Osmanlılarda Kütüphane Kültürü - Nevşehir Üniversitesi

dosyalar.nevsehir.edu.tr

Osmanlılarda Kütüphane Kültürü - Nevşehir Üniversitesi

Doç. Dr. Hakan Anameriç

Ankara Üniversitesi

Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi

Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü

Anameriç

1


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Türk-İslam devletlerinde içerik ve sayı yönünden zengin

kütüphaneler kurmak ve bunları bağışlamak/vakfetmek

güçlü ve kapsayıcı bir hükümdarlığı da simgeleyen bir

özellikti. Devleti yönetenler kendilerini kabul ettirmek,

tanıtmak, güçlerini kanıtlamak, halkını/tebaasını

sahiplenmek, çevresindekilere psikolojik ve siyasi baskı

sağlamak için büyük ibadethaneler/yapılar inşa

ettirmelerinin yanı sıra, kendilerine ait ve genelde

yaşadıkları “saraylarda” ve büyük “ibadethanelerde”

kütüphane kurmaya da özen göstermişlerdir. Bu

alışkanlık/davranış Büyük Selçuklular ile başlayan bir

gelenek olmuştur.

Anameriç

2


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Dönemin önde gelen bilim, edebiyat,

felsefe, dini kaynaklarını bir araya getirmek

Bu kaynakları korumak, geleneği devam

ettirmek,

Bu kaynakları çoğaltmak (istinsah) /

tercüme etmek

Gerektiğinde kullanıma sunmak (eğitim

faaliyetlerinde, yeni eserlerin

üretilmesinde)

İlmi/bilimi doğru bilgiyi yaymak,

Anameriç

3


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Osmanlılar, devletin kuruluşundan itibaren

ülkeyi zengin kütüphaneler ile donatmaya

ve İslam dünyasının muhtelif bölgelerden

ilim adamlarını ve o zamana göre oldukça

yüksek imkanlar sağlayarak memleketlerine

çekmeye özen göstermişlerdir. Böylece

İznik, Bursa ve Edirne gibi İstanbul

dışındaki başkentleri kısa zamanda devrin

seçkin bilim adamlarının toplandığı

merkezler haline gelmiştir.

Anameriç

4


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

XIX. yüzyıl sonlarına kadar tamamı vakıf kurumu olarak

kurulan bu kurumları kuran vâkıflar ise;

padişahlar,

vezir-i azamlar, vezirler, şeyhülislamlar,

valide sultanlar, padişah hanımları,

şehzadeler,

defterdarlar,

darüssaade ağaları,

ulema,

diğer devlet görevlilerinden hayırseverler ve din

adamları

Anameriç

5


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Örnekler;

II. Mehmed, I. Süleyman, II. Bayezid, III. Ahmed, I.

Abdülhamid, II. Mahmud….

Bezm-i Alem Valide Sultan

Kara Timurtaş Paşa, Çandarlı Halil Paşa, Köprülü

Mehmet Paşa, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Şehid

Ali Paşa, Hekimoğlu Ali Paşa,

Arif Hikmet Efendi

Koca Ragıp Paşa, Hacı Beşir Ağa, Atıf Efendi

Murad Molla, Veliyüddin Carullah, Mehmet Said Halet

Efendi, Ali Emiri

Anameriç

6


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

saraylarda kurulmuş ve genellikle padişahlara veya

şehzadelere ait özel (kişisel) kütüphaneler,

evler, konaklar, odalar vb. yerlerde kişisel amaçla kurulmuş

kütüphaneler (genelde kitaplık olarak

nitelendirilmektedir),

cami, medrese, mektep, dersane ve okul gibi eğitimöğretim

kurumları içerisinde ya da bu kurumların yakın

çevrelerinde kurulmuş kütüphaneler,

tekke, zaviye, türbe, hankah, ribat, mescid, dergah ve

mevlevihane gibi eğitim-ibadet kurumları içerisinde ya da

çevresinde kurulan kütüphaneler,

kendilerine özgü, bağımsız (müstakil) binalara sahip olarak

kurulan kütüphaneler

Ananmeriç

7


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Osmanlı toplumu içerisinde saray mensupları ve

