Çiftlik Hayvanı Genetik Kaynaklarının Korunması ve Kullanımı İçin ...

zooteknidernegi.org

Çiftlik Hayvanı Genetik Kaynaklarının Korunması ve Kullanımı İçin ...

Hayvan Gen Kaynakları3sıralayabiliriz:1. Ülke-esaslı küresel yapı: Stratejinin yapısı 3 altelementten oluşmaktadır.Odak Noktaları ve Networkler: Ülkelere stratejilerinigerçekleştirebilmeleri için teknik yardımda bulunmak.Eylemde Yer Alacak Olan Taraflar: Bu eylemde yeralacak olan taraflara boyut kazandırmak (coğrafya,manejman, türler vb. konularda)Hakiki Yapı: Bilginin toplanması ve kullanımı,koordinasyonu ve manejmanını kolaylaştırılmak içinDAD-IS (Domestic Animal Diversity InformationSystem) olarak bilinen yapıyı ülke kullanımı için ileriiletişim ve bilgi sistemi olarak geliştirmek.2. Eylemin Teknik Programı: Altı elemanlı genişkapsamlı teknik bir program, ülke düzeyinde manejmaneylemini etkin kılacaktır. Bunlar sırasıyla;Karekterizasyon: Üretim çerçevelerini ve hayvangenetik kaynaklarını tanımlamada kullanılacakyöntemlerin değerlendirilmesi ve uygulanması.Özellikle türlerin moleküler genetik yapısını sistematikırk düzeyinde belirlemek.İn situ Kullanım ve Hayvan Gen KaynaklarınınKorunması: Hayvanları canlı olarak elde tutma vekullanmak (Ancak tek başına bir çözüm değildir).Ex-situ Koruma: 1500 ırktan sadece bir kaçının ya dayok olma tehlikesi altındaki ırkların sperma veembriyoları şimdilik korunmuştur.İletişim ve Bilgi Sistemi Gelişimi: Bu sistemleringelişimi, hayvan genetik kaynaklarının öneminin dahaiyi anlaşılmasını sağlayacaktır.Rehberlerin Geliştirilmesi ve Eylem Planı: Kararvermeye yardımcı olacak ülkelere yönelik elrehberlerine gereksinim vardır.İşbirliği, Koordinasyon ve Politika Geliştirme: Sınırlıinsan ve para kaynaklarını en iyi şekilde kullanmak vemanejman işlemini gerçekleştirmek için güçlüpolitikalara gereksinim vardır.3. Uzman KadrolarStratejinin gelişimine ve uygulanmasına yardımcıolacak en iyi uzmanlar kullanılmalıdır.4. Hükümetler İçi MekanizmaEylemin içinde doğrudan devlet veya hükümetin yeralması koruma konusunda güçlü politikalargeliştirilebilmesi için çok önemlidir. Özetle; küreselstratejinin başlatılmasındakisıralanabilir;temel amaçlar şöyle1. Ülkelere yardımcı olmak için küresel ülke-esaslı biryapının desteklenmesi ve geliştirilmesi.2. Manejman stratejilerini ve eylem planlarınıoluşturmak ve gerçekleştirmek için ülkelere yardımcıolunması.3. Hayvan gen kaynaklarının öneminin daha iyianlaşılmasını teşvik etmek.4. Bulunduğu yere uyum göstermiş hayvanlarınyetiştirme ve ıslahlarını kolaylaştırmak.5. Genom bankaları geliştirilmesine yardımcı olmak.6. Maddi olarak katkıda bulunmak isteyenlerle süreklikoordinasyonu sağlamak.7. Konu üzerinde hükümetler içi tartışmalar yapılmasınıve politika geliştirilmesini teşvik etmek.8. Düşük maliyetli manejman yaklaşımlarını veteknoloji gelişimini teşvik etmek.9. Eğitime önem vermek.10. Bu konuda hazırlanmış veri bankalarına girişikolaylaştırmak11. Dünya evcil hayvan çeşitliliğinin durumunu izlemekve rapor etmek12. Biyolojik Çeşitlilik anlaşmasına uymakKüresel Düzeyde Sağlanan Deneyim veİlerlemelerGen kaynaklarının korunması konusunda, küreseldüzeydeki deneyim ve eylemler şöyle özetlenebilir(FAO, 1999). Saha çalışmaları, 180 ülke'de ve 28 türdeyapılmış, hayvan genetik kaynakları için küresel bir veribankası kurulmuştur. Ülkelerden gelen bilgiler,ülkelerin yardıma gereksinimi olduğunu göstermiştir.Evcil hayvan çeşitliliğinin durumunu izleyebilmek içinDünya İzleme Listesi (The Worl Watch List forDomestic Animal Diversity) geliştirilmiştir. EyleminFAO'nun yönetim biriminin öncelikli bir eylemi olarakgeliştirilmesi desteklenmiştir. Bir pilot bölgesel odaknoktası belirlenmiş, ki bu Dünya çiftlik hayvanıırklarının yaklaşık 1/3'üne sahip olan 12 Asya ülkesiniiçermektedir. Ulusal odak noktaları ve ulusalkoordinatörler, şimdilik Avrupa, Asya-Pasifik veAmerika bölgesinden olmak üzere yaklaşık 60 ülketarafından tanımlanmıştır. Koordinatörler ve hayvan genkaynakları danışma komitesi (advisory committie), ülkeeylem planında yer almak isteyenlere yardımcı olmuş veHayvansal Üretim 45(1), 2004


