Pardus ve KDE 4 - Tilkinin Dilinden

tilkinindilinden.files.wordpress.com

Pardus ve KDE 4 - Tilkinin Dilinden

sayı 13 - mayıs 2009özgürlükiçin.com e-dergiPardus’a Katkıda Bulunmak İçinBeyin Fırtınası Yapalım!KDE 4 İnce AyarlarıPardus 2009’danİlk GörüntülerRöportaj:Gökmen GökselPardus ve KDE 4


içindekiler04-07.08.09-10.11-13.14-20.21-22.23-25.26-2829-30.31-33.34-35.36-40.41-43.44-48.49-51.52-55.56-57.58-60.61-66.67-68.69-70.HaberlerPasifik’in İki Yakasından Üç İş VakasıDünden Bugüne KDEKDE 4 YenilikleriKDE 4 İnce AyarlarıKDE 4’te Görünüm AyarlarıDosya Yöneticiniz: “Dolphin”Pardus 2009 ile Yenilenen AraçlarEvrensel Belge Okuyucu: OkularPardus’un İkinci “Üç Yıl”ı Pardus’un Açıklığı ve ÖzgürlüğüKNemo İle Trafik Akışını İzleyin!Fax Sunucusu: “HylaFAX” ve HylaFAX İstemcisi: “JHylaFAX”Pardus’a Katkıda Bulunmak İçin Beyin Fırtınası Yapalım!Pardus’ta Fpc/Lazarus İle Pascal Programları YazmakUrban Terror Haritası Yapmak İçin ZeroRadiantGimp Filtrelerini Tanıyalım-8İçindekiler Dizini Oluşturma ve DüzenlemeOpenOffice.org Hesap Tablosu: Metni Sütunlara BölmekRöportaj: “Elimden Geleni Yapıyorum!”Özgürlükİçin Forumlarına Resim YüklemekBattle TankskünyeBu sayının editörü:Kubilay KOCABALKANBu sayıda katkıda bulunanlar:Dr. A. Talha Yalta,Ahmet Hiçyılmaz, Akın Ömeroğlu,Ali Işıngör, Aydın Gündüz,Ayten Gülen, Bünyamin Vıcıl,Ceyhun Alyeşil, Denis Keçeyapan,Ercan Kuru, Dr. Erkan Tekman,Fahri Dönmez, Gökmen Göksel,Gözde Orgun, Hakan Hamurcu,Kubilay Kocabalkan, Mehmet Emre,Mehmet Pekgenç,OpenOffice.org Türkiye Ekibi,Özgür Kuru, Pınar Yanardağ,Şaban Kuş, Tayfun Kavasoğlu,Utku AydınTasarım:artistanbul (Pınar Eskikan)Özgürlükİçin e-dergisi,Creative Commons(by-nc-sa) 3.0 ile lisanslanmıştır.Pardus ismi ve logosu,TÜBİTAK UEKAE’nin tescilli markasıdırBu yayın, Özgürlükİçin topluluğu tarafındanhazırlanmaktadır.02


editördenKubilay KOCABALKANkubilay@kocabalkan.netKDE 4, Pardus 2009 ile daha da güzel...Merhaba,Arkadaşlar, dostlar ve Pardusseverler. İşte yeni bir sayı ile yine karşınızdayız.Ne güzeldir ki, bu sayının editörü olma şansı benim oldu. Umarım, banagüvenenleri ve derginin bu sayısını merakla bekleyenleri mutlu edebiliriz.Evet! Hepimiz hasretle onu bekliyor, onu merak ediyor ya da ona sahipolmak istiyoruz. O mu? O, yeni masaüstü ortamımız ve masaüstü kavramınıdeğiştiren yeniliğin adı, O “KDE 4”. Evet! Pardus 2009’un hızla yaklaştığı, tümgeliştiricilerin harıl harıl çalıştığı şu günlerde, biz de bu sayımızda sizleri O’nungüzelliklerine alıştıralım, O’nu kullanma arzunuzu biraz daha artıralım istedik vebu sayımızın kapak konusu olarak KDE 4 seçtik ve onun güzelliklerini sunmayaçalıştık.Merakla beklediğimiz ve Pardus 2008 depolarında da bulunan KDE 4paketlerini, Pardus 2008’e Paket Yöneticisi ile kurabilir daha sonra ServisYöneticisi ile KDE 4 servisini açılışta başlayacak şekilde ayarlayarakkullanabilirsiniz. Aman kullanmadan önce, Pardus 2008’de KDE 4 kullanımıkonusunda, forum sayfalarında açılmış başlıkları incelemeyi de unutmayın.Gelelim e-dergimizin bu sayısında okuyacağınız yazılara.KDE 4 ile sizi tanıştırmanın ve kaynaştırmanın yanında, beklediğiniz yazı dizilerive köşe yazılarımıza da bolca yer vermeyi unutmadık. OpenOffice.org Türkiyeekibinin hazırladığı sayfalarda, özellikle iş yerlerinde Pardus ve OpenOffice.orgürünleri tercih eden kullanıcılar için faydalı olacak, çok güzel iki yazımız var.Programlama ile ilgilenen kullanıcılarımız için de öğretici bir Pascal yazısıbulunuyor. Filtre zengini Gimp yazı dizimizin sekizinci yazısı ile de taramafiltrelerini tanımaya başlayacaksınız.Derginin içinde özellikle dikkatle okumanızı istediğim birkaç yazıdan biri olanSayın Dr. Erkan TEKMAN’ın köşe yazısı ile Özgür yazılım, Açık kaynak veİş modelleri konularında bilgi sahibiolacağız. Ayrıca yöneticilerinden biriolduğum, Özgürlükİçin Beyin ve Yeni Fikirlerbölümünü konu alan yazıyı da dikkatleokunması gerekenler listenize eklemenizi ricaediyorum. Yazıyı hazırlayan Sayın Dr. A. TalhaYALTA, konuyu çok iyi anlatsa da bazı noktalaratekrar dikkatinizi çekmek istiyorum. Fikirleriniz/fikirlerimiz çok değerlidir. Fikirlerimiz uygulanabilirolduğu sürece, Pardus geliştiricileri tarafındandeğerlendirilecektir. Fikirlerimiz daha önce başka birkullanıcının da aklına gelmiş ya da fikrimize çok yakın fikirler dilegetirilmiş olabilir. Bu yüzden Beyin bölümünde arama yapmadan fikir girişiyapmayalım. Tüm forumda olduğu gibi yeni fikirlerde de, anlaşılır ve düzgün birTürkçe kullanmaya çalışalım. Gerçekten üretebilen bir topluluk olmak istiyorsak,uygulanabilir tüm fikirler sahip çıkalım ve destek olalım.E-dergimizin bu sayısında da eğlenmeyi ve oyun oynamayı sevenleri unutmadık.Basit görünen ama oynarken sizi kendinizden alacak iki oyun yazımız veÖzgürlükİçin oyun sunucusu üzerinden de severek oynadığımız UrbanTerror içinharita yapmayı öğreten bir yazımız da sizin okumanızı bekliyor.Röportaj bölümünde de Pardus kullanıcısının ilk karşılaştığı Pardus uygulamasıYALI ve diğer Pardus araçlarını KDE 4‘e göre yeniden geliştiren GökmenGÖKSEL ile KDE 4, Pardus 2009 ve topluluğumuzun katkıları hakkında konuştuk.Yazıma son vermeden önce, bu sayıda da bizlere değerli yazıları ile katıdabulunan tüm yazarlarımıza çok teşekkür ediyorum. Siz değerli Parduskullanıcılarının beğenisine layık bir e-dergi için benim elimden gelen, şimdilikbu kadar. Umarım, bundan sonraki sayılarda da bir Pardus kullanıcısı olarakyazdığım yazılarla sizlerin beğenisini kazanmaya devam ederim.Teşekkürler ve sevgilerimle...03


haberlerÖzgürlükİçin Haber MerkeziODF Türkiye KurulduBelgelerde özgürstandartları savunanODF AllianceGrubu, Türkiye’defaaliyetlerine başladı.Özgürlükİçin.com olarakkurucu üyelerindenbiri olduğumuz ODFTürkiye’nin kuruluşu ile ilgilibasın bültenini aşağıda yayınlıyoruz:TBD’nin Antalya’da düzenlediği“Bilgi İşlem Merkezi YöneticileriSemineri” (BİMY) ve “Kamu BilişimPlatformu” (TBD Kamu-BİB) bütünleşiketkinliğinde alınan karar ile Türkiye’dekamusal belge ve hizmetlerde özgürstandartların kullanımına yönelikkamuoyu oluşturma çalışmalarınınhızlanması amaçlanıyor.Kamunun, yazılım tedarikçisininformatı desteklemeye devam edipetmemesinden endişe duymaksızın,önemli belgelerine uzun yıllar sonrabile ulaşabileceklerinden kuşkuduymaması için ODF uygulamalarınındesteklenmesi gerekiyor.Tüm kamu kurumlarının, firmaların,yerel yönetimlerin, okulların,hastanelerin ve sıradan insanlarıngelecek endişesi olmaksızınkullanabileceği, özgür ve açıkbilişim standartlarınınkullanılmasınıarzuluyoruz.Bizler, bilişimstandartlarınınuluslararası yazılımtekellerine değil,insanlara hizmet içinvar olması gerektiğinidüşünüyoruz.Mayıs 2005’te OASIStarafından onaylanan veMayıs 2006’da ISO/IEC tarafındanuluslararası bir standart olarakkabul edilen ODF uygulamalarınınTürkiye’de kullanımını artırmave bilinçlendirme çalışmalarınıngerçekleştirilmesi hedefleniyor.ODF uygulamaları evrak, bilgi vekayıtlar üzerinde daha fazla kontrolve doğrudan erişim olanağı sağlıyor.ODF uygulamaları, belgeleredoğrudan erişim dışında, belgesahiplerine inovasyon, daha fazlaseçenek, birlikte çalışabilirlik, dahadüşük maliyet, acil durum yönetimisağlar ve arşiv dostudur.ODF Türkiye oluşumu, IBM, Oracle,ozgurlukicin.com platformu,Pardus’u üreten proje yetkilileri, SunMicrosystems ve TBD’nin katılımıylagerçekleştirildi. ODF uygulamalarınıdestekleyen şirketlerin ve oluşumadestek vermek isteyen bireylere ODFTürkiye’nin kapısı her zaman açıktır.KDE 4.2.2 Cano Durduruldu!KDE Topluluğu’nun 2 Nisan 2009 tarihindeyayınladığı, sayısız hata düzeltmesi, performansiyileştirmesi ve çeviri güncellemesini içerenson kararlı sürümü KDE 4.2.2 yayınlandı. KDETopluluğu bu son sürümün kod adını “Cano”olarak belirledi.KDE 4.2’nin aylık güncellemesi olarakyayınlanan “Cano”, bizlere engüçlü, en gelişmiş ve ücretsiz yeninesil masaüstü çalışma ortamının sonhalini sunuyor. KDE 4.2.2 sürümü,masaüstü çalışma ortamıyla birlikteağ araçları, eğitim uygulamaları,program uygulamaları, multimedyayazılımları, oyunlar, sanatsal işler,geliştirme araçları ve daha fazlasınıbizlere sunuyor. Bu sürümle birlikteKDE’nin ödüllü araç ve programları50’den fazla dili destekliyor.Bu servis sürümünde yapılangüncellemeleri daha detaylı olarakbu adresten inceleyebilirsiniz.KDE 4.2.2 “Cano”da, kullanıcılar açısından enönemli düzeltmeler şunlar:• KRunner istikrar düzeltmeleri: Krunner aramasonuçları şimdi olası çıkmazlara karşı daha çokgüvenli.• KMail performans geliştirmeleri: ÖnbellektekiIMAP e-posta hesapları ile senkronizasyonşimdi daha hızlı, değişken numaralandırma iledaha pürüzsüz bir e-posta okuma sağlar.• Hata çözümleri, performans geliştirmeleri veKHTML olarak iyileştirme: İyileştirilmiş metingörüntüleme, daha da geliştirilmiş CSS seçicidesteği.Bu son sürümle daha kararlı vevenli birmasaüstü ortamı oluşturma yolunda kararlıadımlar ile yürüyen KDE4, Pardus 2009yolundaki temel taşlardan birisi olacak. KDEmasaüstü ortamında yapılan tüm iyileştirmelerPardus 2009 yolundaki geliştirici ekibimize dedaha kararlı bir Pardus sürümü çıkarmalarınısağlayacak. KDE Topluluğu’na bir kez dahateşekkür ediyoruz.Kaynak: kde.org04


haberlerPC Labs’tan Pardus’a DestekPC Labs, birkaç sponsor firmayı biraraya getirerek, çok güzel bir bağışorganizasyonu düzenledi. ASUS, AMD veKingston firmaları ile birlikte hazırlananbu çalışmayla 5 adet masaüstü bilgisayarıhazırlanarak, doğuda bilgisayarı olmayanokullara gönderildi.Bilgisayarların montajı, işletim sistemlerininkurulması ve paketlenerek gönderilmesi PCLabs ekibi tarafından gerçekleştirilen bubilgisayarların, bizce önemli olan özelliğiise işletim sistemi olarak Pardus 2008kullanılmasıydı. Pardus 2008 yüklü bubeş bilgisayar, ilk çalışma ve dağıtımınınkolay olması için PC Labs editörlerindenA.R.C’nin öğretmen olarak görev yaptığıbölgede belirlenen okullara gönderilmiş.Fikrin nereden çıktığı ve nasıl geliştiğiniPC Labs ekibi şöyle dile getiriyor:GsoC Sonuçları Belli OlduGoogle’ın, yazılım geliştirmeyle uğraşanöğrencilere kod yazmaları için olanaksağlayarak açık kaynak camiasına“Bilgisayarın eğitime olan katkısını başkazaman tartışabiliriz. Bu fikir ASUS ileyaptığımız bir toplantıda ortaya çıktı.Yurt dışından incelenmek üzere firmalarabol miktarda ürünler geliyor ve buürünlerin çoğu işleri bittikten sonra atılolarak kenarda duruyor; bir süre sonraise değerlerini yitiriyorlar. Bu yüzdenASUS’un incelemeden dönen anakart veekran kartlarını değerlendirmek amaçlıolarak bu PC bağışını gündeme getirdik.Her ne kadar ASUS’un anakart veekran kartı haricindeki diğer bileşenleridistribütörlerden satın alınmış olsa da,kenarda duran bazı atıl parçaları dadeğerlendirdiğimiz bir proje oldu. Bazıfirmalardan bu projeye cevap alamazken,ASUS, AMD, Kingston gibi firmalar dagözleri kapalı destek oldular. Eksik olanparçaları da PC Labs ekibi tamamladı.”katkı kazandırmayı amaçladığı GoogleSummer of Code’un (GSoC) 2009yılındaki programına kabul edilen 150danışman organizasyon arasında PardusProjesi de yerini aldı. Projeler tamamenorganizasyonlar gözetiminde uzaktangeliştiriliyor. 23 Mart 2009 Pazartesigünü itibariyle başlayan başvuru süresi,3 Nisan 2009 Cuma günü son buldu.Danışman organizasyonların başvurularıdeğerlendirmesi sonucunda seçilenöğrenciler ve danışmanları eşleştirildi.Bu yıl GSoC programı dahilinde PardusPC’lerin gittiği okullar:• Aşağı Çeşme İ.Ö.O. -Şırnak / AŞAĞI ÇEŞMEKÖYÜ• Düzova İ.Ö.O. - Şırnak /DÜZOVA KÖYÜ• Kebeli İ.Ö.O. - Şırnak /KEBELİ KÖYÜ• Güçlü-Kolgezer İ.Ö.O. -Şırnak GÜÇLÜ-KOLGEZERKÖYÜ• Şehit Sait Atak İ.Ö.O. -Şırnak / CizreBize ufak çabalarlaneler yapılacağını gösteren, küçükkardeşlerimizin gözlerindeki ışığı parlatanve bu güzel fikre ortak olan herkesigönülden destekliyor ve tüm PC Labsailesini gösterdikleri bu duyarlılıktan dolayıProjesi’ne altı öğrenci kabul edildi. 23Mayıs’ta GSoC projeleri için resmi olarakçalışmaya başlayacak öğrenciler, butarihten ağustos sonuna kadar zorlu amakeyifli olacağını umduğumuz bir kodyazma sürecinin içinde bulunacaklar.Pardus Projesi’ne seçilen öğrenciler veproje konuları aşağıdaki gibi:• Ezgi ÇİÇEK - OpenOffice.org’a TürkçeDil Bilgisi Denetimi• Mehmet Ali AKMANALP - Parmak İziyleGiriş Desteğitebrik ediyoruz. Aralık 2008 tarihindegerçekleşen bu çalışmanın bir örnekolmasını diliyoruz.Kaynak: PC Labs• Rohan ANIL - Yüz Tanımayla GirişDesteği• Sarath LAKSHMAN - Pardus İçin WebTabanlı CD Oluşturma Aracı• Marcin KURCZYCH - KDE4 İçin SesYöneticisi• Caio NASCIMENTO - KDE4 İçin HataBildirim AracıProjeler hakkında detaylı bilgiye buradanulaşabilirsiniz. GSoC programınakatılmaya hak kazanan tüm öğrencilerigönülden kutluyoruz.05


haberlerÖzgürlükİçin Haber MerkeziLinux Vakfı’ndan Moblin’e DestekLinux Vakfı, Linux temelli özgür bir proje olanMoblin’i destekliyor.MSB’deBüyük TasarrufIntel destekli Linux dağıtımı olanMoblin’in, öncelikle Intel Atom temellinetbookları hedefleyen bir açıkkaynak projesi olduğunu, geliştirilmeaşamasındaki bu projenin alfasürümünün yayınlandığının haberinigeçtiğimiz aylarda Özgürlükİçin’deyayınlamıştık. Şimdi Moblin’e büyükbir destek de Linux Vakfı’ndan geldi. Linux’unyaygınlaşması konusunda çalışmalar yapanLinux Vakfı, 2 Nisan günü yaptığı duyuruda,Linux temelli özgür bir proje olan Moblin’idestekleyeceğini açıkladı.2007 yılında başlayan Moblin Projesi,bundan sonra Linux Vakfı’nın desteğini alacak.Sektördeki saygıdeğer çekirdek geliştiricilerininve diğer firmaların desteğiyle Moblin, engelişmiş mobil platform olmayı hedefliyor.Özgür bir yazılım projesi olan Moblin,netbooklarda, taşınabilir İnternet cihazlarındave çeşitli yerleşik cihazlarda kullanılıyor.Günümüz ekonomik şartlarında hızlı bir şekildegelişen bu sektörün üreticileri için Linux işletimsistemi, tercih olarak büyük öneme sahip.Moblin Projesi de bu bağlamda, daha fazlapay sahibi olmak ve pazarlara hızlı ulaşıpmarkalaşmak isteyen firmaların tercihi olabilir.Linux Vakfı altında gerçekleşen ilk geliştiricitoplantısı, 8 Nisan 2009’da Yıllık İşbirliğiZirvesi’nde (Linux Foundation’s AnnualCollaboration) yapıldı.“Moblin bizlere tamamen açık bir platformsunuyor ve şimdiden sektörün en parlakbeyinleri bu projenin mimarisi ve geliştirilmesiüzerinde çalışıyor.” diyen Linux Vakfı idaridirektörü Jim ZEMLIN, vakfın desteğiyle birlikteMoblin’in baskın bir konuma gelebileceğinibelirtiyor. Bu arada projenin arkasındakiönemli güçlerin başında gelen Intel’in yazılımve servisler grubu yardımcı başkanı, sistemyazılım bölümü genel müdürü Doug FISHER,Linux Vakfı’nın Moblin’i bir üst kademeyetaşımak için en iyi ortam olduğunu belirtti.Fisher, açık kaynak sürecinin herhangi birprojeye yenilikler dâhil, çeşitli konularda birçokyarar sağlayacağını da sözlerine ekledi.15 işletim sistemi dağıtıcısı, Moblin temelliürünlerin dağıtımı konusunda anlaştı. Bunlarınarasında Novell, Canonical gibi firmalar var.Kaynak: LinuxFoundation06Pardus Proje Yöneticisi Erkan TEKMAN,NTVMSNBC ile yaptığı röportajda MilliSavunma Bakanlığı’nın Pardus’un mevcuten büyük kurumsal kullanıcısı olduğunubelirterek, “Milli Savunma Bakanlığı’ndasahipli yazılım kullanılmaması sonucusağlanan tasarruf 2 milyon ABD Dolarıcivarındadır.” dedi.TEKMAN, 2009 yılı itibarı ile Pardus Projesi’nin iç destekli bir UEKAEprojesi olmaktan çıkıp bir milli yatırım projesi haline geldiğini açıkladı.Resmi Gazete’nin 15 Ocak 2009 tarihli mükerrer sayısında yayımlanan2009 yılı Yatırım Programı’nda yer alan Pardus Projesi’ne milli bütçedenüç yıllık dönem için 14 milyon 310 bin TL kaynak ayrılmasına kararverildiğini belirten TEKMAN, “Söz konusu kaynak, Pardus projesininbaşından bu yana UEKAE tarafından yapılan tüm harcamalardan vebüyük olasılıkla Türkiye’de özgür yazılım üretimi için şimdiye kadaryapılan yatırımdan daha çoğunun her yıl Pardus Projesi’ne aktarılmasıanlamına geliyor.” dedi.TEKMAN, Pardus Projesi’nin, 2003 yılı başlarında Başbakanlık tarafındanbir “ulusal işletim sistemi”nin olurluğunu araştırmak ve projelendirmek ileilgili görevlendirmesi ardından, 2003 yılı sonbaharında TÜBİTAK UEKAEtarafından başlatıldığını hatırlattı.Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgilere NTVMSNBC sitesinde yayınlananbu haberden ulaşabilirsiniz. Erkan TEKMAN bu konu ile ilgili müjdelihaberi, ilk olarak, Özgürlükİçin e-dergisinin 12. sayısında kaleme aldığı“Pardus’un ‘İkinci Üç Yılı’” başlıklı dosyada vermişti.Kaynak: NTVMSNBC