ulemanın kütüphanelere dolayısıyla da yazılı kültüre

olan ilgisi dikkat çekicidir. Ancak önemli olan nokta,

bu sınıfların dışında ve çoğunluğu oluşturan tebaanın

yazılı kültüre olan ilgisidir. İznik, Bursa, Edirne ve

İstanbul gibi Osmanlı Devleti’ne çeşitli dönemlerde

başkentlik yapmış merkezlerin dışında bu ilgi pek

fazla gelişmiş değildi. Kütüphanelerin ortaya çıkış

nedenleri ve içinde bulundukları kurumlar da göz

önüne alınırsa, bu durumun kaçınılmaz olduğu da bir

gerçektir.

Anameriç

8


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Birer vakıf kurumu olarak kurulan

kütüphanelerde bulunan

dermenin/koleksiyonun oluşturulması

büyük oranda vakfedilen kitaplarla

gerçekleştirilmiştir. Ancak oluşturulan bu

derme aynı miktarda kalmamış ve zaman

içerisinde çeşitli yollarla gelişme

göstermiştir. Kuruluş döneminden itibaren

Osmanlı kütüphaneleri dermelerini şu

yollarla genişletmişlerdir:

Anameriç

9


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Vakıf sahiplerinin çeşitli dönemlerde vakfettiği

kitaplar,

Çeşitli kimselerin vakfettiği kitaplar,

Satın alma ile sağlanan kitaplar,

Kitap yazdırma - çoğaltma (katiban-ı kütüb ve

hattatların istinsah ettikleri kitaplar),

Çeşitli hükümdar, elçi, devlet adamları ve ileri

gelenlerden gelen hediye kitaplar,

Müsadere ile sağlanan kitaplar,

Ganimet yoluyla sağlanan kitaplar. [*]

Anameriç

10


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

[*] I. Selim’in Suriye-Filistin-Lübnan ve Mısır’ı kapsayan

seferi sonucunda Kölemen / Memlüklerle yapılan

Ridaniye ve Mercidabık savaşları sonucunda fethedilen

topraklardaki büyük kütüphanelerden ele geçirilen eserler

İstanbul’a gönderilmiştir.

[*] I. Süleyman’ın 1526’daki Mohaç Savaşı sonrasında ele

geçirilen Kral Corvinus Kütüphanesi’ndeki değerli

yazmalar da İstanbul’a getirilmiştir. (Macar Kralı Matthias

Corvinus / Corvin Matyas 1443-1490). Bu kütüphaneden

alınan eserlerin büyük bölümü 1875/76’da dönemin

padişahı II. Abdülhamid tarafından iade edilmiştir. Ancak

kitapların büyük bölümü Macaristan toprakları

dışındadır.

Anameriç

11


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

III. Murat’a hediye edilenler arasında kitaplar da

yer almaktaydı. 1589 yılında İran Şahı I. Abbas’ın

elçisi olan Haydar Mirza, Şah’ın barış dileğini

sunmaya geldiğinde, getirdiği hediyeler arasında

özenle yazılmış ve ciltlenmiş Kur’an-ı Kerim’lerin

yanı sıra Şahname, Hamse-i Nizamî, Külliyât-ı

Hâkânî, Yusuf ü Züleyhâ, Hafız Dîvânı, Mahzenü’lesrâr,

Rubaiyyat-i Hayyam ve Cemşid ü Hûrşid gibi

İran klasikleri de bulunmaktaydı.

Anameriç

12


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Avusturyalılarla aramızda geçen

Petervaradin Savaşı’nda şehit olan sadrazam

Ali Paşa’nın (1716) yalnız kataloğu 4 cilt

tutan kitaplarının müsaderesi için çıkan

irade üzerine bunlar arasında bulunan

felsefe, tarih ve astronomi kitaplarının

kütüphanelere vakfının caiz olmayacağına

dair şeyhülislam Ebu İshak İsmail Efendi’nin

fetva verdiği bilinmektedir.

