15 Şubat 2009 Sayı:4 - Tilkinin Dilinden - WordPress.com

tilkinindilinden.files.wordpress.com

15 Şubat 2009 Sayı:4 - Tilkinin Dilinden - WordPress.com

15 Şubat 2009 ­ Sayı:4 http://www.ubuntu­tr.org*Kişisel Dokunuş*OpenGL mi? DirectX mi?*KBabel*Neden Özgür Yazılım?*Linux ve Video*Çocuklara da Özgürlük*Shell Scripting­2*Bilgi, Bilişim ve GNU/Linux*Gimp ile Web


Editör'den...Kullanan herkes bilir ki Linux hiçbir zaman “kullanılmak zorunda” olduğu için kullanılan birişletim sistemi değildir. Tam tersine, Linux'u kullanmak büyük bir bağ ile yapılır.Bu bağ öyle birdurumdadır ki, iş yerinde zorunlu olarak kullanılan Linux harici işletim sistemleri tam bir işkencehaline gelir. İçimizde oluşan suçluluk duygusu evde bekleyen Linux'u aldatıyormuşuz hissiniverir.Yazdığım satırları okuyan bir çok SUDO okuyucusunun ne demek istediğimi anladıklarındaneminim : ).Bunun için de bu sayımızı Ubuntu aşkına boyanan bir bilgisayar ile açacağız.Daha sonrahem iki hem de üç boyutlu grafikleri ekrana çizmek için kullanılan ve ücretsiz bir grafik arabirimiolan Açık Grafik Kütüphanesi'nden; yani OpenGL'den bahsedeceğiz.Bundan sonra da sırasıylaçeviri sözlüğü olan Kbabel'den, özgür yazılımı kullanma nedenlerimizden, videolardakullanılabilecek Linux desteğinden, Linux destekli ve çocuklar için eğlenceli olabilecek bazıbilgisayar oyunlarınadan, Ocak ayında başlayan ve bu sayımızda da devam eden ShellScripting'den, bilgi,bilişim ve Gnu/Linux ilişkisi altında verilecek genel bilgiden ve en son da hersayıda olduğu gibi Gimp kullanma kılavuzundan bahsedeceğiz.Keyifli okumalar ve Linux'lu günler dileğiyle.Rihal Altuğ


OpenGL mi? DirectX mi?OpenGL nedir?OpenGL özellikle SGI iş istasyonlarını kurmakla ünlü olan SiliconGraphics tarafından desteklenen bir 2 boyutlu ve 3 boyutlu grafikoluşturma kütüphanesidir.OpenGL neden Önemlidir?OpenGL, işletim sisteminden ve donanımdan bağımsız olarakgeliştirilmiştir. OpenGL'in donanımdan bağımsız olmasını sağlamak içinkullanıcı girdisini sağlamak için kullanılan komutlar ile pencere işlemleriiçin kullanılan komutlar devre dışı bırakılmıştır. Bu yönüyle OpenGL,Java programlama diline benzer. Java'da da pencere fonksiyonları tamolarak Java dilinin kütüphanesi içinde yer almaz ve işletim sistemineuyumlu olarak kurulur. Bu yüzden Java programları OpenGL yazılımlarıgibi taşınabilirdir. Bu OpenGL kullanımı için büyük bir kısıt gibigörünebilir ama OpenGL'i pencere işlemlerini ve kullanıcı girişleriyleilgilenecek diğer esnek program kitaplıklarıyla birleştirilerek bukısıtlamaların üstesinden oldukça kolay gelinebilir.OpenGL'in avantajları nelerdir?En çok kabul gören grafik standardıdırGüçlü ve Kararlıdır.Güvenilir ve Taşınabilirdir.Sürekli Gelişmektedir.Ölçeklenebilir.Kullanımı kolaydır.OpenGL'in Sağladığı Özellikler Nelerdir?OpenGL'in sağladığı bazı özellikler;Geometrik basit ögelerRenk kodlaması.Gözden geçirme ve modellemeDoku dönüşümüAydınlatmaÇift TamponlamaAnti­Aliasing: Çentikleri azaltır.Gourand Gölgeleme : Gölge geçişlerini düzenler.Z­Buffering ( Derinlik Buffer'ı)Renklendirmede Alfa BirleştirmeMetal DüzlemlerGörüntü ListeleriÇokterimlisel HesaplayıcılarGeribesleme, Seçim, GerialımRaster Basit ÖgeleriPiksel İşlemleriDönüşümlerOpenGL'in en güçlü rakibi kimdir?OpenGL'in en güçlü rakibi Microsoft'un DirectX kütüphanesidir.OpenGL'in ve DirectX'in birbirlerine göre avantajları nelerdir?Taşınabilirlik : Microsoft şirketi diğer işletim sistemlerini görmezdengeldiği için DirectX'le geliştirilmiş uygulamalar sadece Windows işletimsistemi üzerinde çalışabilmektedir. Yine de unix tabanlı işletimsistemleri Wine, Cedega türü programlar sayesinde bu programların birkısmını da olsa düzgün bir biçimde çalıştırabilmektedir. OpenGLuygulamaları ise unix tabanlı sistemler olan Mac OsX, Linux işletimsistemlerinde ve Windows'ta doğru bir biçimde çalışabilmektedir.