haberlerExplorer Kullananlar Azalıyorİnternet tarayıcıları arasında giderek şiddetlenen savaş,birbiri ardına çıkan yeni sürümlerle daha da şiddetlendi.Microsoft firması, İnternet tarayıcısındaki kan kaybınıdurdurmak için tüm dünyada güçlü bir kampanyaylaInternet Explorer’ın 8. sürümünü duyururken, rakipleri deboş durmadı.Mozilla cephesi Mozilla Firefox 3.5’a hazırlanırken,Norveç merkezli Opera ise 10. sürümünü aynı tarihlereyetiştirmeye çalışıyor. Google’ın yeni nesil Chrometarayıcısı ise her ay pazar payını biraz daha artırıyor.İnternet tarayıcılarına ilişkin son ölçümler, InternetExplorer 8 rüzgârına rağmen Microsoft’un pazar payınıkoruyamadığını gösteriyor. Son istatistikler, Microsoftcephesini üzecek ilginç bir gerçeği ortaya çıkardı: Dünyagenelinde İnternet kullanıcılarının sayısı hızla artarken,Internet Explorer pazar payını korumak bir yana, elindekikullanıcıyı da kaybetmeye başladı!Internet Explorer’ın Önlenemez DüşüşüMicrosoft Internet Explorer’ın yüzde 97’lerden başlattığıdüşüş, yaklaşık dört yıldır hızını kaybetmeden hattadönem dönem hızlanarak sürüyor. Pazar payı Ocak 2009itibariyle yüzde 67’ler civarına düşen Internet Explorer, NetApplications’un son ölçümlerinde artık kullanıcı sayısındada düşüş yaşandığı haberiyle bir kez daha sarsıldı.Mozilla Firefox topluluk yöneticisi Asa DOTZLER’ınblogunda da paylaştığı son grafik (yanda), Internet Exploreriçin ibrenin aşağı döndüğünü gösteriyor. Grafikte mavirenkle gösterilen Internet Explorer (IE) kullanıcılarının sayısı,2004 yılından itibaren daha yavaş artmaya, son dönemdeise neredeyse hiç artmamaya başlamıştı. Son bir-iki aylıkdönemde ise IE kullanıcı sayısında küçük de olsa bir düşüşsöz konusu.Peki, siz nasıl yorumluyorsunuz bu büyük değişimi?07


özgürlük içinDr. Erkan TEKMANPardus Proje Yöneticisitekman@pardus.org.trPasifik’in İki YakasındanÜç İş VakasıÖzgür yazılım üzerine kurulu iş modellerine ve iş pratiklerine eğilmeye devamediyoruz. Bu ay değişik zamanlarda eğildiğimiz açıklık, paylaşımcı geliştirmemodelleri, yönetişim ve iş modelleri kavramlarının hepsini içinde barındıranözgür yazılım / açık kaynak temelli üç iş vakasını irdeleyeceğiz: Google’ıncep telefonu platformu Android, Tayvan’dan özgür ve hayli açık cep telefonugirişimi OpenMoko ve Intel’in taşınabilir cihazlar için geliştirdiği Moblin.Google, 2005 yılında cep telefonları için yazılımları üreten AndroidInc. şirketini satın aldı. Parlak bir kurucular listesine sahip şirket, Googlebünyesinde Linux temelli bir mobil platform oluşturmak için hayli kapalı kapılarardında çalışmalara başladı. “İnorganik inovasyon” denen, firmanın elindekikaynaklarla değil, satın almalarla yenilik yaratma yöntemine uygun şekilde...2007 yılı sonlarında, yani satın almadan iki yıldan fazla bir süre sonra, Googleçok sayıda cihaz üreticisi, GSM operatörü ve bilişim firması ile birlikte OpenHandset Alliance girişimini kurduğunu ilan etti.2008 yılı sonunda iki önemli gelişme yaşandı: Önce HTC’nin ilk Androidtemelli cep telefonu G1 piyasaya çıktı, sonra da Android Apache License ileözgür yazılım haline geldi. Ancak hâlâ Android geliştirmesi hayli kontrollü (vekimilerine göre aslında kapalı) bir şekilde geliştiriliyor. Öte yandan OHA’yayeni katılımlarla Android’in pazar geleceği hayli parlak görünüyor.Özgür Yazılım, Özgür Donanım, Özgür TasarımOpenMoko kendini şöyle tanımlıyor: “Yaşama, tutkuya, işleve ve sade güzelliğeaçık. Asla kapalı, mükemmel ya da bitmiş değil. Fikirlerinizle doldurulmayıbekleyen boş bir tekne...” ya da Laozi’nin dizeleri ile: “Menfaat hep oradaolandan gelir / Fayda ise olmayandan.”Biraz idealist, biraz hayalperest bir “sörfçü” olan Sean Moss-Pultz’unprojesine Tayvanlı FIC firması finansal destek vermiş. Önce OpenMoko Linuxaltında özgür bir cep telefonu platformu, sonrasında da Neo 1973 (yalnızcageliştiriciler için) ve Neo FreeRunner adıyla iki cep telefonu çıkmış ortaya.Yalnızca yazılım özgür değil, donanım hatta cihazın CAD çizimleri dahi özgür;isteyen alsın, geliştirsin yaklaşımıyla kamuya açılmış. Teknoloji meraklılarıve özgür yazılımcılar tarafından çok büyük bir ilgiyle karşılanan OpenMokoprojesi, ne yazık ki, pazarda manalı bir varlık gösterememiş; yeni telefonlarıGTA03 geliştirmesinin iptal edildiğine dair bir haber çıktı pek yakınlarda.Güçlü Firma ve Mantıklı YönetişimIntel, 2007 yazında Intel Atom işlemci ailesi ve bu ailenin geleceğinde önemliyer tutmasını beklediği mobil İnternet cihazları (MID - Mobile Internet Devices)için Linux temelli ve özgür yazılım Moblin Projesi’ni duyurdu. Intel’de kalabalıkve güçlü bir ekip tarafından yürütülen geliştirme süreci, Android’den farklıolarak, hayli açık yol aldı. Moblin, özellikle bir geliştirici camiası oluşturmayaönem verdi. Bunun sonucu olarak da başta diğer Linux dağıtımları olmak üzerepek çok özgür yazılım geliştiricisinden destek aldı.Öyle ki, geçtiğimiz haftalarda Intel, Moblin’in yönetimini Linux Foundation’adevretti. Bu yönetişim hamlesiyle Moblin’in özgür yazılım geliştirmegeleneklerine uygun bir şekilde açık ve paylaşımcı bir ortamda geliştirilmesiyönünde bir adım daha atılmış oldu. Intel, kontrollü inovasyon yerine açıkgeliştirme yolunu seçerek önemli bir stratejik karar verdi.Hemen hemen aynı alanda üç proje, üç farklı yaklaşım... Hepsi özgür yazılımtemelli, ama hepsi farklı iş modellerine sahip... Pazarın bu yaklaşımları nasıldeğerlendireceğini önümüzdeki aylar ve yıllarda göreceğiz!08


Pardus ve KDE 4Ceyhun ALYEŞİLceyhunalyesil@gmail.comDünden Bugüne KDETüm olumsuz eleştirilere rağmen KDE geliştiricileriyılmadı. Pardus’un öntanımlı masaüstü olan KDE’ningelişim serüveni sürprizlerle dolu.Özgürlükiçin e-dergisinin bu ayki sayısının teması KDE 4. Böyle önemlibir uygulamanın şu anki konumuna nasıl geldiğini anlamak ve onundeğerini daha iyi bilmek açısından tarihine göz atmanın önemli olduğunudüşünüyorum. Bunun yanında geliştiricilerin yaşadıkları tecrübelerin bizevereceği dersler, kendi projelerimizi oluşturmamızda ve daha önemlisi onlarıyönetmemiz konusunda fayda sağlayacaktır.KDE fikri ilk olarak, 14 Ekim 1996’da Matthias ETTRICH’in Usenet gruplarınayolladığı mesajla ortaya çıktı. Matthias mesajında Unix türevi sistemlerinhızla gelişmekte olmasına rağmen şık görünüşlü bir masaüstü uygulamasınasahip olmadığını söyledi. Kısa bir durum analizinin ardından geliştiricileriprojesine destek vermeye davet etti ve böylece ilk adım atılmış oldu. Busırada kendisine gelen “asla başarılı olamayacaksın, Qt kötü” gibi eleştirilerekulak asmayan Matthias; Martin KONOLD, Sirtaj Singh KANG, MartynasKUNIGELIS, Martin JONES gibi isimlerin katılımıyla ilk e-posta listesini (kde@fiwi02.wiwi.uni-tuebingen.de) oluşturdu. Kısa bir süre sonra Matthias ilkpencere yöneticisini (kwm) ve ilk paneli (kpanel) yazmaya başladı. Kalle ileMartynas ise KDE projesinin ilk sınıfı olan Kconfig’i yazmaya başladılar.09


Pardus ve KDE 4Torben WEIS ile birlikte beş arkadaşı ilk dosya yöneticilerini (kfm) yazmayabaşladılar. En büyük problemleri, sürükle ve bırak işlemini kararlı hale getirmekti.Projenin çeşitli bölümleri üzerinde çalışmalar sürerken ve ilk versiyonlar ufakufak ortaya çıktığı sırada Usenet üzerinde KDE üzerine büyük tartışmalaryapılmaktaydı. Yıl 1997 idi ve Qt ilişkisi yüzünden GPL severler ağır eleştirilergetiriyorlardı. Bu eleştiriler karşısında Matthias ve Kalle 1997 şubatındaTrollTech’e giderek Oslo kentinde bir anlaşma imzaladı. Böylece KDE-FreeQTVakfı kurulmuş oldu ve Qt’nin özgür olması garantilendi. Aynı yılın mayıs ayındaMatthias KDE’yi Almanya’nın Würzburg kentindeki Linux kongresinde tanıttı.KDE’nin geldiği yere hayran kalan iki Offix projesi üyesi sunumlarını yapmaktanvazgeçti. Bu kongre çoğu KDE geliştiricisinin ilk kez yüz yüze görüşmesine sebepolduğundan ayrıca önemlidir. Bunun ardından KDE One isimli toplantı ağustosayında yapılmıştı.Çeşitli beta sürümlerinin ardından -ki bunlar Alman kasaba isimlerini almışlardı-1998 yılının 12 Temmuz günü KDE 1.0 yayınlandı. Corel, projeye iki Netwinderbağışlayarak önemli katkıda bulundu. Mart 1999’da 1.1 sürümü yayınlandı.Daha iyi simgeler, PNG desteği gibi özelliklerle güçlenmişKDE, “Innovation of the Year 98/99” ödülünü aldı.Bu yılın ileriki dönemlerinde ikinci toplantı yapıldı. KDE ekibiikinci sürüm için çalışmalarını sürdürdü. 2000 yılında KDECVS sunucusu Sourceforge’a taşındı. Ağustos ayında yine birödül alan KDE, eleştiri almaya da devam ediyordu. Stallman,Qt’nin GPL’e geçmesine rağmen KDE’nin hâlâ GPL kurallarınıçiğnediğini söylüyordu. 23 Ekim 2000 tarihinde KDE 2.0yayınlandı. Konqueror, Kparts, DCOP gibi yeni teknolojilereklendi.2001 yılı bol ödüller ve etkinliklerle geçti. 2002’de üçüncütoplantı yapıldı. Kısa bir süre sonra KDE 3.0 duyuruldu. Dahafazla özellik eklendi. :) Ekip durmadı. Bu dönemden sonraönemli KDE 4 çıkana kadar çıkan çok sayıda güncellemeylevarılan 3.5 sürümü özellikle (2005) büyük bir başarı kazandı.KDE 3.5 sonrasında pek çok dağıtım KDE’yi tercih ederkenIBM, Nokia, Novell gibi birçok firmanın da desteğini kazandı.2008’deyse bu dergininde ana teması olan KDE 4 yayınlandı.Görsellik konusunda başarılı olan KDE’nin bu sürümü Qt4temelli. Her sürümde olduğu gibi bu sürümde de daha birçokyeni uygulama eklendi. 29 Temmuz KDE 4.1, 27 Ocak iseKDE 4.2’nin çıkış tarihi oldu. Büyük bir topluluk tarafındankullanılan KDE beğenildiği kadar eleştirilmeye de devamediyor.Son karar sizin...10


Pardus ve KDE 4Kubilay KOCABALKANkubilay@kocabalkan.netKDE 4 YenilikleriKDE 4 ile gelen yenilikler, masaüstü kullanımınızı kolaylaştırmanın yanındadaha keyifli hale getirecek11


Pardus ve KDE 4Bu yazıyı e-derginin 11. sayısında yayınlamıştık ama KDE 4 temalı bu sayı içinyeniden elden geçirerek sizlere sunuyorum. Evet hepimiz biliyoruz, Pardus 2009KDE 4 ile gelecek ve bize birçok görsel deneyim yaşatacak. Ben bu yazıda sizlereKDE 4 ile masaüstümüze gelecek ve biz kullanıcıların alışkanlıklarını değiştirecekbazı yeniliklerden kısaca bahsetmek istiyorum.Plasma Çalışma AlanıKDE 4’ün tüm teknik yenilikleri ve değişikliklerini bir yana bırakalım, bence bizmasaüstü kullanıcıları için en heyecan verici yenilik Plasma Çalışma Alanı’dır.Evet bildiğiniz masaüstü deneyimlerinden çok öte bir şey. Üzerinde birçokprogramcığın çalışabildiği, birden fazla masaüstü alanına sahip olabileceğiniz biruygulama, Plasma. Ve emin olun, alışkanlıklarınızı değiştireceksiniz...Plasma, sizi zengin ve göz alıcı temaları, şaşırtan efektleri, yeni ve farklı çoklumasaüstü deneyimleriyle çok etkileyecek. Tamamen kişisel zevkinize uygun veesnek bir masaüstünüz olacak. İsterseniz “dizin görünümü” ile klasik bir masaüstüortamını sağlayacak, isterseniz “masaüstü görünümü” ile daha şık, yenilikçi vealışılmadık bir çalışma alanınız olacak. Tüm bu uçan, sallanan, dönen pencereefektleri için Compiz gibi ayrıca bir yazılım kurmayı gerektirmemesi yanında,sistem kaynaklarını az tüketen, hızlı bir masaüstü deneyiminden bahsedebileceğiz.Plasma ProgramcıklarıPlasma Çalışma Alanı ile hayatımıza girecek bu küçük ama kullanışlı uygulamalar,bizlere birçok güzellik sunacak. SuperKaramba ve GoogleWidget uygulamalarıda KDE 4.2 içinde rahatlıkla kullanılabilecek. Programcıklar temanızla kusuruz biruyum içinde, sizin istediğiniz boyut ve açıyla masaüstünüze yerleşebilecek. Belkide birçok Pardus uygulamasını masaüstü programcıklarıyla her an izleyebileceğiz.Aygıt BildiricisiBilgisayarınıza taktığınız tüm harici aygıtlarartık tek bir yerden yönetilebiliyor.Sistem AyarlarıYeni arayüzü sayesinde sistem ayarlarınızı çokdaha rahat yapabileceksiniz. Pardus 2009’da“sanırım” bu yeni sistem ayarları arayüzü,bizim Tasma arayüzünün yerini alacak. Eminimbu yeni arayüz ve Plasma programcıklarıile Tasma araçlarına ulaşmak sizin içindaha çok keyifli olacak. Sisteminizin birçokayarını Genel ve Gelişmiş sekmeleri altındabulunan araçlar ile kolayca yapabileceksiniz.Masaüstü efektleri tek tıklamayla çalışır halegetirebilecek, temel davranış ayarları kolayca seçilebileceksiniz. Pencere veSimge ayarlarınızı yaparken hiçbir zorluk çekmeyeceksiniz, tüm ayar sayfaları12


Pardus ve KDE 4kullanabilecek ve sistemin bütününde arama yapabilecek. Yenilenen yüzüyleSistem Süreçleri daha şık ve daha kullanışlı olmuş. Süreçleri izlemek, sistem ya dabellek kullanımına göre listelemek daha kolay ve anlaşılır bir hale gelmiş.Okular (Belge Okuyucu)KPDF kodları üzerine inşa edilmiş, görünümü KDE4 için daha şık daha kullanışlıhale getirilmiş, harika bir belge okuyucu.Lokalize (Çeviri Aracı)Kbabel tahtına aday, çeviri yardımcınız. Artık çevrilmemiş hiçbir şey kalmayacak.Dragon Player (Çoklu Ortam Oynatıcısı)Kaffeine kodlarını referans alan sadeliğiyle ön plana çıkan ve sade olduğu kadarda kullanışlı bir çokluortam oynatıcısı. DVD ve VCD izlemek gerçekten çok kolay.size çok tanıdık gelecek. Bu yeni Sistem Ayarları arayüzü ile ayarlar içinde aramada yapabileceğiz.Dolphin (Dosya Yöneticisi)Artık hızlı ve yetenekli bir dosya yöneticimiz var: Dolphin. Asli görevi dosyayöneticisi olan Dolphin, umarım sizi de beni etkilediği kadar etkileyecektir.Komut Çalıştır ve Sistem SüreçleriProgram çalıştırmak için sürekli Alt+F2 tuşlarını kullanmayı sevenler için müjde,Komut Çalıştır penceresi artık sizde daha çok yardımcı olacak. Yazmayabaşladığınız anda istediğiniz programla ilgili görsel sonuçları size sunuyor vebir tıkla çalıştırabiliyorsunuz. Sistem Ayarlarından, Nepomuk ve Strigi servisleriniaktif eden kullanıcılar, Komut Çalıştır penceresini bir arama penceresi olarakAmarok 2Bildiğimiz Amarok ama artık daha yetenekli. Bence kolay kullanımı ve işlevselliğibir araya getirmişler. Şık tasarımı ile ve uyumlu Plasma programcıklarıyla enbeğendiğiniz müzikçalar olmaya devam edecek.Lancelot Uygulama BaşlatıcısıSizlere KDE Uygulama Başlatıcısına göre daha özelleştirilebilir bir menü sunuyor.Panel simgesi dâhil birçok özelliğini değiştirebileceksiniz. Ayrıca Kopete ve KMailile uyumlu kişiler sekmesi de hoşunuza gidecek bir diğer özellik.13


pardus ve kde 4Kubilay KOCABALKANkubilay@kocabalkan.netErcan KURUercankuru@ercankuru.com.trKDE 4 İnce AyarlarıDepodan indirerek Pardus 2009 çıkmadan kurabileceğiniz KDE 4.2,son derece güçlü üç boyutlu masaüstü özelliklerini sunuyor.14


PARDUS ve kde 4Pardus 2009’un masaüstü ortamı olan KDE 4’ün pencere yöneticisi KWin, artıkkendi özel efektleri ile birlikte geliyor. Yeni KWin sayesinde, Compiz ya dabenzeri bir yazılımı kurmadan da uçan, sallanan, dönen pencere efektlerine sahipolabileceksiniz.Ekran kartının 3B özelliği bulunan ve sorunsuz çalışan kullanıcılar için temelefektler, kurulum sonrası açık olarak geliyor. Eğer çalışan 3B özelliklerinde birsorun meydana gelirse, masaüstü efektleri otomatik olarak kapanıyor. Bu kullanımkolaylığının yanında, kullanıcı Shift+Alt+F12 tuşlarına birlikte basarak, 3Bözelliklerini istedikleri zaman kapatıp, açabiliyor. KDE 4.2 sonrasında eklenenbir özellikle tam ekran uygulamalar çalışırken, masaüstü efektlerinin pasifleşmesisağlanıyor. Şimdi temel ayarlardan başlayarak, KDE 4 ile gelecek KWinefektlerini ve masaüstü sistem ayarlarını biraz inceleyelim.Masaüstü efektleri ayarları için, önce Sistem Ayarları’nı açıp, Genel sekmesindebulunan Masaüstü simgesine tıklıyoruz ve istediğimiz tüm ayarları buradangerçekleştiriyoruz.Masaüstü EfektleriGenel SekmesiKDE 4 Masaüstü efektlerini, detaylarına girmeden buradan etkinleştirebilir ya dakapatabiliriz.• Geliştirilmiş pencere yönetimi seçeneğiyle, yazının ilerleyen bölümlerindebulunan Gelişmiş sekmesinde bulunan ayarları yapabileceğiz.• Gölgeler seçeneğiyle pencere altında bulunan gölgeleri aktif hale getirebiliriz.Gölge ayarlarınıysa Tüm efektler sekmesinden yapabileceğiz.15• Çeşitli canlandırmalar seçeneğiyle masaüstü canlandırmalarını aktif halegetirebiliriz.Bu ekranda yapabileceğimiz üç önemli ayarımız daha var.• Pencere değiştirme efekti: Alt tuşuna basılıyken basacağımız her Tab tuşuylaçalışan dört temel pencere değiştirme efektinden hangisini kullanacağımızı bukısımdan seçiyoruz.• Kutu pencere seçici: Resimden de gördüğünüz üzere masaüstlerinde bunanpencereler, bir kutuiçerisinde yer alır ve Alttuşu basılıyken basılanher Tab tuşu ile farklı birpencere aktif edilir.• Şimdiki Pencereler:Bu efektle tüm pencerelermasaüstünü kaplar, Alttuşuna basılıyken, Tabtuşuna her basışınızdada farklı bir pencere aktifedilir.


