Views
2 years ago

00Trilye sayi30_Layout 1 - Trilye Restaurant

00Trilye sayi30_Layout 1 - Trilye Restaurant

Doç. Dr. B. Nazan

Doç. Dr. B. Nazan WALPOTHBern Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kardiyoloji ABD Öğretim Üyesinazan.walpoth@insel.ch100 YaşınıDevirenler KulubüDünyanın yaşayan en yaşlı insanı Japon Jiröemon Kimura geçen ay116 yasında vefat etti.yaşındaki aktif, çok bakımlı hanım hastam ile94girişim gerektiren kapak rahatsızlığını konuşuyordum,refakatindeki bey için, “Eşiniz de gelebilirkonu önemli detaylı konuşup ne yapacağımıza, risklerigöz önünde bulundurarak birlikte karar verelim”dedim. “O benim erkek arkadaşım dışarıda bekleyebilir”dedi. Konuşma sırası iki kez saate bakan hastam“Lütfen açık ameliyat olsun; ben uzun vadeli iyi çalışanbir kapak istiyorum” dedi. “Hem şimdi acelem vargitmem gerek, erkek arkadaşım ile Tango kursumuzvar” dedi. Gülümsedim. İstediği oldu ve ameliyat sonrası3 gün gibi kısa bir zaman diliminde eskisindendaha fit hiç bir rehabilitasyon programına gerek duymadanhastaneden ayrıldı. İsviçre’de çalıştığım üniversitehastanesinde yaşadığım bu olay inanın ki nadirbir durum değil. Burası erkek ortalama yaşı 80.3 yıl,kadın ortalama yaşı 84.7 yıl olan bir yer. (Türkiye’dekadın için 76 yaş, erkek için 72 yaş 2012 İstatistikleri)Günlük programları çok dolu olan bu fit yaşlı insanlarınsağlık kontrolleri için günlük aktivitelerinin yanındazaman bulmak genelde çok zordur.Hepimizin hayali değil midir (yaşlı) Lucas Cranachìn “gençlik havuzu” tablosunda ifade ettiği şekildehavuza yaşlı girip genç dinamik olarak yine çıkabilmek.Sonsuz yaşam, ölümsüzlük hayali olsa da 100yaşını devirenler kulübüne girebilmek birtakım faktörlerebağlı.Kyotango’dan gelen Kimura’nın 7 çocuğu, 14 torunu,25 torunun çocuğu ve 14 torunun torunu vardı. 45 yılpostacı olarak çalıştıktan sonra emekliliğinden sonrada 90 yaşına kadar kendi tarlarında çalışmaktaydıKimura.Kayıtlara geçen en yaşlı insan 122 yaşında vefat edenFransız Jeanne Louis Calment (1875-1997) dir. 13yaşında Vincent van Gogh ile karşılaşmış, kızını çokgenç yaşta daha 36 yaşındayken kaybetmiş biriMadame Calment. 80 yaşında eskrime başlamış, 100yaşına kadar bisiklete binmiştir. Sigara yanında bolmiktarda çikolata ve şarap içermiş. Nihayet 110 yaşındaevi yanınca (düşkünlükten değil) yaşlılar evine gitmeyikabul etmiştir.Romalılar zamanında insanlar ortalama 22 yıl, ortaçağda 33 yıl, 19 yüzyılın başında 49 yıl yaşıyorken,günümüzde insanlar ortalama 70-80 yıl yaşayabiliyorlar.Günümüzde Orta Avrupa’da doğan bir bebek %50şansla 100 yaşına gelebilir. Halihazırda 5000 insandanbiri 100. doğum gününü kutluyor, 7 milyon insandanbiri 110 yaşını görebiliyor. 90 yaşındakiler günümüzdefutbol oynuyor ya da maraton koşusuna katılabiliyor.Bu durum çevresel faktörlerin iyileşmesi, tıbbın ilerlemesiyanında kişilerin genleri ve yaşam stili, yaşamabakışı ile çok yakından ilgili.Yaşlanma neye bağlıVücudumuz sayısız hücreden oluşmakta. Bu hücrelerdeğişik süre yaşamakta. Ölen hücrelerin yerine yenilerigelmekte. Çoğu hücre sınırlı bölünebiliyor. İlerleyenyaşla ölen hücrelerin yenilenmesi zayıflamakta veyahücreler yenilenememekte ya da yerine hastalıklı hücrelergelişip hastalıklar oluşmakta. Yaşlandıkça hücrerejenerasyonu mekanizmaları da iyi çalışmamakta.1960’lıyıllarda Hyflick isimli araştırmacı hücrekültürlerinde insan hücresinin en fazla 50 kez bölüne-70

