Views
2 years ago

Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi

Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi

Bu yayýnlarýmýz XXII.

Bu yayýnlarýmýz XXII. Uluslararasý Mimarlar Kongresi’nde yoðun birilgiyle karþýlanmýþ ve bu yöndeki yayýnlara hýz verilmesi gerekliliðivurgulanmýþtýr. Bu kapsamda Ýstanbul - Rumeli Ciheti “Sarýyer,Ýstinye, Arnavutköy, Bebek, Tarabya, Beþiktaþ, Kâðýthane” haritalarýbasýlmýþtýr.Ayný ciddiyetle ve üzerine aldýðý sorumlulukla bu tür yayýnlara biryenisi daha eklenmiþ ve “Alman Mavileri - 1913 - 1914 I. DünyaSavaþý Öncesi Ýstanbul Haritalarý” adý ile 3 cilt olarak yayýnlanmýþtýr.“Alman Mavileri” diye ün yapmýþ olan bu haritalar 1914 I. Dünyasavaþý öncesi Almanlarýn “Deutsch Syindikat für Staebaliche Arbeiten”adlý þirketi tarafýndan yapýlmýþ tüm suriçi Ýstanbul’ununyanýnda Eyüpsultan, Beyoðlu, Beþiktaþ, Kadýköy, Üsküdar gibi yerleþimmerkezlerini de içermektedir. Bu haritalar hakkýnda kýsacamalumat vermek gerekirse:Ýstanbul’un kent planlamasýna temel oluþturacak harita alýmý içinilk adým Ýstanbul Þehremaneti’nce, Halil Edhem Bey’in (ELDEM)þehreminliði döneminde (20 Temmuz 1909 - 6 Ocak 1910) atýlmýþtýr.Bu haritalarýn oluþturulmasý için gereken “Nirengi sistemi kurmaiþi” Fransýz Topoðrafya Cemiyeti’ne ihale edilmiþtir. Fransýzplancýlar Galata Kulesi merkezli bir nirengi sistemi kurarak, ölçümlerini1911 yýlýnda tamamlamýþlardýr. Nirengiye dayanan harita almaiþi 1913 yýlýnda “Deutsch Syindikat für Staebaliche Arbeiten”firmasýna ihale edilmiþtir. Bu firmanýn ölçümlerinden elde edilenbilgiler Almanya’ya gönderilerek çizimleri Almanya’da gerçekleþtirilmiþtir.Daha sonra Türkiye’ye geldikten sonra Osmanlýca kopyalarýyapýlmýþtýr.Her paftasý 66x100 cm. boyutunda, renkli, 1/1000 ve 1/500 ölçekliolarak hazýrlanan bu haritalarda mahalle veya semt adlarý, sokakve cadde, yapý adlarý, saraylar, elçilik binalarý, karakol, itfaiye, belediyevb. resmi binalar; cami, tekke, medrese, mezarlýk, hazire, türbe,kilise, sinagog vb. dini yapýlar; kule, duvar, sur, kýþla, jandarmakarakolu, tersane, atölye, levazým deposu vb. askeri yapýlar; hastahane,iskele, demiryolu, gar, istasyon türü kamu yapýlarý; adlarý ve135