PARDUS ve kde 4• Kapak seçici: Kapak seçici efektiyle resimdeki gibi tüm pencereler arka arkayasıralanır ve Alt tuşuna basılıyken basacağınız Tab tuşuyla pencereler öne doğrusırasıyla değişirler.• Dönen pencereler: Dönen pencereler efektiyle tüm pencerelerimizi masaüstündesırayla döndürebiliriz. Alt tuşuna basılı tuttuktan sonra basacağımız her tab tuşuylapencereleri dans ettirebileceğiz.• Canlandırma hızı: Bu ayar ile tüm efekt ve canlandırmaların hızını istediğinizgibi değiştirebilirsiniz. Toplam yedi tane hız seçeneği bulunuyor. Normal hızseçeneği en idealidir.Ekran Kenarlıkları Sekmesi:Aslında resim her şeyi çok iyi anlatıyor. Masaüstünüzün istediğiniz kenar ya daköşesine doğru yapacağınız fare hareketiyle belirlediğiniz efekt çalışacaktır.Toplam sekiz bölge bulunuyor. Kırmızı bölge, efekt olmadığını; yeşil bölge iseefekt olduğunu belirler. Bir efekt sadece bir bölgede bulunabilir. İki bölgede• Masaüstü değiştirme efekti: Masaüstleri arasında gezinirken kullanabileceğimiziki efektimiz var• Masaüstü küpü: Masaüstü küpünü seçerseniz, bir masaüstünden diğerinegeçerken küp efekti kullanabilirsiniz.• Kaydır: Bu efekti seçtiğinizde masaüstlerinde gezerken açık pencereler,masaüstünden kayarak hareket ederler. Eğer sağdaki masaüstüne geçişyapıyorsak masaüstü sağdan sola, soldaki masaüstüne geçiyorsak soldan sağa,aşağıdaki masaüstüne geçiş yapıyorsak aşağıdan yukarı, yukarıdaki masaüstünegeçiyorsak yukarıdan aşağı şekilden bir kayma yapacaktır.bulunamaz. Eğer iki yere eklemeye çalışırsak efekt en son eklediğimiz bölgeyekayar. Efektten çıkmak için istediğimiz masaüstüne gelip sağ tuşuna tıklamamızgerekir.16


PARDUS ve kde 4Tüm Efektler Sekmesi:Bu sekmede KDE 4 ile ilgi bütün efektler, açıklamaları ile beraber bulunuyor.Burada bulunan efektleri zevkimize göre seçip kaldırabiliriz. Efektler araçlar,erişebilirlik, görünüm, güzelleştirme, odaklama ve pencere yönetimi şeklinde altıbaşlık altında toplanmıştır. Efektlerin sonunda bulunan,İşareti efekt hakkında bilgi verir.İşareti ise efekt ile ilgili ayarları yapmamızı sağlar.AraçlarAraçlar başlığı altında üç efekt bulunuyor.2.GörünümGörünüm bölümü ise görsel efektlerin bol olduğu KDE 4 efektlerinin en eğlencelikısmıdır. Burada pencerelerimize değişik efektler vererek masaüstü kullanımımızıeğlenceli hale getirebileceğimiz 16 adet efekt bulunuyor.• Açılan Pencereleri Canlandır: Yeni pencere açılışlarını canlandıran efekt.• Bulanıklaştır: Yarı şeffaf pencerelerin arka planını bulanıklaştıran bir efekt.• Fare izi: Fareyle masaüstünde çizgiler çizmenizi sağlayan bir efekt.• Boyamayı göster: Bu efektle masaüstünde güncellenen alanlar renklenecek.• FPS Göster: Bu efektle grafik başarımını ekranın sağ üst köşesinden takipedebilirsiniz.• Video kaydet: Bu özellikle masaüstü videonuz, belirleyeceğiniz bir dizin içine.cps uzantılı bir dosya ile kaydediliyor.Dosyayı çalıştırmak için dosyanın bulunduğu dizinde F4 ile konsol penceresi açılırve cpsrecode -i kwin_video.cps -o - | mplayer - komutu verilir.1.ErişilebilirlikErişebilirlik, masaüstüne erişimi daha kolay hale getirmemizi sağlayan altı adetefekt bulunuyor.• Büyüt: Meta (Windows tuşu) tuşu ile * / - tuşlarına basarak, masaüstünübüyütüp / küçülte bilirsiniz.• Büyüteç: Fare altında kalan bölümü büyüten, balık gözü büyüteç.• Fareyi izle: Etkinleştirdiğinizde farenin yerini belli edeceğiniz bir efekt.• Keskinleştir: Masaüstünüzü keskinleştirir.• Negatifleştir: Masaüstleri ve pencerelerin renklerini tersine çeviren bir efekt.• Giriş: Giriş yaparken masaüstünüzü pürüzsüzce belirginleştiren bir efekt.• Gölge: Pencerelerin altlarına belirlediğiniz renkte bir gölge ekler.• Görev Çubuğu Küçük Resim Ön izlemeleri: Masaüstünde yer alan pencerelerinküçük bir önizleme resmini görev çubuğu üzerinde görmenizi sağlayan efekt.• Kaybolma: Pencereleri gösterirken pürüzsüz bir şekilde belirginleştirir.17


PARDUS ve kde 4• Kaydır: Sana masaüstleri arasında geç kaparken, pencereleri kaydıran birefekt.• Küçültme Canlandırması: Pencerelerin küçülüşünü canlandırır.• Parçalara Böl: Kapatılan pencereleri küçük parçalara bölerek kapatan bir efekt.• Patlama: Kapatılan pencereleri patlama efekti ile kapatır.• Sallanan Pencereler: Pencereleri taşırken şekillerini bozan efekt.• Çıkış: Çıkış penceresi gösterilirsen ekranı solduran efekt.• Şeffaflık: Farklı durumlar için pencerelere şeffaflık özelliği sağlayan efekt.3.GüzelleştirmeGüzelleştirme seçeneğinde sadece masaüstüne kar yağdırma efekti bulunuyor.Şimdilik...• Kar: Sıcak yaz günlerinde masaüstlerinize kar yağdıran bir efekt.4.OdaklamaOdaklama seçeneği, pencereleri belirli koşullarda koyulaştırmamızı sağlar.• Pasifleri Koyulaştır: Etkin olmayan pencereleri koyulaştıran bir efekt.• Yönetici Kipinde Ekranı Dondur: Yönetici hakları istendiğinde bulunduğunuzekranı koyulaştıran bir efekt.• İletişim Kutusu Sahibi: Etkin iletim kutularının sahibi olan pencereyi koyulaştıranbir efekt.5.Pencere Yönetimi:Pencere Yönetimi, pencereleri yönetirken kullandığımız efektleri aktif veya pasifhale getirmemizi sağlar.• Dönen Seçici: Alt-Tab tuşlarıyla pencereleri çevirerek seçer.• Kapak Pencere Seçicisi: Alt-Tab tuşlarıyla pencereleri kapak akışı ile seçer.• Kutu Pencere Seçicisi: Alt-Tab tuşlarıyla pencereleri küçük resimler içindenseçer.• Sihirli Lamba: Kapatılan pencereleri küçülüşünü ve yükselişini bir sihirli lambayaçeviren efekt.• Yan Küçük Resimcik: Ekranın bir kenarında pencerenin küçük bir resminigösteren efekt.• Masaüstü Izgarası: Tüm masaüstlerini bir ızgara şeklinde yan yana dizerekseçmenize yardımcı olur.• Masaüstü Küpü: Sanal masaüstlerini bir küpün yanları olarak gösteren efekt.• Masaüstü Silindiri: Sanal masaüstlerini bir silindirin yanı olarak gösteren efekt.18


PARDUS ve kde 4Ekran KoruyucularıEkran koruyucularının esas amacı eskiden monitörlerin sabit renklerdenetkinlemesini önlemekti. Artık teknolojinin gelişmesiyle ekranlarda bu sorunkalmadı. Ekran koruyucularının şu andaki amacı, hem eğlencelik hem debilgisayar başında olmadığımız zaman ekran görüntülerini başkasından korumak.KDE 4’de bunun için çeşitli ekran koruyucuları bulunuyor. Bunların birkaç örneğiniresimde görebiliriz.Seçtiğimiz ekran korucu ayarlarını alttaki Ayarla... simgesinden ayarlayabiliriz.Hemen yanındaki simgeden ise ekran koruyucunun denemesini yapabiliriz. Ekrankoruyucuyu etkinleştirmek için otomatik başlat seçeneğini etkinleştirmemiz gerekir.Etkinleştirdikten sonra gecikme zamanı aktif hale gelecek ve gecikme zamanını enaz bir dakika olarak ayarlayabiliriz.Ekran koruyucudan çıkmak için parola istetebiliriz. Böylece bilgisayar başındanolmadığımızda ekran korucu belirlediğimiz sürede devreye girecek fakat çıkmak• Şimdiki Pencereler: Tüm açık pencereler yan yana gösterilene kadar küçültür.Gelişmiş:Masaüstü efektlerinin gelişmiş ayarlarını yapabileceğiniz bu sekmede, gerekli tümayarlar öntanımlı olarak gelmekte.Fonksiyonellik denetimlerini pasifleştir seçeneği ile 3B özelliklerinde birsorun ya da yavaşlama olduğunda, efektlerinin otomatik devre dışı kalmasınıengelleyebilirsiniz.Şimdi gelelim Masaüstü ince ayarlarına. Arka plan ayarlarında çoklu masaüstükullanıma kadar kullandığımız masaüstü ortamında, KDE 4 ile çok fazla değişiklikyapılmış.Çoklu MasaüstüBu menüden kaç tane masaüstü ile çalışacağımızı belirler ve masaüstlerine isimverebiliriz. Masaüstü sayısını klavye yardımıyla girebileceğimiz gibi sağındakiyukarı aşağı okları kullanarak fare yardımı ile de girebiliriz.19


PARDUS ve kde 4için bizden parola isteyecektir. Bu da biz yokken bilgisayarımızın ekranınıbaşkalarının görmesini engellemiş olur.Ekran koruyucu çalışırken bazı masaüstü programcıklarının çalışmasını isteyebiliriz.Bunun için Ekran koruyucuda programcıklara izin ver seçeneğini aktif hale getiripayarla ikonuna tıklayarak istediğimiz programcıkları seçmemiz yeterli olacaktır.Başlatma SimgesiBu menü meşgul imlecini ve görev çubuğu bildirimlerini ayarlarını yapabilmemizeyardımcı olur. Meşgul imleci, açılan kutudan imleç hareketlerini pasif meşgul imleci,titreyen imleç ve hareketli imleç olmak üzere 3 farklı şekilde belirleyebiliriz. Aynızamanda gecikme zamanını belirleyerek meşgul olmanın zamanını belirleriz. Görevçubuğu bildirimleri seçeneğiyse görev çubuğunda meydana gelen olayları bizebildiren bir bildirim sistemini aktif hale getirmemizi sağlıyor. Zaman aşımı süresindebize olayları görev çubuğu bildirir. Zaman aşım süresini kendimiz belirleriz.Evet KDE 4 ile masaüstleri eskisinden daha canlı ve eğlenceli bir hale geliyor.Pardus 2009 ile öntanımlı kullanılacak olan KDE 4 henüz gelişim evresinin çokbaşında olmasına rağmen şimdiden sergilediği görsel şölen ile pek çok kullanıcıyıetkilemeyi başarmış görünüyor.Hoşçakalın...Masaüstü Teması AyrıntılarıKDE 4 için hazırlanmış pek çok masaüstü teması varKubilay KOCABALKANkubilay@kocabalkan.netE-Dergimizin temasına uygun, nasıl bir yazı yazayım diye düşünürken, aklıma herkesin görüpbeğendiği “masaüstü temaları” geldi. KDE4’ün bu yeni masaüstü temalarını nasıl daha fazlaözelleştirebiliriz? Bu sorunun cevabı için yapmanız gerekenleri aşağıda bulacaksınız.KDE 4 Sistem Ayarları’nı açtıktan sonra, Gelişmiş sekmesinde bulunan, Masaüstü TemasıAyrıntıları uygulamasını seçiyoruz. Açılan bu basit ve kullanışlı pencereyle kullanacağınızTema’yı, birkaç adımda size özel hale getireceğiz. Sol üst kısımdaki kutucuğun kenarındabulunan okla açılan pencereden, özelleştirilmiş tema seçin. Burada yapmanız gereken tek şey,yüklü olan temalar içinden, zevkinize uygun olarak seçeceğiniz kaynaklar ile özelleştirilmiştemanızı düzenlemek olacak.Kurulumda gelen temalar size yeterli gelmediyse, Yeni Tema Al... düğmesiyle Sistem AyarlarıEklenti Yükleyicisi’ni açmak ve beğendiğiniz temaları Pardus’a kurmak son derece basit.Pencerenin sol alt bölümünde bulunan “Daha Fazla” kutucuğunu işaretleyerek, temanızıkaydedebilirsiniz. İndirdiğiniz temayı kullanmak için masaüstü ayarlarınızda Özelleştirilmiştemayı seçmeniz yeterli.20


Pardus ve KDE 4Utku AYDINutkuaydin54@gmail.comKDE 4’te GörünümAyarlarıYeni KDE’nin görünüm ayarları aracı,tam hayalinizdeki masaüstü yöneticisinekavuşmamızı sağlıyor.Pardus 2009 ile tanışacağımız KDE 4, diğer masaüstü yöneticilerinenazaran bizlere daha hoş ve esnek bir arayüz sunuyor. Gerek temalarıgerek efektleriyle bizi büyüleyen yeni KDE’nin görünüm ayarları aracı, tamhayalinizdeki masaüstü yöneticisine kavuşmamızı sağlıyor.“Sistem Ayarları > Görünüm” yolunu takip ederek ulaştığımız görünümayarları, kullanıcıyı Pardus 2008’den alışık olduğumuz bir düzenlekarşılıyor. Sol taraftan düzenleme yapacağımız bölüme erişebiliyoruz.İsterseniz bu bölümleri tek tek inceleyelim.21


Pardus ve KDE 4Biçim: KDE programlarının arayüzüyle oynayabileceğiniz bu bölümde, kurmuşolduğumuz parçacıkları seçebiliyor, onların ince ayarlarını yapabiliyoruz.Yaptığımız değişikliklerin önizlemesi de resimde görebileceğiniz gibi bizleresunuluyor.Renkler: Programlarımızınrenklerini kolaycaayarlayabilmemizisağlayan bu bölüme,görüntü ayarlarınınen detaylı bölümü dediyebiliriz. Renkler bölümüsayesinde, aklınızagelebilecek çoğu bileşeninrengini istediğiniz gibideğiştirebilirsiniz veyasizler için hazırlanmışrenk şemalarındanyararlanabilirsiniz. Hattayeni şemaları sağ taraftaki“Yeni Şemalar Yükle”düğmesi sayesinde, üstelik,üstteki sekmelere gözatarak ve programların durumlarına göre renk almasını sağlayabilirsiniz. Meselaprogramlarımızdaki aktif bölümleri mavi, pasifleştirilmiş bölümleri ise kırmızıağırlıklı renklere sahip olacak şekilde ayarlamak sizin elinizde.GTK stil ve yazıtipleri: Eğer “gtk-qt-engine” adında bir paket kurduysanız, bubölümden GTK arayüz kütüphanelerini kullanan programların temalarını, yazıtiplerini ve diğer görsel özelliklerini değiştirebilirsiniz.Açılış ekranı: Pardus’umuzu her açışımızda bizi karşılayan, kullanıcı adımızıve parolamızı sorarak sisteme giriş yapmamızı sağlayan KDM’nin görünümünüburadan değiştirebilirsiniz. Diğer bölümlerde de olduğu gibi, buradan da yenitemalar indirebilir, bilgisayarınızda bulunan temaları yükleyebilir, mevcut temalarıkaldırabilirsiniz.Duygu simgeleri: Bilgisayarımızı kullanırken kendimizi en iyi şekilde ifadeedebilmemizi sağlayan duygu simgelerini bu bölümden düzenleyebilirsiniz.Kendi belirlediğiniz resimleri bir klavye tuşuna atayarak duygu ifadesiolarak kullanılmasını sağlayabilir, ayrıca kendi temanızı oluşturabilir, yenitemalar indirebilir / kurabilir, mevcut temalarınızı silebilir ya da önizlemesinigörebilirsiniz.Oxygen şeması ve Wonton Soup şeması arasındaki farkı görünce KDE 4’üngerçekten esnek bir masaüstü yöneticisi olduğunu anlayacağınıza eminim.Simgeler: Simgeler bölümü sayesinde masaüstünüzdeki dizinlerin simgelerini,metin dosyalarınızın simgelerini, müzik dosyalarınızın simgelerini kısaca aklınızagelebilecek her türlü simgeyi kolayca değiştirebilirsiniz. Ya da yeni simgepaketleri indirebilirsiniz ya da mevcut paketleri kaldırabilirsiniz.Yazı Tipleri: Bu bölüm sayesinde araç çubuğundaki, menülerdeki, pencerebaşlıklarındaki, görev çubuğundaki ve sistemin diğer yerlerinde kullanılan yazıtiplerini değiştirebiliyorsunuz. Ek olarak yazı tiplerinde yumuşatma kullanıpkullanmayacağınıza da karar verebiliyorsunuz.22


pardus ve kde 4Kubilay KOCABALKANkubilay@kocabalkan.netDosya Yöneticiniz:DOLPHİNKDE 4’ün öntanımlı dosyayöneticisi olan Dolphinile dosya ve dizinlerinizinarasında kaybolmayacaksınız.23


pardus ve kde 4anlatmaya çalışacağım ve Dolphin’i KDE 4 ilebirlikte yeniden keşfedeceğiz.Öncelikle Dolphin beklentilerimin üzerinde birdosya yöneticisi. Kullanıcı ile uyumlu, onunihtiyaçlarını anlayan ve işini kolaylaştırmak içinolanaklar sunan bir yardımcı. KDE 4’ün yeniDolphin’ini başlattığımda dikkatimi çeken ilközelliği bütünleşik panelleri oldu.Konumlar paneli: Pencerenin sol tarafındaki bu panel ile istediğiniz dizin veaygıta çok rahat ulaşabiliyorsunuz. Sık kullandığınız dizinleri bu panele sadecesürükleyip bırakarak ekleyebiliyorsunuz. Bağlanmış cihazlarınızı sadece iki tık ileayırabiliyor ve çıkartabiliyorsunuz. (Konumlar kısayol tuşu F9)Bilgi paneli: Pencerenin sağ tarafında bulunan bu panelle dizin ve dosyalarınızile ilgili bilgilere ulaşabiliyor, onlara açıklama ve etiket ekleyebiliyor, verdiğinizyıldızlarla beğeninizi belirliyorsunuz. (Bilgi kısayol tuşu F11)Siz hiç yunus gördünüz mü? Sizi bilmem amaben gördüm; hem de iki defa. İlki Ege denizinde,tekne turundaydık. Ege’nin maviliklerinde,dalgalar ile oynaşırken gördüm onu, teknemizleyarışıyor, bizim onu gördüğümüzü bilerekmaviliklere dalıyordu. İkincisi ise Pardus’undalgalı mavi ekranında, KDE 4’ün enginderinliklerinde. İşte Pardus’un yeni DosyaYöneticisi Dolphin...KDE 4 Projesi’ni ilk duyduğumda, öntanımlıdosya yöneticisinin de Dolphin olacağınıöğrenmiş, KDE 3.5 ile birkaç kez Dolphinkullanmaya çalışmış ve beğenmediğim için deüzülmüştüm. Ama şimdi KDE4 ile kullanmayabaşladığımda, ne kadar erken bir karar vermişolduğumu daha iyi anladım. Evet şimdi bu yazıdasizlere KDE 4’ün yeni dosya yöneticisi Dolphin’iUçbirim (Konsol) paneli: Pencerenin alt tarafındaki bu panel sayesinde de içindebulunduğunuz dizinde, kullanmanız gerekenkomutları çalıştırabiliyorsunuz. Uçbirimin Dolphinile bütünleşik olması size çok büyük bir kolaylıkda getiriyor ve Dolphin uçbirim paneli, sizindizinler arasında fareyle yaptığınız gezintiyitakip ediyor. (Uçbirim kısayol tuşu F4)Dizinler paneli: Pencerenin sol tarafındaKonumların altında açılan bu panel ile tümdizinler arasında rahatlıkla gezinebilirsiniz.(Dizin kısayol tuşu F7)Eminim siz de, benim gibi panelleri kullandıkçaçok seveceksiniz. Aradığınız ve ihtiyacınız olanher şeyin karşınızda olduğunu bilerek daha rahatçalışacaksınız. Yukarıda bahsettiğim panelleri,isterseniz ana pencereden ayrılabilir ya dapencerenin farklı bir yerine taşıyabilirsiniz.24


