Eti Maden

ssm.gov.tr

Eti Maden

BOR’DA

DÜNYA LĠDERĠ

TÜRKĠYE ve DÜNYADA BOR

Muhsin GANĠOĞLU

ETĠ MADEN ĠġLETMELERĠ

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI ve YÖNETĠM KURULU ÜYESĠ

Savunma Sanayiinde Borun Kullanımı ÇalıĢtayı, Savunma Sanayi MüsteĢarlığı, Balgat, Ankara

14 HAZĠRAN 2011


Ticari Bor Mineralleri

• Bor mineralleri, yapılarında farklı

oranlarda bor oksit (B 2 O 3 ) içeren

doğal bileĢiklerdir.

• Doğada yaklaĢık 230’dan fazla

bor minerali mevcuttur.

• Ticari olarak tüketilen borun %90’ı

dört mineralden oluĢmaktadır.

Page • 2

Kolemanit

Tinkal

Üleksit

Kernit

• Kolemanit ve tinkal

en çok kullanılan

bor mineralleridir.

• Türkiye dünyanın

en büyük kolemanit

rezervlerine

sahiptir.


Bor BileĢikleri Kullanım Alanları ve Terminolojisi

CAM

DETERJAN

TARIM

SERAMĠK

DĠĞER

KONSANTRE BOR ÜRÜNLERĠ

• Kolemanit, tinkal ve üleksit gibi

cevherlerin konsantreleri.

BOR KĠMYASALLARI

• Boraks pentahidrat, boraks dekahidrat, susuz

boraks, borik asit, sodyum perborat, susuz

borik asit ve vb.

ÖZEL BOR ÜRÜNLERĠ

• Bor karbür, çinko borat, bor nitrür, bor

hidrür, ferrobor ve diğer bor bileĢikleri.

BORA DAYALI SANAYĠ ÜRÜNLERĠ

• Ġzolasyon tipi ve tekstil tipi cam elyaf,

borosilikat camlar, seramik, deterjan vb.

Page • 3


Dünya Bor Rezervi

ABD

% 7

TÜRKİYE

% 72

RUSYA

% 8

KAZAKĠSTAN

%1

ÇĠN

%4

PERU

%2

BOLĠVYA

% 2

ġĠLĠ

% 3

ARJANTĠN

%1

Page • 4


ETĠ MADEN BOR BĠLEġĠKLERĠ REZERV DAĞILIMI

HAVZA ADI

MĠKTAR (Ton)

EMET (Kolemanit) 1.679.408.624

KIRKA (Tinkal) 741.408.624

BĠGADĠÇ (Kolemanit-Üleksit) 618.903.710

KESTELEK (Kolemanit) 5.850.228

TOPLAM (GÖR+MUH+MÜM) 3.043.751.086

Page • 5


Ürün Portföyü

BOR

KĠMYASALLARI

ÖĞÜTÜLMÜġ ve

KONSANTRE

DĠĞERLERĠ

• Borik Asit

Etibor-48 (Boraks

pentahidrat)

• Boraks Dekahidrat

• Bor Oksit

Etibor-68 (Susuz

boraks)

Etidot-67 (Tarım bor)

• Kalsine Tinkal

(KompaktlanmıĢ)

• Sodyum Perborat

• ÖğütülmüĢ

Kolemanit

• ÖğütülmüĢ Üleksit

• Konsantre Kolemanit

• Konsantre Tinkal

• Konsantre Üleksit

• Doğal Zeolit

• Sülfürik Asit

(Teknik / Saf)

Page • 6


Dünya Bor BileĢikleri Pazarının Büyüklüğü

Miktar bazda

4 milyon ton

civarındadır

Değer bazda

1,5 milyar dolar

civarındadır

Dünyanın en büyük iki bor üreticisi

Eti Maden ve RT Borax

Page • 7


Kullanım Alanlarına Göre Dünya Bor Tüketimi (%, 2009)

Ferro bor

2%

Deterjan

4%

Tarım

5%

Diğer

25%

Seramik

10%

Cam elyaf

45%

Borosilikat

Cam

9%

• Cam elyaf

sektöründe bor

tüketimi Çin ve

ABD’de

yoğunlaĢmıĢtır.

• Çin tekstil tipi cam

elyaf, ABD ise

izolasyon tipi cam

elyaf üretiminde

öncü durumundadır.

