1. Eğitim Fakultesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine İlişkin ...

dokuman.tsadergisi.org
  • No tags were found...

1. Eğitim Fakultesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine İlişkin ...

1EĞĠTĠM FAKÜLTESĠ ÖĞRENCĠLERĠNĠN ÖĞRETMENLĠKMESLEĞĠNE ĠLĠġKĠN MOTĠVASYON DÜZEYLERĠ(Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Örneği)Arş. Gör. Ceyhun OZAN*Arş. Gör. Fatih Bektaş**Özet: Bu çalışmada öğretmen adaylarının öğretmenlikmesleğine ilişkin motivasyon düzeylerinin cinsiyet, sınıf düzeyi veailelerin gelir seviyesi değişkenleri açısından farklılaşma durumununbelirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Atatürk Üniversitesi, KazımKarabekir Eğitim Fakültesi`nde 2008-2009 eğitim-öğretim yılındaöğrenim gören 1. ve 4. sınıf öğrencilerinden 144`ü erkek, 124`ü bayantoplam 368 öğrenciye Acat ve Yenilmez (2004) tarafından oluşturulan“Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin MotivasyonDüzeyleri” ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada eğitim fakültesiöğrencilerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin motivasyon düzeylerindecinsiyet faktörüne göre ölçeğin yirmi üç maddesinden altı maddesindebayanların lehine anlamlı fark bulunmuştur. Sınıf düzeyine göre isesadece bir maddede anlamlı fark bulunmuştur. Öğrencilerin aileleriningelir düzeyine göre öğretmenliğe karşı motivasyon seviyelerinde deölçeğin sadece iki maddesinde anlamlı farklılığa rastlanmıştır.Anahtar Kelimeler: motivasyon, öğretmenlik mesleği,öğretmen adayları* Atatürk Üniversitesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi,Eğitim Bilimleri Bölümü, Eğitim Programları ve ÖğretimAnabilim Dalı, ozanceyhun@atauni.edu.tr** Atatürk Üniversitesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi,İlköğretim Bölümü, Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı,fatihbektas@atauni.edu.tr


2The Motivational Level Of The University Students At TheEducation Faculty About Teaching ProfessionAbstract: In this study, whether the motivational level of preserviceteachers about teaching profession has any differences interms of certain variables including gender, educational level, and theeconomic level of their parents. For this purpose, a scale “themotivational level of pre-service teachers about teaching profession”designed by Acat and Yenilmez (2004) was conducted to 144 maleand 124 female first and fourth year students at the AtaturkUniversity, Education Faculty of Kazim Karabekir in 2008-2009education year. In the study, as for the motivational level of thesestudents according to the gender difference, positive significantdifferences in 6 items of totally 23 items for the female students wereseen. According to the educational level, in only one item a significantdifference was found, as for the family income, in only two items ofthe scale, students displayed significant differences.Key words: motivation, teaching profession, pre-serviceteachersGiriĢMotivasyon, İngilizcede motive ve Latince moveresözcüklerinden gelmekle birlikte her iki sözcük de hareket etmek,eylemde bulunmak anlamındadır. Motivasyon, organizmayı hareketegeçirici, hareketi devam ettirici ve olumlu yöne yöneltici, üç temelözelliğe sahip, içerisinde istekleri arzuları gereksinimleri dürtüleri veilgileri kapsayan genel bir kavram olarak ifade edilmektedir (Aydın,2008: 152; Cüceloğlu, 2005: 229; Eren, 1989: 388).