pardus ve kde 4Benim dikkatimi çeken diğer bir özellikse ikiye bölünebilen ana pencere oldu.F3 kısa yol tuşu veya araç çubuğunda bulunan simgesine tıkladığınızda anapencereniz iki ayrı parçaya bölünecek ve farklı dizinler arasında yapacağınızkarşılaştırma ve taşıma işleri için size yardım edecek. Yenilenen Dolphin ile Dosyave dizinleri kolayca seçebilecek, seçimi kaldırabilecek ve taşıyabileceksiniz.Dolphin’in yeni gezinmearaç çubuğu sayesindeüst dizindeki, farklı birdizin içine gitmek tek tıkuzağınızda olacak vegruplama özelliğiyle deDosya ve Dizinlerinizarasında kaybolmayacaksınız. Yenilenen Dolphin ile Resim ve PDF belge içerendizinleriniz üzerinde ve bilgi pencerelerindeki küçük önizlemelerle dizin içeriğihakkında daha çok bilgi sahibi olacaksınız.İsterseniz size Dolphin’inayarlarından biraz bahsedeyim.Yeni Dosya Yöneticimizinayar bölümü de kullanıcısınıdüşünen ve onun alışkanlıklarınıhatırlayan bir yapıyı destekliyor.Dolphin’in öntanımlı başlangıçkonumu, Kullanıcı Ev diziniama isterseniz siz başkabir dizinden başlamasınısağlayabilirsiniz. Başlangıçayar sekmesi ile Dolphin’inilk açılış şeklini kolaylıkladeğiştirebilirsiniz. Görünümkipini böl seçilerek, ikiye ayrılmışgörünüm kipiyle çalışabilirsiniz.Düzenlenebilir konum çubuğuile dizin ve dosya adresleriniklavyeyle girebilirsiniz. Konumçubuğunda tam adresin ve Filtreçubuğunun görüntülenmesinitek bir tıkla sağlayabilirsiniz.Filtre çubuğu sayesinde, sadeceyazdığınız kelimeyi içerendosya veya dizinler gösterilirve bulunduğunuz dizin içindearadığınızı bulmanız kolaylaşır.25Görünüm Kipleri bölümü ve alt sekmeleri ile Dolphin’in görünüşünüdeğiştirebilirsiniz. Genel sekmesindeki istediğiniz ayarları seçerek, Dolphin’ifarklılaştırabilirsiniz.Genel bölümünden yapacağınız ayarlamalarla sağ tuş menüsünde Sil, BurayaKopyala ve Buraya Yapıştır komutlarını kullanabilecek, sürükleme sırasındadizinleri otomatik açabileceksiniz.Evet, benden bu kadar, artık bundan sonrası sizin kâşif ruhunuza kalmış. Dolphinile geçireceğiniz güzel günlere... Sevgiyle kalın, Pardus ile kalın.


PARDUS ve kde 4Gökmen GÖKSELgokmen@pardus.org.trPardus 2009 ileYenilenen AraçlarPardus geliştiricilerinden GökmenGÖKSEL, Özgürlükİçin’e yazdığıbu yazısında Pardus 2009’ailişkin bazı güzel ipuçları veriyor!26


PARDUS ve kde 4Pardus 2008’de değişikliklerin çoğu altyapıda olmasına karşın Pardus 2009’dakideğişikliklerin önemli bir kısmı kullanıcıya görünen tarafta gerçekleştiriliyor .Budeğişikliğin en göze çarpan detayı yeni masaüstü ortamı KDE 4’e geçiş. Hal böyleolunca mevcut araçların da KDE 4 uyumlu hale gelmesi, masaüstünün sağladığıyeni teknolojileri kullanabilmesi için bütün arabirimleri yeniden yazıyoruz.Pardus 2009 ile arabirimlerde işimizi kolaylaştıracak birçok değişiklik gözeçarpıyor. Pardus 2009 daha kolay, hızlı ve masaüstü ile entegre çalışan bir sistemsunuyor.Pardus 2008’de kullandığınız tüm araçlar Pardus 2009’da da özellik kümesigenişletilmiş bir şekilde hazır olacaklar. Ayrıca masaüstü kavramındaki önemlideğişiklikleri içeren KDE 4 ile kullanılabilecek birçok plasmoid de(plasmaprogramcığı) kullanıcıların günlük işlerini daha hızlı vevenli bir şekildeyapabilmeleri için mevcut araçlarla birlikte gelecek.Servis Yöneticisi:Arabirimde eskisinden farklı olarak herhangi bir servis ile ilgili bir işlem yapmakistediğinizde fare ile gerçekleştirmeniz gereken minimum tıklama sayısı 2’den 1’edüştü. Herhangi bir servisin üzerine geldiğinizde, o servis ile ilgili yapabileceğinizişlemler gözüküyor ve size sadece tıklamak kalıyor. Bu arabirim tasarımı genelolarak KDE 4’ün her yerinde mevcut. Değişik filtreleme seçenekleri ve hızlı aramaseçeneği diğer özellikler arasında.Test aşamasında kullanılabilecek yeni araçlar Servis Yöneticisi, Ağ Yöneticisi vePaket Yöneticisi. Her biri eskiden sağladığı işlevselliğe sahip oldukları gibi, dahahızlı, masaüstü ile entegre ve kolay kullanılabilir hale getirildiler.Servis Yöneticisi Plasmoidi:Bu plasmoid ilemasaüstünüzdenyine sadece bir tıklasık kullandığınızservislerin durumunudeğiştirebilmenizmümkün oluyor.KDE geliştiricilerininilgisini çeken buPlasmaKDE 4’ün temelini oluşturanalt projenin adı Plasma vetüm masaüstü ortamını temsilediyor. Plasma üzerindeçalışan küçük programcıklaraise Plasmoid diyoruz.27


PARDUS ve kde 4Ağ Yöneticisi Plasmoidi:Plasma’nın teknik özelliklerinden biri olan duruma göre değişik reaksiyongösterme desteği, bir plasmoidin panelde ya da masaüstünde farklıdavranabilmesine, şeklini bulunduğu konuma göre güncelleyebilmesine olanaksağlıyor. Bu noktada örneğin panelinizin üstüne bıraktığınız Ağ YöneticisiPlasmoidi, 2008’de kullandığınız Ağ Yöneticisi Programcığı gibi çalışarak sizeprofillerinizin listesini sunan küçük bir simge sağlıyor.Söz konusu plasmoidi masaüstünüze taşıdığınızda listenin kendisinimasaüstünüzde gösterebiliyor. Buna benzer birçok KDE teknolojisiyle ilgiliyeniliğin yanında, Ağ Yöneticisi Plasmoid’i mevcut profillerinizin yanındaisteğinize bağlı olarak ortamdaki mevcut ağları ya da sadece sizin seçtiğinizprofilleri gösterecek şekilde ayarlanabiliyor.Çomar’ın sunduğu merkezi yapı sayesinde yeni Ağ Yöneticisi’nde yaptığınızherhangi bir değişiklik sonucu plasmoid kendisini yeni duruma göre güncelleyerekbütünleşik bir yapı sağlıyor. Yeni Ağ Yöneticisi Plasmoidi ile ağ üzerinden giden/gelen trafiği görmek de mümkün olacak.plasmoidin, özellikle sistem servisleri ile ilgili sık işlem yapan kullanıcıların çokişine yarayacağını düşünüyorum.Ağ Yöneticisi:Servis yöneticisinde olduğu gibi her profil için yapılabilecek işlemler profilbilgisinin yanında yer alıyor. Kullanımın daha kolay, hızlı ve anlaşılabilir olmasıiçin hem görünür kısımda hem de geliştirici tarafında önemli değişiklikler içeriyor.Profil düzenleme, ekleme ya da isim sunucusu bilgilerini düzenlemek için yenibir pencere açmak yerine ana pencereyi gerekli işleme göre güncelliyor. Küçükçözünürlükteki ekranlarda da kullanılmak üzere gerek görüldüğü takdirdekaydırma çubukları ile pencere içinde dolaşmak mümkün oluyor.Görsel kısmının dışında yeni Ağ Yöneticisi ile birlikte gelen bir başka özellikteprofilinizde olan ve bulunduğunuz konumdan bağlanabileceğiniz ağlarıgösterebilen filtreleme desteği. Bu yenilik sayesinde birden fazla ağın olduğuortamlarda daha önceden bağlandığınız ağları görmek ve hızlıca onlarabağlanabilmek mümkün oluyor. Çomar’da yapılacak değişikliklerle profilyaratmadan hızlıca bir ağa bağlanmak yeni Ağ Yöneticisi ile mümkün olacak.28


PARDUS ve kde 4Mehmet EMREmaemre2@gmail.comEvrensel Belge Okuyucu:OkularKDE 4’ün yeni nesil aracı Okular, sadecePDF’leri açan bir görüntüleyici değil, evrenselbir belge okuyucusu...29


PARDUS ve kde 4Pardus’ta PostScript ya da PDF dosyası açtıysanız biliyorsunuz ki KPDF isimlibir program mevcut. İşte Okular da KPDF’nin varisi. KPDF sadece bir PostScriptve PDF okuyucusu iken KDE 4 masaüstünün bir parçası olan Okular ise PDF,PostScript, TIFF, G3, DVI, DjVu gibi neredeyse her çeşit biçimi hatta ComicBook,Plucker gibi yaygın e-yayın türlerini de destekleyen evrensel bir belge okuyucusu.Okular size metin düzeltmeleri, dipnotlar ve yer imleri ekleme olanağını dasunuyor. Bu açıdan da harika bir gözden geçirme programı. Okular ile gözdengeçirme yapmak için F6’ya basmanız yeterli oluyor. Karşınıza düzenleme paneligeliyor ve bu panelle kolayca düzenleme yapabiliyorsunuz (vurgu, dipnot, çizgi,damga gibi).Paket: kdegraphics4Sistem Gereksinimi: KDE 4Lisans: GPLv3Çalıştırma Yolu: Uygulamalar >Grafik Programları > OkularSitesi: http://www.kde.orgOkular ile yaptığınız gözden geçirmelersayfalara ayrılıyor. Bu sayede hangi sayfayıdüzenlediğinizi görebiliyorsunuz. Okularile bir sayfayı Görünüm > Yön menüsünükullanarak sağa veya sola doğru 90derece döndürebiliyorsunuz. Okular ilearama yapmak için de [Ctrl+F] tuşlarınıkullanabiliyorsunuz.Okular kullanırken [Ctrl+Shift+P] tuşlarına aynı anda basarak sunum modunageçebiliyorsunuz. E-dergimizi bu modda okumanızı tavsiye ederim. Sunummodunda çizim yapabiliyorsunuz ki bu da Okular’ı güzel bir sunum aracıyapıyor. Okular’ın seçeneklerinde sunum modunda slayt geçişi gibi özelliklerinayarlanabilmesi de Okular’ın ayrı bir güzelliği.Kısacası, Okulargerçekten işlevselbir belge okuyucu.KDE 4 ile gelmeside ayrı bir güzellik.Şu an KDE 4kullanıyorsanızbüyük ihtimalleOkular sisteminizdebulunuyordur.Umarım sonrakie-dergileriOkular’daokursunuz.30


pardusDr. Erkan TEKMANtekman@pardus.org.trPardus’un İkinci “Üç Yıl”ıPardus’un Açıklığı ve ÖzgürlüğüPardus Projesi Yöneticisi Erkan TEKMAN, projenin “taş devrizamanları”ndan bu yana geçirdiği evrimi anlatıyor...Pardus Projesi’nin taş devri zamanlarında, yani 2003 sonu-2004 sonbaharı arasında,geliştirmeden çok araştırma ve değerlendirme söz konusuydu. Mevcut Linux dağıtımlarınınzaten bilindik sorunları (“paket sistemleri düzgün çalışmıyor”, “yapılandırma başa bela”,“kurulum yazılımları genelde kötü ve kullanışsız”, “insan kullanacak bu sistemi!”, vb)teknik ve sistemli bir şekilde belirlenmeye, bu sorunlara akılcı ve daha önemlisi bir dağıtımçerçevesinde tümleşik çözümler bulunmaya, buradan çıkan bulgular sürekli tartılmaya,sınanmaya, kıyaslanmaya çalışılıyordu. Evet, çok iyiydi ekibimiz, ama iş çıkaramıyorduk.Çeşitli mecralarda vaaz ettiğimiz “2004 sonunda ilk ürünü çıkaracağız” vaadi gittikçegerçekleştirilemez görünüyordu.Projenin miladını tarihlediğim Eylül 2004’ten itibaren biraz daha sonuca odaklı, biraz dahaderli toplu çalışmaya başlayabildik. Tabii bunda en büyük katkı hızlı bir şekilde büyüyenekibimizdi, bunu her paragrafta vurgulasam az. Bu noktada projenin kritik seçimlerindenbiri yapıldı ve yazılan tüm kodlar açık bir ortamda tutulmaya başlandı. OluşturulanSVN sürüm kontrol sisteminde ilk ciddi kayıtlar Ekim-Kasım 2004 tarihlerini gösteriyor.Dikkatinizi çekerim: Henüz TÜBİTAK UEKAE tarafından yazılan kodların GNU GPL lisansı31


pardusile özgürce dağıtılmasına karar verilmemiş, hatta bu kodların açık olacağı dahiteyit edilmemiş. E-posta listelerimizin tarihi ise daha gerilere gidiyor, ta 2004’ünbaşlarında -trafiği hayli düşük olsa da- Uludag isimli bir listemiz mevcut. LiDOR(ÇOMAR’ın ilk adı) kavram tanımı, projenin hedefi ve yöntemi gibi konularınduyurusu ve -yine az da olsa- tartışması bu kamuya açık listede yürütülmüş.Pardus Projesi daha ilk andan itibaren işlerini olabildiğince açık yürütme yolundabir seçim yaptı. Evet, örneğin, Debian Toplumsal Sözleşmesi kadar şeffaf ve açıkbir yapıda sürdüremedik tüm çalışmaları -ki, bu da UEKAE’nin temel destekçisive uzun süre tek geliştiricisi olduğu bir projede çok ters değil- fakat olasıkullanıcılarımız ve geliştiricilerimiz ile açık ve eşit iletişim kanalları oluşturmak içinhayli çaba sarfettik.Projeye özgü kodların lisanslanma şekillerinin belirlenmesi hikayesi de hayli ilginç:TÜBİTAK ya da UEKAE, bilebildiğimiz kadarı ile, daha önce açık ve özgür biryazılım geliştirmemiş. Tam tersine UEKAE, gizli ve kapalı olmasının gerekliliğideğil neredeyse zorunluluğu vurgulanan yazılımlar üreten bir enstitü. OysaPardus’un geliştirilmesi için Başbakanlık tarafından TÜBİTAK’a verilen görev açık:Ulusal güvenlik açısından gerekli görülen açık kaynak kodlu bir işletim sisteminingeliştirilmesi. Bu görevi iki şekilde algılamak mümkündü: Birincisi, Linux gibiözgür yazılım bir temel kullanmak fakat üzerine eklenen UEKAE ürünü yazılımlarımümkün olduğunda kapalı ve sahipli tutmak. İkincisi ise tüm ürünü açık kaynakkodlu ve özgür bırakarak farkı bir iş modeli kurgulamak.Özellikle Pardus çekirdek ekibinin özgür yazılım dünyasından ve UEKAE dışındangeliyor olmaları sayesinde seçim ikinci algı şeklinden yana oldu. Pardus ÇalışanCD yayımlanmadan yalnızca günler önce, UEKAE yönetimi de GNU GPL’in getirive götürüleri konusunda aydınlatıldı ve sorun çözüldü: Pardus tümüyle özgürolacak!Bir Geliştirici Camiası Doğuyor...Pardus’un ilk zamanlardan başlayarak açık ve yazılım lisanslama konusundaözgürlükten yana tavır belirlemeleri Türkiye’de özgür yazılım camiasının projeyedaha sıcak bakmasına neden oldu. Bilinen simalar projeyi daha yakından takipetmeye, kimi zaman katkıda bulunmaya başladılar. Daha da önemlisi Pardus’unzaman zaman pek eleştirilen ve pek çok zaman da bağlam dışında algılanan“ulusal işletim sistemi” ibaresi çok sayıda kullanıcı ile meraklı ve yetenekli genciPardus’a cezbetti.Bu sayede, yalnızca ürün ile ilgili geri besleme olarak değil, ürünün oluşumusırasında da dışarıdan destek alabildik. Bu destek yalnızca kodlar, paketler gibibilindik yazılım geliştirme çerçevesi ile sınırlı kalmadı. Örneğin, Pardus 1.0 içinhazırlanan kullanıcı kılavuzu camiadan 10 kadar katkıcımızın gönüllü çabalarıylaortaya çıkabildi. O tarihten itibaren de belirgin bir geliştirici desteği oldu PardusProjesi arkasında.Bu konuda önemli bir ölçüt, özgür yazılım projelerinin kaynak ağaçlarını otomatikolarak analiz eden ve değerlendiren ohloh.net sitesinden elde ettiğimiz bilgileroldu. ohloh.net sitesinden alınan bilgilere göre Pardus Projesi’ne özgü olarakgeliştirilen yazılımların kod ve belirtim satır sayısı 1.839.649’ye ulaşmış durumda.Bu yazılım büyüklüğü sahipli yazılım geliştirme yöntemleri ile gerçekleştirilseidi 521 kişi-yıl’lık bir işgücü gerektirecekti. Bu da Pardus Projesi’nin teknikçalışmalarının başladığı 2004 Ekim ayından bu yana sürekli olarak 110 kişilik birgeliştirme ekibi istihdam edilmesi anlamına geliyor. Ortalama işgücü maliyetlerikullanıldığında bu ekibin maliyeti de 28.635.716 ABD Doları(yaklaşık 47 milyon TL) olarak hesaplanmış.Daha da önemlisi, ohloh.netsitesinden alınan bilgiye görePardus projesine şimdiye kadar120 kişi katkıda bulunmuş.Bunların yalnızca 28’i halenya da eskiden TÜBİTAK UEKAEçalışanı. Yani, TÜBİTAK UEKAE’ninistihdam ettiği her kişi için TÜBİTAKUEKAE dışından üç geliştiriciprojeye katkı vermiş. Bununverimlilik açısından önemibüyük, ama ben camiaaçısından önemine vurguyapmak istiyorum: Pardus,uzun zamandır ve bugün de,Türkiye’nin en büyük özgür yazılımprojesi. Bunu ohloh.net sitesi desöylüyor, Pardus’un çok büyükve etkin bir geliştirici topluluğuolduğunu yazıyor.32


