alınabilen, gerekse de dıştan sürülebilen

psoralendir. Psoralen ile UV-A ışınlarının sıkça uygulanan kombinasyonuna

PUVA (Psoralen + UV-A) denir. Bir de maddenin banyo

suyuna karıştırıldığı bir PUVA’lı banyo tedavisi mevcuttur.

21


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

HARİCİ TEDAVİ

Hastaların çoğu fototerapiyi iyi tolere etmekle birlikte, aşırı dozajlarda

yan etkiler meydana gelebilir. Doktor bu nedenle tedaviden

sonra deriyi düzenli bir şekilde incelemelidir. Sürekli bir terapi

tavsiye edilmemektedir, deri aynı sık gerçekleşen güneş yanığında

veya solaryum kullanımında olduğu gibi zamanından önce

yaşlanıp zarar görebilir. Sistemik psoralen uygulamasının fototerapi

ile kombinasyonunda uzun vadede bazı deri kanseri türlerine

ilişkin bir risk meydana gelebilir. Gözler ultraviyole ışınlara

karşı çok duyarlıdır ve tedavi sırasında uygun bir gözlükle korunmalıdır.

Eş zamanlı olarak siklosporin kullanılıyorsa, PUVA terapisi

uygulanamaz.

22


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Sistemik TEDAVİ

Sistemik tedavi

Informationen zur Erkrankung

Dıştan uygulanan bir tedavi tek başına yeterli olmazsa, alınarak

kullanılabilecek bir dizi ilaç bulunmaktadır. Sistemik terapi denilen

bu tedavi de yönteminde tüm maddelerin bir doktor tarafından

yazılması gerekmektedir.

Söz konusu ilaçları aynen doktorunuzun açıkladığı şekilde uygulamanız

önem taşımaktadır. Kesinlikle doktorunuza danışmaksızın

ilacın dozajını değiştirmemeli veya ilacı tamamıyla bırakmamalısınız,

bu durumda semptomlar birdenbire ve dramatik bir şekilde

artabilir.

Fumarik asit esterleri

Fumarik asit organizmamızda ve aynı zamanda bitkilerde bulunan

bir maddedir. Fumarik asit esterleri (fumaratlar), fumarik asidin

1959 yılından beri sedef hastalığının tedavisinde kullanılan

kimyasal bileşimleridir.

Bu maddenin iltihabı tetikleyen haberci maddelerin ve moleküllerin

oluşumunu önleyerek derideki iltihaplanmaya karşı koyduğu

varsayılmaktadır. Fumaratlar orta ve ağır dereceli sedef hastalıklarında

kullanılır.

23


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Sistemik TEDAVİ

Fumaratlar tablet şeklinde mevcuttur. Madde sabit bir dozaj planı

çerçevesinde optimal etkili doza ulaşılıncaya kadar haftadan haftaya

artırılan dozlarda verilir. Sedef hastalığı iyileşene kadar uzun

haftalar geçebilir, yani sabırlı olmak gerekmektedir.

Fumaratlar genelde iyi tolere edilir. İlaç mide ve bağırsak

şikâyetlerine ve sıcak basmalarına yol açabilir ancak başka ilaçlarla

eş zamanlı olarak kullanıldığında, herhangi bir etkileşim tehlikesi

bulunmamaktadır. Fumaratlar vücudun bağışıklık sistemini

baskılamadıklarından, enfeksiyonlara karşı bir kırılganlık söz

konusu değildir. Ancak doktorunuz tedavi sırasında kan tablosunu

ve karaciğer ve böbrek fonksiyon değerlerini kontrol edecektir.

Fumaratlar genellikle topik tedavilerle kombine edilir.

Metotekstrat

Metotekstrat (MTX) senelerden beri romatizmal hastalıklarda ve

plak tipi sedef hastalığında kullanılmaktadır. MTX yüksek dozajlarda

kanser tedavisinde de uygulanmaktadır. Bu madde sedef

hastalığında ve psoriasis artritinde göreceli düşük dozajlarda

uygulanmakta olup, özellikle iltihap önleyici bir etki gösterir. Maddenin

etkisinin uygulamanın süresiyle artması nedeniyle, daha

ziyade uzun süreli terapiler için uygundur.

24


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Informationen zur Erkrankung

Bu ilişkide istenmeyen yan etkilerin ortaya çıkabileceğini de belirmek

gerekir. Bundan örneğin, karaciğer, böbrek, kan oluşturan

hücreler ve sindirim sistemi etkilenebilir. Bu nedenle, doktorunuz

böyle bir tedavinin sizin için uygun olup olmadığını dikkatle

değerlendirecek, gerekli olan en düşük dozu seçecek ve tedavi

süresince kan, karaciğer ve böbrek değerlerinizi düzenli bir

şekilde kontrol edecektir. Karaciğerinizi korumak için MTX terapisi

boyunca alkol kullanımında ihtiyatlı olmanız gerekir.