3İnsan davranışlarını etkileyen çeşitli faktörlerden söz edilebilir.Ancak davranışın yönünü, şiddetini, kararlılığını belirleyen en önemligüç kaynağı motivasyondur (Fidan, 1996). Koç (1994) damotivasyonu yapılacak eylemin yönünü gücünü ve öncelik sırasınıbelirleyen organizmanın içinden ya da dışından kaynaklanandürtülerin etkisiyle bireyin harekete geçmesi şeklinde tanımlamıştır.Psikologlar motivasyonu ayrıntılı olarak araştırmışlar ve pekçok kuram geliştirmişlerdir (Pintrich, Cross, Kozma & Mckeachie,1986: 614). Bu kuramlar genelde iki grupta incelenmektedir. Birincigruptaki motivasyon kuramları insanın güdülenmesinin nedenlerini,dolayısıyla içeriğini araştıran kuramlardır. İçerik kuramlarıgüdülenmeyi yaratan durumları, olayları, insanın gereksinmelerinibulmaya çalışmaktadır. İkinci gruptaki motivasyon kuramları ise,güdülenmenin oluşumunu, oluşum aşamalarını araştıran süreçkurumlardır. Süreç kuramları gereksinmenin doğuşundan doyumunakadar gözlenebilen güdülenme sürecinin niteliğini tanımaya çalışır(Ergül, 2005: 69). Bu kuramlarla birlikte motivasyon iç ve dışkaynaklı olmak üzere iki şekilde incelenmektedir. İç motivasyon,bireyin bir davranışı sonlandırmaya dönük doğal ilgisi ve isteğidir.Zimmerman (2000: 89) başarı için gerekli olan motivasyon üzerindebireyin kendi inançlarının önemini vurgulamaktadır. Dış motivasyonise bireyin ilgisi ve isteğinin olmadığı durumlarda davranışıngerçekleşmesi için dıştan sağlanan kontrol anlamına gelmektedir. İçmotivasyon dış motivasyona göre daha çok tercih edilir görünse biletek başına yeterli değildir. Çünkü insanlar sadece farklı düzeydemotive olmazlar, aynı zamanda farklı türlerde de motive olurlar.Örneğin; bir öğrenci hiç ilgisi ve merakı olmadan, ailesinin veyaöğretmeninin onayını almak için derslerine yönelik motive olabilirken,


4bir diğeri yeni bilgi ve beceriler kazanmak için öğrenmeye karşımotive olabilir. (Ryan & Deci, 2000: 54; Gençay ve Gençay, 2007:242).Motivasyon başarıyı sağlayan en önemli etken olarakgörülmektedir. Bireyin mesleğine motive olabilmesi büyük ölçüdeyaptığı işi sevmesine bağlıdır. Bu sağlanabildiği takdirde insanlarmutlu oldukları gibi verimli de olabileceklerdir (Özsoy, 2005: 118).Ülkelerin kalkınmasında bireylere, üretken ve gelişmeye açıknitelikleri kazandırmayı amaçlayan çağdaş eğitim anlayışı, bireyinistediği, ilgisinin olduğuna inandığı ve kendisine uygun olan mesleğiseçmesine önem vermektedir (Yeşilyaprak, 2006: 190).Günümüzde öğretmenlik, özel uzmanlık bilgisi ve becerisigerektiren bir meslek olarak kabul edilir. Statü ve saygınlığı, ülke vekültürlere göre değişmekle birlikte öğretmenlik, doğrudan insanlailgili bir meslek olması yönüyle, öteden beri sadece bir kazanç kapısıdeğil, aynı zamanda kutsal bir meslek olarak görülmüştür. Türk eğitimtarihinde bilge kişilerin ve öğretmenlerin hep saygın bir yeri olmuş;öğretmen, toplumda davranış modeli, örnek insan olarak görülmüştür.Kısaca öğretmen, insan mimarı ve insanın kişiliğini biçimlendiren birsanatkardır (Şişman, 2009: 235).Akbaba (2002: 12), öğretmenlik mesleğinin seçiminde bireyinöğretmenlik mesleği ile ilgili beklentilerinin, öğretmenlik mesleğinebakış açısının, öğretmenliğin mesleki değerlerinin öneminedeğinmektedir. Bireye seçeceği meslek hakkında bilgi verilmesininötesinde uygulama alanına da katarak, mesleğin gerçek yüzü ilekarşılaşmasının sağlanması gerekmektedir. Türkiye’de EğitimFakültelerinin yeniden yapılandırılmasında bilgi ve uygulamaaşamalarında bir takım önemli değişiklikler gerçekleştirilmiş gibi