OpenGL mi? DirectX mi?Kullanım Kolaylığı : DirectX kütüphanesi Microsoft tarafındandesteklenen dillerle kullanılabilirken (C++, Delphi, C#, Visual Basic),OpenGL bu diller yanında hemen hemen tüm dillerlekullanılabilmektedir. C, C++, Visual Basic, ADA, Pascal, Delphi,Python, Perl, Java and C# bunların sadece birkaçıdır.Profesyonel Grafikler: Profesyonel grafiklerde OpenGL tartışılmazolarak daha başarılıdır. Bunun nedeni OpenGL'in tarihsel gelişiminedayanmaktadır. Gelişmiş grafik programlarının birçoğu(örnek olarakSoftimage|3D, Alias PowerAnimator) IRIS­GL ile SGI iş istasyonlarıiçin yazılmıştır. OpenGL'de, IRIS­GL kütüphanesinden geliştirilmiştir.Bu da OpenGL'i daha avantajlı hale getirir. (IRIS­GL Silicon Graphicstarafından kendi SGI istasyonlarıiçin geliştirilen ve sadece buistasyonlar üzerinde çalışabilenbir grafik kütüphanesidir.)Oyunlar : Oyun sektöründeDirectX'in kalite olarak olmasada, oyunların maddi amaçlarlayazılması ve bunun için deMicrosoft işletim sistemi içingeliştirilmesi DirectX'i bir adımöne çıkarmaktadır. Tabii kiOpenGL ile geliştirilmiş çoksayıda başarılı oyun vardır(Quake serisi, DukeNukemserisi,Descent ... vs). MicrosoftOpenGL'in başarılarından sonraDirectX üzerine daha fazlagitmeye başladı ve DirectX 9 danitibaren kütüphaneyi dahakullanışlı bir biçme getirdi. Her yılürettiği SDK'lerle (ServiceDocumentation Kit'lerle) dekullanıcıları çekmeye başladı.OpenGL buna OpenGL 2.1 ilekarşılık verdi. OpenGL 2.1'ingrafiklerini gördükten sonraOpenGL'in DirectX'ten hiç degeri kalmadığını görebiliyoruz.OpenGL ile çalışan bir oyundan görüntüMehmet SARIGÜL


KBabelBir programı beğendiğinizde keşke bu program Türkçe olsaydı dersinizya. İşte beğendiğiniz programı KBabel sayesinde Türkçe'yeçevirebilirsiniz. Üstelik çeviri yapmak oldukça basit ve çok üst düzey birİngilizce seviyesi gerektirmiyor.Çeviriye Başlamadan ÖnceTürkçe dil desteği program içerisinde gelmeyen programlar için çevirmekistediğiniz programın Türkçe dil dosyası mevcut mu, (geneldeprogram_adi_tr.po olur) sizden önce başkaları tarafından çevrilmiş midiye arama motorları üzerinden bir arama yapın. Eğer sonuç çıkmıyorsailgili programın üreticisinin sitesinde biraz dolaşın ve çeviri sayfalarınıinceleyin. Türkçe çevirisinin olmadığına %100 eminseniz çeviriyebaşlayabilirsiniz.Bir Program Nasıl Çevrilir?Dilimize kazandırmak istediğiniz programın ilk önce çeviri (genelde .po)dosyasını bulmanız gerekiyor. Bu dosyayı muhtemelen üretici sitesindebulabilirsiniz. Eğer İngilizce üzerinden çeviri yapacaksanız İngilizce dildosyasını indirin. Daha sonra bu dil dosyasını KBabel ile açıp çeviriyebaşlayacağız.KBabel İle Çeviriye BaşlamakKBabel ile bilinen hemen hemen bütün dil dosyalarını açabilir veüzerinde değişiklik yapabilirsiniz. KBabel programını paket deposundankurup çalıştırdıktan sonra Dosya > Aç > (Çevrilecek programın dildosyası) yolu ile çeviriye başlayabilirsiniz.Resimde görüldüğü gibi KBabel ile satır satır çeviri yapabilirsiniz. Idbölümünde numaralar göreceksiniz, her satıra bir numara verilir. İşte bunumaralar mevcut sıralamayı gösteriyor, özgün dizge ise orijinal dildekiçeviriyi gösteriyor, çevrilmiş dizge ise çevirdiğiniz satırlarıgöstermektedir.Bir satırı çevirmek için üzerine tıklayın ve ardından çevirilen ileti kısmınailgili metnin Türkçesini yazın. Yandaki çubuğu aşağıya doğru kaydırarakçevrilmesi gereken tüm satırları aynı şekilde çevirin.Şunu asla unutmayın eğer bir satırın orijinal hali “_online” şeklinde isesizinde “_bağlı” şeklinde çevirmeniz gerekir. Kelimelerin ön vearkalarındaki işaretlere çok dikkat edin ve çevirdiğiniz kısımlara da buişaretleri orijinal haline uyacak şekilde ekleyin. Örneğin “Group %s chat”şeklinde olan bir metni “Grup %s sohbeti” şeklinde çevirmenizgerekecektir.


KBabelÇevirilerin KontrolüEğer tüm metinleri düzgün ve uygun şekilde çevirdiğinize inanıyorsanızçeviri dosyasını kaydedebilirsiniz. Ama ilk önce KBabel penceresinin enaltındaki çeviri bilgilerine bakın, çevrilmemiş kısmın 0 olmasına dikkatedin. Eğer daha önce başlanmış ancak bitmemiş bir çeviri dosyasıüzerinde çalışıyorsanız bulanık çeviri olup olmadığını kontrol edin, yineen alt bölümde bulanık bölümünde 0 yazması gerekiyor. Eğer bu bölüm0 değilse bulanık çevirileri kontrol edin.Bulanık çeviri genelde hatalı ya da tam karşılığı olmayan kelimeler içinkullanılan bir tabirdir. Sizden önce aynı programı çeviren kişi çevirmekistediği kısmın tam Türkçe karşılığını bulamadıysa ilgili metniçevirdikten sonra bulanık olarak işaretler, bu sayede kendisinden sonraaynı çeviriye devam edecekler ilgili satırı görme ve düzeltme şansınasahip olur.Kaydetmeden ÖnceÇevirdiğiniz metinleri son kez kontrol edin, emin olmadığınız kısımlarvarsa CTRL+U tuşu ile ilgili satırı bulanık olarak işaretleyin. Çeviridosyasıyla işiniz bittikten sonra Dosya > Farklı Kaydet yolu ile çeviridosyasını kaydedebilirsiniz. (Çeviri dosyasını program_adi_tr.poşeklinde kaydedebilirsiniz.)Kaydettikten SonraÇeviri dosyasını kaydettiniz. Şimdi sıra geldi çeviri dosyasını programınilgili klasörüne atıp çeviriyi denemeye. Hangi klasöre atacağınızprogramdan programa değiştiği için bu bilgiyi programı üreten sitedenya da programın üreticisine sorarak öğrenebilirsiniz. Genelde çeviridosyasını denemek için en.po dosyasını silip çevirdiğimiz dil dosyasınıburaya atıp ismini en.po olarak değiştirdikten sonra programı açar ve buşekilde deneriz. Çeviri dosyalarını denemenin en kolay yolu budur.Türkçe'ye çevirdiğiniz programın bütün çevirdiğiniz kısımlarını programaçıkken iyice inceleyin, eğer bir hata buluyorsanız bunları bir yere notedin. Eğer açılmayan bir menü varsa muhtemelen çeviri yaparken çevirimetninin önüne orijinal karakteri koymayı unutmuşsunuzdur. Hatalarbölümünden bunları görebilir, karakter bölümünden ilgili karakterikoyabilirsiniz.Çevirinin birebir olması gerekmez, örneğin tam çevirisi “grup paylaşımı”olan bir metnin olması gereken çevirisi “grup ile paylaş” olabilir.Programın özelliklerini ve menülerini deneyerek en doğru çeviriyiyapabilirsiniz.Eğer bir satır hatalı, bulanık ya da çevrilmemiş ise satırların bulunduğubölümün hemen altında hatalı, bulanık ya da çevrilmemiş yazılarınınyanındaki küçük buton kırmızı olacaktır. Bu bölüme dikkat etmenizgerekli satırları bulabilmenizi kolaylaştıracaktır.Daha Fazla ÖzellikBu yazı ile KBabel'in size genel hatlarını tanıtmaya çalıştım. KBabelburada yazdıklarımdan çok daha fazla özelliği destekliyor. Menüleriarasında gezinerek mevcut özellikleri görebilir ve çevirinizde sizeyardımcı olacak sözlükler ekleyebilirsiniz.KaynaklarÇevirinin, mutlaka düzgün bir Türkçe ve Türkçe karakterler (ş, ç, ö, ü, ğ,ı) kullanılarak yapılması gerekir. Ş yerine s şeklinde kullanırsanız bu hiçhoş durmayacaktır. Türkçe karakterler ile çevirdiğiniz bir dil dosyasınıkaydetmeden önce Düzen > Başlık Düzenle yolu ile başlık kısmınıdüzenleyin. “Content­Type” bölümü mutlaka “Content­Type: text/plain;charset=UTF­8\n” şekilde olmalı. Aksi durumda Türkçe karakterlersorun yaratabilir. Ayrıca açıklama kısmına çeviriyi yapan kişi olarakkendi adınızı ilgili formata uygun olacak şekilde ekleyebilirsiniz.