Page • 8


Dünya Bor BileĢikleri Pazar Payı (Miktar, 2010)

• Rusya,

• Çin

• Güney Amerika

Diğer 33%

ETĠ MADEN

40%

Rio Tinto

27%

Page • 9


BİN TON

Bor Kimyasalları Kapasite ve Üretim Miktarı

2250

2000

1750

1500

1250

1000

750

500

250

0

570

730

1.100

1.705

1.365

1.272 1.277

435 420 436 518 715 923 1.0211.1021.312 1.002

2.108 2.158

2.108 2.158

1.874

1.400

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 P 2012 P 2013 P

Üretim Miktarı

Kurulu Kapasite

Page • 10


MİLYON ABD$

Yurtiçi-YurtdıĢı Bor BileĢikleri SatıĢ Değeri

1000

900

800

700

600

500

400

300

200

100

0

367

233 384

225

215 201 228 276 322 390 399

186

299

252

209 207

535

18 16 15 21 24 23 23 15 16 17 18 20 19 20

519

452

435

647

629

820

800

900 1.000

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 P 2012 P 2013 P

881

980

Yurtiçi Satış Yurtdışı Satış Toplam Satış

Page • 11


(%)

Daha Çok Katma Değer (*)

100

90

80

70

60

50

40

30

20

10

0

92 93 95 95 95

78 81 84 86 87

65 67

35 33

22 19 16 14 13

8 7 5 5 5

2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 P 2012 P 2013 P

Konsantre Bor

Bor Kimyasalları ve Eşdeğeri Ürün

(*) Ġhracat Değerine göre hesaplanmıĢtır.

Page • 12


MİLYON ABD$

Ürün Grubuna Göre Bor BileĢikleri SatıĢ Değeri

1000

900

800

700

600

500

400

300

200

100

0

820 9001.000

647

535

955

779

859

233

128 131 133 156 215 261 329 342 466 596

225 201 228 276 322 390 452

399

417

105 94 68 72 61 61 61 57 69 35 51 41 41 45

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011P 2012P 2013P

Konsantre Bor Bor Kimyasalları Toplam

Page • 13


MĠLYON ABD$

Brüt Kar (ABD$)

14190101901r5l

25190101901r3l

3190101901r2l

15190001900r12l

26190001900r10l

6190001900r9l

18190001900r7l

29190001900r5l

9190001900r4l

19190001900r2l

0190001900r1l

151901019 519010190

161901019 01r2l 1r3l

01r1l

919000190

0r10l

119000190

719000190 251900019

0r8l

171900019 0r8l 00r7l

141900019 251900019 121900019 00r6l

291900019

00r5l 00r5l 171900019 00r5l

00r6l 00r4l 319000190

241900019 281900019919000190

0r3l

00r3l 00r3l 151900019 819000190 0r2l

00r2l 0r1l

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 P2012 P2013 P

Bağlı Ortaklık Kar Payları Hariç Bağlı Ortaklık Kar Payları Dahil

Page • 14


MĠLYON TL

BRÜT KAR (TL)

800,0

700,0

600,0

500,0

2010 yılı GSMH katkı 649,3 milyon TL

439,0

698,0

654,0

597,0

400,0

300,0

200,0

100,0

,0

86,0

43,0

278,0

228,0

187,0

158,0

137,0

72,0 90,0 54,0

293,0 316,0

215,0

193,0

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011P 2012P 2013P

Bağlı Ortaklık Kar Payı Dahil

Bağlı Ortaklık Kar Payı Hariç

Page • 15


MĠLYON ABD$

Hazineye Ödenen Temettü

300,0

250,0

200,0

150,0

100,0

50,0

,0

134,0 126,0

103,0

80,0

41,045,0

46,0

17,0 24,0

3,0

178,0

252,0

262,0

234,0

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 P 2012 P 2013 P

Page • 16


2013 Stratejik Plan Hedefleri

2013

YÖNETĠġĠM

ĠNOVASYON YATIRIM

•BOR KĠMYASALLARI ÜRETĠM

KAPASĠTESĠ 2,1 MĠLYON TON

•SATIġ GELĠRĠ 1 MĠLYAR DOLAR

(1,7 MĠLYAR TL)

•ĠHRACAT 955 MĠLYON DOLAR

(1,6 MĠLYAR TL)

•BRÜT KAR 430 MĠLYON DOLAR

(700 MĠLYON TL)

Page • 17


2023 PROJEKSĠYONLARI

Üretim Kapasitesi

5,5 MĠLYON

TON

2023

SatıĢ Geliri

2,5 MĠLYAR

DOLAR

Brüt Dönem Karı

1,6 MĠLYAR

DOLAR

Page • 18


Eti Maden’in Ekonomi Ġçerisindeki Yeri

BOR SEKTÖRÜNDE

DÜNYA LĠDERĠ…

2010 yılında Türkiye Ġhracatçılar Meclisi

(TĠM)’in yapmıĢ olduğu “Türkiye’nin En Büyük

1000 Ġhracatçı Firma” sıralamasında; Kamuda

1. sırada, Ġhracatta 16.sırada, Üretici-ihracatçı

firma sıralamasında 10. sırada yer almıĢtır.