pardusBuna karşın ilk üç yılda geliştiricilerimiz, deyim yerindeyse, “bize rağmen” bizimlebirlikte çalıştılar. Yeterince belge sunamadık geliştirici adaylarına, düzgün bir ustaçırakilişkisi tanımlayamadık, sorun yaratacak noktalarda düzgün arabuluculukmekanizmalarını hayata geçiremedik, geliştiricilerin nabzını tutarak camiayı hoştutamadık. Bunun için çeşitli mazeretler sıralayabilirim, ama sıralamayacağım...İkinci Üç Yılda Geliştirici CamiasıÖnümüzdeki yıllar için geliştirici adaylarımıza ve geliştiricilerimize bir takımmüjdelerimiz, daha doğrusu taahhütlerimiz, olacak:• Geliştiricilerimize ve özellikle geliştirici adaylarımıza hitap edecek özel birweb sitesi hazırlıyoruz. gelistirici.pardus.org.tr adresinden erişilebilecek bu sitegeliştiricilerin temel bilgi, başvuru, haber ve iletişim kaynağı olacak.• Mevcut teknik belgelendirme gözden geçirilecek, güncellenecek vegenişletilecek. Geliştiricilerimiz yanında Pardus teknolojileriyle geliştirme yapmakisteyen çözüm ortaklarımızın teknik ekiplerine de hitap etmesini beklediğimiz bubilgi bankası, özellikle Pardus hakkında genel teknik bilgiye ihtiyaç duyanlar içintasarlanacak.• Tüm Pardus projeleri için birer web sitesi açılacak. Bu sitelerde projenin amacıile hedefi yanında, yol haritası, yapılacaklar listesi, mevcut hataları, son koddeğişiklikleri, vb güncel bilgeler de yer alacak. Bu sitelere giren geliştirici adaylarıproje hakkında ayrıntılı teknik bilgi edinebilecekler.• TÜBİTAK UEKAE’de görevli her Pardus geliştiricisinin bir web günlüğü olacak.Bu günlüklerden geliştiricilerimizin çalıştıkları projelerle ilgili son gelişmeleri, kişiselbirer dokunuş da içerecek şekilde, öğrenmek mümkün olacak. İşbirliğinin hementümüyle sanal ortamda sürdüğü özgür yazılım geliştirme dünyasında tanışıklıklarındaha insani bir hal almasında da önemli etkisi olacak bu günlüklerin.• Geliştirici adayları için bir usta-çırak (mentoring) süreci tanımlanacak. “BenPardus geliştiricisi olmak istiyorum” diyen gençler deneyimli bir geliştirici ileçalışmaya başlayacaklar ve performansları ile bağlantılı olarak yükselecekler.Amacımız Pardus geliştirici camiasının tam bir meritokrasi haline gelmesi.• “Pardus Geliştiricisi” haline gelmenin yol ve yordamı yeniden tanımlanacak.Kimin geliştirici sayılacağı başta olmak üzere pek çok soru karanlıkta, ya da grialanda kalmaktan kurtulacak. Bu tanımlamalar yapılırken olabildiğince ortak kararalma mekanizmaları işletilecek, camianın talepleri temel kabul edilecek.• Geliştiriciler ile ilişkileri düzenlemek amacıyla TÜBİTAK UEKAE çalışanlarıarasından bir Camia Yöneticisi atanacak. Bu arkadaşımız geliştiricilerimizinisteklerini proje yönetimi düzeyinde, TÜBİTAK UEKAE’nin endişelerini degeliştiriciler arasında dile getirmekten, geliştiriciler ile proje yönetimi ya dageliştiriciler arasında oluşan sıkıntılı sosyal durumları hızla ve düzgün bir şekildeçözüme kavuşturmaktan sorumlu olacak.• Geliştiricilerimize özel @developer.pardus.org.tr e-posta adresi, dosya saklamave paylaşım ortamı, derleme ve test amaçlı sanal makine gibi teknik olanaklarsağlanacak. Gönüllü geliştiricilerimizin bu çabalarına doğru şekilde destekolabilmek için gerekli altyapı çalışmaları tamamlanacak.• Pardus Geliştirici Sözleşmesi hazırlanarak TÜBİTAK UEKAE çalışanı olmayangeliştiriciler ile TÜBİTAK UEKAE arasındaki ilişkilerin hukuki boyutu dadüzenlenecek. Bu sözleşme ile geliştiriciler kendilerine sağlanan olanaklarla ilgili“sorumlu kullanım” yükümlülüklerini alırken TÜBİTAK UEKAEözgür yazılıma duyduğu inancı ve buyöndeki taahhütlerini ortaya koyacak.• Geçen ay bahsi geçen DPT destekliprojenin İzleme Komitesi’nde birPardus Geliştiricisi temsilci olacak.Bu sayede, karar alma yetkisindeolmasa da, projenin gidişatınınpaydaşlarca izlendiği ve tavsiyelerdebulunulduğu masada geliştiricilerin de yeri olacak.Bu vaatler için “olabildiğince erken” dışında birzaman sözü veremiyoruz ne yazık ki. Ama Pardus2009’dan Pardus 2010’a giden yol üzerindebunları teker teker hayata geçireceğimizden eminolabilirsiniz.Geliştirici camiamızın Pardus’un ikinci üç yılındageleceği de böyle...33


paket tan›t›m›Tayfun KAVASOĞLUtayfunkavasoglu@yahoo.comKNemo ile Trafik Akışını İzleyin!İnternet’teki trafiğinizi merak mıediyorsunuz? Gelen ve giden verileriniziizlemek için KNemo var.34


paket tan›t›m›Uzunca bir süredir Parduskullanıyorum ve yavaşyavaş tanımaya başlıyorum.Tabii bu işi hızlandırmakiçin bir kullanım kılavuzuolmadığından çoğuşey el yordamıyla oldu.Geçenlerde Pisi’yikurcalarken KNemo diyebir paket gördüm. Küçükkenokuduğum bir romandaKaptan Nemo diye birkarakter vardı, sanırımDenizler Altında 20.000Fersah adlı bir çocukromanıydı, birden sempatimiuyandırdı.Kuralım bakalım neymiş?Ağ yöneticisi diyor, sanırımİnternet’le ilgili. İndirinceProgramlar menüsündeİnternet sekmesine yerleşmiş,demek doğru düşünmüşüm.Çalıştırınca karşımızayapılandırma modülü çıkıyor, demek ayarları buradan yapıyoruz.En üstteki Ağ arayüzlerini izlemek için KNemo kullan kutusunu tıklayıncamasaüstünün alt sağ tarafında üç işaret ilave oldu. Aygıtlar sekmesini görüyoruzhemen, solda alt alta dört isim ağ araçlarımızı gösteriyor. Bunların davranışbiçimleri ve simgelerini tek tek ayarlayabiliyoruz. Burada wlan0 kablosuzağlar için kullanılıyor, üstteki boşluğa istediğimiz takma adı yazabiliriz, buradakablosuz yazmışım ben, ayrıca alttaki simge setlerinden de uygun olanı seçiyoruz,böylece atamalarımızı yaptık.Yukarıdaki takma isim ne işe yarıyor? Sağ alttaki simgenin üzerine imlecimizigetirince takma isim beliriyor, isim yazmamışsak boş bir kutucuk çıkıyor, karışıklığıönlemekte fayda var değil mi?İpucu sekmesinde solsütundakilerden lazımolanı sağ sütuna taşırsakalt sağdaki simgelerinyanına bu bilgilerde ilaveolur, artık keyfinize kalmış,vazgeçerseniz sağdan solataşırsınız, kaybolur.Çeşitli sekmesinde sesayarları yapılıyor, tuşabasınca bir sürü sesarasından bildirim seslerinideneyerek bulabilirsiniz,eğlenceli bir şey! Ha, buarada, bu uygulama ağabağlı olup olmadığınızıgörsel ve işitsel olarak sizebildirmeye yarıyor, onusöylemeyi unuttuk!Trafik Çizicisi dediğişey ağdan aldığımız vegönderdiğimiz verileringrafik olarak gösterilmesinisağlıyor, buradan sütunların rengini ayarlamak mümkün.İşte bazı ayarlarını yaptık. Bunları kaydedip çıkıyoruz ve masaüstündeyiz. Sağaltta ikonlarımız işlerini yapmaya başladı. Bunların üzerine sağ tıklayınca ikiönemli komut hazır, isterseniz ayarları değiştirebilir ya da Trafik İzleyicisi’nibaşlatabiliriz. Bakalım trafik nasılmış?Trafik İzleyici böyle bir pencere işte. Renklerden biri gelen, biri de giden trafiğiizliyor. Pencereyi kenarlarından çekiştirerek büyütüp küçültebiliriz, sadece üstündeisim olarak gerçek adı çıkıyor, takma adı burada çıkmıyor.Eh, yeterince karıştırdım, benden bu kadar. Daha fazlasını isteyen dostlar birazda kendileri karıştırsın, haydi kolay gelsin, sağlıcakla...35


paket tan›t›m›Fahri DÖNMEZfahridon@gmail.comFax Sunucusu: “HylaFAX”veHylaFAX İstemcisi: “JHylaFAX”Yaşadığımız çağ İnternet çağı olsa da tümhaberleşmelerimizi elektronik postayla yapmıyorişlerimiz gereğince yoğun bir şekilde fakskullanmaya devam ediyoruz. Evde ihtiyaçduymasak da iş yerlerinin vazgeçilmez ofismakineleridir faks cihazları.HylaFAXBüyük kurumlar çoğunlukla birden fazla faks hattına sahip oluyorlar. Bu durumdada kağıt, toner gibi sarf malzemelerin masrafları da işletme giderlerinde önemlibir yere sahip oluyor. Bunun önüne geçebilmek için yazılımsal faks sunucuları ençok tercih edilen çözümlerdendir.Piyasada birçok faks sunucusu bulunmakta fakat açık kaynak olanlar içerisinde ençok güvenilir ve sağlam olanı HylaFAX’tır. İstediğiniz sayıda faks hattını HylaFAXüzerinde tanımlayıp, istediğiniz numarayı istediğiniz kullanıcıya tanımlayabilir,istemci yazılımlarıyla tek tıkla faks gönderip almalarını sağlayabilirsiniz.HylaFAX ve üzerine kurulduğu sistemler açık kod ve ücretsiz olduklarındankurumların bütçeleri için oldukça iyi çözümlerdir.HylaFAX birden fazla kullanıcının bir ya da daha çok çevirmeli modem üzerindenfaks gönderip almasını sağlayan bir faks sunucusudur. Kurumsal seviyedeservis vermek için tasarlanmış olan bu yazılım, sunucu-istemci mimarisindetasarlandığından ağ üzerindeki tüm istemcilerden ulaşmak mümkündür.36


paket tan›t›m›Faks sunucusunu platform bağımsız olarak sisteminize bağlı bir yazıcı gibi ya dae-posta gönderir gibi kullanabilirsiniz. Faks alıp gönderirken bir faks makinesineve kağıda ihtiyacınız olmadığından yatırım ve giderlere oldukça katkınızolacaktır. Sunucu tarafı Unix tabanlı olmasına rağmen istemcileri tüm platformlariçin bulunduğundan bu hizmeti platform bağımsız olarak yorumlamak yanlışolmayacaktır.Kurulum• Paket YöneticisindenHylaFAX paketini yükleyin.Paker Boyutu: 803 KKurulu Boyutu: 3,2 MBWeb Sitesi: www.hylafax.orgMenüdeki Yeri: Tasma->Sistem Seçenekleri->Servis Yöneticisi• Sunucunun ayarlanması için konsoldan bazı işlemler yapmak gerekiyor,aşağıdaki yönergeleri takip ederek kurulumu tamamlayabilirsiniz.Yetkili kullanıcı haklarını alın, parola kısmında yazdıklarınız ekrandagörünmeyecektir.fdonmez@fdonmez-pardus ~ $ suProgramın ihtiyaç duyduğu bir bağı oluşturuyoruz.fdonmez-pardus fdonmez # ln -s /usr/bin/mkfifo /bin/faxsetup komutuyla HylaFAX’ın ayarlarını değiştirmeye başlayabiliriz.fdonmez-pardus fdonmez # faxsetupProgram çalışmaya başlayınca önce HylaFAX’ın sürüm numarasını bize bildirecek,daha sonra çalışması için gerekli pek çok işlemi otomatik olarak yapacaktır. Busırada ekrana yapılan işlemlerle ilgili mesajlar yazılacaktır, bu mesajları takipetmenize gerek yok.Setup program for HylaFAX (tm) 4.4.4. ....Program bizden bazı bilgiler isteyecek bunları aşağıdaki gibi giriyoruz:HylaFAX configuration parameters are:[1] Init script starts faxq: yes[2] Init script starts hfaxd: yes[3] Start old protocol: no[4] Start paging protocol: noAre these ok [yes]? (Enter ile [Yes] değerini kabul edin)No scheduler config file exists, creating one from scratch.Country code [1]? 90 (Ülke uluslar arası telefon kodu)Area code [ ]? 282 (Şehirler arası telefon kodu)Long distance dialing prefix [1]? 0 (Bunun değeri 0 olacak)International dialing prefix [011]? 00 (Bunun değeri 00 olacak)Dial string rules file (relative to /var/spool/fax) [“etc/dialrules”]?(Enter ilevarsayılan değeri kabuledin)Tracing during normal server operation [1]? (Enter ile varsayılan değeri kabuledin)Default tracing during send and receive sessions [0xffffffff]?(Enter ile varsayılandeğeri kabuledin)Continuation cover page (relative to /var/spool/fax) [] ? (Enter ile varsayılandeğeri kabuledin)Timeout when converting PostScript documents (secs) [180]? (Enter ile varsayılandeğeri kabuledin)Maximum number of concurrent jobs to a destination [1]? (Enter ile varsayılandeğeri kabuledin)Define a group of modems [ ]? (Enter ile varsayılan değeri kabuledin)Time of day restrictions for outbound jobs [“Any”]? (Enter ile varsayılan değerikabuledin)Pathname of destination controls file (relative to /var/spool/fax) [ ]? (Enter ilevarsayılan değeri kabuledin)Timeout before purging a stale UUCP lock file (secs) [30]? (Enter ile varsayılandeğeri kabuledin)Max number of pages to permit in an outbound job [0xffffffff]? (Enter ilevarsayılan değeri kabuledin)Syslog facility name for ServerTracing messages [daemon]? (Enter ile varsayılandeğeri kabuledin)The non-default scheduler parameters are:CountryCode: 90AreaCode: 28237


paket tan›t›m›LongDistancePrefix: 0InternationalPrefix: 00Are these ok [yes]? (Enter ile varsayılan değeri kabuledin ve servis ayarlarınıonaylayın.)Creating new configuration file /var/spool/fax/etc/config...Restarting HylaFAX server processes.Should I restart the HylaFAX server processes [yes]? (Enter ile varsayılan değerikabul edin ve faks sunucusu yeni ayarlara göre yeniden başlatılacak)HylaFAX Sunucusu başladığında sisteminize bağlı olan faks ara biriminiarayacaktır. Faks’ı ayarlamak için aşağıdaki yönergeleri izleyin:Do you want to run faxaddmodem to configure a modem [yes]? (Enter ilevarsayılan değeri kabul edin)Serial port that modem is connected to [ ]? ttyS0 (Çevirmeli modeminizin bağlıolduğu portu seçin. Ben modem olarak harici U.S.Robotics kullandım Com1portunda bağlı olduğundan ttyS0 portunu kullandım, diğer seçenekler şöyle;(ttyS0=Com1, ttyS1=Com2, ttyS2=Com3.vs)) Bkz:adım 14Country code [1]? 90 (Modeminizin arama ayarları için ülke kodunuzugirin)Area code [415]? 282 (Şehirler arası telefon kodu)Phone number of fax modem [+1.999.555.1212]?+90.282.685.xxxx (Faksı gönderecek olan telefonhattının numarasını girin)Local identification string (for TSI/CIG) [“NothingSetup”]?Falanca Filanca Ltd.Şti. (Faks sunucusundan faksgönderen kurumun ünvanını girin)Long distance dialing prefix [1]? 0 (0 değerini girin)International dialing prefix [011]? 00 (00 değerini giriniz)Dial string rules file (relative to /var/spool/fax) [etc/dialrules]? (Enter ile varsayılan değeri kabul edin)Tracing during normal server operation [1]? (Enterile varsayılan değeri kabul edin)Tracing during send and receive sessions [11]?(Enter ile varsayılan değeri kabul edin)Protection mode for received facsimile [0600]?0644 (0644 değerini girin )Protection mode for session logs [0600]? 0644 (0644 değerini girin )Protection mode for ttyS0 [0600]? 0666 (0666 değerini girin )Rings to wait before answering [1]? (Enter ile varsayılan değeri kabul edin)Modem speaker volume [off]? Low (Faks alıp gönderirken çevirmeli modeminçıkardığı sesin seviyesini off,low,medium ve high’ten birini seçin)Command line arguments to getty program [“-h %l dx_%s”]? (Enter ile varsayılandeğeri kabul edin)Pathname of TSI access control list file (relative to /var/spool/fax) [“”]? (Enter ilevarsayılan değeri kabul edin)Pathname of Caller-ID access control list file (relative to /var/spool/fax) [“ “]?(Enter ile varsayılan değeri kabul edin)Tag line font file (relative to /var/spool/fax) [etc/lutRS18.pcf]? (Enter ilevarsayılan değeri kabul edin)Tag line format string [“From %%l|%c|Page %%P of %%T”]? (Enter ile varsayılandeğeri kabul edin)Time before purging a stale UUCP lock file (secs) [30]? (Enter ile varsayılan değerikabul edin)Hold UUCP lockfile during inbound data calls [Yes]? (Enter ile varsayılan değerikabul edin)Hold UUCP lockfile during inbound voice calls [Yes]? (Enter ilevarsayılan değeri kabul edin)Percent good lines to accept during copy quality checking[95]? (Enter ile varsayılan değeri kabul edin)Max consecutive bad lines to accept during copyquality checking [5]? (Enter ile varsayılan değerikabul edin)Max number of pages to accept in a receivedfacsimile [25]? (Enter ile varsayılan değeri kabuledin)Syslog facility name for ServerTracing messages[daemon]? (Enter ile varsayılan değeri kabul edin)Set UID to 0 to manipulate CLOCAL [“”]? (Enter ilevarsayılan değeri kabul edin)Use available priority job scheduling mechanism [“”]?(Enter ile varsayılan değeri kabul edin) Şimdi ekrandaayarlarınızın bir özetini göreceksiniz.38


paket tan›t›m›Are these ok [yes]? ( Enter ile modeminizin ayarlarını da onaylayın)HylaFax verdiğiniz ayarlar doğrultusunda modeminiz ile iletişime geçmeyeçalışacak ve fonksiyonlarını sınayacaktır. Bu sırada modemden aldığı bazıbilgileri ekrana yazacaktır, daha sonra sizden bu sonuçları onaylamanızıisteyecek:Hmm, this looks like a Class 1 modem.Are these ok [yes]? (Enter ile modeminizin sınanma sonuçlarını onaylayın)Son olarak bir onaylama daha yapıyoruz:CountryCode: 90AreaCode: 282LongDistancePrefix: 0InternationalPrefix: 00DialStringRules: etc/dialrulesAre these ok [yes]? (Enter ile varsayılan değeri kabul edin)192.168.1.44 (tek bir IP de tanıtabilirsiniz.)Aşağıdaki komut ile istemcilerde kullanılacak kullanıcıları ekleyin.faxadduser fdonmezSon olarak aşağıdaki komut ile sunucuyu sınayabilirsiniz.FaxstatEğer herşey yolundaysa aşağıdaki komut ile sistem başlangıç betiğini açın.kwrite /etc/conf.d/local.start (Açılan pencereye aşağıdaki gibi eklemeyaparak kaydettikten sonra kapatın.)Faxmodem ttyS0 (ttyS0 benim modemim Com1 portuna bağlı olduğu içinyazdım. Sizler kendi portunuza göre yazacaksınız. Bkz: adım 9)faxgetty -D ttyS0Sisteminizi yeniden başlattığınızda faks sunucunuz istemcilerin tüm isteklerinecevap vermeye hazır durumda olacaktır.Bundan sonra aşağıdaki gibi bir bilgi ekrana gelecektir. Modemin bağlı olduğuyeri bir yere not etmeniz iyi olur, örneğimizde ttyS0.Don’t forget to run faxmodem(8C) (if you have a send-only environment) orconfigure init to run faxgetty on ttyS0.Sisteminizde kullanmak istediğiniz başka bir modem varsa Enter ile onu daayarlamaya başlayabilirsiniz, yoksa bu soruya da No diyerek geçiyoruz.Do you want to run faxaddmodem to configure another modem [yes]? NoŞu anda sunucumuz neredeyse hazır, ancak sunucuyu kullanacak kullanıcılarıeklememiz gerekiyor. Aşağıdaki komut ile sunucuyu kullanacak IP grubunu yada tek tek ip adreslerini ekleyin. Tabi burada sizin ağınızdaki IP adresleri farklıolacaktır.kwrite /var/spool/fax/etc/hosts.hfaxd (Açılan pencereye aşağıdaki gibiekleme yaparak kaydettikten sonra kapatın)192.168.1 (192.168.1.0/24 şeklinde tüm ağı)39