SAĞLIKbildiğini gözlemlemiştir. 20 yıl sonra araştırmacılarhücre bölünmesi sırasında DNA’nın çift kata çıktığınıve her seferinde bir parçasının yok olduğunu bulmuşlar.Kromozom şeklinde hücrede görülen DNA’nınson kısımları yani Telomerler kodlanmayan DNAolup DNA-Polimeraz enziminin bağlanma yeridirler.Bu DNA-Polimeraz enzimi genetik kodun hücrebölünmesi ile iki katına çıkmasından sorumludur. Herhücre bölünmesinde telomerler kısalır ve DNA-Polimeraz enzimi için artık bağlanma yeri kalmayıncayakadar bu durum devam eder, bu aşamadan sonraartık hücre bölünemeyecektir.Diğer neden oksidatif strese fazlaca maruz kalma ileilgili hücre yıpranması. Böylelikle hücre dolayısıylaorganizma yaşlanmakta. Fakat fiziksel hareket ile oluşanoksidatif stresin iyi etkisi var, insülin rezistansınıbaskıladığı ve vücudun diğer oksidatif stres yapıcılarınakarşı direncini artırdığını gösterilebilmiştir.Fiziksel aktivite ile gelen iyi oksidatif stresin iyi etkisidışarıdan alınan Vit C, Vit E ile azaltılmaktadır. Ekvitamin alanlara duyurulur.İyi genler mi? İyi yaşama mı ?Yaklaşık 150 SNPs (snips, single nucleotide polymorphism)den yola çıkarak uzun yaşama ile ilgili 70gen tanımlanmıştır. Bunlardan 3’ü en çok bilinenlerdir:APOE (aynı zamanda Alzheimer ile bağlantılıolan gen), EXO1 (DNA onarımını güçlendiriyor),FoxO-gen (hücrenin enerji bilançosundan, insülinregülasyonundan sorumlu).Avrupa, ABD ve Japonya’da pek çok 100 yaşındakiinsanda bu genlerin çeşitli varyasyonları görülmektedir.80-90 yaşına gelenlerde %70 çevresel faktörler%30 genlerin etkisi olduğu düşünülüyor. 100, 110yaşına gelenlerde genlerin ağırlığı daha baskın.Genlerin yanında yaşam stili, hayata bakış ve sosyal(fiziki ve manevi) entegrasyon çok çok önemli.Max Plank Enstitüsü’nden gelen bir araştırmaya görebeklenen yaşımızı daha hayatın ilk yıllarında %10kadar etkileyebiliyoruz. Sonra sosyal ve ekonomikfaktörler, eğitim ve yaşam stili önem kazanıyor. Bufaktörlere %65-70 kadar yaşlanabilmeniz ile ilgili.Genlere düşen pay ise sadece %25-30 kadardır. Bunagöre 70 yaşında bile olsanız sigarayı bırakmanızyaşam uzunluğu açısından size fayda verebilir.Japon Okinawa adasında yapılmış çok inceleme var.Dünyada en çok 100 yaş civarı insan burada yaşıyor.İyi beslenme ve hareket etme yanında insanların biruğraşısının olması, toplumda saygı görmesi ve de sosyalbir ağa dahil olmasının (aile, arkadaşlar, dernekler)önemli olduğu gösterilebilmiş. Araştırmacılaraynı sonuçları 90 yaş üzeri çok insanın yaşadığıSardunya adasındaki çalışmalarında da gözlemlemişler.Akdeniz Üniversitesi Gerontoloji bölümünde yapılanbir araştırmaya göre ülkemizde son yapılan nüfussayımına göre 100 yaşın üzerinde olanların sayısı inanılacakgibi değil ama 33 binin üzerinde. Bunlardanen dikkat çekeni Aydın'ın en büyük ilçesi Nazilli. Builçede 90 yaş üzeri tam 161 kişi var. Bunlardan 48'i100 yaşın üzerinde durumunda. Aktivite, optimisthayat felsefesi, paraya önem vermeme ve onlarıkucaklayan iyi bir sosyal çevre, sağlıklı bir yaşam stilibu yaşlıların ortak paydası olarak tanımlanmış.Heidelberg Üniversitesi’nden (C. Rott et all.) gelen biryaşam kalitesi araştırmasına göre 100 yaşındakiler 40-60 yaşındakilerden hiç farklı hissetmiyor. Geleceğiplanlıyorlar, çok becerikli olarak zorluklar ile baş edebiliyorlar.Hayata karşı bakış açıları pozitif, hedeflerivar ve hayatın güzel şeylerine konsantre oluyorlar.Uzun sağlıklı genç yaşama yanında,uzun yaşlı sağlıksız yaşamakYaşlılık bilimcileri (Gerontologlar) nin artık hedefi buinsanları uzun yaşatma yanında sağlıklı olarak uzunyaşatabilmekte yatıyor. Yaşlılıkta sağlıklı kalabilmeninprevansyonu orta yaşlılık devrinde başlayan programlarile desteklenmektedir.Bunun hem sosyal hem de ekonomik nedenleri var,yatalak durumdaki yaşlıların ailelerine, ülkelerininbütçelerine getireceği yük korkutmaktadır. Ekonomistleruzun emekli maaşı alanların ülke bütçelerinegetireceği yükün karamsar tablosunu çiziyorlar.Böyle giderse emekli maaşlarının düşmek zorundaolacağı, 70-80 yaşından sonra da çalışmak zorundakalınacağına insanları hazırlıyorlar. Özellikle “babyboomer”lar (1950 ile 1965 arası doğanlar) kendilerinişimdiden hazırlamalı diyorlar.60 yaş üzeri nüfusu 10 milyon olan Türkiye en hızlıyaşlanan ülkeler sıralamasında 2. sıradadır. 2050’de60’i geçecek nüfusun: 30 milyon, bakıma muhtaç olacakyaşlı sayısı: 15 milyon olacağı hesaplanıyor. Bukonuda devletlere yaşlıları koruyan, gözetleyen uzunvadeli iyi bir strateji belirleme düşmekte.71

Big Bite Restaurant Menu
oba restaurant - Antalya Rehberler Odası
TEGEP_Bilgi_Serisi_2_Kurumsal_Akademilere_Bakis-1
No Öğrenci No Adı Soyadı HW1 HW2 1 1 1 1 1 1 ... - Dr. Aybars UĞUR
1._kademe_yardimci_antrenorluk_kursu_temel_etm_dersler