KBabelEğer bir kelimenin Türkçe anlamını ya da yazılışını bilmiyorsanızmutlaka Türk Dil Kurumunun (tdk.gov.tr) sitesini ziyaret edin vehakkında bilgi almak istediğiniz kelimeyi aratın. Bu sayede hatasızçeviriler yapabilirsiniz.Çeviri dosyası ile işiniz bittiğinde çeviri dosyasını üreticinin belirttiğişekilde üreticiye ulaştırın. Ubuntu'nun deposunda bulunanprogramlar LaunchPad üzerinden çevrildiği için çeviri dosyasınıLaunchPad hesabı açarak çevirdiğiniz programla ilgili bölümlereekleyebilirsiniz.Ben bu yazılımı sevmedim bir alternatif arıyorum diyenler içinde ufakbir program daha tanıtıyorum, bu programın ismi Poedit. Poedit,GTK ile yazılmış basit ama KBabel alternatifi güzel bir yazılım.Poedit, KBabel kadar gelişmiş bir yazılım değil ancak temel işlevleribarındırıyor.KBabel QT ile yazıldığı için Gnome kullanıcıları QT dolayısıyla bazıKDE bileşenlerini kurmak zorunda kalıyor, eğer bundan memnundeğilseniz ya da QT bileşenlerini kurmak istemiyorsanız KBabelyerine Poedit'i kullanabilirsiniz.Geldik bir yazının daha sonuna. Umarım bu yazı, çeviri yapmakisteyen arkadaşlara iyi bir kaynak olur. Çevrilmesi gereken programsayısı epey fazla, eğer İngilizce biliyorsanız çeviri ekiplerinekatılabilir ve bir çok programı dilimize kazandırabilirsiniz.Siz de resimlere tıklayarakUbuntu­Tr ÇeviriÇalışmalarına katılabilirsinizEren KOVANCI


Linux ve Videoİster elinizde profesyonel bir kamera olsun ister sıradan bir webcam,büyük bir ihtimalle videolarla uğraşmak zorunda kalacaksınız. Bu yazıdabirkaç tane senaryo ortaya koyarak bu senaryoları sadece özgür yazılımkullanarak nasıl oynayabileceğimizi göstermeye çalışacağım.1. Perde: Kuzenimin düğünü2. Perde: Evde tek başına3. Perde: Bak da öğren4. Perde: Hepsi bir yerdeVideo işleme yazılımlarında özgür ve özgür olmayanlar arasında birkaçbariz fark vardır. Öncelikle bu konu çok ayrıntılı bir konu olduğu içininsanlar özgür yazılımların bu işi yapamayacaklarını düşünürler, bu dadaha başlarken yanlış bir önyargıya sahip olunmasını sağlar. İkinciolarak piyasada bu özgür yazılımlarla ilgili kitap bulunmadığı için destekde bulunmadığını sanırlar. Halbu ki özgür yazılımların sitelerinde vebirçok kullanıcının sitesinde video anlatımları da dahil olmak üzere genişkaynak bulunabiliyor. Tek yapılması gereken birkaç saat ayırıpprogramın yoğurt yiyişini öğrenmek.1. Perde: Kuzenimin düğünüBu bölümde kuzeninizin düğün görüntülerini kameranızla çektiğinizivarsayıyorum. Bir jest olarak da bu çektiğiniz görüntüleri işlenmiş birşekilde menülü bir DVD halinde hediye edeceksiniz diyelim. Bu işlembaşta zahmetli görünse de doğru araçlarla hayatınız kolaylaşıyor. İşlemi3 ayrı bölüme ayıralım:a. Görüntüyü yakalama: Görüntüyü yakalamaktan kastım kameraylaçekmek değil. O kısmı zaten yaptığınızı varsayıyorum. Dijitalvideolarınızı bilgisayarınıza kalite kaybı olmadan kaydetmeyikastediyorum. Bu iş için iki tane güzel alternatifimiz var: dvgrab ve Kino.dvgrab komut tabanlı bir program. Bazılarınız uçbirimden hâlâ korkuyorolabilir fakat çoğu işlem uçbirimden daha kolay halledilebilmektedir.Imagemagick ve ffmpeg bunların en güzel örneklerindendir. dvgrab'ingenel kullanımıdvgrab [seçenekler] dosyaadışeklindedir. Mesela dosyayı direkt oynatmak içindvgrab ­ |mplayer ­komutunu kullanabilirsiniz. Seçeneklerin neler olduğunu görmek için dedvgrab ­­helpyazmanız yeterli olacaktır.Komut satırını sevmeyenleriçin bu işi yapabilecekkullanıcı arayüzlü bir yazılımda mevcut. Kino yazılımıdvgrab'i yazanlar tarafındangeliştirildiği için dvgrab'inbütün özelliklerini bu yazılımsayesindekullanabiliyorsunuz. Kino ileayrıca basit video işleme deyapabiliyorsunuz. Birden çokvideo ekleyip kesipyapıştırabilirsiniz. Ayrıca 3video efekti, 20 video filtresi, 8 video geçiş efekti, 5 ses filtresi ve biradet ses geçiş efekti ile çoğu basit video işlemesini bu yazılımlayapabilirsiniz.