paket tan›t›m›JHylaFAXSadece gelen/giden faks durumunu takip edip, geçmişe dönük fakslarabakacaksanız JHylaFAX basit ama işlevsel bir yazılım. HylaFAX’ı kurduktan sonragelen ve giden faksları yönetmek için bir yazılıma ihtiyacımız olacak. JHylaFAX,HylaFAX sunucusu için hazırlanmış zarif arayüzlü ve hızlı bir istemci. Gönderilenve alınan faksları saklayarak biriktirir ve .tiff biçiminde görüntülemenize izin verir.Programı ilk açtığınızda ayarlarını yapabilmeniz için kurulum sihirbazıyla başlar.Kurulum sihirbazında sırasıyla HylaFAX sunucunun adresini ve tanımlı kullanıcıbilgilerinizi girmeniz gerekir.Daha sonraki adımda kullanıcınıngörünür adı soyadı ve e-postabilgilerini girdikten sonra sonolarak faksları görüntülemekiçin kullanılacak yazılımlarıseçeceğiniz görüntüleyiciayarlarını girerek ayarlarıbitiriyoruz.fakslardan birininüzerine çift tıklayarak.tiff biçimindeki faksıgörüntüleyebilirsiniz.HylaFAX sunucunuzuağınızdaki Windowsistemcilerden kullanmakiçin de Türkçe desteğiolan YajHFC istemcisinikullanabilirsiniz.YajHFC’yi kurduğunuzda sizden HylaFAX sunucusunun IP adresini ve yetkilikullanıcı bilgisini istiyor. Sonra JHylaFAX istemcisine benzer bir arayüzükullanarak fakslarınızı yönetebiliyorsunuz. Ayrıca YajHFC bir yazıcı olaraksisteme ekleniyor, yani bilgisayarınızdaki bir belgeyi faks çekmek istediğinizdetıpkı yazıcıya gönderir gibi YajHFC’nin sanal faks yazıcısına yazdırmayapabiliyorsunuz. YajHFC bunu HylaFAX sunucusuna faks olarak gönderiyor.JHylaFAX’ın basit ve kolayanlaşılabilir bir arayüzü vardır.Sekmeli pencereler sayesindekullanımı da oldukça kolaydır.Gelen faksların listesi Alınan sekmesinde, gönderilmekte olan faksların listesiGönderiyor sekmesinde, gönderilmiş faksların listesi Bitti sekmesinde bulunur.Faks göndermek için araççubuğundan faks gönderdüğmesine basarak faksgönderilecek numarayı vedokümanı seçmeniz yeterlidir.Gönderiyor sekmesindeysegönderilen faksların gönderilipgönderilmediği, kaç aramayapıldığı, dokümanın kaçsayfa olduğu gibi bilgileriniizleyebilirsiniz. Listelerdeki40


nas›lDr. A. Talha YALTAtalhayalta@gmail.comPardus’a Katkıda Bulunmak İçinBeyin Fırtınası Yapalım!Özgürlükİçin’dekibeyin bölümünefikirlerinizi girerekPardus 2009’ungelişimine katkıdabulunabilirsiniz!41


nas›lÖzgür yazılımı özgür yazılım yapan, çevresinde yer alan topluluktur.Geliştiricilerinden katkıcılarına, kullanıcılarına ve hatta izleyicilerine kadarherkesin bir söz hakkının olduğu canlı ve devingen bir topluluğun desteği olmadanbir özgür yazılımın başarılı olması düşünülemez bile. O halde, biz Parduskullanıcılarını buluşturan adres, hatta Pardus topluğunun çekim merkezi olaraktanımlayabileceğimiz Özgürlükİçin.com portalının önemini ne kadar vurgulasakazdır.tartışılma ve konu başlığı gibi ölçütlere göre listelemek veya fikirler içerisindenarama yapmak mümkün. Dilediğimiz fikre yorum ekleyebiliyor ve olumlu ya daolumsuz yönde oy da kullanabiliyoruz. Her fikir için her kullanıcının yalnız bir oyhakkı var ve geçerli sayılan öneriler genellikle aldığı oy sayısına göre geliştiricilertarafından dikkate alınıyor. Bölüm, Pardus’a katkıda bulunmak isteyip de neredenbaşlayacağını bilemeyenler için de önemli bir kaynak. “Gönüllü Aranıyor” listesiiçindeki fikirlere göz atıp beğendiğimiz bir fikri uygulamak, Pardus geliştiricisiolmak yönünde güzel bir ilk adım olabilir.7 Ayda 600 FikirBeyin bölümüne göz attığımızda, yedi aylık süre içerisinde 600’den fazlafikir eklenmiş olduğunu görüyoruz. Bu, topluluk üyelerinin Pardus’a katkıdabulunma isteğini gösteren olumlu bir işaret. Öte yandan, girdilerin önemli birbölümünü önceden girilmiş bir fikrin tekrarı olan ya da doğrudan geçersizfikirlerin oluşturduğu da bir gerçek. O halde, Pardus’a katkıda bulunacağınıdüşündüğümüz bir fikir varsa bunu iletmek için Beyin bölümünü doğru, etkili vegeliştiricilerin dikkate alacakları bir şekilde kullanmamız gerektiği ortada.Eğer Pardus’a katkıda bulunmak istiyorsak, bunu başta dikkatli ve özenliÖzgürlükİçin.com, tercih ettiğimiz işletim sistemiyle ilgili önde gelen haber, yardımve iletişim kaynağı olmanın yanı sıra kullanıcıların Pardus’un gelişim sürecineaktif katılımlarını sağlamayı da hedefleyen önemli bir platform. Özgürlükİçin’inbu amacını gerçekleştirmedeki önemli araçlarından biri de siteye geçtiğimiz eylülayında eklenmiş olan Beyin Fırtınası ya da kısaca “Beyin” bölümü.Beyin bölümü, kullanıcıların Pardus ile ilgili istek ve önerilerini geliştiricilerekolayca iletebilmelerini ve var olan önerileri oylamalarını sağlayan basit amaetkili bir araç. Sayfanın sağ tarafında yer alan bağlantıları izleyerek yeni bir fikireklemek ya da daha önce önerilmiş olan fikirleri popülerlik, tarihsel sıra, çokça42


nas›ldavranarak başarabiliriz. Aklımıza gelen ilk fikri hemen yeni bir fikir olarak listeyeeklemek yerine önce dikkatlice düşünmeli ve önerimizi uygulamanın artılarınınyanı sıra olası eksilerini de kestirmeye çalışmalıyız. Beyin bölümüne fikir eklemekiçin başta konuyla ilgili bilgi sahibi olmak ve biraz araştırma yapmak şart. HiçLinux bilgisi olmadan ve basit bir araştırma yapmaya dahi zahmet etmeden girilen“Pardus’u kullanırken hep root kalalım” gibi girdiler hiç hoş olmuyor. Ayrıca,eklenecek fikrin geliştiricilere yönelik ve uygulanabilecek bir özellikte olmasıgerekli. Örneğin, “Pardus’u daha fazla kişi kullansın.” “Herkes Pardus programıyazsın.” veya “Falanca açık kaynaklı olmayan programın pisi paketi yapılsın.”gibi fikirler geçersiz sayılıyor. Yararlılığı açık olsa bile önerimizin geçerli şartlarve elde olan kaynaklar bakımından ne kadar gerçekçi olduğunu da dikkatealmalıyız. Örneğin, KDE’nin yanı sıra Gnome masaüstü ortamını desteklemeninyararlı olduğuna çoğu kişi katılsa da bunu şu anki kısıtlı geliştirici sayısıylaetkin bir şekilde yapabilmek zor. Son olarak, yeni pisi paketi isteği türündenönerilerin Beyin bölümü yolu ile iletilmemesi yönünde bir görüş birliği olduğunu dabelirtmeliyiz. Şu an bunun için yeğlenen yöntem Pardus Bugzilla sayfasıdır.Önerimizin geçerli, yararlı ve uygulanabilir olduğuna karar verdikten sonra,Beyin bölümüne eklemeden önce bunların daha önceden girilmiş bir fikrin tekrarıolmadığını da denetlememiz gerekiyor. Bu şekilde tekrarlanan çok sayıda önerivar ve bunlar zaman zaman gözden kaçarak karışıklığa yol açabiliyorlar. Böylefikir girdileri ayrı ayrı oylanacakları için bunların değerlendirilmeleri yanlı vedesteklenmeleri de yetersiz olabiliyor. Fikir tekrarlarını tespit etmenin kolay ve etkilibir yolu, Özgürlükİçin sayfasında sağdaki arama satırını kullanmak.fikrin hayata geçirilebilmesi için topluluk desteği önemli. Beğendiğimiz fikirlerinPardus 2009 ya da sonrasında uygulandığını görmek istiyorsak oy kullanmalıyız.Hatta, fikir ile ilgili düşüncelerimizi ve varsa ek bilgi, öneri veya düşüncelerimizide fikrin altındaki yorum bölümüne ekleyerek önemli katkılarda bulunabiliriz.Umarız burada tartıştığımız Özgürlükİçin Beyin Fırtınası bölümü ve bu aracı etkinbir şekilde kullanabilmek için nelere dikkat etmemiz gerektiği konusu, Pardus2009 sürecinde Beyin bölümünün biraz daha hareketlenmesine yardımcı olabilir.Bu süreç herkese açık ve demokratik olduğu için, kuşkusuz isteyen istediğiniönerebilir. Ancak, bir şeyler söylemek bunun diğerleri tarafından dinleneceğianlamına da gelmez. Gerçekçilikten uzak, düşünmeden ve araştırmadan ortayaatılmış ve hatta çalakalem yazılmış bir fikir girdisi dikkate alınmayacağı gibitopluluk tarafından alay konusu olmanıza dahi neden olabilir. Diğer taraftan,akıllıca düşünülmüş, iyice araştırılmış ve dikkatlice dile getirilmiş güzel fikirler dedaha fazla kişinin önerilerinize kulak asması ve desteklemesi sonucunu getirir.Onlarca kişinin desteklemesi sonrası geliştiriciler tarafından gündeme alınanve uygulanan bir fikri ortaya atmanızda yardımcı olabilirse, Beyin bölümü deamacına ulaşmış olacaktır.Yukarıda sözü edilen tüm noktalara dikkat ettikten sonra önerimizi Beyin bölümünefikir olarak eklemeye karar verirsek, bunu yapmak için bir tıklama yeterli. Zorolan, fikir metnini girerken düşüncelerimizi etraflıca tartışabilmek, buna nedengereksinim olduğu, nasıl gerçekleştirilebileceği ve ne gibi faydalar sağlayacağıgibi konuları açık bir şekilde dile getirebilmek. Fikir girdilerimizin kısa sürede çoksayıda olumlu oy aldığını görmek tatmin verici bir deneyim. Bunun için girdinin iyidüşünülmüş olduğu kadar iyi yazılmış ve anlaşılabilir olması da gerekiyor.Beğendiğiniz Fikirleri Destekleyin!Yeni bir fikir ortaya atmak kadar, var olan fikirleri takip etmek ve bunlar için oykullanmanın da son derece önemli olduğunu hatırlatmakta yarar var. Özgürlükİçinkayıtlı kullanıcıları, herhangi bir fikir başlığının hemen solunda yer alan daireiçindeki yukarı veya aşağı oklara tıklayarak çeşitli fikirleri oylayabiliyorlar. Bir43


programlamaHakan HAMURCUhakan@hamurcu.comPardus’ta Fpc/Lazarus ilePascal Programları YazmakVazgeçemediğiniz Pascal kodlarınızı Linux’a geçtiğinizdekaybetmekten korkmayın.44


programlamaHemen hemen tüm üniversite öğrencilerinin programlama denince ilk akıllarınagelen dillerden birisi Pascal’dır. Ülkemizdeki birçok üniversitede algoritmakavramının daha iyi anlaşılabilmesi için örnekler genellikle Pascal diliyle yapılır.Buradan da anlaşılacağı üzere Pascal’ın anlaşılabilir ve algoritmaya çok benzerbir dil yapısı vardır. İşte bu makalemizde sizlerle birlikte Pardus’ta Pascal/Delphiprogramlarını nasıl yazacağımızı göreceğiz.İlk iş olarak toplamda 25 Megabayt civarında olan Fpc/Lazarus ikilisinisistemimize kurmamız gerekiyor. Bunun için her zaman olduğu gibi iki farklı yolkullanılabilir;1. Komut satırından kurulum• Pardus --> Programlar --> Sistem --> Konsole (Terminal Programı) çalıştırıpaşağıdaki komutu yazın.• sudo pisi it lazarusbir imleç vardı ve tüm işlemler burada verilen komutlarla yapılırdı. Linux’ta dabenzer bir kullanıcı etkileşimi mevcuttur, hakan@hamurcu ~$ gibi bir promptve devamında yine bir imleç bulunan metin tabanlı kullanıcı ekranındanbahsediyoruz. Tek fark belki de Linux’un komut satırındaki muhteşem gücü vevenilirliği.Halen günümüzde birçok program öncelikli olarak komut satırı (Konsol) içingeliştirilir ve sonrasında ona bir grafik ara birim (GUI) yazılarak son kullanıcınınkarşısına çıkar. Biz de şimdi sizlerle Fpc kullanarak komut satırında çalışacak basitbir program yazacağız.Fpc ile Turbo Pascal’ı kıyasladığımızda, Turbo Pascal’ın kendisine ait bir editörüolduğunu söyleyebilirim. Fpc ise sadece bir derleyici. Bir başka deyişle, sizdilediğiniz ve rahat ettiğiniz herhangi bir metin editörünü kullanabilirsiniz. Benvereceğim örnekte KWrite kullanacağım.2.Paket Yöneticisini kullanarak kurulum• Pardus --> Paket Yöneticisi (Yazılım Ekle ve Kaldır) çalıştırın.• Bileşenler bölümünden Programlama’yı seçin.• Listeden lazarus’u işaretleyin.• Paket(ler)i Kur düğmesine basın.Yeni başlayanlar için tavsiyem her zaman 2. yolu kullanarak Paket Yöneticisiaracılığıyla kurmaktır. Paket yöneticisi bağımlı tüm paketleri de otomatik olarakkuracaktır.Fpc (Free Pascal Compiler) ve Lazarus paketlerini kurduğumuza göre şimdisıra geldi nasıl kullanılacaklarına. İlk olarak Fpc kullanımını ele alacağız veeskiden Turbo Pascal ile Dos işletim sisteminde yazdığımız programlara benzerprogramları nasıl yazacağımızı anlatacağım.Dos işletim sisteminde Borland firmasının ürettiği Turbo Pascal programlama dilizamanının efsanelerinden birisiydi, günümüzde ise ne DOS işletim sistemi kaldı nede Turbo Pascal programlama dili.Linux’u DOS ile kıyaslamak çok doğru olmamakla beraber, Pascal programlarınınyazım ve kullanım teknikleri benzerlik gösterdiğinden bu örneği veriyorum. DOSişletim sisteminden hatırlarsanız C:\> gibi bir prompt ve hemen devamında45


programlamaÖrneğin, adınızı girdiğinizde ekrana ilk satıra adınızın ilk harfi ve diğer satırlarabir fazla karakter yazacak bir program yapalım ve ornek.pas olarak kaydedelim.Şimdi yazdığımız bu küçük programı Fpc kullanarak derleyelim ve çalıştırılabilirhale getirelim. Bunun için ornek.pas dosyasını kaydettiğiniz klasörü açın vepencere içerisindeyken F4 tuşuna basarak o klasörde konsol penceresini çalıştırın.Programı derlemek için fpc ornek.pas komutunu girin. Eğer programı yazarken birhata yapmadıysanız programınız artık çalışabilir hale gelmiştir. Çalıştırmak içinprogramın adını konsola ./ornek şeklinde yazabilirsiniz.kullanılıyor. Tıpkı Pascal’da olduğu gibi daha önce yazdığınız Delphiprogramlarını Pardus’a nasıl taşıyacağınızı merak ediyorsanız, cevabım Lazarus.Gördüğünüz gibi programımız çalıştı ve isim girdiğimizde her satıra bir fazla harfgelecek şekilde ekrana yazdı.Dos işletim sisteminde kullandığınız Turbo Pascal derleyicisi ile Free PascalCompiler’ın %100’e yakın bir uyumluluğu vardır. Bu sebeple eskiden yazmışolduğunuz ve halen vazgeçemediğiniz programlarınız varsa onları artık Linux’adolayısıyla Pardus’a kolaylıkla taşıyabilirsiniz.Şimdi gelelim Turbo Pascal/Dos geliştirme ortamından Delphi/Windowsortamına. Bildiğiniz gibi temel olarak Pascal dilini alan ve tamamen görseltasarım yapmaya imkân veren Delphi programlama dili halen aktif olarakSizinde gördüğünüz gibi Lazarus eski dostumuz Delphi’ye oldukçabenzemektedir. Şimdi gelin birörnekte Lazarus ile yapalım.Bunun için;1.Pardus --> Programlar -->Geliştirme --> Lazarus (Pascaliçin tümleşik geliştirme ortamı)yolunu takip ederek Lazarus’uçalıştırın.2.Proje --> Yeni Proje seçerekekrana gelen diyalogkutusundan Uygulama’yı seçinve Create düğmesine basın.46


programlamaprocedure TForm1.Button1Click(Sender : TObject);beginIf ilksayi Then BeginIf Length(Sayi1)>=12 Then BeginBeep;Exit;End;Sayi1:=Sayi1+’1’;Şimdi ekranımızda boş bir form var veprogram yazmamız için her şey hazır. Benörnek olarak çok basit bir hesap makinesiyapacağım. Zaten Delphi bilen arkadaşlariçin bu makale sadece Pardus’ta Delphibenzeri bir IDE ortamını tanıtmakolduğundan, Pascal diliyle ilgili komutbilgisi verilmeyecektir.Örnek hesap makinemiz için ekrandakiboş forma 15 adet düğme ve 1 adet Labelyerleştirelim.Ekranımızı biraz daha hesap makinesinebenzetmek için öncelikle formumuzunCaption özelliğini “Özgürlük İçin HesapMakinesi” olarak ayarlayalım. Sonrasındatüm düğmelerimize hesap makinesinebenzer Caption’lar verelim ve Label’ımızında yazı karakteri ile biraz oynayalım.Artık form tasarımımız bittiğine görekod yazmaya başlayabiliriz. Sırasıylatüm rakam düğmelerine çift tıklayarakaşağıdakine benzer kodlarımızı yazalım.Bu kodlardaki ‘...’ içerisinde yer alanrakamları bağlı olduğu düğmenin ifadeettiği rakamla değiştirerek tüm düğmeleriçin tekrarlayalım.Label1.Caption:=Sayi1;EndElse BeginIf Length(Sayi2)>=12 Then BeginBeep;Exit;End;Sayi2:=Sayi2+’1’;Label1.Caption:=Sayi2;End;end;Burada unutulmaması gereken bir düğme “0” düğmesidir. Sebebine gelinceeğer herhangi bir rakam girilmeden doğrudan “0” düğmesine basılırsa herhangibir değer ifade etmeyeceği için “0” düğmesinin kodunu aşağıdaki şekildedüzenlememiz gerekir.procedure TForm1.Button10Click(Sender : TObject);beginIf ilksayi Then BeginIf Length(Sayi1)>=12 Then BeginBeep;Exit;End;If Sayi1’’ ThenBeginSayi1:=Sayi1+’0’;Label1.Caption:=Sayi1;End;EndElse BeginIf Length(Sayi2)>=12 Then BeginBeep;ExitEnd;If Sayi2’’ ThenBeginSayi2:=Sayi2+’0’;47


programlamaLabel1.Caption:=Sayi2;End;End;end;Ayrıca “+”, “-”, “*” ve “/” gibi fonksiyonları ifade eden düğmelere basıldığındagireceğimiz kodlar aşağıdaki gibi olmalıdır.procedure TForm1.Button11Click(Sender : TObject);beginilksayi:=False;islem:=’+’;end;procedure TForm1.Button12Click(Sender : TObject);beginilksayi:=False;islem:=’-’;end;procedure TForm1.Button13Click(Sender : TObject);beginilksayi:=False;islem:=’*’;end;procedure TForm1.Button14Click(Sender : TObject);beginilksayi:=False;islem:=’/’;end;Son olarak = düğmesine bastığımızda işlenecek kodu ve başlangıçta atanmasıgereken değerleride verdiğimizde programımız tamamlanmış olacaktır.procedure TForm1.Button15Click(Sender : TObject);beginCase islem Of‘+’ : BeginSonuc:=IntToStr(StrToInt(Sayi1)+StrToInt(Sayi2));Label1.Caption:=Sonuc;Sayi1:=’’; Sayi2:=’’; Sonuc:=’’; ilksayi:=True; islem:=’=’;End;‘-’ : BeginSonuc:=IntToStr(StrToInt(Sayi1)-StrToInt(Sayi2));Label1.Caption:=Sonuc;Sayi1:=’’; Sayi2:=’’; Sonuc:=’’; ilksayi:=True; islem:=’=’;End;‘*’ : BeginSonuc:=IntToStr(StrToInt(Sayi1)*StrToInt(Sayi2));Label1.Caption:=Sonuc;Sayi1:=’’; Sayi2:=’’; Sonuc:=’’; ilksayi:=True; islem:=’=’;End;‘/’ : BeginSonuc:=FormatFloat(‘0.0’,(StrToInt(Sayi1)/StrToInt(Sayi2)));Label1.Caption:=Sonuc;Sayi1:=’’; Sayi2:=’’; Sonuc:=’’; ilksayi:=True; islem:=’=’;End;End;end;Programda kullandığımız değişkenlerin Var bölümünde tanımlanması gerektiğinizaten bildiğinizi var sayıyorum. Tüm düğmeler için gerekli procedure’leriyazdığınızda program tamamlanacaktır.Artık projemizi derleyerek Lazarus’tan bağımsız çalışabilir hale getirmemizgerekiyor. Bunun için ilk yapmanız gereken projenizi bir isim vererek kaydetmekolacak. Dosya-->Kaydet ile kayıt yaptıktan sonra Çalıştır-->Tümünü oluştur ileprojenizin çalıştırılabilir dosyasını oluşturabilirsiniz. Artık Lazarus’u kapatarak,projenizi kaydettiğiniz klasöre geçip, projenizin çalışabilir dosyasına çifttıklayarak çalıştırabilirsiniz.Fpc/Lazarus hakkında merak ettiğiniz her konuyu forumlarımızda dilegetirebilirsiniz.Bol Pardus’lu günler...48