gabarileriyle gösterilmiþtir. Semt, mahalle, cadde,sokak ve bina isimleri Türkçe isimlerin Fransýzcatelaffuz ediliþ þekliyle yazýlmýþtýr. Örneðin“cami” yerine “djami”, “çýkmaz sokak” yerine“tchikmaz sokak” yazýlmasý gibi. Adý geçen buyapýlar özellikle 1/500 ölçekli haritalarda plandüzleminde tüm dýþ konturlarýnýn ölçüleriylegösterilmesine karþýn; yapý malzemesinin cinsibelirtilmemiþtir.Alman Mavileri’nde ada ve parsel bilgileri iþlenmemiþ,birkaç istisna dýþýnda hamamlar ve konutlarçizilmemiþtir. Konutlar ada etrafýnda dönenyaklaþýk 0,5 cm. kalýnlýðýnda gri bir gölgeile gösterilmiþtir. 1/1000 ve 1/500 ölçekli, tekyapý ölçeðine kadar inen haritalar 1913-1914’te çizilmesine karþýn, 1/2000 ölçekli haritalardaha ziyade rehber nitelikli haritalar oluphangi paftanýn hangi bölgeye ait olduðunu göstermek amacýylayapýlmýþ ve 1918 - 1921 yýllarý arasýnda çizilmiþtirBu haritalarý teknik açýdan incelediðimizde:- Dikdörtgensel koordinat þebekesi Galata Kulesi’nin merkez koordinatlarýtarafýmýzdan bilinmemekle birlikte kuzey ve batý yönündeele alýnmýþtýr. Koordinatlarýn gösterici rakamlarý þebekenin kenarýndayazýlmýþtýr. 100 m.’ye 100 m.’lik simetrik kareler ve 10000m2’lik ayný alanlar halinde oluþturulmuþ koordinat þebekesininyardýmý sayesinde plan üzerindeki bütün uzaklýklar ve alanlar ölçülebilirve hesaplanabilir. Kuzeye doðru yönlenmiþ olan þebekeaþaðýdan yukarýya doðru bir çizgi halinde güney-kuzey yönündeolup, saðdan sola doðru olanlar ise doðu-batý yönündedir.- Önemli yükseklik kotlarý: Kotlar santimetre cinsinden Haliç seviyesindenverilmiþtir.- Eþ yükselti eðrileri: Haliç su seviyesinin 2’þer metre üzerinden verilmiþolan yükseltiler mahalleye göre yazýlmýþtýr. 10, 20, 30, 40m.’lik eðriler diðerlerine göre daha büyük gösterilmiþtir.- Kesin iþaretlerin eþitleþtirilmesi (Yükseklikler milimetre cinsindenHaliç seviyesinden verilmiþtir.) Ýþaretler (röperler) yatay olarakyerleþtirilmiþ olup, sivil ve anýt eserlerin duvarlarýna ya da kaldýrýmlarýndöþeme taþýna ve geniþ merdivenlere iþlenmiþtir.- 1/1000 ölçekli haritalar þehrin genel planýnýnnumaralandýrýlmasý ve açýlýmý.- 1/500 ölçekli haritalar þehrin genel planýnýnnumaralandýrýlmasý ve açýlýmýný göstermektedir.1925 yýlýnda Harita ve Kadastro Genel Müdürlüðü’nünkurulmasýyla Ýstanbul’un kadastralharitalarý yapýlmaya baþlanýldýðýnda“Alman Mavileri” altlýk olarak kullanýlmýþtýr.Ýstanbul ve bilad-ý selase (Suriçi ve Eyüp, Galata,Üsküdar), Beþiktaþ, Haliç ve çevresinidetaylý bir þekilde gösteren bu haritalarýnlejandý mevcuttur. Alman Mavileri’nin Osmanlýcaharfleriyle yazýlmýþ paftalarý da dahasonraki yýllarda yapýlmaya baþlanmýþ, budurum 1926 yýlýna kadar devam etmiþtir.Almanya’da çizilen ve “Alman Mavileri” adýyla anýlan bu haritalaraneden bu adýn verildiði bilinmemekle birlikte; havuz, dere, gölve deniz gibi su öðelerinin bu haritalarda mavi renkle gösterilmesindendolayý haritalarýn bu isimle anýlmasý bir tahminden öteyegitmemektedir.Arþivimizde araþtýrmacýlarýmýz tarafýndan en sýk kullanýlan bu haritalar,3 cilt olarak tasarlanmýþtýr. 1. ciltte Üsküdar, Kadýköy, Beþiktaþ’ýnbir kýsmý yer almaktadýr. 2. ciltte Beyoðlu, Eminönü veFatih’in çok az bir bölümü yer almaktadýr. 3. ciltte ise Fatih, Eyüpsultanbölgelerini kapsamaktadýr. Planlarda aranýlan yerleri rahatbulabilmek için kitabýn baþýna bir anahtar pafta konulmuþtur. Ayrýcacilt ve pafta numaralarýnýn yer aldýðý yaklaþýk 14.000 adetsemt, cadde, sokak ve bina dizini yer almaktadýr.Alman Mavilerini yoðun olarak kullanan mimarlar, þehir plancýlarý,avukatlar, tarihçiler ve diðer araþtýrmacýlar için bu kitap büyük bireksiklik giderilmiþ olacaktýr.Harita koleksiyonumuzda ayrýca Ýstanbul’un en eski haritalarý yeralmaktadýr. XIV. yy.’dan baþlayarak XX. yüzyýlýn baþlarýna kadarÝstanbul genel görünümünü yansýtmasý bakýmýndan da önemehaizdir.Yangýn haritalarýmýz Ýstanbul topografyasýnýizleme ve geliþimini tespit etmebakýmýndan eþsiz bir koleksiyondur.XIX. ve XX. yüzyýllarda Ýstanbul’un baþýnabir bela gibi çöreklenen Ýstanbulyangýnlarý kentin þehircilik anlamýndayapýsýný yok ettiði gibi kültürel birikimide kül etmiþtir. Muntazam bir suretteyapýlan yangýn haritalarý yangýn öncesive sonraki deðiþimleri tespit etmek veþehir planlarýndaki uygulamalara yardýmcýolmasý son zamanlarda en çokbaþvurulan kaynaklar arasýnda yerinialmýþtýr. Haritalar üzerindeki kotlamalarlabirlikte maalesef elimizde olmayanyangýn haritalarýna iþlenmiþ vemuhteþem deðerde bir kaynak oluþturmuþtur.Haritalarýn görsellikleri dekayda deðer bir ayrýntýdýr. Harita adlarý136

Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
R. - ?SMEK - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Editör'den... - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
el sanatlar dergisi SON(8). - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İnsan, özünde insanı arıyor… - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
ramazan - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
istanbul'un penç halleri - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
el sanatlar dergisi(7) MATBAA.indd - İSMEK - İstanbul Büyükşehir ...
kitap 4 - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Ailesi Sayı 31 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Sanat Usta İster, Usta ise Tâlip! - İSMEK - İstanbul Büyükşehir ...
212 Milyon YTL - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
istanbul'un izdüşümleri - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
“YÜZLEŞME” - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
B S B S B II III IV V - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Bülten - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Buyuksehir Ailesi Dergi D - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
KONSER - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
MART 2013 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Üsküdar Toplam Yatırım - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
ŞUBAT 2013 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Bakırköy - İstanbul Büyükşehir Belediyesi