Bu etkin madde tablet ve şırınga şeklinde bulunmaktadır. Haftada

bir kez alınarak kullanılır. Etki maddesi enjeksiyon yoluyla verilirse,

sindirim sistemi daha az etkilenir. Hazır şırıngaları kullanarak

hasta MTX’i kendi kendine deri altına enjekte edebilir. MTX embriyoya

zarar verdiği için bu ilaç terapisi süresince ve bittikten altı ay

sonrasına kadar hamileliğin engellenmesi gereklidir. Erkekler de

tedavi süresince ve altı ay sonrasına kadar çocuk yapmamalıdır.

25


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Sistemik TEDAVİ

Retinoidler

Retinoidler A vitamininden yapay olarak türetilmiş ilaçlardır. Özellikle

ağır seyreden sedef hastalığında asitretin retinoidi kullanılır

ve başta fototerapi olmak üzere sıklıkla diğer tedavi yöntemleriyle

kombine edilir. Asitretin artan hücre çoğalma döngüsünü ve psoriatik

derideki hızlanmış hücre olgunlaşmasını yavaşlatır.

Asitretin tabletleri kullanılması sırasında özellikle deri üzerinde ve

mukozada istenmeyen yan etkiler meydana gelebilir. Doğru ayarlanmış

dozlu kullanımında kuru dudaklar tipik bir sonuçtur. Kuruyan

deri üzerine krem sürmek yararlı olabilir, gözlerin kuruyan

mukozası için göz damlaları iyi gelmektedir; bu durumda lens

kullanımından vazgeçilmesi gereklidir. Asitretin anne karnında

oluşmakta olan yaşama zarar verir, bu yüzden aylık hamilelik testleri

ve tedavinin sona ermesinden iki yıl sonrasına kadar mutlaka

korunmak gereklidir. Bu nedenle doğurgan yaşlardaki kadınlarda

bu maddenin kullanımından kaçınılması tavsiye edilmektedir.

Siklosporin

Bir mantardan üretilen siklosporin bağışıklık sisteminin tepkilerini

azaltmakta ve bu nedenle, vücudun reddetme tepkisini bastırmak

amacıyla uzun süredir organ nakli ameliyatlarında kullanılmaktadır.

Siklosporin, düşük dozlarda olmak üzere, diğer yöntemlerin yeterince

başarı vadetmediği durumlarda, ağır seyreden sedef hastalık-

26


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Informationen zur Erkrankung

larında da kullanılabilir. Hastaların çoğunda birkaç hafta içerisinde

deri semptomlarına yönelik belirgin bir iyileşme gözlenir.

Bu tedavi iki yıldan fazla süreyle uygulanmamalıdır, zira böbreklerde

istenmeyen yan etkilerin meydana gelmesi, tansiyonun yükselmesi

ve başka yan etkilerin ortaya çıkması mümkündür. Uzun

süreli siklosporin tedavisi uygulandığı takdirde kansere yakalanma

riskinin artması da muhtemeldir. Bunun dışında siklosporin

diğer ilaçların etkisini değiştirebilir veya onların etkisiyle kendi etki

gücü ve güvenilirliği değişebilir. Bu nedenlerden dolayı doktorunuz

bir siklosporin tedavisinin yararlarını ve risklerini özenle tartarak

değerlendirecektir. Siklosporin sıklıkla topik preparatlarla

kombinasyon halinde kullanılır.

“İşim gereği zamanımın çoğunu

yolda geçiriyor olsam da, neredeyse

her şeyi denedim – homeopati,

retinoidler, steroidler, PUVA (bir

cins ultraviyole tedavisi), siklosporin.

O kadar zor durumda kaldım

ki, veterinere bile gittim.”

27


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Biyolojik ilaçlar

Biyolojik ilaçlar

Son yıllarda biyoteknolojik yöntemlerle, yani canlı hücreler içerisinde

üretilen proteinleri sedef hastalığı ve psoriasis artritine karşı

sistematik tedavide kullanım olanakları doğmuştur. Bunlara biyolojik

ilaç adı verilmektedir. Bu ilaçlar farklı yöntemler kullanarak iltihap

tetikleyici haberci maddeleri engellemekte ve böylece sedef

hastalığında artış gösteren immün yanıt (bağışıklık sistemi tepkisi)

olgusunu etkilemektedir.