2010 Yılı Vergilendirme Dönemi Kurumlar

Vergisi Türkiye Geneli ilk 100 sıralamasında;

87.992.902,52 TL ile 23. sırada yer almıĢtır.

Page • 19


Eti Maden’in Ekonomi Ġçerisindeki Yeri

(*) 2010 yılı

anket

çalıĢmalarına

devam

edilmektedir

Ġstanbul Sanayi Odasının (ISO) “Türkiye'nin

500 Büyük Sanayi KuruluĢu” çalıĢmasında

2009 (*) yılı verilerine göre;

• Ġhracat sıralamasında Genelde 18.,

Kamuda 1.sırada (434.511 Bin$),

• En fazla kar eden ilk 50 kuruluĢ içinde 11.,

Kamuda 4.sırada (315.684 Bin TL)

• Üretimden SatıĢlar (Net) sıralamasında

Genelde 56.,

Kamuda 6.sırada (694.860 Bin TL)

Page • 20


ETİ MADEN

“GELİŞME VE BÜYÜMEK

İÇİN İNOVASYON”

ANLAYIŞINI

BENİMSEMİŞTİR.

Page • 21


Ġnovasyon ve Ar-Ge ÇalıĢmaları

Eti Maden 75 yıllık tarihinde ilk defa tasarımından

mühendisliğine, projesinden tesis montajına kadar patente

konu satılabilir nitelikte bir buluĢ yapmıĢtır.

• Ġlk defa bir kamu kurumu adına kendi elemanlarının yaptığı

bir buluĢ olma özelliğini taĢıyan bu buluĢ, kalsine tinkal

adıyla kurum adına tescil ettirilmiĢtir.

BOR OKSĠT

KALSĠNE

TĠNKAL

SUSUZ

BORAKS

ÇĠNKO

BORAT

SODYUM

BOR

HĠDRÜR

KALSĠNE

KOLEMANĠT

BORLU

SODA

Page • 22


Ar-Ge Kapsamında Yürütülen Projeler

Sıra

No

Page • 23

PROJE ADI

BAġLANGIÇ

TARĠHĠ

PROJE

NO.

1 Kolemanit Kalsinasyonu 24.07.2004 2010.C.11.0020

2 Sodyum Bor Hidrür Üretimi 05.2005 2010.C.11.0030

3 Potasyum Pentaborat Oktahidrat Üretim Prosesinin GeliĢtirilmesi 09.2005 2010.C11.0010.5

4 Emet Cevher ve Konsantresinde Arsenik Giderimi 12.03.2007 2010.B.40.0020.4

5 Bigadiç DüĢük Tenörlü Cevherlerinin Ağır Ortam Ayırma Metodu ile ZenginleĢtirilmesi 12.03.2007 Tamamlandı

6 Atık Sulardan Bor Giderimi 06.2007 2010.C11.0010.5

7 Amonyum Pentaborat Üretimi 11.2007 Tamamlandı

8

Mikrodalga ile Çözeltilerin BuharlaĢtırılması , Bor Ürünlerinin Kurutulması ve Bor

Cevherlerinin Kalsinasyonu

9 Emet ve Kestelek Kolemanit Cevherindeki Demir Oranının DüĢürülmesi 31.01.2008 Tamamlandı

11.2007 2010.C11.0010.5

10 3-25 mm Ara Ürünlerinin Optik Ayırıcı ile ZenginleĢtirilmesi 04.2008 2010.B.40.0020.4

11 Kırka Konsantratör Tesisi Atıklarında Katı-Sıvı Ayrımı 21.04.2008 2010.B.40.0020.4

12 Borlu Çözeltilerden CO 2

Geçirilmesi ile Na 2

CO 3

Eldesi 05.2008 2010.C11.0010.5

13 Tinkalden Borik Asit ve Sodyum Sülfit Üretimi 14.04.2009 2010.C11.0010.5

14 Kalsine Pirit Külünden Altın , GümüĢ , Kobalt vb. değerli Elementlerin Kazanımı 14.05.2009 2010.C11.0010.5

15 Borlu Çözeltilerden NO x

Gazlarının Geçirilmesi ile NaNO x

Ürünleri üretimi 25.06.2009 2010.C11.0010.5

16 Elektroliz Yöntemiyle Borik Asit ve Sodyum Hidroksit Üretimi 21.07.2009 2010.C11.0010.5

17

Borik Asit , Bor Oksit ve Çinko Boratın Plastik ve Kompozit Ürünlerde Alev Geciktirici Olarak