5görünse de, bu alanlardaki eksiklik ve sorunların çeşitli nedenlerdendolayı devam ettiği belirtilmektedir (Can, 2001: 13).Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze kadar devam edenöğretmenlik mesleği ile ilgili düzenlemeler, okullardagerçekleştirilecek olan eğitim kalitesi üzerinde doğrudan etkili olduğudüşünülen nitelikli öğretmenlerin yetiştirilmesinde görülmüştür.(Seferoğlu, 2004: 214). Türkiye`nin öğretmen yetiştirme alanındaoldukça zengin bir tecrübesi vardır. Çünkü Türkiye, örgün eğitimtarihi boyunca kendi eğitim kurumlarını kuran ve bunlara kendisiöğretmen öğretmen yetiştiren bir ülkedir. Türk eğitim tarihinebakıldığında, bugün öğretmen yetiştirme halen tartışılan bir konuolmasına rağmen, geçmişte bu konuda diğer ülkelere de örnekolabilecek zenginliklerde deneyim ve birikimlerimiz vardır.Toplumlarda bugünkü çabalar, değişen bilim dünyasına ayakuyduracak, toplumun ihtiyaçlarına cevap verebilecek üstün bilgi vebeceri ile donatılmış öğretmenlerin yetiştirilmesi üzerinedir (Karslı,2007: 189).Eğitim fakültelerine giren bir öğretmen adayı, baştan beriöğretmenliğe güdelenmekte ve geleceğe bir öğretmen olabilmek içinhazırlanmaktadır (Can, 1987: 67). Öğretmen adaylarının öğretmenlikmesleğini seçmelerinde para kazanma, mesleğin doyum sağlaması,toplumda saygı görülmesi, bireyi mutlu etmesi, stresli olmaması veöğretmenlik mesleğini sevme gibi iç ve dış faktörlerin etkili olduğunuortaya koyan çalışmalara rastlanmaktadır (Battal, Yurdakul ve Sahan,1998: 25; Boz ve Boz, 2008: 139). Para kazanma, sevme, mutlu olmaaynı zamanda motivasyon anlamına da geldiği için, bireyin yaptığı işisevmesi, ondan haz alması ile motivasyonları arasında pozitif bir ilişkiolduğu ifade edilebilir (Aydın, 2008: 122). Bu açıdan bakıldığında,


7ondan alınacak bir grup, örnek ya da örneklem üzerinde yapılantarama düzenlemeleridir (Karasar, 2006: 79).Evren ve ÖrneklemAraştırmanın evrenini Atatürk Üniversitesi Kazım KarabekirEğitim Fakültesi`nde 2008-2009 eğitim-öğretim yılında öğrenimgören 1. ve 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Evreni temsil edecekşekilde 1. ve 4. sınıf öğrencileri arasından rastlantısal olarak seçilen268 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Öğrencilerin144`ü erkek, 124`ü bayan olup, 156`sı 1. sınıfta 112`si 4. sınıftaöğrenim görmektedir.Verilerin Toplanması ve AnaliziAraştırmanın verilerini toplamak amacıyla Acat ve Yenilmez(2004; 129) tarafından oluşturulan “Öğretmen AdaylarınınÖğretmenlik Mesleğine İlişkin Motivasyon Düzeyleri” ölçeğikullanılmıştır. Ölçeğin kullanılması için araştırmacılardan e-postayoluyla izin alınmıştır. Ölçeğin geçerliği ve güvenirliği araştırmacılartarafından sağlanmış olup, Cronbach Alpha katsayısı 0.92 olarakbelirlenmiştir. Bu çalışmada yapılan güvenirlik analizi sonucundaCronbach Alpha katsayısı yeniden hesaplanmış ve 0.82 olarakbulunmuştur.Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılaraköğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğiyle ilgili motivasyondüzeylerine ilişkin aritmetik ortalama ve standart sapma değerlerihesaplanmıştır. Ayrıca gruplar arasında anlamlı bir fark olupolmadığını belirlemek amacıyla cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenleriiçin t-testi ve ailelerin gelir seviyesi değişkeni için one-way (tekyönlü)ANOVA yapılmıştır.Bulgular