Bu haberci maddelerden biri Tümör Nekroz Faktörü alfa’dır (TNFα).

TNF-α, sedef hastalığında ve psoriasis artritinde deride ve

eklemlerde görülen iltihap süreçlerinde önemli bir rol oynar. Haberci

madde, kendisiyle tam uyumlu olan ve iltihap oluşturma sinyalini

aktaran bir moleküle, TNF-α reseptörüne yapışır. Böylece iltihap

sürecinde rol oynayan hücreler aktifleştirilir ve daha fazla iltihap

tetikleyici haberci madde salınır. Çeşitli biyolojik ilaçlar TNF-α ile

bağlantılı olan bu sinyal zincirini bozarak iltihabın azalmasını sağlamaktadır.

Bunlara TNF-α-antagonistleri veya TNF-α-blokerleri de

de denmektedir. Bu ilaçlar genellikle hızlı bir etki göstermekte ve

zaman içinde etkileri güçlenmektedir. TNF-α-antagonistleri uzun yıllardır

kullanıldığından, bu biyoteknolojik ürünlere ait geniş deneyim

mevcuttur. Başka biyolojik ilaçlar, interlökinler denilen ve vücut içindeki

iltihap süreçlerinde rol oynayan haberci maddeleri engeller. Bu

biyolojik ilaçlardan şimdiye değin sadece bir tanesi psoriasis tedavisinde

kullanılmak üzere ruhsatlandırılmıştır.

28


Tedavi üzerine bilgiler

Tedavinin amacı:

kendini tekrar iyi hissetmek.

Informationen zur Erkrankung

29


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Biyolojik ilaçlar

İltihap haberci maddesi TNF-α’nın amaca uygun bir şekilde engellenmesi

TNF-α-antagonistleri iltihap tetikleyen haberci maddelere karşı

farklı şekillerde etki ederler. Hepsinin ortak yanı TNF-α’yı tam

hedef alan etkileridir. Günümüzde iki tür TNF-α-antagonisti plak

tipi sedef hastalığının tedavisinde kullanılmaktadır: monoklonal

antikorlar ve füzyon proteinleri.

Bir monoklonal antikor, vücut içinde bulunan belli bir molekül

yapısını (antijen denir) tanımak ve ona bağlanmak için özel olarak

geliştirilmiş olan bir antikordur (protein). TNF-α-antagonistleri

denilen antikorlar TNF-α’ya yapışarak onun reseptöre bağlanmasını

ve iltihaplanma sürecini ilerletmesini önlerler.

Diğer bir TNF-α-antagonisti de kaynaştırma yöntemiyle oluşturulan

bir protein (füzyon proteini) olup, doğal TNF-α reseptörleri

gibi TNF-α’ya yapışır. Füzyon proteini reseptörünün TNF-α’ya

yapışması yoluyla hızla yükselen iltihaplanma tepkisi baskılanır.

TNF-α-antagonistlerinin kullanımına ne zaman başlanacak?

Biyolojik ilaçların geliştirilmesi ve üretimi çok maliyetlidir. Bu

nedenle bu maddeler plak tipi sedef hastalığı ile psoriasis artritinin

orta ağırlıkta veya ağır seyreden vakalarında, diğer tedavi

yöntemleri yetersiz kaldığı veya kişisel nedenlerle uygulanamadığı

30


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Informationen zur Erkrankung

hallerde, kullanılmaktadır Bu yüzden doktorunuz sedef hastalığına

karşı önce geleneksel tedavi yöntemlerini uygulamak isteyecektir.

Şayet bu şekilde başarı elde edilemezse, veya bu tedavi

Kronik plak tipi sedef hastalığının tedavi seçenekleri

hakkındaki değerlendirmelere toptan bakış*

Kronik plak tipi

sedef hastalığı

hafif

topik

tedavi

Kalsinörin

inhibitörleri

Ditranol

Kortikoidler

Lazer

Vitamin D 3

orta

tamamlayıcı:

iklim/kaplıca

terapisi

tamamlayıcı:

psikososyal

terapi

ağır

sistemik

tedavi

* tedavi seçeneklerinin dizilimi alfabetik olup,

bir değerlendirme ifade etmemektedir

Siklosporin

Foto:

UVB, PUVA

Balneo-Foto

Fumarik asit esteri

MTX

Retinoidler

+ topik tedavi

Biyolojik

ilaç tedavisi

Kaynak: S3 Leitlinie zur Therapie der Psoriasis Vulgaris, 2011 – (S3 Psoriasis Vulgaris için Tedavi Kılavuzu 2011)

31


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Biyolojik ilaçlar

örneğin daha önce geçirmiş olduğunuz hastalıklar nedeniyle

uygulanamaz ise, doktorunuz size bir biyolojik ilaç ile yapılacak

tedaviyi önerecektir.