Linux ve Videob. Görüntü işleme: Kullanıcıların çoğunun sıkıntı yaşadığı kısımyakalanan görüntüyü işleme kısmıdır. Bunun birkaç temel sebebi var.Herhangi bir yazılıma alışan bir kullanıcı aynı işi yapan diğeryazılımların da aynı şekilde çalıştığını varsayar. Ne var ki her yeniyazılım yeni bir yöntem demektir. Çoğu görüntü işleme yazılımı en fazla4­5 saat ayırılarak rahatça öğrenilebilecek yazılımlardır.Bu tarz yazılımlar arasında en çok dikkat çekeni ve kullanılanıCinelerra'dır. Mesela Cinelerra OpenGL desteği sayesinde NVidia kartıolan bilgisayarları çoğu efekti render işlemine gerek kalmadan gerçekzamanlı olarak işleyebilmektedir. Ayrıca Cinelerra 64­bit işlemcilere tamdestek vermektedir. Görüntü işleme işlemci ağırlıklı bir görev olduğu içinCinelerra işlemcinizden tam verim almanızı sağlar. OpenEXR resimdesteği, LADSPA desteği, HDTV dönüşümü, 40'tan fazla efekt gibi dahabirçok özelliği ile bu tarz yazılımlar arasında tercih edilen olmayı hakediyor.Bu sınıftaki diğer biryazılım Kdenlive'dır.Altyapı olarak dvgrab veffmpeg kullanan Kdenlive,20'den fazla ses/videobiçimini desktekliyor ve32 hazır efektle birliktegeliyor. Video işleme içinkullanabileceğiniz diğeryazılımlar ise LiVES,OpenMovideEditor ve PiTiVi olarak sıralanabilir.c. DVD araçları: Biliyorum düğün videolarında altyazılara rastlanmazfakat eğer günün birinde altyazı eklemeniz gerekir ya da halihazırdakialtyazıları düzenlemeniz gerekirse SubtitleEditor programıyla buişlerinizi kolaylıkla yapabilirsiniz. Video penceresi sayesinde yaptığınızdeğişiklikleri anında görebilir ya da seçeceğiniz bir oynatıcıyla da testedebilirsiniz.Bu adımda yapmak istediğimiz şey kaydettiğimiz, işlediğimiz, belkialtyazı da yazdığımız görüntülerimizi güzel bir şekilde DVD'yekaydetmek. Evet bunların hepsini bir veri DVD'si şeklinde yazabilirsinizfakat nerede kaldı bu hediyenin inceliği o zaman? Güzel bir menüolmadan tatsız tutsuz olmaz mı hediyeniz? Burada yardımımızaDVDStyler yazılımı yetişiyor. Yine dvdauthor altyapısını kullanan birkaçtane daha alterntifi var fakat kullanımı en kolay kabul edileniDVDStyler'dır. Çok kullanılan birçok ses/video formatının yanında VOBgibi DVD formatlarının doğrudan eklenmesini de destekliyor.Menülerinize resim, yazı, düğme veya çeşitli görsel nesneekleyebilirsiniz. Menü oluşturma işlemi vektör tabanlı olarak yapıldığıiçin çok daha esnek bir yapıya sahip. DVD betiklerini de destekleyenDVDStyler işini çok iyi yapan bir yazılım.2. Perde: Evde tek başınaBu senaryoda bir adetwebcam'inizin bulunduğunuve bununla sıradan olmayanşeyler yapmak istediğinizivarsayıyorum. Sıradan olanşey tabii ki Skype, aMSN gibiprogramlar yardımıylagörüntülü sohbet olacaktır.Bunların dışında webcam'inizâtıl bir vaziyette mi duracak? Elbette hayır. Benim bulabildiğim 3 ayrıyazılım ve 3 ayrı kullanım alanı var, araştırarak siz de daha başkaşeyler bulabilirsiniz.a. Cheese: Bu yazılım 2007 yılında Google'ın Summer of Code (SoC)projesinin bir parçası olarak yazıldı. Webcam'iniz yardımıyla alınangörüntüyü resim veya video olarak alarak, değişik ve bir o kadar dagüzel efektler uygulamanızı sağlıyor.