nas›lBünyamin VICILbvicil@gmail.comUrban Terror Haritası Yapmak içinZeroRadiantÖzgürlükİçin oyun sunucusunda dönen UrbanTerroroyunu için işyerinizin ya da okulunuzun haritasınımodelleyebileceğinizi biliyor musunuz?49


nas›lBu ay ilginizi çekeceğine inandığım bir yazıyla karşınızdayım. Pardus dünyasıylatanışana kadar neredeyse oyun oynamadım desem yalan olur. Ama Pardus iletanıştıktan sonra işler biraz değişti. Önceleri Enemy Territory oynadım. Bir süresonra bir yerlerde bağlantılarına rastladığım UrbanTerror’e geçtim.Bir topluluk (klan) kurdum, daha sonra da bir sunucu açtım ve yöneticiliğinedevam ediyorum. Linux kullanmanın bizlere kattığı en büyük özelliğin “araştırmaruhu” olduğuna inanıyorum.Bu araştırmalarıma devam ederken haritaların beta testlerini yapmaya başladım.Ve haritalar hakkında yapılan teknik tartışmaları izledim. Dışarıdan bakıldığızaman çok teknik bilgiye ihtiyaç varmış gibi görünen ve üç boyut tasarımınilkelerini iyi kavramayı gerektiren bir iş olduğu için hiç bulaşmak istememiştim.Urban Terror sunucumuz üzerinde Bursa’da oynayan arkadaşlarla artık gelenekselhale gelen Salı Buluşmaları’nda konu tekrar ortaya atılınca, “bir yerden başlamaklazım” dedim.Öncelikle bu iş için hangi programlar lazım, harita çizme teknikleri neler gibimakaleler okudum bol bol. İşte şimdi sizlere daha yolun başlangıcı olan haritaçizim programı ZeroRadiant (aka GTK Radiant 1.6)’nın Pardus üzerine nasılkurulacağını anlatacağım.ZeroRadiant KurulumuŞunu belirtmem gerekiyor ki, ZeroRadiant’ı kurmak için biraz zamana, geniş bantİnternet bağlantısına ve 2.6 GB kadar bir disk alanına ihtiyaç var. İlk ve en önemlişey, asla şu andaki UrbanTerror klasörünüzü kullanmayın, bu adresten Linux içinsıkıştırılmış kurulum dosyasını indirin.Bağımlılıkları göz önünde bulundurmak için konsola aşağıdaki komutlarıyazmamız gerekiyor:$ sudo pisi it -c system.devel$ sudo pisi it gtk+extra scons subversionGerekli ön hazırlıkları yaptıktan sonra ev dizinimiz içerisinde utharita adındabir klasör açıyoruz ve UrbanTerror’den oyunun sıkıştırılmış halini (İnternet’tenindirerek) bu klasörün içerisine indiriyor ve açıyoruz.$ cd ~$ mkdir utharita$ cd utharita$ wget ftp://ftp.snt.utwente.nl/pub/games/urbanterror/UrbanTerror_41_FULL.zip$ unzip UrbanTerror_41_FULL.zipHarita yapımı için mevcut haritaların içerisindeki model ve kaplamalarıkullanmamız gerekiyor. Bu işlem için UrbanTerror içerisindeki zpak dosyalarınıaçmamız gerekiyor.$ cd UrbanTerror/q3ut4/$ unzip zpak000_assets.pk3$ unzip zpak000.pk3Bu işlemden sonra “maps” klasörünün içeriğini temizliyoruz. Çünkü yapacağımızharitaları bu klasör içerisinden çalıştıracağız. Bunun için:$ rm ./maps/*Şimdi gelelimZeroRadiant’ısubversiondanalmaya.$ cd ../..$ svn checkout https://zerowing.idsoftware.com/svn/radiant/GtkRadiant/trunk ./ZeroRadiantBu işlem biraz uzun sürüyoraçıkçası. İşte tam da buradabol bol sabır gerekiyor.İndirme işlemi o kadaruzun sürebiliyor ki insan hiçbitmeyecek sanıyor. İndirmeişlemi bittikten sonra scons ileeditörde kullanacağınız oyun50


nas›lpaketlerinin kurulumu için aşağıdaki komutuveriyoruz:$ scons target=setupBu komut öntanımlı oyun paketlerini install/installs klasörünün içerisine kuruyor.Bu indirme işlemleri de bittikten sonraaşağıdaki komutla derleme yapıyoruz:$ scons target=radiant,q3map2 config=debugDerleme işleminden sonra ise kurulumprogramımızı çalıştırıyoruz:$ cd install && ./radiant.binŞimdi sıra geldi UrbanTerror içinayarlamaları yapmaya. Oyunu ilkaçtığımızda açılan kutu içerisinde“UrbanTerror (standalone)” seçeneğiolacaktır.“Q3Map2: (final) BSP -meta, -vis, -light -fast -filter -super 2 -bounce 8” komutu ilederleme işlemini yapıyoruz.Derleme sonrası çalıştırma klasörünün içerisine haritaadi.bsp uzantılı birdosya oluşuyor. Bu dosyayı “~/utharita/UrbanTerror/q3ut4/maps” klasörünekopyaladıktan sonra UrbanTerror klasörü içerisinden şu komutu veriyoruz.$ ./ioUrbanTerror.i386 +set fs_game iourtmap +set sv_pure 0 +map haritaadiBu yazı sadece bir başlangıç, umarım sonraki sayılarda harita yapımı üzerinebenim ya da birlikte çizim yaptığımız arkadaşlarımızın yazıları olacak. Haritayapmak çok kolay ve kısa süreli bir uğraş değil. Bu nedenle pek çok kimseiçin belki oyunu oynamak kadar eğlenceli olmayabilir. Teknik olarak bir haritaçizebilseniz bile asıl iş oynanabilirliği yüksek keyifli bir harita çizebilmekte, bununiçin her şeyden önce iyi bir oyuncu olmak, mevcut haritaları iyi incelemek veoyunu iyi tanımak gerekiyor.Bakalım sizlerden neler çıkacak arkadaşlar? Hepinize zevkli çalışmalar.Hemen yanındaki “Engine Directory”düğmesine tıklayarak UrbanTerror’ü çalıştıracak klasörü (/home/kullanıcıadı/utharita/UrbanTerror) belirliyoruz, “OK” düğmesini tıkladıktan sonra ZeroRadiantbizim için çalışmaya başlıyor. Ama hâlâ yapacaklarımız bitmiş değil.Eğer bu şekilde harita derlemeye çalışırsak “shader”lar hata vereceğinden dolayıbir ayarlama daha yapmamız gerekiyor. UrbanTerror/q3ut4/scripts/urbanterror_ui.shader dosyası içerisindeki 29 ile 55. satırlarda /* ile */ arasındaki ifadelerisiliyor ve dosyayı kaydediyoruz. Son olarak aşağıdaki komut ile çalıştırılmaözelliği ekliyoruz. Artık ZeroRadiant çalışmaya hazır.$ chmod +x ./UrbanTerror/ioUrbanTerror.i386Haritaları ÇalıştırmakHaritamızı hazırladıktan sonra nasıl çalıştıracağız peki? Üstteki BSP menüsünden51


gimpŞaban KUŞsabankus@yahoo.comGimp Filtrelerini Tanıyalım - 8Filtre zengini Gimp’i anlattığımız dizimizin sekizinciyazısında bu kez tarama fikltrelerini anlatıyoruz.Web siteniz, duvar kâğıdınız ya da görsel çalışmalarınız için birkaç basitayarla doku, desen üretmek istiyorsanız tarama filtreleri tam size göre demektir.İnanılmaz şekilde gerçekçi şekiller, yapraklar, çiçekler, dallar hatta ağaçlarbile oluşturabileceğiniz IFS Fractal filtresi de bu başlık altında yer alıyor. Yenikullanıcıların en çok merak ettikleri konulardan biri olan geometrik şekillerinGimp ile nasıl çizileceği meselesine ise Gfig filtresi içerdiği çizim araçlarıylaönemli bir çözüm sunuyor. Bütün bu konular ve daha fazlasını yazı içindebulabilirsiniz.52


gimpBÖLÜM 13: TARAMA FİLTRELERİ13.1. PlasmaFiltre tamamen doymuş renklerden bir görünüm oluşturur. Kuvvetli renkler bazenrahatsız edici olsa da renksizleştirdiğinizde çok ilginç yüzeyler elde edebilirsiniz.• Random Seed: Rastgele sıralama ögelerinikontrol eder.• Turbulence: Oluşacak plazmanınkarmaşıklığını kontrol eder. Büyük değerlersoyut yağlı boya çalışmalarındaki gibi sertbulut görünümü verirken küçük değerler sis,sigara dumanı,... gibi daha yumuşak bir bulutgörünümü üretir.13.2. FogYeni bir katman oluşturarak çalışmanıza sisgörünümü katar.• Layer name: Sis katmanına vermek istediğiniz isim.• Fog color: Oluşturmak istediğiniz sisin rengini yandaki renk paletindenseçiyorsunuz.• Turbulence: Sisin yoğunluğunu ve dağılım miktarını belirler.• Opacity: Sis katmanının saydamsızlık miktarını ayarlar.13.3. Solid NoiseSolid noise filtresi harika bir doku oluşturucudur. Gri ölçeklidir, renkli bir resmeuygulasanız dahi var olan arka plan katmanının üstüne yeniden yazar. Warp,Bump Map gibi harita filtreleri için yer değiştirme haritaları oluşturabilirsiniz.“Turbulence” ayarı ile çok gerçekçi bulut görünümleri elde edebilirsiniz.• Random Seed: Filtrenin rastgele davranışını kontrol eder. Değeri elle klavyedengirebileceğiniz gibi “New seed” düğmesine basarak rastgele bir değerüretilmesini de sağlayabilirsiniz. “Randomize” ifadesi seçiliyse klavyeden değergirişine izin verilmez ve filtre kendi bir değer oluşturur.• Turbulent: Eğer seçerseniz, bulut, sigara dumanı, su üstünde yüzen yağ gibi çokilginç görünümler elde edebilirsiniz.• Detail: Gürültü dokusundaki detay miktarını belirler. Büyük değerler detayıarttırır ve gürültüyü küçük parçalar şeklinde göstererek katı bir görünüm sunar.Küçük değerlerse daha yumuşak ve bulutsu görünümler oluşturur.• Tileable: Eğer seçiliyse döşeme olarak kullanabileceğiniz bir gürültü eldeedersiniz. Örneğin web sayfanızın döşemesi olarak kullandığınızda kesişim yerleribelli olmayan dikişsiz bir görünüm oluşturur.• X / Y Size: Gürültünün x (yatay) ve y (dikey) doğrultusundaki görünüm miktarıve boyutunu ayarlar.13.4. Difference CloudsSolid noise filtresi ile aynı ayar ve özelliklere sahiptir. Bu filtreden ayrıldığı nokta,uygulama olarak Fark katman kipinikullanmasıdır.13.5. FlameDeğişik fraktal modelleri üretebilenbir filtredir. Filtre penceresinderendering ve kamera değerlerinidüzenleyebilirsiniz. Bu filtre1024x768 resimlerde çalışırkenmaalesef daha büyük resimlerdedüzgün neticeler vermez.• Düzenle: Dokuz farklı önizlemeninbulunduğu yeni bir pencere açar.Merkezde seçili desen ve çevresindebu desenden türetilmiş sekiz farklıgörünüm yer alır. Merkezdekidesene fareyle tıklayarak farklıdeğişkenler elde etmek mümkündür.Çeşitlemelerin farklı görünümleri içinvariation menüsünde yer alan listedendeğişik temalar seçebilirsiniz.53


gimp• Aç: Önceden kaydedilmiş Flame ayar dosyasını açmanızı sağlar.• Kaydet: Sonraki çalışmalarınızda kullanmak üzere mevcut filtre ayarlarınızıkaydetmenize olanak sağlar.Rendering ayarları:• Parlaklık: Flame nesnesinin parlaklığını ayarlar.• Kontrast: Parlak ve karanlık bölgeler arasındaki karşıtlığı ayarlar.• Gamma: Orta parlaklıktaki bölgelerde gama düzenlemesi yapar.• Sample Density: İşlenmiş desenlerin çözünürlüğünü ayarlar. Ön izlemede birdeğişiklik olmaz. Büyük değerler düz ve yumuşak işleme yaparken küçük değerlersprey ya da parçalı bulutlu bir görünüm katar.• Color map: Flame deseninin renk harmanını ayarlamak için farklı seçeneklersunar. Açılır listeden gradyen (geçiş efekti) seçilir ve seçili gradyen araç kutusundagörünür.Kamera ayarları:• Zoom: Oluşturulan desene zoom (yakınlaştırma) yapmanızı sağlar.• X/Y: Oluşturulan Flame efektinin resim üstünde istediğiniz bölgeye taşımanızayardımcı olur.13.6. IFS FractalFraktal tabanlı üstün yetenekli filtrelerden biridir. İnanılmaz şekilde gerçekçişekiller, yapraklar, çiçekler, dallar hatta ağaçlar bile oluşturabilirsiniz. Dikkatetmeniz gereken nokta pencerede yer alan üçgenlere çok küçük değişiklikleryapmanız gerektiğidir. Aksi halde ekrandan taşan kontrolü zor desenler oluşabilir.Alışıp mantığını kavradıktan sonra gerçekçi bir yaprak ya da ağaç yapmak sizeçok kolay gelecektir. Bu filtrenin kullanımıyla ilgili örnek uygulamalara GimpTrsitesinden ulaşabilirsiniz.Filtre penceresinde solda fraktala ait bileşen penceresi, sağda ön izleme ekranı,üstte çeşitli araçlar ve altta seçenek düğmeleri yer alıyor.• Araç çubuğu: Taşı,döndür, perspektif, yeni,sil, geri al, yinele gibiçeşitli araçların yer aldığıçubuktur.• Spatial Transformation:Fraktalla ilgili bilgi verir ve koordinat, açı, döndürme açısı gibi değerlerin ellegirilmesine izin verir.• Simple color transformation: Seçili fraktal bileşeninin rengini değiştirir.• Full color transformation: Her bir renk kanalı ve alfa kanalı için renkbelirlemenizi sağlar.• Scale Hue/Value: Farklı renklerde çok sayıda fraktalınız varsa renkler herbiri için harmanlanır. Kısaca fraktalın renklendirmeden ne derece etkileneceğinibelirler.13.7. CheckerboardKatman içeriğini değiştirerek dama tahtası görünümlü bir desen oluşturur. Desenrenkleri araç kutusunda ön ve arka plan renklerinden alınır.• Psychobilly: Dama tahtasına kuş tüyü yorgangörünümü verir.• Size: Dama tahtasında yer alan karelerinboyutunu belirler.13.8. CML ExplorerDoku oluşturma filtresidir. Çok beceriklidir ama biro kadar da karmaşık bir yapıya sahiptir. CellularAutomata isimli bir matematik yöntem kullanır.Hue, Saturation, Value, Gelişmiş, Diğer ve Misc.ops sekmeleri altında çok sayıda ayar bulunuyor.• New seed, Fix seed, Random seed : Filtreninrastgele değerler üretmesini sağlar. “New Seed”54


gimpdüğmesine bastığınızdafiltrenin değişik bir rastgelekaynağı kullanılır. Yapılandeğişiklik önizlemepenceresinde görülür.“Fix seed” düğmesi, filtreögelerini koruyup aynıefektin yeniden üretilmesindekullanılır. “Random seed”rastgele değerler üretir.• Aç, Kaydet: Bu düğmelerdoku ayarlarını sonradankullanılmak üzere bir dosyaolarak kaydeder.• Hue sekmesi: HSV renkmodelinde çalışır. Hue (renktonu) ayarlarını bu sekmealtında yapabilirsiniz.Ayarların içeriğiniyazmaya kalksak kalın bir kitap elde etmiş oluruz. En doğrusu deneyerek tecrübekazanmaktır.• Saturation sekmesi: HSV renk modelinin doygunluk bileşenlerinin ayarlarınınyapıldığı sekmedir. Seçenekler Hue sekmesinin benzeridir.• Value Sekmesi: HSV renk modelinin parlaklık bileşenlerinin ayarlarının yapıldığısekmedir. Seçenekler Hue sekmesinin benzeridir.• Gelişmiş sekmesi: Üç HSV kanalının ( renk tonu, doygunluk ve parlaklık )ayarlarını yapar.• Others sekmesi: Resim görünümü ve rastgelelikle ilgili farklı değişkenlerinbulunduğu sekmedir.• Miscellaneous options sekmesi: Kopyalama ve yükleme ile ilgili farklıseçeneklerin bulunduğu sekmedir. Kopyalama ayarları bir HSV kanalındakibilginin bir başka kanala aktarılmasını sağlar. Yükleme ayarlarıyla öncedenkullanılan ayarları yükleyebilirsiniz. Bütün ayarların yüklenmesini istemiyorsanız,kaynak ve bir de hedef kanalı seçebilirsiniz.13.9. Diffraction PatternsKırınım ve dalga girişimdokuları oluşturur.Frekans, dış hatlarve kenar keskinliğideğerlerini ayarlamanızaizin verir. Buradadokunun parlaklık, saçılma ve polarizasyon değerlerini de belirleyebilirsiniz.Önizlemesi otomatik olmadığı için her seferinde güncelle düğmesine basmanızgerekir. Karmaşık, rengarenk dokular oluşturmak için çok ideal bir filtredir.13.10. GridResminize ızgara ekler. Kullanılacak kılavuz çizgilerin genişlik, boşluk, renk,.. gibideğerleri kullanıcı tarafından ayarlanabilir. Izgaranın yatay ve düşey çizgileriylekesişim yerleri için ayrı ayrı ayarlar vardır.Öntanımlı olarak yatay ve düşey değerler birlikte simetrik olarak uygulanır.Sadece birini değiştirmek istediğinizde pencerede görünen simgeye tıklayarakzinciri ayırmanız gerekir.• Width: Yatay, düşey ızgara çizgilerinin ve kesişim (Intersection) yerlerininkalınlığını ayarlar.• Spacing: Izgara çizgileri arasındakimesafeyi ayarlar. Intersection değişkenikesişim noktaları arasındaki boşluğutemizler.• Offset: Sol üst köşeye göre ızgaraçizgilerinin konumunu belirler.• Color Selectors: Izgara çizgilerive kesişim yerlerinin renklerinibelirlememize izin verir.55


openoffice.org türkiyeAyten GÜLENayten.gulen@openoffice.org.trİçindekiler Dizini Oluşturma ve DüzenlemeBir kelime işlemci belgesinde “İçindekiler Dizini” oluşturmak için nasıl başlamak,neler yapmak gerekir, sonrasında bu dizin nasıl güncellenir?OpenOffice.org Kelime İşlemci’de veyaherhangi bir kelime işlemci programındabir belge oluşturduğumuzda ve belgebüyümeye başladığında ilk ihtiyaçduyacağımız araç “İçindekiler Dizini”olacaktır. Normalde “İçindekiler Dizini”oluşturmak için Ekle->Dizinler ve Tablolarmenüsünütıkladığımızda açılacak olanekranda “Tamam”ı tıklamak yeterlidir.Bunları yaptığımızda imlecin olduğuyerde “İçindekiler Dizini” oluşturulur vebelgedeki mevcut başlıklar da dizineeklenmiş halde gelir. Ancak şunu belirtelimki, “İçindekiler Dizini” oluşturmakiçin gereken ilk şey, belge üzerindebaşlıkları tanımlamış olmaktır. Başlıklarıişaretlemeden dizini oluşturursak, dizinboş olarak oluşacağından çok anlamlıolmayacaktır. Bunun için önce başlıklarıBaşlık 1, Başlık 2 şeklinde hiyerarşigözeterek oluşturmak, daha sonra“İçindekiler Dizini”ni oluşturmak olmalıdır.Başlık OluşturmaKelime İşlemci’de bir satırı başlıkyapmak çok kolaydır. Başlık yapmakistediğiniz satırda, herhangi bir yerde“Biçimlendirme” araç çubuğu üzerindeyer alan tanım alanında “Başlık 1”seçildiğinde bu satır ana başlık olarakayarlanmış olur. Bunun altında alt başlıklartanımlamak isteniyorsa, aynı şekilde“Başlık 2” olarak tanımlanmalıdır.56