TNF-blokerler (TNF-bloke edicileri) uzun yıllardır süren ağır vakalarda

dahi genellikle çok iyi sonuç vermekte ve hem deride hem

de muhtemelen eklemlerde ortaya çıkan şikâyetleri azaltmaktadır.

Diğer biyolojik ilaçlar ise, ya sadece plak tipi sedef hastalığında

ya da psoriasis artritinde kullanılmak üzere ruhsatlandırılmıştır.

TNF-α-antagonistlerinin uygulanması

TNF-α-antagonistleri hastaya farklı şekillerde uygulanır. Hepsinin

ortak yanı, tedavinin bu terapiyle deneyimi olan bir doktorun

kontrolü altında yürütülmesidir.

Bir antikor ürününün sadece doktorunuzun muayenehanesinde

onun tarafından damar yoluyla (infüzyon) verilmesi zorunluyken,

diğer TNF-α-antagonistleri doktorun tedaviyi başlatmasından

sonra hasta tarafından da kendi evinde enjekte edilebilir (enjeksiyon).

Bunun için kullanıma hazır şırıngalar ve kalemler mevcuttur,

ancak bunları kullanmaya başlamadan önce doktorunuzun muayenehanesinde

bir uzmanın eşliğinde alıştırma yapmanız gereklidir.

Hangi sıklıkta infüzyon veya enjeksiyon yapılması gerektiği

32


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Informationen zur Erkrankung

kullanılan TNF-α-antagonistine göre değişir ve gerektiğinde preparatın

cinsine göre doktor tarafından kısmi uyarlamalar yapılabilir.

Dikkat edilmesi gereken riskler

Biyolojik ilaçlar hedefe yönelik etki gösterdiklerinden normal vücut

fonksiyonlarını az etkiliyor görünmektedir, yan etkileri plak tipi

sedef hastalığı ve psoriasis artritinde kullanılan diğer sistemik ilaçlara

kıyasla daha azdır.

En sık rastlanan yan etkileri şunlardır: enjeksiyon yapıldıktan sonra

iğne yerinde reaksiyonlar örneğin, şişme, kızarıklık, ağrı ve kaşıntı.

Ancak bu deri reaksiyonları kısa sürede geçer. Ayrıca biyolojik ilaç

kullanılarak uygulanan tedavilerde enfeksiyonlar, alerjik reaksiyonlar

ve yüksek ateş daha sık görülür. Bu tür yan etkilerin sıklığı

kullanılan preparata göre muhtemelen farklı olacaktır. Doktorunuz

olası bir enfeksiyon tehlikesi nedeniyle tedaviye başlamadan önce,

örneğin bir tüberkülöz olasılığını mutlaka dışlayacaktır.

Doktorunuz sizi ayrıca seçilen preparatın yan etkileri hakkında bilgilendirecek

ve size bu tedavi sırasında nelere dikkat etmeniz

gerektiğini anlatacaktır. Sorularınız veya açıklığa kavuşmamış noktalar

varsa, bunları mutlaka doktorunuzla konuşun.

33


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Tamamlayıcı TEDAVİLER

Tamamlayıcı tedaviler

Kaplıca/iklim tedavisi

Psoriasis hastalığı olan insanların çoğu yaz aylarında şikâyetlerinde

bir azalma hisseder. İklimin getirdiği olumlu etkiden doğal güneş

ışığı ile kaplıca tedavisinin birleştirildiği balneoterapi de yararlanmaktadır.

Lut Gölünde, ya da yaz aylarında Kuzey Denizi ve Baltık

Denizi kıyılarında deniz suyu ve doğal güneş ışığı kombinasyonu

aracılığıyla yapılan ışın tedavileri iyi bilinir, çünkü deniz kıyısında

güneş ışınımı özellikle yoğundur. Lut Gölü özel coğrafik konumu

nedeniyle çok tuzludur – Yemek tuzunun (soydum klorür) yanı sıra

diğer mineraller bakımından da zengindir. Bunlar sayesinde psoriatik

deriye olumlu etkide bulunur ve yoğun güneş ışığının etkisini

güçlendirir. Öte yandan, yüksek dağlardaki uyarıcı iklim de, sahip

olduğu yoğun güneş ışınımı sayesinde semptomları iyileştirici

etkide bulunabilir.