Anameriç

13


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Ptolemaios’un Coğrafyası’nın İtalyancaya

çevirisini yapan Floransalı Francesco

Borlinghieri eseri önce Fatih’e göndermiş ancak

1481’deki ölümü üzerine oğlu II. Bayezid’e

tekrar göndermiştir. Bu da Fatih Sultan

Mehmed’in müspet bilimlere olan ilgisinin yurt

dışında da bilindiğini göstermektedir.

Fatih’in kitapları üzerinde “Mehmed bin Murad

Han” mührü yer almaktadır.

Anameriç

14


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Batı Dünyası’nda Bilimsel Devrim’in gelişmeye, ulusal dillerin

kullanılmaya, bilgi kaynaklarına ulaşımın ucuz ve kolaylaşmaya,

modern eğitim kurumlarının güçlenmeye başladığı XVIII.

yüzyılın ilk dönemlerinde Osmanlı Devleti’nde III. Ahmed ve

sadrazam Nevşehirli Damad İbrahim Paşa tarafından kurulması

öngörülen Tercüme Heyeti 1720-1730 tarihleri arasında Arapça ve

Farsça eserlerin Türkçeye çevrilmesi ve “…erkan-ı devletin veya

vükela-ı saltanatın mütalaasına sunmak…” amacıyla kurulmuş ve

Patrona Halil isyanına kadar çalışmalarına devam etmiştir.

Damat İbrahim Paşa ve dolayısıyla da III. Ahmet bu stratejiyle,

kendi dillerine yakın olan ve toplumun çeşitli alanlarında

kullanılan bu iki dildeki kitapların tercüme edilmesiyle halkı

kitaplar (basılı eserler) ile yakınlaştırmak, talebi artırmak ve

matbaanın kabullenilmesini kolaylaştırmak amaçlarına ulaşmayı

düşünmüş olabilirler.

Anameriç

15


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Yanyalı Esat Efendi Aristo’nun Fizik adlı

eserini Nevşehirli Damad İbrahim Paşa’nın

emriyle Kütübü’s-Semaniyye fi Simaü’t-Tabii

adıyla Arapçaya çevirmiştir. Kitabın

önsözünde (mukaddime) Aristo’nun Batılı

takipçileri olan Albertus Magnus (Büyük

Albert), Scotus Erigena ve Thomas Aquinas

(Aquinolu Tomasso)’dan bahsetmektedir.

Anameriç

16


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

İnebey (Eynebey) Medresesi ve

Kütüphanesi - Bursa

XIV. YY

Anameriç

17


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Selimiye Cami Kütüphanesi – Edirne - 1574/75

Anameriç 18


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Kanuni Sultan Süleyman

kütüphanesinde

İstanbul

XVI. YY

Süleymaniye Kütüphanesi

Anameriç

19


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Takiyüddin’in İstanbul’da kurduğu rasathane - 1575

Anameriç

20


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Köprülü

Kütüphanesi

1667/68

İstanbul

Anameriç 21


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

III. Ahmed Kütüphanesi – Topkapı Sarayı – İstanbul - 1719

Anameriç

23


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

I. Mahmud / Ayasofya Kütüphanesi – İstanbul – 1736

Anameriç 24


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Hekimoğlu Ali Paşa Kütüphanesi Hizane-i Kütüb’ü – İstanbul - 1738

Anameriç 25


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Nur-u Osmaniye Kütüphanesi – İstanbul - 1754

Anameriç 26


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Ragıp Paşa Kütüphanesi – İstanbul - 1763