8Eğitim Fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine ilişkinmotivasyon düzeyleri ile ilgili olarak sorulan 23 soruya verdiklericevapların aritmetik ortalama ve standart sapmaları Tablo 1’deverilmiştir.Tablo 1. Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleği ileĠlgili Motivasyon Düzeylerine ĠliĢkin Aritmetik Ortalama veStandart Sapma DeğerleriAnket Maddeleri N SS1. Öğretmenlik mesleğini ilgi duyduğum için seçtim. 268 3.30 1.412. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgileri öğrenmeyiiçtenlikle isteyerek yapıyorum.268 3.69 1.193. Kendimi öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi vebecerileri öğrenecek yeterlilikte hissediyorum.268 3.90 1.154. Öğretmenlik mesleği toplumda kabul görmemisağlayacak.268 3.27 1.235. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenirsem kendimi bulmuş olacağım.268 3.15 1.24*6. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenmek bir yetenek ve deneyim işidir. Ancak 268 2.25 1.16bunun bende çok sınırlı olduğunu düşünüyorum.7. Aldığım eğitim daha çok insana ulaşmamısağlayacak.268 4.01 1.088. Aldığım öğretmenlik eğitimi gelecekte çok dahakolay iş bulmamı sağlayacak.268 3.47 1.139. Aldığım öğretmenlik eğitimi sayesinde ilgialanlarıma ilişkin yazılı kaynaklara çok daha kolay 268 3.50 1.07ulaşacağım.10. Aldığım öğretmenlik eğitimi kariyerim açısındanyükselmemi sağlayacak.268 3.38 1.1911. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenirsem ailem mutlu olacak.268 3.73 1.2112. Öğretmenlik mesleği ile ilgili kazandığımbeceriler arkadaşlarım arasında bana prestij268 3.32 1.21kazandırıyor.*13. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenemeyişimin nedeni yeterli çaba268 2.92 1.37göstermememdir.*14. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenemiyorum çünkü bunları öğrenmeye çabalarkengerginleşiyorum ve unutkanlaşıyorum.268 2.29 1.25


915. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenmede işini severek yapan ve beni motiveedebilecek bir kişi ile çalışmam istekliliğimi artırır.16. Çalıştığım materyalin çekici olması ve ilgiçekmesi önemlidir.17. Birlikte eğitim aldığım grubun istekliliği benietkiler.*18. Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenmeye karşı bir dirence sahip olduğumu ve bunuhiçbir zaman tam olarak öğrenemeyeceğimidüşünüyorum.19. Beklentilerim doğrultusunda gerçekleşecek bireğitim-öğretim süreci öğrenme konusundakiistekliliğimi artırır.20. Öğrendiğim bilgi ve becerileri kullanacağımıbilmek beni daha da motive ediyor.*21. Benimki öğrenmek değil sadece bazı şeyleriezberlemek.22. Öğretmenlik eğitimi almamın benim yaşamkalitemi artıracağına inanıyorum.23. Gelecekte öğretmenlik mesleğinin vazgeçilmezbir meslek olarak yerini alacağına inanıyorum.* Olumsuz soru tipinde sorulmuştur.268 4.09 1.14268 4.13 1.07268 3.98 1.12268 2.04 1.15268 4.03 1.10268 3.91 1.17268 2.32 1.31268 3.71 1.16268 3.03 1.35Tablo 1 incelendiğinde en yüksek ortalamaya sahip maddenin“çalıştığım materyalin çekici olması ve ilgi çekmesi önemlidir” ( =4,13) maddesi olduğu görülmektedir. Bunu takip eden en yüksekortalamaya sahip maddeler de 15. madde “Öğretmenlik mesleği ileilgili bilgi ve becerileri öğrenmede işini severek yapan ve beni motiveedebilecek bir kişi ile çalışmam istekliliğimi artırır” ( = 4,09), 19.madde “Beklentilerim doğrultusunda gerçekleşecek bir eğitim-öğretimsüreci öğrenme konusundaki istekliliğimi artırır” ( = 4,03) ve 7.madde “Aldığım eğitim daha çok insana ulaşmamı sağlayacak” ( =4,01) maddesidir. Diğer maddelere bakıldığında ise olumsuz sorutipinde sorulmuş olan 5 madde dışında kalan bütün maddelerin 3.00ortalamanın üzerinde oldukları görülmektedir. Olumsuz soru tipindesorulmuş olan 6, 13, 14, 18 ve 21. maddelerde ise ortalamaların


103.00`ın altında olduğu, bu sonucun da öğretmen adaylarının ilgilimaddelerde olumlu motivasyon düzeyine sahip olduklarını işaret ettiğisöylenebilir. Öğretmen adaylarının motivasyon düzeylerinin en düşükolduğu madde ise 23. madde “Gelecekte öğretmenlik mesleğininvazgeçilmez bir meslek olarak yerini alacağına inanıyorum”maddesidir. Öğretmen adayları öğretmenlik mesleğinin gelecekteönemli bir yere sahip olup olmayacağı konusuna tereddütlüyaklaşmışlardır. Sonuç olarak ölçekte yer alan bütün maddelere karşıöğretmen adaylarının olumlu motivasyon düzeyine sahip olduklarıbelirlenmiştir.Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine iliĢkinmotivasyon düzeylerinin cinsiyetlerine göre farklılaĢma durumu.Eğitim fakültesi öğrencilerinin, öğretmenlik mesleğine ilişkinmotivasyon düzeylerine ilişkin ölçeğin maddelerinden aldıklarıpuanların cinsiyete göre farklılaşma durumu ve farkın anlamlılığı t-testi ile analiz edilmiş olup, sonuçlar Tablo 2’de verilmiştir.Tablo 2. Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleği ileĠlgili Motivasyon Düzeylerine ĠliĢkin Cinsiyete Göre FarklılaĢmaDurumuMaddeNo123456Cinsiyet N SS Sd t pErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayan1441241441241441241441241441241441243.313.293.673.713.764.063.283.263.143.172.282.211.401.431.251.321.26.971.261.191.261.231.161.16266 .09 .93266 -.25 .81262.59-2.25*.03266 .18 .86266 -.20 .84266 .53 .60