Böyle bir ortamda geçirilen birkaç hafta, etkisi uzun süreli olmasa

da, hastaların çoğuna iyi gelmektedir. Ayrıca, bu etki hastadan

hastaya değişiklik gösterir. Tuzlu su (sole) ve yapay ışıkla yapılan

ve her yerde uygulanabilen yapay balneoterapi ve fototerapi buna

bir alternatif olabilir.

34


Konuyla ilgili sorularınızı doktorunuza yöneltin.

Doktorunuz tavsiyeleri ve tüm bilgisiyle yanınızda olacaktır.

Informationen zur Erkrankung

35


TEDAVİYLE İLGİLİ bilgiler

Tamamlayıcı TEDAVİLER

Hasta eğitimi

Eğitim programları sedef hastalığının içyüzünü ve tetikleyici faktörlerini

ve sürekli olarak yineleyen kötüleşmeleri anlamaya yardımcı

olabilir. Bu programların öğeleri cilt bakımı, tedavi, beslenme,

kaşıntı ve kaşınmayla daha iyi başa çıkma ve günlük

sorunların daha iyi üstesinden gelmeye yönelik bilgilerdir. Birçok

hasta bu programlara katıldıktan sonra sedef hastalığını kendi

çabalarıyla daha iyi kontrol ettiklerini düşünmekte ve hastalığın

neden olduğu ruhsal sıkıntıları daha az hissetmektedir.

Rehabilitasyon

Almanya’nın çeşitli uzman klinikleri psoriasis hastaları için özel

rehabilitasyon önlemleri sunmaktadır. Bunlar Kuzey ve Baltık

Denizi kıyılarında veya dağlık bölgelerde bulunmakta ve olumlu

iklim etkilerinden yararlanmaktadır. Ayrıca bu kliniklerde bir çok

farklı tedavi yöntemi mevcuttur. Buralarda eğitim programları da

sunulur. Rehabilitasyon önlemleri doktor tarafından karara bağlanabilir.

36


Hilfestellung im Alltag

Informationen zur Erkrankung

“ En kötüsü, hastalığı

gizlemenin olanaksızlığıydı.”

37


SEDEF HASTALIĞI İLE YAŞAMAK

Günlük YAŞAMDA DESTEK

Günlük yaşamda destek

Kronik bir hastalıkla yaşamak her zaman bir yük oluşturur, hele

hastalık sedef hastalığı gibi gözle görülüyorsa. Ayrıca tedavi ve

destekleyici önlemler çoğu zaman zahmet verici ve zaman alıcıdır.

Tedavi sürecine şahsen katılmanız gerektiğinin bilincinde olun.

Tüm tedavi önlemlerinin başarısı önemli ölçüde size de bağlıdır.

Tedaviye aktif katkıda bulunun. Doktorunuzla ve tıbbi personelle

birlikte çalışın – Siz, hepiniz sedef hastalığına karşı birlikte mücadele

eden Pozitif ve özgüvenli bir duruş sayesinde hastalık ve tedaviyle

ilgili baskı ve kısıtların çok daha iyi üstesinden gelebilirsiniz.

Hastalığın günlük yaşamda size kısıtlar getirmesine izin vermeyin

ve hayatınızı hayattan zevk alacak bir şekilde yaşamaya devam

edin. Kendi içinize kapanmayın, tam tersine boş zamanlarınızı

aileniz ve arkadaşlarınızla birlikte değerlendirerek, seyahatler

yaparak vs. geçirin.

38


SEDEF HASTALIĞI İLE YAŞAMAK

Tetikleyicilerden uzak durun

Informationen zur Erkrankung

Plak tipi sedef hastalığının oluşmasında ve ilerlemesinde birçok

faktörün önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Sedef hastalığına

yakalanmış olan kişiler bu faktörlerden mümkün olduğunca uzak

durmalıdır.

• Stres

• Mekanik veya fiziksel tahrişler (sürtünme, baskı, güneş yanığı)

• Aşırı alkol tüketimi

• İlaçlar (örneğin lityum, beta blokerler, ACE baskılayıcılar,

sıtmaya karşı kullanılan klorokin ilacı)

• Fazla kilo veya aşırı kilo almak

• İklim değişikliği veya nemli ve soğuk bir iklimde yaşamak gibi

çevre faktörleri

Buna karşılık, örneğin deniz kıyılarının güzel, güneşli ve sıcak ikliminde

ya da dağların uyarıcı havasında tatil yapmak gibi hastalığın

seyrini olumlu yönde etkileyebilecek faktörlerden de yararlanılmalıdır.