Yaygın Kullanılabilirliğinin AraĢtırılması

25.06.2009 2010.C11.0010.5

18

Bor ve Bor BileĢikleri ile YapılandırılmıĢ Antifouling Nanoteknolojik Kaplama

Uygulamaları (Nano Kompozit Bor-NKB Projesi)

12.05.2010 2010.C11.0010.5

19 Kolemanitin Polimerik Malzemelerde Alev Geciktirici Olarak Kullanılabilirliği 18.05.2010 2010.C11.0010.5

20 Konsantratör Tesislerinde Triyaj ĠĢlemi Yerine Optik Ayırma Cihazı Kullanılması 13.082.010 2010.B.40.0020.4


PROJENĠN AMACI:

BETON ve ASFALT

ĠÇĠN NANOKOMPOZĠT

KAPLAMA PROJESĠ

(Borlu Nanokompozit Projesi)

Beton ve asfaltta karĢılaĢılan

alkali – silika reaksiyonu (ASR),

donma-erime çevrimleri,

karbonasyon ve korozyon gibi

sorunlara çözüm sunacak;

• Borlu nanokompozit

geliĢtirilmesi,

• Yüzeylere film kaplama

uygulamalarının yapılması ve

film kaplamaların özelliklerinin

incelenmesi

amaçlanmaktadır.


OPTĠK AYIRMA YÖNTEMĠ ĠLE CEVHER ZENGĠNLEġTĠRME

Page • 25

Bor Cevherlerinin

zenginleĢtirmesinde Near

Infrared’e Dayalı Optik

Ayırma Yöntemi ilk kez

uygulanmıĢtır.

• SatıĢ imkanı olmayan düĢük tenörlü ara

ürünler optik ayırma yöntemiyle

zenginleĢtirilerek ekonomiye kazandırılmaya

baĢlanmıĢtır.

• Ara ürünler, optik ayırma cihazında diğer

cevher zenginleĢtirme yöntemlerine göre %88

gibi oldukça yüksek bir verimle kazanılmıĢtır.


Proje kapsamında,

endüstriyel bor hidrür üretim tesisi

kurulması amacıyla Bandırma’da

100 ton/yıl kapasiteli bir pilot tesis

kurulacaktır.

SODYUM BOR

HĠDRÜR ÜRETĠMĠ

Bu tesiste hem pilot çapta üretim

yapılacak hem de daha sonra

kurulacak olan Endüstriyel ölçekli

tesisin optimum üretim koĢulları ve

dizayn parametreleri tespit edilmesi

amaçlanmıĢtır.


BOR TEKNOLOJĠSĠNDE MĠKRODALGA ENERJĠSĠ

•Mikrodalga fırınların bor kimyasallarının

susuzlandırılması ve kurutulması aĢamalarında,

cevherlerin kalsinasyonu, bünye sularının uçurulması

iĢlemlerinde ve üretim sırasında açığa çıkan zayıf

çözeltilerin deriĢik hale getirilmesinde kullanılması

amaçlanmıĢtır.

Page • 27


ANTIFOULING

NANOTEKNOLOJĠK

Bor ve bor bileĢikleri ile

yapılandırılmıĢ yeni

nanoteknolojik kaplamalar

geliĢtirilecek, bu kaplamaların

morfolojik, kimyasal ve fiziksel

özelliklerinden yararlanarak

çevreci yaklaĢımlar ve bu

yaklaĢımlarla yeni bor

kullanım alanları

geliĢtirilecektir.

KAPLAMA

(Nano Kompozit Bor Projesi)


Özel Bor Kimyasalları Politikamız

Ülkemizde bor’a dayalı

sanayinin geliĢmesi için

Özel Bor

Kimyasallarının

ülkemizde üretilmesi

gerekmektedir.

Eti Maden;

Özel Bor Kimyasalları

üretiminin

özel sektör tarafından

gerçekleĢtirilmesinden

yanadır.

Özel sektör, teknik

bilgi ve ham madde

temini konularında

desteklenecektir.


DĠNLEDĠĞĠNĠZ ĠÇĠN TEġEKKÜR

EDERĠM.

Page • 30

More magazines by this user
Similar magazines