117891011121314151617181920212223ErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayanErkekBayan1441241441241441241441241441241441241441241441241441241441241441241441241441241441241441241441241441243.914.133.383.573.493.503.353.433.553.943.323.332.962.872.282.313.874.353.964.343.804.192.072.013.924.173.764.102.312.343.703.713.013.051.16.961.131.141.121.011.231.151.281.101.221.221.361.391.201.321.28.901.17.911.171.021.201.091.151.031.30.981.341.281.151.171.371.32266266-1.66-1.43.10.16266 -.05 .96266 -.55 .58265.98-2.66*.09266 -.08 .94266 .52 .60266 -.24 .81256,85263.36266-3.64-2.99-2.86*.00*.00*.01266 .44 .66266261.10-1.88-2.44.06*.02266 -.16 .87266 -.06 .95266 -.21 .84*p


123. madde “Kendimi öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi vebecerileri öğrenecek yeterlilikte hissediyorum” (t=-2.25, p=0.03)maddesi bayan öğretmen adaylarının ( =4.06), erkek öğretmenadaylarına ( =3.76) göre kendilerini öğretmenlik mesleği ile ilgiliolarak daha yeterli hissettiklerini göstermektedir.11. madde “Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileriöğrenirsem ailem mutlu olacak” (t=-2.66, p=0.09) maddesi isebayanların ( =3.94), erkeklere ( =3.55) oranla öğretmenlik mesleğiile ilgili bilgi ve becerileri öğrenmelerinin ailelerini mutlu edeceğinedaha fazla inanmakta olduklarını göstermektedir.“Öğretmenlik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileri öğrenmedeişini severek yapan ve beni motive edebilecek bir kişi ile çalışmamistekliliğimi artırır” (t=-3.64, p=0.00) maddesi, bayan öğretmenlerin( =4.35), erkek öğretmenlere ( =3.87) göre öğretmenlik mesleği ileilgili kendilerini motive edecek biri ile çalışmalarının kendi çalışmaisteklerini arttıracağına daha fazla inandıklarını göstermektedir.“Çalıştığım materyalin çekici olması ve ilgi çekmesiönemlidir” (t=-2.99, p=0.00) maddesine göre ise bayanların ( =4.34),çalışılan materyalin ilginçliği konusunda erkeklere ( =3.96) göre dahaduyarlı oldukları söylenebilir.“Birlikte eğitim aldığım grubun istekliliği beni etkiler” (t=-2.86, p=0.01) maddesine göre bayan öğretmen adaylarının ( =4.19),birlikte çalıştıkları insanların motivasyonlarına erkek öğretmenadaylarından ( =3.80) daha fazla önem verdikleri yorumunaulaşılabilir.“Öğrendiğim bilgi ve becerileri kullanacağımı bilmek benidaha da motive ediyor” (t=-2.44, p=0.02) maddesine göre ise,