Anameriç 27


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

İstanbul’un fethi,

Medreselerin çoğalması,

Fatih Sultan Mehmed’in pozitif bilimlere

olan ilgisi, kütüphanenin bilim

dünyasındaki öneminin farkındalığı,

Kitap telifleri, istinsahları, tercümelerindeki

artış,

Ekonomik sistemin yerleştirilmesi, vakıf

kurumunun/sisteminin gelişimi

Anameriç

28


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

İlginç bir hikaye;

Fatih Sultan Mehmed’in kütüphanecisi Molla Lütfi

(Tokatlı Sarı Lütfullah/Sarı Lütfi - 1494),Sinan Paşa

ve Ali Kuşçu’dan ders almış dönemin önde gelen

alimlerindendir. Molla Lütfi yeni sarayda Fatih Sultan

Mehmed tarafından oluşturulan kütüphaneye hafız-ı

kütüb olarak atanmıştır. Bu atamada hocası Sinan

Paşa’nın Fatih Sultan Mehmed’e “Elif gibi doğrudur,

ilme vakıftır, kabiliyetlidir, kütüphanenizi ona emanet

edebilirsiniz” telkini/önerisi etkili olmuştur.

Anameriç

29


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Köprülü Kütüphanesi ile müstakil binaya sahip

mimarinin ve hizmet türünün doğuşu,

Ekonominin kısmen de olsa bozulması !!!!!!!,

(külliyelerde sebil ve kütüphane sayılarının artması)

Matbaanın kullanılmaya başlaması ve İbrahim

Müteferrika’nın dilekçesi / istidası / arzuhali, 1729

Okul kütüphanelerinin kurulması / Batı biliminin

aktarılması XVIII. Yüzyıl

İlk cemiyet Kütüphanesi Cemiyet-i İlmiyye-i Osmaniye –

1861 – Münif Paşa

Devlet destekli ilk kütüphaneler Rasadhane-i Amire

Kütüphanesi – 1869, Kütübhane-i Umumi-i Osmani -

1882

Anameriç

30


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Anameriç

31


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Fatih Sultan Mehmed’in Arapça vakfiyesinde Medaris-i

Semaniye içindeki kütüphanenin hafız-ı kütübüne verilmiş

olan görevin açık bir biçimde belirtilmiş olması dikkat

çekicidir. Bu da o zamanlar kitaba karşı olan saygı ve

kıskançlığın göstergesidir. Kitaplar “yararlı ve kitapların

adlarını bilen hafız-ı kütüb tarafından müderrislerle

öğrencilere nöbetleşe olarak ödünç verilecek ve maiyetinde

bulunan bir katip de kitapların adlarını bir deftere

kaydettikten sonra, onları muhafaza ve hatta bir kitabın

yapraklarından birinin kaybolmamasına dikkat

eyleyecektir. Vakfın nazırı veya kaim-makamı her üç ayda

bir kere kitapları teftiş etmeye mecbur tutulacaktır”.

Anameriç

32


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Kitab-ı Bahriye 1521’de Damat İbrahim Paşa

aracılığıyla Kanuni Sultan Süleyman’a

sunulmuştur. Dönemin diğer önemli coğrafya

kitapları Seydi Ali Reis’in Muhit ve Miratü’l-

Memalik, ayrıca Ali Kuşçu’nun Fethiye adlı

Arapça matematik/astronomi eseri Hulasatü’l-

Hey’e adıyla Türkçeye çevrilmiştir.

Takiyüddin’in Alatü’r-Rasadiye li Zic-i

Şehinşahiye ve Sudretü’l-Münteha el-Efkar fi

Melekü’t-il-Felekü’d-Devvar.

