Views
3 years ago

Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi

Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi

ne üzerinde ise

ne üzerinde ise kýrýlma, parçalanma vb. olumsuz etkiler oluþturmaktadýr.Canlýlar arasýnda nazardan en çok korunmasýgereken çocuklardýr. Çünkü onlar korunmasýz olduklarýndanbu güçten daha çok etkilenmektedirler. Yeni doðmuþçocuklarýn yüzlerinin örtülmesi, bazý kimselere gösterilmemesibu inançtan kaynaklanmaktadýr. Örneðinsaðlýklý bir bebek aniden hastalandýðýnda “Nazar deðdi”,“Göze geldi” denilmesi de yine nazar inancýna olan baðlýlýðývurgulamaktadýr. Bazý zamanlarda ise, kiþinin istemeden nazardeðdirdiðine inanýlsa da, ancak genel inanç nazarýn çekememezliktenkaynaklanýyor oluþudur. Beðenilen bir özelliði övmektenkaçýnarak “Nazar deðmesin”, “Allah nazardan saklasýn” gibi ifadelerkullanma alýþkanlýðý da yine bu inanç doðrultusunda kullanýlansözcüklerdir.Karýnca boynuzu,çekirdek, boncuklardanoluþmuþbir el, minikakik altýgenbiçimli taþýnbirleþmesiyleyapýlmýþnazarlýkNazar deðmesi daha çok gözlerle baðlantýlandýrýlýr. Çünkü kökeniSümerlere, Babillere, Eski Mýsýr’a deðin uzanan inanýþa göre, insanýniçindeki kötü düþünceler ruhun dýþarý açýldýðý gözlerden bakýþlarladýþarý çýkar, bu vurucu bir güçtür. Gözde çýkýþ yolunubulan bu vurucu gücü önlemenin ve onun getireceðizararlardan korunmanýn ilk çaresi de “göze gözle”karþý koyma düþüncesini doðurmuþtur. Bu nedenlerengi, biçimi gözü andýran her nesne, nazarýyani kötü bakýþý ya da kötü düþünceyiuzaklaþtýrýcý bir savunma aracý olarak kabul edilmiþtir.Kültürümüzde bunlarýn sayýsýz ve ilginçörnekleri bulunur. Anadolu’da önemli olan iþlev veyararlýlýk olmanýn yaný sýra dekoratif amaçlarla üretilenve bu özellikleri taþýyan çeþitli nazarlýklar yapýlmýþ,kullanýlmýþ ve günümüzde de kullanýlmaktadýrlar.Binbir Çeþit NazarlýkÝnsanlar neredeyse var olduðu günden beri nazardan korunmakiçin bir çok yola baþvurmuþ ve buna karþý çeþitli önlemnesneleri üretmiþler. Nazarýn olumsuz etkilerinekarþý baþvurulan en etkili yöntemlerden biri çeþitlinesnelerin olumlu yada olumsuz bir güç ileyüklü olduðuna iliþkin inançlaoluþturulan nazarlýklardýr.Bu düþüncebaðlamýnda çokzenginbir tablo oluþturandoðal ve yapay koruyucularýnarasýnda bulunançeþitli hayvanlarýn sahip olduðugüç, cesaret, çeviklik, iyigörme gibi bir takým özellikleri kendine aktarma düþüncesiyleoluþturulmuþ onlarýn diþ, boynuz, kemik vb. gibi uzuvlarýný veyasalyangoz, kaplumbaða, karýnca, deniz böceði gibi hayvanlar kullanýlarakyapýlmýþ nazarlýklar insanlarýn bedeninde, aracýnda veyaevinde bulundurulmuþtur.Ayný yaklaþým biçimiyle, koruyucu gücüyle birlikte saðlýk ve þansgetirdiðine inanýlan bazý taþlarda (akik, firuze, mercan, turkuvazvb. ) nazarlýklarda, bazen tek olarak, bazen de birkaç çeþidibir araya getirilerek kullanýlmýþlar.Kullanýlan malzemeler saymakla bitecekgibi deðildir. Ceviz, kestane,üzerlik, sarýmsak, hindistan cevizi,çörek otu gibi bitkisel malzemelerleoluþturulan nazarlýklar, koruyucuözelliklerinin yaný sýra doðalgüzellikleriyle de cazip görünmüþolsalar gerek...Hem kötü etkilerden koruyan, hem de þans getiren bir mesaj yada sembol taþýyan týlsýmlý nesneler olarak nitelendirebileceðimiznazarlýklar, bazen ayet, sure, dua gibi dini öðelerle de desteklenerekgüçlerinin arttýðýna inanýlýr. Maþallahlar, muskalar, þifa mühürleribunlara verilecek örneklerden…Nazarlýk (Kolye ucu) akiktaþýn ayný zamandavücuda enerji verdiðineve bir çok hastalýktankoruduðuna inanýlýr.Toplumlarýn sosyolojik ve folklorik özelliklerine göre biçimlenennazardan korunma yöntemleri, Türkler de Orta Asya ve153