13bayanların ( =4.10), öğrendikleri bilgi ve becerileri meslekhayatlarında kullanmaya erkeklerden ( =3.76) daha fazla önemverdikleri söylenebilir.Fark bulunan altı madde dışında kalan on yedi maddede isebayan ve erkek öğretmen adayları arasında anlamlı bir farklılıkbulunamamıştır. Bu maddelere ilişkin olarak eğitim fakültesiöğrencilerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin motivasyon düzeylerindecinsiyet faktörünün önemli olmadığı sonucuna ulaşılabilir.Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine iliĢkinmotivasyon düzeylerinin sınıflarına göre farklılaĢma durumu.Eğitim fakültesi öğrencilerinin, öğretmenlik mesleğine ilişkinmotivasyon düzeylerine ilişkin ölçeğin maddelerinden aldıklarıpuanların sınıflarına göre farklılaşma durumu ve farkın anlamlılığı t-testi ile analiz edilmiş olup, sonuçlar Tablo 3’te verilmiştir.Tablo 3. Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleği ileĠlgili Motivasyon Düzeylerine ĠliĢkin Sınıflarına Göre FarklılaĢmaDurumuMaddeNoSınıf N SS Sd t p11. Sınıf 156 3.24 1.374. Sınıf 112 3.38 1.47266 -.75 .4521. Sınıf 156 3.62 1.234. Sınıf 112 3.79 1.13266 -1.11 .2731. Sınıf 156 3.81 1.224. Sınıf 112 4.03 1.03259.24 -1.59 .1141. Sınıf 156 3.24 1.274. Sınıf 112 3.32 1.16266 -.55 .5851. Sınıf 156 3.08 1.294. Sınıf 112 3.26 1.16266 -1.18 .2461. Sınıf 156 2.28 1.184. Sınıf 112 2.21 1.13266 .43 .6771. Sınıf 156 4.03 1.114. Sınıf 112 3.99 1.04266 .26 .808 1. Sınıf 156 3.46 1.14 266 -.19 .85


14910111213141516171819202122234. Sınıf 112 3.48 1.131. Sınıf 156 3.36 1.114. Sınıf 112 3.69 .981. Sınıf 156 3.42 1.234. Sınıf 112 3.34 1.131. Sınıf 156 3.73 1.264. Sınıf 112 3.72 1.151. Sınıf 156 3.38 1.224. Sınıf 112 3.25 1.211. Sınıf 156 2.96 1.374. Sınıf 112 2.87 1.381. Sınıf 156 2.36 1.284. Sınıf 112 2.21 1.221. Sınıf 156 4.15 1.174. Sınıf 112 4.02 1.101. Sınıf 156 4.17 1.074. Sınıf 112 4.08 1.081. Sınıf 156 3.99 1.174. Sınıf 112 3.96 1.051. Sınıf 156 2.01 1.094. Sınıf 112 2.08 1.231. Sınıf 156 4.09 1.104. Sınıf 112 3.96 1.101. Sınıf 156 3.92 1.194. Sınıf 112 3.91 1.151. Sınıf 156 2.37 1.274. Sınıf 112 2.27 1.371. Sınıf 156 3.67 1.244. Sınıf 112 3.76 1.031. Sınıf 156 2.94 1.264. Sınıf 112 3.16 1.45255.34 -2.56 *.01266 .53 .60266 .05 .96266 .85 .39266 .52 .60266 .99 .32266 .92 .36266 .70 .49266 .28 .78266 -.47 .64266 .98 .33266 .04 .97266 .60 .55260.15 -.66 .51218.57 -1.32 .19*p


153.69`dur ve aralarında anlamlı fark belirlenmiştir (t=-2.56, p=0.01).Buna göre kaynaklara ulaşmada öğretmenlik eğitiminin faydalıolacağına 1. sınıf öğrencileri daha az inanmakta iken, 4. Sınıföğrencilerinde bu güdü nispeten artmaktadır.Ölçeğin diğer maddelerine bakıldığında 1. ve 4. Sınıföğrencileri arasında öğretmenlik mesleğine ilişkin motivasyondüzeylerinde p


16öğretmenlik mesleğini isteyerek seçerken, yüksek olan öğrenciler isegenel olarak istemeden seçmektedirler.12. madde olan “Öğretmenlik mesleği ile ilgili kazandığımbeceriler arkadaşlarım arasında bana prestij kazandırıyor” maddesineise ailesinin gelir durumu “1000-1500 TL arasında olan öğrenciler enyüksek ( =3.51) ortalamayla katılırlarken, en düşük ( =2.74)ortalamayla da ailesinin gelir durumu 2000 TL ve üstü olan öğrencilerkatılmışlardır. Buna göre ailesinin gelir durumu nispeten düşük olanöğrenciler öğretmenlik mesleğini bir nevi toplum içerisinde yükselmearacı olarak görürlerken, diğer gelir gruplarındaki öğrencilerde ise budüşüncenin daha az olduğu yorumuna ulaşılabilir.Ölçeğin geri kalan yirmi bir maddesinde ise eğitim fakültesiöğrencilerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin motivasyon düzeylerindeailelerini gelir durumu faktörünün önemli olmadığı sonucunaulaşılabilir.TartıĢma ve SonuçAraştırmadan elde edilen bulgulara göre eğitim fakültesiöğrencilerinin genel olarak öğretmenlik mesleğine karşı motivasyondüzeylerinin olumlu olduğu belirlenmiştir. Araştırmada kullanılanölçeğin hiçbir maddesinde olumsuz motivasyon düzeyinerastlanmamıştır. Bunun bir nedeni olarak, öğretmenliğin son yıllardatercih edilen meslekler arasına girmesi gösterilebilir.Araştırmada eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmenlikmesleğine ilişkin motivasyon düzeylerinde cinsiyet faktörüne göreölçeğin yirmi üç maddesinden sadece altı maddesinde bayanlarınlehine anlamlı fark bulunmuştur. Geriye kalan on yedi maddede iseanlamlı fark bulunamamıştır. Acat ve Yenilmez (2004: 131-133) ise