Anameriç

33


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

I. Mahmud 1740’da Osmanlılardaki ilk halk

kütüphanesi niteliği taşıdığı söylenen Ayasofya

Kütüphanesi’ni kurmuştur. I. Abdülhamid, 1780

yılında birçok yabancı gezginin de bahsettiği ve kendi

adıyla anılan kütüphaneyi kurmuştur. Hamidiye

Kütüphanesi, İstanbul’da yabancıların da

yararlanabildiği kütüphanelerden biri olarak ün

kazanmıştır. III. Mustafa, III. Selim, Abdülmecid,

Abdülaziz ve II. Abdülhamid ise; kütüphaneler

kurmalarından çok dönemlerinde kütüphanelerin

içinde yer aldığı eğitim-öğretim kurumlarında ve vakıf

yönetimleri ile ilgili yaptıkları düzenlemelerle,

kütüphanelere farklı özellikler kazandırmışlardır.

Anameriç

34


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

1718 yılında III. Ahmed (1703-1730), Enderun Mektebi

öğrencilerinin ve öğretim görevlilerinin kitap

gereksinimlerini karşılamak amacıyla sarayda kurulan

müstakil binaya sahip ilk kütüphane olan Enderun

Kütüphanesi (III. Ahmed Kütüphanesi)’ni kurmuştur. I.

Ahmed’in okuma odasından sonra Osmanlı padişahlarının

konutu olan Topkapı Sarayı’nda padişahların kendileri için

oluşturdukları iki önemli okuma ve mütalaa mekanı daha

oluşturulmuştur. Bunlardan ilki 1733’de I. Abdülhamid

(1774-1789) tarafından oluşturulan Revan Köşkü

içerisindeki kütüphane bölümüdür. Bu kütüphane Hasoda

Kütüphanesi olarak da bilinmektedir.

Anameriç

35


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

İstanbul – Nur-u Osmaniye Külliyesi / Kütüphane “Hümayun

Kapısı”

“Utlubü’l-‘ilme mine’l-mehdi ila’l-lahdi”

“Beşikten mezara dek bilimi arayın”

1755

Gülşehir / Nevşehir – Karavezir Mehmed Paşa Külliyesi

/Medrese Kütüphane Girişi

“Em lekum kitabun fihi tedrusun”

Kur’an-ı Kerim Kalem Suresi 68/37

1780

“Yoksa, içinde bunu okuduğunuz (indirilmiş ) bir kitap mı

var”

Anameriç

36


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Anameriç

37


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Bugünkü Millet Kütüphanesi’nin kurucusu Ali Emiri Efendi

kişisel gayretleriyle yaklaşık 70.000 civarında yazma ve

matbu eski eseri Millet Kütüphanesi’nde muhafaza altına

almayı başarmış ve 4 yıl içinde 30.000 eseri tasnif etmiş

önemli bir bilim adamı ve kütüphanecidir. 1924 yılında

rahatsızlanarak Fransız Hastanesi’ne kaldırılan Ali Emiri

Efendi’ye Fransız işgal komutanı “Kitaplarınıza 30.000 bin

altın verelim, Paris’te size bir konak tahsis edelim ve bir de

Şarkiyat Enstitüsü kurarak sizi oranın başkanı yapalım”

teklifinde bulunur. Bu teklif üzerine Ali Emiri Efendi “Biz

misafirperver insanlarız. Teklifinizi duymamış olayım. Yoksa

elimdeki bastonu yersiniz” cevabını vererek bu sinsi teklifi

kesin bir dille reddetmiştir.

Anameriç

38


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Anameriç 39


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Charles Mac Farlane’ın 1828’de İstanbul’da geçirdiği 16 aylık

süre sonucunda yazmış olduğu anıları ilginç bilgiler

vermektedir. Okulda (Tıbbiye) Paris, Londra ve Viyana’da

bulunabilecek en yeni araçlar vardı. Küçük fakat iyi bir bitki

koleksiyonu, bir tabiat müzesi, jeolojik örnekler

koleksiyonu, çok yeterli bir kütüphane, elektrik aletleri, pil

bataryaları, hidrolik basınç aletleri, fizik bilimlerinde

deneyler için gerekli tüm araçlarla donatılmış bir laboratuar

vardı Mac Farlane okulun kütüphanesini incelediğinde

kitapların çoğunun Fransızca olduğunu belirtmekte; hatta

bu kitaplar arasında Fransız Devrimi’ni gerçekleştiren

Baron d’Holbach gibi materyalist filozofların kitaplarının

da bulunduğunu söylemektedir.