39


SEDEF HASTALIĞI İLE YAŞAMAK

Günlük YAŞAMDA destek

Beslenme ve yaşam tarzı

Bünyeye uygun gıdaların alınmasına özen gösterildiği bilinçli ve

dengeli bir beslenmenin sedef hastalığını olumlu etkilediğine ilişkin

göstergeler vardır. Ancak belli bir “psoriasis diyeti”nden söz edebilmek

için elde güvenilir bilimsel veri yoktur.

Her hasta olmasa bile birçok hasta şu gözlemlerde bulunmaktadır:

• Beslenme biçiminin değiştirilmesi, hangi biçim seçilirse seçilsin,

hastalığın seyrini değiştirmektedir,

• Şeker hastalığı, kalp-damar hastalıkları ve kanserde de tavsiye

edildiği üzere bol meyve ve sebze, doymamış yağ asitleri, bol

balık ve az kırmızı etin tüketildiği bir Akdeniz diyeti hastalığa

olumlu bir etkide bulunmaktadır,

• Az kalorili bir beslenmenin olumlu etkileri olabilir ve,

• Aşırı bir şekilde kilo alınması semptomları kötüleştirmektedir.

40


SEDEF HASTALIĞI İLE YAŞAMAK

Informationen zur Erkrankung

İstatistiksel olarak sedef hastalarının diyabet (şeker hastalığı), yüksek

tansiyon ve kan dolaşımı bozuklukları gibi “medeniyet hastalıkları”

na tutulma riski daha yüksektir.

Bol meyve ve sebze, hububat ürünleri, balık, doymamış yağ asitleri,

az yağ ve az kırmızı etin tüketildiği bir beslenme bazı hallerde

sedef hastalığını olumlu bir şekilde etkilemekle kalmayıp, aynı

zamanda bu uygarlık hastalıklarına da karşı koyacaktır. Bu nedenle

keyif verici maddelerden uzak durulmalıdır: Aşırı ve sık alkol tüketimi

sedef hastalığını kötüleştirir. Sigara içmek de sedef hastalığının

semptomlarını güçlendirip hastalığın nüksetmesini sıklaştırabilir.

Bu iki faktör yukarıda söz edilen uygarlık hastalıkları açısından

da risk oluşturmaktadır.

Beslenmenin yanı sıra günlük hayat içerisinde düzenli bir şekilde

hareket etmek de hastalığa karşı alınan önlemler açısından önemli

bir rol oynar. Haftada en az üç kez yarımşar saat olmak üzere

bedensel aktivitede bulunun! Aktif bir hayata yönelik küçük adımlar

bile yardımcı olabilir: asansör yerine merdiven, işe gidiş gelişlerde

araba yerine bisiklet, kısa mesafeleri yürüyerek gitmek gibi.

41


SEDEF HASTALIĞI İLE YAŞAMAK

Günlük YAŞAMDA DESTEK

Ruhsal faktörler

Sedef hastalığı hastalar için çok büyük bir yük olabilir. Birçok

hasta, sedef hastalığının gözle görülür belirtileri nedeniyle kendilerini

rahatsız ve dışlanmış hisseder. Hastalar kendilerini çoğu

zaman günlük hayattan ve arkadaş ve tanıdık çevrelerinden geri

çekerler. Diğer insanlara özgüvenli bir şekilde yaklaşmaya ve boş

zamanlarınızda sevdiğiniz şeyleri yapmaya çabalayın. Hastalığınız

hakkında konuşmaktan ve sedef hastalığının bulaşıcı olmadığını

ve kötü hijyenle bir ilgisinin bulunmadığını anlatmaktan

çekinmeyin. Dost ve yakınlarınızı konuya dahil etmek ve bilgilendirmek

önemlidir. Bu, karşılıklı anlayışı güçlendirdiği gibi, olası

risk faktörlerinden uzak durmaya da katkıda bulunur.

Yoğun psikolojik baskı durumunda, hastalıkla ilgili pek çok sorunun

üstesinden daha iyi gelebilmek üzere tamamlayıcı psikoterapatik

yöntemler ve/veya psikososyal bakım yardımcı olabilir. Öte

yandan, ruhsal durum da sedef hastalığını doğrudan etkiler.

Örneğin birçok hastada stres sedef hastalığının kötüleşmesinde

önemli rol oynayan bir faktördür.

42


SEDEF HASTALIĞI İLE YAŞAMAK

Informationen zur Erkrankung

Otojen gevşeme egzersizi, meditasyon, Yoga veya Tai Chi gibi

davranış terapileri ve gevşeme egzersizleri stresi azaltmaya ve

hastalığın daha iyi bir şekilde üstesinden gelmeye yardımcı olur.