1710 üniversitede 913 eğitim fakültesi öğrencisine uyguladıkları ve aynıölçeği kullandıkları araştırmalarında bayan ve erkek öğrencilerarasında bayanların lehine on üç maddede anlamlı fark bulmuşlardır.Buna göre araştırma sonuçlarının tam olarak örtüşmediği söylenebilir.Yedi maddedeki farkın ortadan kalkması iki araştırma arasındaki beşsenelik fark ve zaman geçtikçe ekonomik kaygılardan dolayıöğretmenlik mesleğinin sadece bayanlar değil erkekler tarafından daisteyerek seçilen bir meslek olması ve öğretmenlik mesleğinin güngeçtikçe bayan mesleği kavramından sıyrılması ile açıklanabilir.Araştırma bulgularına göre 1. sınıf ve 4. sınıfta okuyanöğrenciler arasında ölçeğin yirmi üç maddesinden sadece birmaddesinde anlamlı fark bulunmuştur. Buna göre eğitim fakültesiöğrencilerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin motivasyon düzeylerindesınıf faktörünün önemli olmadığı sonucuna ulaşılabilir. Öğrencilerineğitim fakültesine yeni başlamalarıyla bitirme aşamasına gelmeleriarasında öğretmenlik mesleğine karşı motivasyon düzeyleri açısındanbir fark oluşturmadığı söylenebilir. Öğrencilerin eğitim fakültesineöğretmenlik mesleğine ilişkin olumlu motivasyonla başladıkları,aradan geçen süreçte öğretmenlik mesleğini daha fazla tanımaları ilebirlikte motivasyon seviyelerinin düşmediği sonucuna ulaşılabilir.Acat ve Yenilmez (2004: 134-136) de araştırmalarında genel olarak 4.sınıfların olumlu motivasyona sahip olduklarını belirtseler de ölçeğinsadece dört maddesinde anlamlı farklılık bulmuşlardır. Bu sonucagöre araştırmaların sonuçlarının birbirlerini desteklediği ifadeedilebilir.Öğrencilerin ailelerinin gelir düzeyine göre öğretmenliğe karşımotivasyon seviyelerinde ölçeğin sadece iki maddesinde anlamlıfarklılığa rastlanmıştır. Buna göre öğrencilerin ailelerinin gelir


18düzeyinin düşük ya da yüksek olmasının öğretmenlik mesleğineilişkin motivasyon seviyelerini belirlemede önemli olmadığı sonucunaulaşılabilir. Bu durum öğrencilerin ailelerinin görüşlerinden çok kendigörüşlerine göre meslek tercihinde bulunmaya başlamalarının birgöstergesi olabilir. Ergenlik dönemi ile birlikte bireyselleşme çabasıiçinde olan öğrenciler, meslek tercihi konusunda da kendi tercihleriniyansıtmış olabilirler. Acat ve Yenilmez (2004: 136) dearaştırmalarında ailelerin sosyo-ekonomik düzeylerinin öğrencilerinöğretmenlik mesleğine karşı motivasyonlarında belirleyici olmadığısonucuna ulaşmışlardır. Buna göre araştırmaların sonuçlarıörtüşmektedir.Sonuç olarak eğitim fakültesi öğrencilerinin hemen hemenhepsinin öğretmenlik mesleğine karşı olumlu motivasyona sahipoldukları, çok az düzeyde motivasyon sorunu yaşadıklarıbelirlenmiştir.Bu sonuçlara dayanarak aşağıdaki öneriler de bulunulabilir:1. Eğitim fakültesi öğrencilerinin çeşitli uygulamalar ve etkinlikleryapabilmek ve öğretmenlik mesleğini daha yakından tanıyabilmekiçin M.E.B.`na bağlı okullara okul deneyimi dersleri haricinde derahatlıkla gidebilmeleri sağlanmalıdır.2. Eğitim fakültelerindeki meslek bilgisi derslerinin öğrencilerinöğretmenlik motivasyonlarını artırıcı nitelikte işlenmesine özengösterilmelidir.KAYNAKLARAcat, M. B. ve Yenilmez, K. (2004), “Eğitim Fakültesi ÖğrencilerininÖğretmenlik Mesleğine İlişkin Motivasyon Düzeyleri”, ManasSosyal Bilimler Dergisi, No.12: 125-139.