Linux ve Videob. ZoneMinder: Bu yazılım bir CCTV (closed circuit television ­ kapalıdevre televizyon) yazılımı. Bu yazılım sayesinde evinizeyerleştireceğiniz basit kameralar yardımıyla ev güvenliğinizisağlayabilirsiniz. İsterseniz bu kameralardan aldığınız görüntüleristream yaparak herhangi bir yerden takip edebilirsiniz.c. webcam­server: Bu yazılım sayesinde webcam'inizden aldığınızgörüntüyü tarayıcınızdan görebilirsiniz. Bu sayede bütün dünyayayayın yapabilirsiniz.3. Perde: Bak da öğrenBu bölümde bilgisayarınızda yaptığınız bir şeyi arkadaşlarınızagöstermek için bir rehber hazırlamak istediğinizi varsayıyorum. Artıkinternette aradığınız birçok rehber videolu anlatım şeklindebulunabiliyor. Bunları hazırlamak sandığınız kadar zor değil. Xvidcapbunlardan yalnızca biri. Bu yazılım sayesinde ekranda kaydetmekistediğiniz çerçeveyi seçip kaydet tuşuna basarak bu işlemigerçekleştirebilirsiniz. Kaydettiğiniz görüntüleri ilk bölümde bahsettiğimaraçlarla düzenleyip hem profesyonel görünümlü hem de kullanışlırehberler hazırlayabilirsiniz. Bu yazılımın alternatifleri arasında İstanbulve grecordmydesktop gibi yazılımlar mevcut. Hatta Cinelerraprogramıyla da kayıt yapabilirsiniz.4. Perde: Hepsi bir yerdeEğer MythTV ya da Freevo gibi medya merkezi (media center)yazılımları kullanıyorsanız filmlerinizin, albümlerinizin hep bir yerdebulunması size büyük kolaylık sağlayacaktır. Bu tarz yazılımlarkullanmasanız bile elinizde bulunan filmlerin bilgisayarda arşiviniyapmak isteyebilirsiniz. K9Copy yazılımı sayesinde DVD'lerinizibilgisayarınıza kaydedebilirsiniz. Hatta dvdauthor desteği yardımıylaDVD'lerinizin menülerini de kaydedebilirsiniz. İstediğiniz ses, altyazıdosyalarınızı seçebilir daha sonra oluşan dosyayı iso uzantısıylakaydedebilirsiniz.Bu senaryolardabahsetmediğim fakat büyükihtimalle saydığımyazılımların hepsindendaha çok kullanılan biryazılım var: Avidemux. Buyazılım basit video işlemeişlemleri için biçilmişkaftan. Videolarınıza sesekleyebilir, altyazılarınızıvideolara gömebilirsiniz.Kesme, filtreleme vekodlama işlemlerini çok kolay bir hale getiren Avidemux elinizin altındabulunması gereken bir araç.


Linux ve VideoSonuçGördüğünüz gibi video işlerken de Linux dünyasında yalnız kalmışdeğilsiniz. Tek yapmanız gereken yazılımların sitelerinde verilenrehberlerle birkaç saat geçirmek. Kolay gelsin.Bahsedilen yazılımların internet siteleri:ZoneMinder:http://www.zoneminder.comwebcam­server:http://webcamserver.sourceforge.netdvgrab & Kino:http://www.kinodv.orgCinelerra:http://cinelerra.orgKdenlive:http://www.kdenlive.orgLiVES:http://lives.sourceforge.netOpenMovieEditorhttp://www.openmovieeditor.orgPiTiVi:http://www.pitivi.org/wiki/Main_PageSubtitleEditor:http://home.gna.org/subtitleeditor/DVDStyler:http://www.dvdstyler.orgCheese:http://projects.gnome.org/cheese/xvidcap:http://xvidcap.sourceforge.netrecordMyDesktop:http://recordmydesktop.sourceforge.netIstanbul:http://live.gnome.org/IstanbulK9Copy:http://k9copy.sourceforge.netKadir YÜCEL


Çocuklara da ÖzgürlükBu bölümümüzde özellikle çocuklara hitab eden oyunları tanıtmayadevam ediyoruz.Ri­liRi­li, açık kaynak kodlu ve özgür yazılımlarla hazırlanmış sade bir trenoyunudur. Güzel müzikler eşliğinde oynanabilen bu oyunun Türkçe dahil19 dil desteği vardır.Oyunda yapılması gereken, oyuncak tren yolunda ilerleyen trenimizin yolayrımlarında doğru yola girmesini sağlamak. Sadece yön tuşlarıylaoynanan bu oyunda trenimizi doğru yollardan götürerek, yolaserpiştirilmiş vagon parçalarını toplamamız gerekiyor. Her bir vagonparçasını aldığımızda trenimizin boyu bir vagon uzuyor. Zaten oyununzorluğu da burada başlıyor. Süratle giden uzun trenimizi yanlış yolasokarak, trenin kendi kendisine çarpmasına sebep olabiliriz ki budurumda bir can kaybederiz.Oyunda toplanabilecek materyaller sadece vagon parçaları değil. Vagonolmayan bazı materyalleri aldığımızda trenimizin hızı artarken bazımateryalleri aldığımızda trenimizin boyu uzayabiliyor ve böylelikle oyundaha zor ve daha zevkli bir hâl alıyor.Oyunda her bölümbitirdiğimizde insan haklarınınevrensel deklarasyonundanbir madde karşımıza geliyorve bu maddenin,deklarasyonun kaçıncımaddesi olduğunu iki seçenekarasından seçmemizgerekiyor. Yanılırsak hiçbirşey olmuyor ama doğru yanıtıbulursak fazladan 50 puankazanıyoruz.Linux, Mac OsX ve Windows'ta çalışan Ri­Li'nin son sürümünüyüklemek için Ubuntu kullanıcıları Synaptic Paket Yöneticisi'nikullanabilecekleri gibi terminaldesudo apt­get install ri­liyazmaları da yeterlidir.Oyunun resmi internet sitesi:http://ri­li.sourceforge.net/


Çocuklara da ÖzgürlükOyundaki bölümler çokkolaydan (ilkokul birinci sınıföğrencilerinin yapabilecekleridüzeyden) zora (ilkokulsekizinci sınıf öğrencilerininyapabilecekleri düzeye) doğrudeğişmektedir. Kolaybölümlerde tek basamaklısayılarla toplama, çıkarmayapmamız gerekirken zorbölümlerde negatif de olabilençift basamaklı sayılarla çarpma, bölme gibi işlemler yapmamızgerekiyor.TuxMath özellikle 7­10 yaşlarındaki çocukların hızlı dört işlem yapmabecerilerini sıkılmadan geliştirebilecekleri güzel bir oyundur. Dahabüyük çocuklar için de tavsiye edilebilecek bir oyundur TuxMath fakatgelişmiş grafiklere sahip oyunlar yanında bu oyunu uzun süreoynayacaklarını sanmıyorum.TuxMathTuxMath adından da anlaşılabildiği gibi Linux maskotu Tux ile birlikteoynadığımız bir matematik oyunudur. Açık kaynak kodlu ve ücretsizolan bu oyun Linux, Mac OsX ve Windows'ta çalışmaktadır.Oyunun her bölümünde uzaydan Tux'ın bulunduğu gezegene ateştopları düşmekte ve ateş toplarının üzerlerinde zorluk derecesine göresayılar ya da basit matematik işlemleri bulunmaktadır. Yapmamızgereken, ateş topları Tux'ın gezegenine düşmeden işlemin sonucunuyazmak ve Enter ya da Space tuşlarından birisine basmaktır. İşleminsonucunu doğru bildiysek Tux ateş topunu ışınlı bir makineyle yokediyor.Ubuntu kullanıcıları Ri­li gibi bu oyunu da ya Synaptic PaketYöneticisinden ya daterminaldensudo apt­get install tuxmathkomutunu çalıştırarakyükleyebilirler.Burak Demirburak.demir@boun.edu.tr