Anameriç

40


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Macar siyasetçi, gazeteci ve edebiyatçı Bertalan Szemere

Utazás keleten A Világosi Napok Után (Doğuya Seyahat)

adlı eserinde kütüphaneler ile ilgili olarak şunları

söylemektedir:

“Genel kütüphaneler (umumi kütüphaneler) haftanın beş

günü açık, görevliler okuyucuya büyük bir memnuniyetle

hizmet ediyorlar. Tüm kitaplardan suret alınabiliyor, kopya

edilebiliyor ancak kitaplar dışarıya ödünç verilmiyor.

Okuyucu salonda derin bir sessizlik içinde hareket ediyor.

Üstelik Türkler her yerde sigara içtikleri halde -

bakanlıklarda dahi memurlar sigara içerek çalışıyorlarşaşılacak

bir şekilde kütüphanelerde sigara içilmiyor.

Anameriç

41


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Gustav Jahn, 1875’teki İstanbul kütüphanelerini ziyareti

sırasında…

Kütüphanede konuşmalar çok az ve genellikle kısık

sesledir, ki Türklerin yabancılara karşı duyduğu can sıkıcı

merak sorununu bir tarafa bırakırsak, insan bizim bir çok

kütüphanede çalıştığından daha rahat çalışabilir. Ama

sadece kütüphaneciler değil, kütüphanelere gelen ulema

da, ziyaretimin amacını öğrendikten sonra her defasında

bana kendi evlerinde kullandıkları özel kütüphanelerinden

el yazmalarını almamda, bilimsel zorlukları çözmemde ve

kütüphaneciler üzerindeki etkilerini kullanarak bazı şeyleri

geçerli kılmamda çok destek oldular.

Anameriç

42


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Anameriç, Hakan. (2011). "İstanbul Kütüphanelerinin Batı Bilim ve Kültür Hayatına Etkileri: XIX.-XX.

Yüzyıllar ve Cumhuriyetin İlk Yılları". 7. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi: Türk ve Dünya

Kültüründe İstanbul Bildiriler II: Yaşamın İstanbulcası ve İstanbul'da Bilim ve Kültür

Kurumları = 7th International Turkish Culture Congress: In Turkish and World Culture

Proceedings II. içinde (527-564). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi.

Anameriç, Hakan ve Fatih Rukancı. (2010). "Rasadhane-i Amire'ye 1869 Yılında Alınan Bazı Araç ve

Kitaplar Hakkında Belgeler. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 49 (2):

223-244.

Anameriç, Hakan ve Fatih Rukancı. (2009). "Libraries in the Middle East During the Ottoman Empire

(1517-1918)". Libri, 59 (4): 145-154.

Anameriç, Hakan ve Fatih Rukancı. (2009). “Cumhuriyet Döneminden Günümüze Bilgi

Merkezlerinin Türkiye’de Bilginin Toplumsallaşmasındaki Etkileri”. Tülin Aren’e Armağan içinde

(29-54). Haz: İshak Keskin, Muhammet Hanifi Kutluoğlu ve Sevil Pamuk. İstanbul: Pamuk Yayıncılık.


Anameriç, Hakan. (2008). "Osmanlılarda Kütüphane Kültürü ve Bilimsel Yaşama Etkisi". OTAM

(Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), (19): 53-78.

Anameriç, Hakan. (2006). "İstanbul Köprülü Yazma Eser Kütüphanesi". Türk Kütüphaneciliği, 20

(2): 195-201.

Anameriç, Hakan. (2005). "Bursa Yazma ve Eski Eserler Kütüphanesi". Türk Kütüphaneciliği 19 (4),

467-470.