19Akbaba, S. (2002), “Öğretmen Yetiştirmede Mesleki Rehberliğin Yerive Önemi”, Milli Eğitim Dergisi, No.155–156.Aydın, A. (2008), Eğitim Psikolojisi, Pegem A Yayıncılık, Ankara.Aydın, Hamdi A. (2008), Çağdaş Yönetim ve Örgütsel Başarım (Ed:M. Şerif Şimşek, Adnan Çelik), Eğitim Kitabevi Yayınları,Konya.Battal, N., Yurdakul, B. ve Sahan, H. H. (1998), “Farklı BranşlardanMezun Olan Sınıf Öğretmenlerinin Öğretmenlik Mesleğineİlişkin Görüşleri ve Karşılaştıkları Sorunlar”, BalıkesirÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C.1, No.2: 19-34.Boz, Y. ve Boz, N. (2008), “Kimya ve Matematik ÖğretmenAdaylarının Öğretmen Olma Nedenleri”, Kastamonu EğitimDergisi, C:16, No:1: 37-144Can, G. (1987), “Öğretmenlik Meslek Anlayışı Üzerine BirAraştırma”, Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, C.2,No.1.Can, N. (2001), “Öğretmenlik Uygulamasının Yönetimi ile İlgili YeniDüzenlemenin Getirdikleri ve Yaşanan Sorunlar”, ErciyesÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, No.11: 1-18.Cüceloğlu, D. (2005), İnsan ve Davranışı: Psikolojinin TemelKavramları, Remzi Kitabevi, İstanbul.Eren, E. (1989), Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi, BetaYayıncılık, İstanbul.Ergül, H. F. (2005), “Motivasyon ve Motivasyon Teknikleri”,Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, C.4, No.14: 67-79.Fidan N. (1996), Okulda Öğrenme ve Öğretme, Alkım Yayın Evi,Ankara.


20Gençay, Ö. A. ve Gençay, S. (2007), “Beden Eğitimi Ve SporYüksekokulu Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine İlişkinMotivasyon Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısındanİncelenmesi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler EnstitüsüDergisi, No.17: 241-253.Karasar, N. (2006), Bilimsel Araştırma Yöntemi, Nobel YayınDağıtım, Ankara.Karslı, M. D. (2007), Eğitim Bilimine Giriş, Pegem A Yayıncılık,Ankara.Koç, Ş. (1994), Spor Psikolojisine Giriş, Saray Medikal Yayıncılık,İzmir.Özsoy, O. (2005), Değişen Dünyada Meslek Seçimi GeleceğinMeslekleri, Hayat Yayıncılık İletişim Eğitim Hizmetleri,İstanbul, 2005.Pintrich, P.R., Cross, D.R., Kozma, R.B. ve Mckeachie, W.J. (1986),“Instructional psychology”, Annual Review of Psychology, 37,611-651.Ryan, R. M. ve Deci, E.L. (2000) “Intrinsic and Extrinsic Motivations:Classic Definitions and New Directions”, ContemporaryEducational Psychology, No.25: 54-67.Seferoğlu, S.S. (2004), “Öğretmen Adaylarının Öğretmenliğe YönelikTutumları”, XII. Eğitim Bilimleri Kongresi, Gazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.Şişman, M. (2009), Eğitim Bilimine Giriş, Pegem A Yayıncılık,Ankara.Yeşilyaprak, B. (2006), Eğitimde Rehberlik Hizmetleri, NobelYayıncılık, Ankara.


21Zimmerman, B. J. (2000), “Self-Efficacy: An Essential Motive toLearn”, Contemporary Educational Psychology, No.25: 82-91.

More magazines by this user
Similar magazines