Shell Scripting-2İlk kısmı Ocak sayısında yayınlanan Shell Script yazı dizimiz devamediyor. Eğer hayallerinizde bir gün Linux Sistem yöneticisi olmak ya daüst düzey bir bilgisayar kullanıcısı olmak yatıyorsa bu makaleyi hatta birönceki makaleyi çok dikkatli inceleminizi öneririm.Şimdi zaman kaybetmeden ikinci yazımıza hızla başlayalım.sisteme bağlanacak her depolama aygıtı (CD, USB, Harici disk) rootdisk üzerindeki bağlantı noktalarından Linux dosya sisteminebağlanırlar.Dosya Sistemleri ve ShellBir Shell oturumu başlatıldığında dizin olarak HOME dizininizekonumlanırsınız. Ve çoğu zaman siz bu dizinden çıkıp başka bir dizinegeçerek işlemlerinizi yaparsınız.Eğer Linux’ta yeni iseniz Linux üzerinde dosya ve dizinlerin nasıl çalıştığıkonusunda kafanızda bazı sorular bulunuyor olabilir. Özellikle Windowsortamından Linux’a gelenler için dosya sistemi farklılıkları çok gözebatıcıdır.Ilk fark edilmesi gereken fark Linux disk bölümleri için C ya da D gibiisimler kullanmaz. Windows disk üzerindeki bölümlere bir harf verir vedosya ve dizinlerini bu harflere göre yönetir. Örneğin;c:\Documents and Settings\Rich\My Documents\test.docFakat Linux’ta dosya sistemleri böyle çalışmazlar. Linux bütün dosyalarıve dizinleri bir ağaç yapısı şeklinde tutar. Diski C ya da D şeklindebölmez. Linux’ta tüm dizinler ana dizin olan root dizinine bağlıdır.Örneğin;/home/rich/Documents/test.docGörüldüğü gibi Linux’ta test.doc dosyasının hangi disk bölümü üzerindetutulduğu belli değildir.Linux Sanal Dizin adı verilen bir dosya sistemi yapısı kullanır. İlk hardisksistemde Root Aygıt adını alır ve sanal dizin yapısı bu disk üzerindenoluşturulur. Bu root disk üzerinde Linux sistem klasörlerini oluşturur. ArtıkSiz Shell oturumunu başlattığınızda konum olarak Shell sizin HOMEdizininize konumlanır. HOME dizini sistemde oluşturulan bir kullanıcıiçin oluşturulmuş bir dizindir ve kullanıcının kişisel bilgilerinin tutulduğuyerdir.Dizinler ve dizin komutları Shell Script içerisinde sıkça kullanılan vesisteminizi yönetebilmeniz için kesinlikle bilinmesi gerekli kavramlardır.Dizinler arasında dolaşmaLinux sistemlerde dizin değiştirmek için cd komutu kullanılır. Bu komutsayesinde dosya sisteminiz üzerinde bir dizinden başka bir dizinekolaylıkla geçebilirsiniz. cd komutu bir tane parametre alır.


Shell Scripting-2cd dizin_adiEğer cd komutuna parametre girilmez ise komut sizi HOME dizininizegötürür. cd komutuna iki farklı şekilde parametre girişi yapılabilir.­ Tam dizin yolu­ Alakalı dizin yollarıTam dizin yolu, cd komutuna gidilmek istenen dizinin tam yerinibelirtmek demektir. Aşağıda buna bir örnek görebilirsiniz.Dikkatimizi çektiği gibi ls komutu alfabatik şekilde dizinleri ve dosyalarılisteler. Resimden de görüldüğü gibi bazı dosyalar ya da dizinler farklırenktedirler. Bu renk ayarlarını Linux sistemlerde LS COLORS adındabir sistem değişkeni tutar. Bu değer linux dağıtımına göre farklılıklargösterebilmektedir.­F parametresı ile listenizdekilerin dizin mi yada hangi tür bir dosyaolduğu hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.cd /home/rich/DocumentsAlakalı dizin adları ise içerisinde bulunulan dizin ile ilgisi olan dizinlerdir.Örneğin içerisinde bulunduğuz dizinin bir üst dizini ya da bir alt dizinigibi.( . ) o anda içerisinde bulunulan dizini gösterir.( .. ) İçerisinde bulunulan dizinin ana dizinini gösterir.Örnek vermek gerekir ise, aşağıdaki komut ile Desktop dizininin bir üstdizinine çıkılır.rich@1[Documents]$ cd ../DesktopDizin Listelemels komutunu kullanarak sistemimizde hangi dosyaların ve dizinlerinbulunduğunu sıralayabiliriz.ls komutunun en basit kullanımını aşağıda görebilirsiniz.ls komutu ile üzerinde bulunduğunuz dizin içerisindeki tüm dosyalarıgöremezsiniz. Bazı dosyalar gizli dosyalardır ve direk ls komutu ilegörünmezler. Bunun için –a parametresi kullanılır.Detaylı Dizin ve Dosya Bilgilerils komutu tek başına dosyalar ve dizinler ile ilgili tüm bilgileri göstermez.Bu nedenle parametreler ile ls komutunu yönlendirmeniz gerekir. –lparametresi ile dosyalar ve dizinler hakkında daha detaylı bilgilereerişebilirsiniz.