Muska, gümüþ üzeri telkari süslemeli, boncuktan yapýlmýþ püskülsallamalý.Nazarlýk (Kolye ucu) Mavi taþ, hayvan kabuðunun gümüþe monteedilmesi ile yapýlmýþtýr.Þamanizm kökenli olup, çeþitli din ve kavimlerin etkisiyle bu günküþeklini almýþtýr. Ýslamiyet’te ise nazara karþý en güçlü olgu okumaktýr.Bir hadiste “Nazar gerçektir, zira deveyi kazana, insaný mezara sokar”denirken, Hz. Muhammed’in sahabeleriyle bir mezarlýktan geçerken,“Bu mezarlýkta kaç kiþi yatýyorsa, mutlaka yarýsýndan çoðunazardan ölmüþtür.” þeklindeki sözleri de nazardan nasýl korkulduðunungöstergesi olarak karþýmýza çýkmaktadýr.Kurþun dökme, ateþ söndürme, tuz patlatma da nazardan korunmayöntemleri arasýnda yer alýyor olsalar bile, nazarlýklar her ankullanýlma özellikleri açýsýndan daha da yaygýn bir özellik taþýmaktadýrlar.Nazar yaþamýn her alanýnda kendinigöstermiþ, türkülere þarkýlara aðýtlarakadar girmiþtir.“Elemterefiþ, Kem gözlere þiþ, Üzerlikpatlasýn, Nazar eden çatlasýn” tekerlemesinibilmeyen yok gibidir.“Alim gitme pazara uðratýrlar nazara“diyen halk türküsünde , “GözemiGeldik” diye seslenen þarkýda hepnazar korkusu gündemdedir.Ýlk çaðlardan bu yana, bunca bilimsel,teknolojik geliþmeye karþýn Nazarinancýnýn günümüzde de geçerliliðinikorumasý, en beklenmedik kiþilerdebile olmasý, bu inançla oluþanve geliþen nazarlýklara, muskalaraönem vererek insanlarýn yaþamýnda yer vermesi ve bunlarýmutluluk arayýþlarýnýn araçlarý olmalarýný saðlamalarý, belki de þaþýrtýcýbir gerçek olarak karþýmýza çýkmaktadýr. Üstelik bunlara inananlarkendilerini koruduðuna, yardýmcý olduðuna öylesine inanmýþlardýrki aksini söylediðinizde size içerleyecek, belki de sizdenuzaklaþacaklardýr. Ýster inanalým ister inanmayalým tümü yaþamýmýzýnbir parçasý nazar boncuklarý, inanan inanmayanlarýn kolundaboynunda. Oldukça kapsamlý olan Nazar ve Nazarlýk konusunu,gizemli olarak nitelendirebileceðimiz bu dünyanýn sýr perdesini20.yy. ortalarýna tarihlendirdiðimiz nazarlýk örnekleriyle biraz olsunaralamaya çalýþtýk.Günümüzde de hala nazara inanma oranýn yüksek olduðunu bilmekteyiz.Yapýlan araþtýrmalarda“Nazara inanýrmýsýnýz” sorusuna toplumunyüzde otuzunun evet yanýtýverdiði görülmüþ, nazara inanmadayaþ, eðitim, ekonomik ve sosyal durumgibi unsurlarýn bu konuda peketkili olmadýðý saptanmýþtýr. Gelecektebu gün halen yaþayan inançlarýnne kadarýnýn unutulacaðýný,bunlardan baþka nasýl yeni inançlargeliþtirileceðini bilememekteyiz.Hayvan diþi,boncuk ve þapparçalarýndan nazarlýkFakat þimdilerde bir müze koleksiyonundabile önemli bir yere sahipolmayý baþarabilen, maddi ve sanatdeðerinden çok geleneksel deðerleriylede öne çýkmayý baþarmýþ olanbu eserler, yüzyýllardan bu yana pekfazla þey deðiþmemiþ olduðunu bizeyansýtmaktadýrlar.154

Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Untitled - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
R. - ?SMEK - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Editör'den... - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
el sanatlar dergisi SON(8). - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İnsan, özünde insanı arıyor… - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
ramazan - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
istanbul'un penç halleri - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
el sanatlar dergisi(7) MATBAA.indd - İSMEK - İstanbul Büyükşehir ...
kitap 4 - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Ailesi Sayı 31 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
212 Milyon YTL - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Sanat Usta İster, Usta ise Tâlip! - İSMEK - İstanbul Büyükşehir ...
İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
istanbul'un izdüşümleri - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
“YÜZLEŞME” - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Buyuksehir Ailesi Dergi D - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
B S B S B II III IV V - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Üsküdar Toplam Yatırım - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Bülten - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
ŞUBAT 2013 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
ŞUBAT 2013 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
sempozyum giris.FH10 - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Avcılar'da - İstanbul Büyükşehir Belediyesi