4Çanta ve Oğuznetworkler geliştirmiştir. Danışma komitesi; ırklarüzerinde alan çalışması yapılması, izleme, kullanma,geliştirme ve koruma, ayrıca araştırma ve eğitimetkinlikleri düzenleme ve ulusal hayvan gen kaynaklarıveri bankalarının geliştirilmesi ve korunmasındansorumlu olacaktır. Konu ile ilgili toplantı veworkshoplar düzenlenmiştir. Proje tanımlama görevleri,bölgesel ve ulusal manejman birikimlerinin artırılmasıiçin, öncelikli bir çerçeve projeyi tanımlamak için 4bölgede randevulaşmış ve tarih belirlemiştir. DAD-IS'inkavramsal deseni geliştirilmiş ve sistemin ilk evresiuygulanmıştır. Ülkeler için teknik rehberlerhazırlanmıştır. Hayvan gen kaynaklarının dikkatealınması için hükümetler arası hazırlıklar başlatılmıştır.Geniş bir iletişim stratejisi geliştirilmiştir. İlktoplantının özet raporu DAD-IS'de yer almıştır.Veri BankalarıKoruma faliyetlerinin temeli, ırklar ve mevcutdurumları hakkında (yok olma tehditi altında olupolmadıkları gibi) yeterince bilgi sahibi olunmasıdır. Bubilgiler güvenilir olmalı ve normal aralıklarlagüncelleştirilmelidir. Bir veri bankasında bilgininbiriktirilmesi de, bunlara kolay ve hızlı erişiminsağlanabilmesinde sistematik veri toplama ve depolamabilgilerine gereksinim vardır. Hayvan genetikkaynaklarına ait bir veri bankasının oluşturulmasıgereksinimi aşağıdaki sorulara yanıt aranması sonucuortaya çıkmıştır. Bunlar bu veri bankalarının kurulmaamaçları ve gerekçelerinide oluşturmaktadır (Simon,1990).1. Hangi populasyon/ırk/hat/varyete/kaynakbulunmaktadır ve nerededir?2. Irkın damızlık dişi ve erkeklerinin sayısı nedir?3. Aynı ırk farklı yer ya da bölgelerde bulunuyor mu,bulunmuyor mu?4. Bir ırkın özgün özellikleri nelerdir ve diğer ırklarabenzerliği nedir?5. Bulunduğu yerdeki insanlar için önemi nedir?6. Söz konusu çevrede ırkın verim, üreme ve yaşamagücü gibi spesifik potansiyeli nedir?7. Irk için koruma programları başlatılmış mıdır?8. Irk hakkında daha fazla bilgiye gereksinimduyulduğunda ırkla ilişkili bir kişi ya da organizsayonvar mıdır?Bu amaçları izleyebilmek için bilgiye gereksinim sözkonusudur.Hannover'deki Hayvan Islahı Enstitüsü'nde bulunanveri bankası, EAAP hayvan genetik kaynakları çalışmabirimi tarafından başlatılmıştır. Bu birim, 1980 RomaFAO, hayvan genetik kaynakları FAO/UNEP teknikkonsultasyon tavsiyelerini izleyerek hayvan genetiğiEAAP komisyonu tarafından 1980 yılındaşekillenmiştir. Hannover'deki veri bankası AlmanAraştırma Vakfı tarafından desteklenmiş, 1988'den beriEAAP ve FAO'nun ortak bir girişimi olarakvarsayılmıştır. İki organizasyonun anlaşmasını takibenoluşturulmuş olan anket listesi, gelişmekte olanülkelerdeki spesifik koşullarıda içerecek şekildemodifiye edilmiştir. Veri bankası; bufalo, sığır, koyun,keçi, domuz ve at gibi 6 türün ırklarının bilgilerinesahiptir. Daha çok Avrupa ülkelerinden 533 ırka aitbilgileri içermektedir. Ancak diğer ülkelerden gelecekbilgilerin de burada depolanması hedeflenmiştir. Veribankasının temeli, verilen ırk, hat ya da varyetehakkında bilgi sahibi olunması için anket çalışmasıyapmaktadır. Veri bankasının sağlayacağı yararlar şöyleözetlenebilir:1. Irkın potansiyeli ve adaptasyonunu baz alan bilgiler,belki benzer çevre koşullarına sahip yeni bir yerdekullanımına olanak sağlayacaktır.2. Irkın geçmişi, göç durumu ve genetik uzaklıklarınıbaz alan bilgi, diğer ırklarla melezlemesi durumundaheterozisi tahminlemede yararlı olacaktır.3. Kantitatif karakterleri hakkındaki bilgiler, birkaç ırkınavantajlarını kombine eden sentetik bir ırkı geliştirmekiçin kullanılabilecektir.4. Diğer bazı bilgilerde, QTL'lerin bağlantılarınısaptamak için denemelerde kullanılacaktır.5. Damızlık hayvanların sayısı hakkındaki bilgi, tehditaltında olan ya da olacaklar hakkında bilgisağlayacaktır.6. Aynı ya da benzer genetik materyalden sağlanacakbilgiler ile farklı yer ya da bölgelerden gelen kaynaklarkombine edilebilir.7. Irkın geçmişi, gücü ve genetik özellikleri hakkındakibilgiler ise bir ırkın gerçekten korumaya değer olupolmadığı ya da diğer stoklar ile kombine edilipedilmeyeceği hakkında karar vermek içinkullanılacaktır.Hazırlanmış olan anket formu aşağıdaki sorularıiçermektedir.A. Genel BilgiHayvansal Üretim 45(1), 2004

More magazines by this user
Similar magazines