Shell Scripting-2drwxr­xr­x seklinde belirtilen kısımlar dosyaların tiplerini ve sistemiçerisindeki grupların bu dizin ya da klasör üzerinde tanımlanmışizinlerini gösterir.Ekran çıktısındaki ilk kolunun ilk hafleri satırın bir dizin mi yoksa birdosya mı olduğunu belirtir. d ile başlayan satırlar dizinlerdir, ­ ilebaşlayanlar dosya, c ile başlayanlar karakter, b ile başlayanlar isebloklardır.Dosyaların izinlerini ileri bölümlerde detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.Diğer kolonları incelemekgerekirse, root dosyanın sahibidir, ve root grubu dosyalar ya da dizinlerüzerinde çalışabilir. 4096 gibi rakamlar ile başlayan kolon ise dosyanınya da dizinin byte cinsinden disk üzerinde kapladığı alanı gösterir. 2008­12­25 06:44 ile belirtilen tarih ise dosyanın ya da dizinin en son nezaman değiştirildiğini gösterir.ls komutu ile ilgili daha detaylı bilgiler için bu komutun man dosyalarınıinceleyebilirsiniz.Dosya Sıralamalarının SınırlandırılmasıDikkat ettiyseniz ls komutu dizinde bulunan herşeyi sıralar. Bazen buekran çıktıları arasında aradığınız sonuçları bulmak sizi zorlayabilir. Bunedenle ls komutu ile arama sonuçları içerisinde filtreleme işlemiyapabilirsiniz.Touch komutunu kullanarak boş dosyalar oluşturabiliriz. Aşağıdakiekran görüntüsü için 3 dosya oluşturuldu. Test1, test2 ve test 11.aşağıdaki ekran görüntüsünde bazı fitreleme işlemlerini görebilirsiniz.Yukarıdaki filtrelemeleri açıklamak gerekirse, ? karakteri sadece birkarakter yerine geçer. Ancak * karakteri birden fazla karakterin yerinekullanılır.Dosya YönetimiBash Shell dosyaları yönetebilmek için bir çok komuta sahiptir. Bukısımda bu komutlar hakkında sizleri kısaca bilgilendireceğiz.Dosya OluşturmaBazen boş bir dosya oluşturma ihtiyacına sahip olabilirsiniz. Shellüzerinde touch komutu ile kolaylıkla boş bir dosya oluşturabilirsiniz.Görüldüğü gibi touch komutu vermiş olduğunuz isimde boş bir dosyaoluşturdu ve bu dosyanın sahibi olarak oluşturulduğu kullanıcıyıatamıştır. Dikkat edilirse dosyanın boyutu 0 dır, bu da dosyanın boşolduğunu gösterir.Dosyaları KopyalamaDosyaları ya da dizinleri bir yerden başka bir yere kopyalamak Linuxsistem yöneticilerin her zaman ihtiyaç duyduğu işlemlerdir. Bu işlemleriçin cp komutu kullanılır. Bu komut kopyalanmasını istediğiniz dosya yada dizini nereye kopyalamak istediğiniz bilgisini alarak kopyalamaişlemini tamamlar.Dosyaların node numarlarına dikkat edilirse iki dosyanın birbirindenfarklı olduğu görülür. Eğer


Shell Scripting-2kopyalamak istediğiniz dosya adında bir dosya dizin içerisinde yeralıyorsa sisteminiz sizi uyarakcaktır.cp /home/rich/dir1/test1 .Yukarıdaki örnekte olduğu gibi yolunu doğru verdiğiniz dosyalarıistediğiniz dizinler içerisine kolaylıkla taşıyabilirsiniz.cp komutunun bir çok parameteresi yer almaktadır, bu parameterelereerişebilmek için man cp komutunu çalıştırmanız yeterlidir.Hard link ile Linux üzerinde yeni bir dosya yaratılır ve eski orjinaldosyanız sistemden silinse bile hard link ile oluşturmuş olduğunuzdosya işlemlerinize devam edebilirsiniz. Yukarıdaki ekran görüntüsündetest1 dosyası için test3 adında bir hard link oluşturduk. Eğer dosyalarınnode numalarına bakılırsa (2891784), bu node numarasına sahip ikidosyanın olduğu görülür.­s parametresi kullanılarak da sembolik bir link oluşturabilirsiniz.Dosyaları BağlamakEğer cp komutunun parametrelerinı detaylı incelediyseniz dosyalarabaklamanızı sağlayan çeşitli parametreler olduğunu fark etmişsinizdir.Eğer sistem üzerinde ayrı yerlerde ya da aynı yerde bulDosyalarıBağlamakunan iki dosyayı aynı anda yönetmek istiyorsanız, budosyadan bir tane daha oluşturmak yerine dosyaları bir link ilebirbirlerine bağlayabilirsiniz. Linux sistemlerde iki çeşit link vardır.­ Symbolic (Soft) Link­ Hard LinkAşağıdaki ekran görüntüsünde bir hard linkin nasıl oluşturulacağıgörülmektedir.Ekran çıktısına bakılırsa, test4 adında node numarası test1 dosyasınınnode numarasından farklı yeni bir dosya oluşturulmuştur. Ayrıca,oluşturulan linkin boyutu linki oluşturulan dosyanın boyutundan farklıdır,çünkü bu dosya sadece kaynak dosyanın nerde olduğu, boyutları gibideğerler tutar, dosyanın içerisindeki bilgiyi tutmaz.Linkli dosyaları taşırken dikkat edilmelidir, hatta linklerindentaşınmaması link verilmek istenen dosyaya yeniden bir link oluşturmakönerilmektedir.


Shell Scripting-2Dosya İsimlerini DeğiştirmekLinux dünyasında bir dosyanın ismini değiştirmek demek o dosyanınbaşka bir isimde taşınması anlamına gelmektedir.Dikkat edilirse test1 dosyası test_11 isminde aynı dizin içerisinetaşınmıştır. Daha önce test4 adında oluşturulmuş olan link dosyası şuanda test1 dosyası olmadığı için artık düzgün bir şekildeçalışmayacaktır. Bu nedenle dosya taşıma ve silme işlemlerinde dikkatliolunmalıdır.Move komutuyla dosya isimlerini değiştirebileceğiniz gibi dizin isimlerinide değiştirebilirsiniz.Dosyaları SilmekLinux üzerine en çok ihtiyaç duyduğumuz işlemlerden birisiistemediğimiz dosyaların silinmesidir. Bunun için Linux sistemlerde rmkomutu kullanılır.Dosya Tiplerini GörmekBir dosyanın tipini öğrenmek için Linux üzerinde file komutu kullanılır.Dosya İçeriğini GörmekBir dosyanın içeriğini görmek için cat komutu kullanılabilir. Aşağıdakiekran çıktısında bu komutun kullanılmasına bir örnek verilmiştir.Dosya İstatistikleriDosya bilgilerini almak için daha önce devamlı ls komutu kullanıldı.Fakat dosyalar hakkında alabileceğimiz hâlâ bir çok bilgibulunmaktadır. Bu bilgileri stat komutu ile alabiliriz.Dikkat edilirse –n parametresi ile satır başlarına sayılar konularak satırişlemlerini kolay yapmanız sağlanabilir.Genel olarak ileride scriptlerimizde kullanacağımız Linux dünyasınınolmaz ise olmaz komutlarını bu yazımızda sizlerle paylaştım. Birsonraki yazımızda artık yavaş yavaş kodlamalarımıza başlayacağız.Caner Bulutcanerblt@gmail.comBlog : http://www.canerblt.wordpress.com/