Böylece bir yandan da yaşam kalitesi artar ve hastalığın seyri

olumlu bir şekilde etkilenir.

Bu yöntemler ayrıca, sedef hastalığıyla ilişkili depresyon ve yorgunluk

gibi psikolojik sorunların çözümüne de katkıda bulunur.

Her yöntem her hasta için aynı derecede uygun değildir. Sizin açınızdan

en uygun yöntemin hangisi olduğunu bulmak için kendinize

zaman ayırmalısınız. Bu konuda elbette doktorunuza veya

terapistinize de danışabilirsiniz.

“ Masaj yalnızca

beden için değil, ruh

için de önemlidir.”

43


SEDEF HASTALIĞI İLE YAŞAMAK

Günlük YAŞAMDA DESTEK

Özyardım

Doktor ve terapistlerin yanı sıra diğer hastalarla bilgi ve deneyim

alış verişinde bulunmak, sosyal ve sağlık sorunlarına rağmen

günlük hayatla baş etmek açısından büyük bir destek oluşturabilir.

Sedef hastalığına yakalanan herkes yıllar geçtikçe kendi hastalığının

bir uzmanı haline gelmektedir. Bu nedenle hastalar arasındaki

ilişki hem günlük hayata yönelik önemli tavsiyelerin alınıp verilebilmesi,

hem de önemli bir insani destek anlamına gelmektedir.

Özyardım grupları günlük hayata ilişkin şahsi, açık ve karşılıklı

güvene dayanan tartışmaların yapıldığı, dinleme ve karşılıklı

anlayışın ön planda yer aldığı ve bilgi ve tavsiye alış verişinin

mümkün olduğu bir ortam sunar.

Almanya’da “Deutsche Psoriasis Bund e.V.” (DPB) (Alman Psoriasis

Birliği) sedef ve psoriasis artriti hastalarının çıkarlarını temsil

etmektedir. www.psoriasisbund.de adresi altında yerel yardımlaşma

gruplarını ve bağlantı kurabileceğiniz kişileri bulabilirsiniz.

44


Sözlük

A-Z

Akut

Informationen aniden başlayan ve hızlı zur vücudun Erkrankung

koruma sistemi;

ilerleyen (karşıtı: kronik)

Anamnez

tıbbi geçmiş

Antagonist

belli bir yapıya karşı yönelik

madde

Bağışıklık sistemi

organizmadaki yabancı maddelerin

veya bozulmuş vücut

hücrelerinin savuşturulmasını

sağlayan hücreler, antikorlar,

haberci maddeler vb.

Balneoterapi

kaplıca tedavisi

Antijen

bağışıklık sisteminde bir tepki

tetikleyebilen, vücuda yabancı

veya vücuda ait madde

Antikor

bağışıklık sisteminin bir tepkisi

olarak meydana gelen ve

spesifik bir şekilde belli bir

madde veya yapıya (antijen)

karşı yönelen bir protein

Artrit

eklem iltihabı

Biyolojik ilaç; (İngilizce:

Biologics)

biyoteknolojik yöntemlerle elde

edilen maddeler, “biyolojik

maddeler”, (İngilizce Biologics,

Biologicals)

Dermatit

iltihaplı deri hastalığı

Dermatoloji

Tıbbın deri hastalıklarıyla

ilgilenen dalı

45


Sözlük

A-Z

Fototerapi

doğal ve yapay ışınlarla yapılan

tedavi

Gen

kalıtımsal birim, belirli kalıtım

bilgilerinin taşıyıcısı

İmmünoloji

bağışıklık sisteminin yapısı ve

fonksiyonu ile ilgilenen bilim

dalı

İmmünosupresif

bağışıklık sisteminin tepkisini

önleyici veya zayıflatıcı

İntertriginöz

derinin üst üste geldiği yerler

(deri kıvrımlarında)

Kortikosteroidler

kortizondan türemiş olan,

ağırlıklı olarak iltihap önleyici

bir etkiye sahip olan, ancak

bunun ötesinde başka etkileri de

olan olan ilaç grubu. Diğer

tanımlamaları: kortikoidler,

glukokortikoidler, steroidler

Kortizon

böbreküstü bezinde üretilen

kortizol adlı haberci maddenin

yapay olarak elde edilen bir

türevi

Kronik

uzun süren, kalıcı (karşıtı: akut)