Cunbur, Müjgan. (1962). “Vakfiyelere Göre

Kütüphaneciler Derneği Bülteni 11 (1-2): 3-21.

Eski Türk Kütüphanelerinin Yönetimi”. Türk

Eche, Youssef (1963). Les Bibliothèques Arabes Publiques et Semi-Publiques en Mèsopotamie, Syrie et

en Egypte au Moyen Age. Damascus: Institut Français de Damas.

Emsen, Şemim. (1960). “Osmanlı İmparatorluğu Devrinde Türkiye Kütüphaneleri Tarihi”, Türk

Kütüphaneciler Derneği Bülteni 9 (1-2): 14-35.

Anameriç

43


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Erünsal, İsmail.E. (1999). “Osmanlı Kütüphanelerinin Tarihi Gelişimi”, Osmanlı

Devleti’nde Bilim, Kültür ve Kütüphaneler içinde (235-246). Yay. Hazl. Özlem Bayram

[ve diğerleri]. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği.


“İstanbul’da Mevcud Kütübhaneler”. (2007). Transkribe eden ve sadeleştiren: Hakan

Anameriç. Osmanlıca Belgelerde Kütüphaneciliğimiz içinde (32-36). Edi: Fatih

Rukancı ve Hakan Anameriç. Türk Kütüphaneciler Derneği.

Ötüken Adnan. (1962). “Eski Bir Defter60 Yıl Önceki Kütüphaneler”, TKDB 11 (3-4): 156-

179.




Rukancı, Fatih ve Hakan Anameriç. (2006). “Libraries as Science, Education and Cultural

Institutions in the Ottoman Empire (XIVth - XVIIth Centuries)”. Libri 56 (4 December):

252-263.

Sefercioğlu, Necmeddin. (1999).“Osmanlı Döneminde Kütüphane Katalogları”, Osmanlı

Devleti’nde Bilim, Kültür ve Kütüphaneler içinde (143-152). Yay. Hazl. Özlem Bayram

[ve diğerleri]. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği.

Ünver, A. Süheyl. (1952). “İkinci Selim’e Kadar Osmanlı Hükümdarlarının Hususî

Kütüphaneleri Hakkında”, IV. Türk Tarih Kongresi 10-14 Kasım Ankara içinde (294-

312), Ankara: Türk Tarih Kurumu.

Anameriç

44


Osmanlılarda Kütüphane Kültürü

Sunumda kullanılan Eynebey Medresesi ve Kütüphanesi, Köprülü

Kütüphanesi, Nur-u Osmaniye Kütüphanesi, I. Mahmud / Ayasofya

Kütüphanesi ve Ragıp Paşa Kütüphanesi fotoğrafları Doç. Dr. Hakan

Anameriç’in kişisel arşivinden, Kanuni Sultan Süleyman minyatürü,

Hekimoğlu Ali Paşa Kütüphanesi Hizane-i Kütüb’ü, I. Ahmed Okuma

Odası ve Selimiye Cami Kütüphanesi fotoğrafları, Özer Soysal, Türk

Kütüphaneciliği - IV: Belgeler Yazıtlar / Yapı XI. – XVIII. YY. İlk Yarı.

Ankara: Kültür Bakanlığı, 1998; Özer Soysal, Türk Kütüphaneciliği - V:

Yazıtlar / Yapı : Ek III / 2 : XVIII.Yy.İlk yarı - XIX.Yy. İlk Çeyrek adlı

eserinden, Takiyüddin Rasadhanesi fotoğrafı/resmi “Ekmeleddin

İhsanoğlu, XVI. Yüzyılda Osmanlı Astronomisi ve Müesseseleri adlı

makalesi ve http://www.akat.org/ast_tarihinden/osmanli_astronomisi/

adresinden, III. Ahmed Kütüphaneni fotoğrafı

http://www.restorasyonforum.com/istanbul/istanbul-kutuphanelerit185.0.html

adresinden alınmıştır.

Anameriç

45

More magazines by this user
Similar magazines