Gimp ile WebMerhabaGIMP yazı dizisinde Renk düzeltme konusuna ara verip bu ay yeni birkonu anlatma kararı aldım. Hepimiz internette sörf yapıyoruz. Websayfalarında ışıldıyan yazıları renkli renkli butonları görüp acaba bunlarnasıl yapılıyor diye merak edebilirsiniz. Bu ay GIMP programı ile Butonbanner ve pattern oluşturmayı öğreneceğiz. GIMP bu tip çalışmalarıyapmak için ideal programlardan biridir. Şimdi bu çalışmaların nasılyapılacağını görelim.GIMP programımızı açıyoruz. Dosya menüsünden Create'e tıklıyoruz,yana açılan menüyü görmekteyiz. Burada Create "Oluştur" demek. Yenibir resim oluşturuyoruz. Seçenekleri inceleyelim.Panodan yeni bir resim oluşturabiliriz, ekran görüntüsü alarak yeni birresim oluşturabiliriz veya XSane ile tarayıcımızı kullanarak yeni bir resimoluşturabiliriz. Burada 4 fraklı seçenek daha görmekteyiz.Buttons web sayfaları için düğme oluşturur.Logos ile web sayfaları için birbirinden güzel logolar oluşturabilirsiniz.Patterns ile web sayfalarınız için arkaplan hazırlayabilirsiniz veyamasaüstünüz için döşenmiş arkaplan hazırlayabilirsiniz.Bunları kendi çalışmalarınızda da kulanabilirsiniz. Son olarak web Pagethemes'te Oklar Düğmeler gibi değişik çalışmalar yapabilirsiniz. Şimdibirkaç çalışma yaparak GIMP programının neler yapabildiğini görelim.Örneklerle yazımıza devam edelim.Dosya menüsünden Create'e tıklayalım, yana açılan menüden Logosaltmenüsünden 3D Outline'a tıklayalım. Şimdi açılan pencereden bazıönemli yerlerin açıklamasını yapalım.Desen : Kullanacağımız deseni değiştirebilmemizi sağlar.Metin : Kullanacağımız metni buraya yazıyoruz.Font Size : Kullanacağımız yazı tipinin büyüklüğünü buradandeğiştirebiliriz.Yazıtipi : Kullanacağımız yazı tipini buradan değiştirebiliriz.


Gimp ile WebBen birkaç değişiklik yaparak Tamam butonuna tıklıyorum.Ve ilk Logomuzu oluşturduk:Her katmanın yanındaki gözişaretine tıklayarak o katmanıgörünür veya görünmezyapabiliriz. Bu logomuzu diğerçalışmalarımızdakullanmamızı veya logoyuoluşturan bir veya birden fazlakatmanı ayrı ayrıkullanmamızı sağlar.Logo birden fazla katmandan oluşmakta. Bunları görmek için Ctrl + Ltuş kombinasyonunu kullanıyoruz. Katmanlarımız yandagörülmektedir.


Gimp ile WebEğer oluşturduğumuz Logodaki tüm katman bilgilerinin korunmasınıistiyorsak Gimp XCF dosyası olarak kaydedebiliriz.Bu logoyu web sayfasında kullanmak istiyorsak arka planı şeffaf olarakkaydetmemiz gerekir. Bunun için en alt katmanı görünmez yapalım:Katmanlar penceresinde en altta bulunan göz simgesine tıklayalım,daha sonra dosya menüsünden Kaydet butonuna tıklayalım.Açılan pencereden Dosya Türü olarak PNG image'ı seçelim ve kaydetbutonuna tıklayalım.Burada dosyayı dışarı aktar penceresini görmekteyiz. Buradagörülen katmanları birleştir seçeneğinin seçili olması gerekir. Seçilideğilse seçelim ve Export butonuna tıklayalım.


Gimp ile WebArkaplanı şeffaf olan Logomuz hazır. Benzer şekilde diğer logotürlerini deneyebilirsiniz.Bu pencerede hiçbir değişiklik yapmayıp Kaydet butonuna tıklıyoruz.


Gimp ile WebPattern oluşturma.Pattern oluşturmak için Dosya ­> Create ­> Patterns yolunu izleyerekistediğimiz bir pattern'ı oluşturalım. Ben Flatland'i seçtim. Buradaaşağıdaki gibi bir pencere açıldı.Pattern'imiz hazır; istersek bunu bir websayfasında, istersek masaüstüarkaplanı olarak kullanabiliriz.Biraz daha açıklayıcı bilgi verelim.Pattern döşendiği zaman bir süreklilikarzeder.Oluşturduğum patterni Ubuntu'nun arkaplanı olarak ayarladım. Biçemolarak döşenmişi seçtimBu pencerede oluşturacağımız pattern'in Genişliğini yüksekliğiniayarlayabiliyoruz. Tabii ki burada farklı ayarlarda mevcut.Bu pencerede hiçbir değişiklik yapmayıp Tamam butonuna tıklayalım.


Gimp ile WebSon olarak bir buton oluşturalım.Bunun için Dosya ­> Create ­> Buttons ­>Simple Beveled Button yolunuizliyorum.Açılan pencerede oluşturacağımız butonun özellikleri görülmekte.İstediklerimizi değiştirebiliriz. Font size'ı (Yazı tipi büyüklüğünü) arttıralımve Tamam butonuna tıklayalım.Butonumuz hazır. Bir sonraki sayıda görüşmek üzere.Hüseyin SARIGÜL gimpuzmani@gmail.com

More magazines by this user
Similar magazines