Lokal

yerel, belli vücut hücreleri ile

ilgili

Oral

ağızda, ağızdan

Patogenez

hastalıkların meydana gelmesi

ve gelişmesi

Plak

deride görülen plaka şeklinde,

zeminden hafifçe yükselmiş

değişiklikler

46


Sözlük

Poliartrit

Informationen birkaç veya çok sayıda eklemin zur ışığa karşı Erkrankung

duyarlılığı artırmak

iltihabı

Prognoz

bir hastalığın veya durumun

tahmini seyrinin değerlendirilmesi

Progredient

ilerleyen, progresif

Progresyon

bir hastalığın veya bir değişimin

ilerlemesi

Protein

amino asitlerden oluşan organik

bileşikler

Pruritus

kaşıntı

Psoriasis

sedef hastalığı

PUVA (=Psoralen + UV-A)

için psoralen maddesi verilerek

yapılan UV-A ışın tedavisi

Rehabilitasyon

eski haline getirmek, sağlık

bozukluklarını gidermek üzere

yeniden entegre etmek

Remisyon

hastalık belirtilerinin kalıcı veya

geçici olarak yok olması;

şikâyetlerin olmadığı durum

Reseptör

haberci maddeler tarafından

iletilen sinyalleri alarak hücrenin

merkezine aktaran hücre

yapıları. Reseptörler belli

haberci maddeler üzerinde

uzmanlaşmıştır ve hücreye,

haberci maddeye tepki verme

kabiliyeti kazandırırlar.

47


Sözlük

A-Z

Rezidiv

nüksetme, nükseden

Romatoloji

tıpta romatizmal hastalıkların

oluşumu, tedavisi ve önlenmesi

ile ilgilenen uzmanlık dalı

Sindet

yüzey aktif temizleyici madde

Sistemik

tüm vücudu ilgilendiren

Trigger (tetikleyici)

Bir şeyi başlatan uyarıcı

Tümör Nekroz Faktorü

(TNF) alfa (α)

Bağışıklık sistemine ait, vücut

içindeki pek çok süreçte yer alan

doğal bir haberci madde.

Bunun yanında pek çok iltihaplanma

sürecinde merkezi bir rol

oynar.

Skuamöz

pullu

Subkutan

deri altı, deri altına (kısaltması:

s.c.)

TNF-α-İnhibitörü

TNF-α-antagonisti, rakip, TNF-α

haberci maddesinin engelleyicisi

Topik

Dışsal, yüzeysel

48


DAHA FAZLA

BİLGİ

İnternet adresleri

Informationen zur Erkrankung

www.psoriasisbund.de ➜ Der Deutsche Psoriasis Bund e.V. (Alman

Psoriasis Birliği) bütün eyaletlerde bölgesel gruplar içinde örgütlenmiş,

bugün 7.000 üyesi bulunan bir özyardım derneğidir.

www.psoaktuell.com ➜ Sedef hastalığından şikayetçi olan herkes

için danışman – Pso Aktuell dergisi bütün önemli sorunları ele

alarak yararlı bilgiler veren ve yılda dört kez çıkan bir yayındır.

Yayımcı: K.i.M Info-Service gGmbH.

www.psoriasis-behandeln.de ➜ Pfizer Pharma GmbH firmasının

psoriasis (sedef hastalığı) ile ilgili bilgi kaynağı. Burada Psoriasis

konusundaki sorularınıza yanıt bulabilirsiniz.

Kitap önerileri

“Schuppenflechte: Was Sie schon immer über Psoriasis wissen

wollten” – “Sedef hastalığı: Psoriasis hakkında bilmek istediğiniz

her şey”

Ulrich Mrowietz, Gerhard Schmidt-Ott

Karger 2005, 2. Baskı, ISBN 978-3805579407

Psoriasis: Ursachen und Therapie der Schuppenflechte” –

Psoriasis: sedef hastalığının nedenleri ve tedavisi”

Matthias Augustin, Erwin Schöpf

C. H. Beck 1999, ISBN 978-3406447259

Psoriasis und Gelenkerkrankungen” – “Psoriasis ve eklem

hastalıkları”

Uwe Wollina, Gert Hein, Burkhard Knopf

Urban & Fischer Verlag 2002, ISBN: 978-3334609855

49


NOTLAR

50


Informationen zur Erkrankung

51


PSORIASIS HASTALAR İÇİN DANIŞMA EL KİTABI

Pfizer Pharma GmbH

Telefon 030 - 55 00 55 01

Faks 030 - 55 00 54 99 999

Pazartesi – Cuma saat 8.00 ile 18.00 arası

www.pfizer.com/info@pfizer.com

62335/Vers. 1/05-12

More magazines by this user
Similar magazines