openoffice.org türkiyeKelime İşlemci’de “Biçimlendirme”araç çubuğunda başlık tanımlamaalanına tıklandığında soldaki gibibir görüntü gelecek. Buradan istenenbaşlık tipi seçilmelidir. Belge içindekullanılan farklı biçimler varsa bumenü onları da kapsayacak şekildegüncellenecektir. Bir belge ilkoluşturulduğunda bu menü buradagöründüğü gibi gelir. Eğer buseçenekler yetersiz geliyorsa dahafazla seçeneğe ulaşmak istiyorsanız,örneğin “Başlık 4” tanımlamakistiyorsanız, bu menünün en altındayer alan “Daha fazla...” seçeneğinitıklamanız, F11 tuşuna basmanızveya “Biçimlendir” araç çubuğundakisimgesine tıklamanız yeterlidir.Menüde her türlü biçimlendirmeseçeneğine ulaşabilirsiniz. Seçeneklerimlecin o an üzerinde olduğu nesneyegöre değişebilir.Burada örnek olması için belge şablonu gibi bir yapı hazırlayarak başlıklarınıbelirleyelim, daha sonra da “İçindekiler Dizini” oluşturalım.Birinci Ana BaşlığımAna başlık altındaki içerik, ana başlık altındaki içerik, ana başlık altındaki içerik.Alt BaşlığımAlt başlık altındaki içeriğim, alt başlık altındaki içeriğim, alt başlık altındakiiçeriğim.Daha Alt BaşlığımBu başlık altındaki içeriğim.İkinci Ana BaşlığımAna başlık altındaki içerik, ana başlık altındaki içerik, ana başlık altındaki içerik.Yukarıdaki tanımlamada;l Ana Başlığım’ı Başlık 1l Alt Başlığım’ı Başlık 2l Daha Alt Başlığımı Başlık 3 olarak belirledim.Buna göre Ekle > Dizinler ve Tablolar > Dizinler ve Tablolar menüsünü açıp hiçbir şeyi değiştirmeden “Tamam” düğmesini tıkladığımda, aşağıdaki gibi dizinioluşturdu ve mevcut başlıkları da ekledi.İçindekiler Dizinini DüzenlemeDizini eklerken açılan menüde hiçbir değişiklik yapmazsanız, dizin öntanımlıolarak ayarlanmış şekliyle gelir. Çıkan dizinde değişiklikler yapmak, biçiminideğiştirmek istiyorsanız yine dizinin üzerinde herhangi bir alanda sağ tıkyaptığınızda açılan menüde “Dizin/tablo Düzenle” menüsüne tıklarsanız,ilk ekleme esnasında açılan menü açılacaktır. Burada istediğiniz değişiklikleriyaptıktan sonra dizin üzerinde sağ tıklayıp, “Dizin/Tablo Güncelle” dediğinizdeyeni ayarlarınız güncellenir.İçindekiler Dizinini Silmek ve GüncellemekBu dizini silmek için, dizin üzerinde herhangi bir yerde sağ tık yaptıktan sonraçıkan menüde “Dizin/Tablo Sil” seçeneğini işaretleminiz yeterlidir. Başlıklarüzerinde yaptığınız değişikliklerin dizinde güncellemesi için, yine dizin üzerindesağ tıkladığınızda çıkan soldaki menüden “Dizin/Tablo Güncelle” seçeneğinitıklamanız gerekiyor. Burada dizinin her türlü özelliğini değiştirebilirsiniz. Dizininadını, elle yapılacak değişikliklere karşı olan koruma ayarlarını, başlıklarıngösterim şeklini (başına sonuna harf, rakam eklenebilir), hangi başlık satırının nekadar içeriden başlayacağını, hangi başlık düzeyine kadar dizinde göstermekistediğinizi ayarlayabilirsiniz. Hatta dizini sütunlara bölebilir, arka planırenklendirebilir ya da bir grafik koyabilirsiniz.57


Openoffice.org TürkiyeHakan HAMURCUhakan.hamurcu@openoffice.org.trOpenOffice.org Hesap Tablosu:Metni Sütunlara BölmekBaşka bir programdan kopyalayıp,OpenOffice.org Hesap Tablosu’nayapıştırdığınız tablolarınız sorun mu çıkarıyor?Nasıl çözüleceğine bir bakalım...58


Openoffice.org TürkiyeHesap Tablosu programındaki çalışma sayfalarının sütunlardan ve satırlardanoluştuğunu, sütun ve satırın kesiştiği bölgelere hücre adı verildiğini biliyorsunuz.Bu sebeple Hesap Tablosu programına girilecek veriler de bu yapıya uygunşekilde ayrı hücrelerde olmak zorundadır. Ancak kimi zaman farklı programlardankopyalanarak Hesap Tablosu’na yapıştırılan verileri hücrelere uygun şekildedağıtmak problem olabiliyor. Bu sebeple makalemizde sizlerle beraber bu tipproblemlerin OpenOffice.org’ta nasıl çözüldüğünü göreceğiz.Nasıl Yapılır?Konuyu daha kolay anlatabilmek için örnek bir tablo üzerinden gideceğiz.Tablomuz aşağıdaki gibi olsun.Gördüğünüz gibi tablomuzdabirbirlerinden virgül ileayrılmış yazılar tek bir sütunayapıştırılmışlar. Bunun bir metindosyasından kopyala yapıştırikilisi ile yapıldığını varsayalım.Tablomuzda aslında İsim,Soyisim, İş Yeri ve Yaş sütunlarıolmalıydı ancak yok.Şimdi sorunumuz şu: Tek birhücre içerisindeki verileri uygunşekilde farklı sütunlara nasılböleceğim?Gelin hep birlikte bu işin ne kadar kolay ve eğlenceli olduğunu görelim.Konunun rahat takip edilebilmesi için bundan sonraki bölümü maddeler halindeanlatacağız.1. İlk iş olarak A sütunundaki metni işaretleyeceğiz. Ardından Veri menüsündekiMetinden Sütunlara... seçeneğini seçeceğiz. Ekrana bir diyalog kutusu gelecektir.2. Şimdi metnimizi bölmeye başlayabiliriz. Dikkat ederseniz bölünmek istenenmetinde her bilgi virgül ile ayrılmış durumda. O halde bizde Ayırıcı seçenekleribölümünde Sekme’nin işaretini kaldırıp, Virgül’e işaret koyarak, OpenOffice.org’ta metni bölerken dikkate alacağı karakteri belirtiyoruz. Bu işlemi yaptığımızanda bölünme işlemininhatasız bir şekilde yapıldığınıgörebilirsiniz. Burada aklınızaşu soru gelebilir: “Benimmetnimde virgül değil başkakarakterler var. Onları nasılböleceğim?” Hemen kısaca bunada değinelim. Ekrandaki diyalogkutusunda görebileceğiniz gibisık kullanılan ayıraç karakterlerlistelenmiş durumdadır. Sekme,Virgül, Noktalı virgül, Boşluk gibi.Bunların dışında bir karakterdenbölmek isterseniz bu durumdaDiğer seçeneğini işaretlemeli veyanındaki kutuya da karakteriyazmalısınız (Örneğin *karakteri).3. Artık bölme işlemitamamlandığına göre dilerseniz her sütunun tipini tanımlayabilirsiniz. Bununiçin 1. sütunu işaretleyin ve Alanlar --> Sütun tipi bölümünden dilediğiniz türübelirleyin. Bu işlemi tüm yeni bölünen sütunlar için yapabilirsiniz. SonrasındaTamam düğmesine basarak bölme işlemini tamamlayın.Yanda dagördüğünüz gibimetnimiz sütunlaradoğru bir şekildebölündü. Ancakdikkatle bakarsanızB ve C sütunlarınınönünde birboşluk karakterikaldığını farkedeceksiniz. Bununsebebi biz bölmeişlemini yaparken59


Openoffice.org TürkiyeOpenOfffice.org’a sadece Virgül’leri dikkate almasını ve oralardan bölmesinisöylemiş olmamız. Peki, bu durumda yeni problemimiz şu: “Sütunun başındakiboşluk karakterlerini nasıl temizlerim?”3. Bu işlemi yapmanın birçok yolu var. Tek tek elle silebiliriz, ayrıca yeni birsütun açıp oraya =DENKLEŞTİR (Adres) fonksiyonunu kullanarak fazla boşluklarıyok etmekte mümkün. Tabi ki biz bu yolların dışında OpenOffice.org’unbizlere sunduğu kolaylıklardan faydalanıp işimizi çok daha akılcı ve kısa yoldahalledeceğiz. Bunun için:4. B sütununun sağında yeni bir boş sütun açalım (Bunun için C sütunununismine tıklayarak işaretleyin ve farenin sağ tuşuna basarak Sütun ekle’yi seçin).Sonrasında B sütununu işaretleyin. Tablonuz aşağıdaki gibi görünecektir.5. Şimdi Veri menüsünden Metinden Sütunlara... seçeneğini seçin. Ekranagelen diyalog kutusunda bu sefer Virgül yerine Boşluk seçeneğini işaretliyoruz.Gördüğünüz gibi sütununbaşındaki boşluk karakterleriniayrı bir sütuna, geri kalan metniayrı bir sütuna böldük.Tamam düğmesine basaraktablomuza geri dönelim.Az önce boş duran C sütununa,başındaki boşlukları ayrılmışmetnin geldiğini görebilirsiniz.Artık yapmanız gereken tek şeyişinize yaramayan B sütununusilmeniz. Aynı işlemi diğersütunlar içinde tekrar ederseniztablonuz tam istediğiniz gibiolacaktır.1.000 İmza DahaÖzgürlükİçin.com, bir yılı aşkın bir süredir devam ettirdiği ve açık standartlarınbilinirliğinin artması ve kötü bir standart örneği olan “OOXML’e Hayır!”denmesi amacıyla düzenlediği kampanyasında hedef büyütme kararı aldı.Bir yıl önce düzenlenen kampanyadaTSE’ye OOXML’in standartlaşmasısürecinde verdiği oyun evetcevabından hayır cevabınadönmesi için bir metinhazırlanmış ve Ankara’dadüzenlenen toplantıda imzalarTSE yetkililerine teslimedilmişti. Devam eden süreçteise topladığımız imzalarlailişkin metni, DPT’nin BirlikteÇalışabilirlik Raporu taslağınabir sivil toplum inisiyatifi olarakgöndermiştik.Bugün kampanyamızı bir adımdaha öteye taşımak maksadıyla başta4.000 olarak belirlediğimiz imza hedefimizi5.000’e çıkardık. Bu metni imzalayan 5.000kullanıcımız, ilerleyen günlerde Özgürlükİçin’de duyuracağımız ODF ile ilgilietkinliklerimizde ulaşacağımız ve beraber çalışmayı arzu ettiğimiz gönüllerolacak.Eğer hâlâ OOXML ile ilgili metnimizi okuyup imza vermediyseniz, bu adrestenkampanyamıza ulaşabilirsiniz.Özgür standartlarla ilgili yapacağımız çalışmalarda bizi izlemeye devam edin.60


öportajÖzgürlükİçin TopluluğuGökmen GÖKSEL:Elimden Geleni Yapıyorum!Pardus kullanıcısının, ilk karşılaştığıPardus uygulaması YALI ve diğer Pardusaraçlarını KDE 4 ‘e göre yenidengeliştiren Gökmen GÖKSEL ile KDE 4,Pardus 2009 ve topluluğumuzun katkılarıhakkında konuştuk...61


öportajSizin Pardus geliştiricisi olma hikayeniz nedir?Açık Kaynak Günleri’nden biriydi sanırım, Pardus’ta henüz belirli birstaj programı hayata geçirilmeden önce, staj için başvurmuştum. Lafarasında; Çağlar sormuştu sanırım ne yaparsın sen diye.(O dönemlerdeWeb konusunda çalışıyordum ve aynı zamanda PC World dergisindeaçık kaynak konusunda yazılar yazıyordum.) Ben de dergi içinhazırladığım web üzerinden yazarların yazılarını paylaşabildiği veortak çalışabildiği web arayüzünü gösterdim ve Çağlar’ın çok hoşunagitti :) Devamında niye staja gelmek istiyorsun ki, projeye alalımseni dediler, Tekman’la konuştuk; 2006 Nisan’ında yarı zamanlıweb geliştiricisi olarak projeye dahil oldum. 2007 yazında okulumbittiğinden beri de tam zamanlı olarak çalışıyorum.Gökmen GÖKSEL, Pardus 2009’un gelişiminde nasıl bir rolalacak?2009’da en önemli değişiklik KDE 4’e geçiş. Bu noktada KDE 4’ünsağladığı teknolojileri kullanarak kendi araçlarımız için gereken ilkgeliştirme işlerini yaptım. Yalı, yeni Ağ ve Servis Yöneticisi ve Pardusteknolojileri ile kullanılabilecek çeşitli Plasmoidleri (Plasma Programcığı)geliştiriyorum. Ayrıca KDE ürünlerinin de Pardus ile uyumlu hale gelmesiile uğraşıyorumJamaika’ya dünyanın dört bir yanından gelengeliştiricilerin buluştuğu Camp KDE’ye gittin ve birsunum yaptın. Pardus hangi yanıyla diğer dağıtımlarıngeliştiricilerini etkiledi?Genel olarak diğer dağıtımların hemen hepsi KDE’yi olduğu gibi sunuyor bununlabirlikte KDE ile bu kadar entegre olmuş ve teknolojilerini kendi teknolojileriile birleştirmiş tek dağıtımsa Pardus. Diğer dağıtımların geliştiricilerinden çokKDE geliştiricilerinin şaşkınlıkla izlediği yeni ürünlerimiz için ortak tepki; altkatmanlardaki bir işin en üst katmandaki masaüstünden bu kadar kolay kontroledilebileceğine şaşırmalarıydı. :)Çomar’ın sağladığı avantajların KDE’nin sağladıkları ile birleştirilmesiyle ortayaçıkartılan çalışmaları hayranlıkla izlediler.Pardus 2009 kurulumunda, Pardus kullanıcılarını ne gibi sürprizlerbekliyor?Kurulumun belki de en can alıcı noktası olan disk bölümlendirme kısmındaönemli değişiklikler olacak, kullanıcıların bölümlendirme işlerini daha kolay vedaha geniş bir özellik kümesi altında yapabilmeleri adına LVM yani MantıksalDisk Bölümleme teknolojisini destekleyeceğiz. Böylece disk bölümleri ile ilgilideğişiklikler; disk bölümü ekleme/silme yeniden boyutlandırma gibi işler sanalolarak gerçekleştirilebilinecek.62


öportaj63Ayrıca kurulum için gerekli paketlerin uzaktaki bir makineden alınmasınısağlayacak altyapı için kullanılabilecek bir arayüz ve herhangi bir problem ilekarşılaştığınızda kullanabileceğiniz bir kurtarma ekranı da eklenecek.Pardus 2009’da Ağ Yöneticisi, Servis Yöneticisi gibi bileşenlerinbirer plasmoid (widget) olacağına dair dedikodular var, nediyorsun? :)Dedikodu işte :) Her ikisinin de plasmoidi ve ayrıca KDE uygulamaları olacak.Plasmoid içinde yapılabilecek işleri abarttığınızda plasmoidlerin en önemliözelliği olan basitlik unsurunu kaybetmiş oluyorsunuz. Plasmoidlerin, uygulamanınamaçları doğrultusunda basit olarak tasarlanmaları gerekiyor. Buna rağmen KDEuygulamaları alt kısımda Çomar’ın sunduğu bütün yetenekler için gerekli arabirimesahip olamalılar.Yeni durumu daha iyi anlayabilmek adına şu örneği verebiliriz: eskidenkullandığınız Ağ Yöneticisi Programcığı yerine 2009’da Ağ Yöneticisi Plasmoid’ikullanacağız, fakat Ağ Yöneticisi’nin kendisi KDE 4 için yeniden yazılmış olarakhalen kullanımda olacak.YALI ne zaman paket seçim fonksiyonuna kavuşacak ya dakavuşacak mı?Sürüm yöneticisi DVD sürümü çıkartmaya karar verdiğinde sadece bileşen seçmedesteğine kavuşacak. 2009 için şu anda alınmış böyle bir karar yok.Bir bilgisayara işletim sistemini kurmak demek sadece gereklidosyaları gerekli yerlere kopyalamak demek midir?Tabi ki değil, kopyalamadan önce ve sonra yapmanız gerekenler asıl önemlinoktaları teşkil ediyor.Pardus’a başlayan herkesin gelişiminden sorumlu olduğunuzYALI ile başladığını düşünürsek, bu durum sizde ne gibi duygularuyandırıyor?Kullanıcının göreceği ilk bileşenden sorumlu olmak hem güzel, hem detehlikeli; yapacağınız her güzel şey bir sonraki adımda kullanıcının kafasında


öportajoluşabilecek olası önyargıyı iyi yönde etkileyecek olsada, yapacağınız en küçük hata kullanıcıyı Pardus’un gerikalanını görmekten vazgeçirebilir.Her zaman görsel anlamda kullanıcıyı etkileyebilmek içinelimden geleni yapıyorum, çünkü ilk izlenim gelecek içinçok değerli bir geçmiş.Sizce Pardus’u kurulum olarak diğer Linuxdağıtımlarıyla kıyasladığınızda, ne gibi artı ve/veya eksileri var?Diğer Linux dağıtımları penceresinden bakarsakbirçok eksiği var; LVM, disk şifreleme, ileri seviye diskbölümleyebilme, ek donanım ayarları vs. Bununla birliktePardus’un asıl hedef kitlesinin masaüstü kullanıcılarıolduğu düşünülürse herhangi bir eksiği yok.Pardus 2008 yeniden yazıldı ve büyük ihtimallePardus 2009’da öyle olacak. Peki biz garibankullanıcılar her yeni sürümde sistemi yenidenkurmak zorunda mı kalacağız?Özellikle sürüm yöneticisi ve önemli paketlerin sahibiarkadaşlar 2009’da bu zorunluluğu ortadan kaldırmakiçin çok uğraşıyorlar. ;)Pardus 2009 kurulurken sadece temel sistem kurulması gibibir seçenek geleceği doğru mudur? Eğer doğru ise temel sistemkavramını biraz açabilir misiniz?Evet doğrudur, fakat bu son kullanıcının seçebileceği bir seçenek olarak değil de,ileri seviye kullanıcının yapabileceği bir şekilde olacak. Kullanılacak temel sistemkavramı system.base bileşeninin kurulması anlamına geliyor.Kendisinin M.Y.O. mezunu olduktan sonra DGS (Dikey Geçiş Sınavı)ile lisans eğitimine devam ettiğini biliyoruz. Acaba bu sınavagirmemiş olsa, bu düzeyde bir programcı olabilir miydi? PardusGeliştiricisi, KDE Geliştiricisi veya Yalı gibi bir uygulamanın yazarıolmak gibi bir seviyeye gelmesinde, lisans eğitimi çok belirleyici birrol mü oynadı?Okul, programcılık becerisi için bir etken değil diye düşünüyorum, hatta bukonuda gidilebilecek en iyi okulun da amazon.com olduğunu düşünüyorum :) Nedüzeydeyim bilmiyorum ama lisans eğitimi almasaydım da aynı düzeyde olurdumherhalde. Lisans eğitimini hiç önemsemedim, hatta okula sadece diploma almakiçin gittim denebilir; okulda sevmediğim hiçbirşeye ilgi göstermedim ki 4-5 dersdışında hiçbirini sevmedim zaten. :) Yani lisans eğitiminden ziyade kişisel çabaönemli rol oynadı diyebilirim.64


öportajayrı bir konu. Meslek lisesinden mezun olmuş, devlet tarafından iş yeri açabilmeyetkisi verilmiş biri ile düz liseden mezun olmuş birinin mühendis olma sürecikarşılaştırıldığında otaya çıkan tablo üzücü maalesef.Gökmen Göksel uygulama geliştirirken hangi IDE yi tercih ediyor?İki ünlü text editöründen Vim mi Emacs mı desek cevabı ne olur? :-)IDE kullanmıyorum, tabi ki Vim :)YALI’daki dokümantasyonu yeterli buluyor musunuz? Dışarıdan birgeliştiriciyi tatmin edecek kadar YALI dokümantasyonu mevcut mu?Kod içindeki açıklamalara önem veriyor musunuz?Diğer projelerimizde olduğu gibi Yalı’da da dokümantasyon eksik, dışarıdanbir geliştirici ise kendi tecrübe düzeyine bağlı olarak kodun kendisindenbirçok sonuca ulaşabilir. YALI’daki kod düzeni ve yerleşim mümkün olduğuncaanlaşılabilir olması adına birçok kez yeniden düzenlendi.Önceki röportajlarda bazı Pardus geliştiricilerinin bazı müzikenstrümanlarıyla flört ettiğini okumuştuk, sizin böyle bir ilginiz varmı? En çok çalmak istediğiniz enstrüman hangisidir?Maalesef, ilkokulda çaldığım flütü ve bando da çaldığım davulu saymazsak,müzik adına böyle bir ilgim yok fakat keman çalabilmeyi çok isterdim.Fakat madem konusu açıldı içimi dökeyim. Türkiye’de eğitim çok yanlış biryerden başlayıp çok yanlış yerlerde bitiyor. Hala düz liselerin ne işe yaradıklarıkonusunda hiçbir fikrim yok; bir genci ailesinin büyük fedakarlıkları ile en az 3yıl okula gönderiyorsunuz fakat 3 yıl sonra ortaokuldan mezun olmuş birindençokta farklı olmayan bir altyapı ile geri dönüyor. Meslek liselerinde ise gelecektedevamını da getirebileceğiniz bir meslek edinebiliyorsunuz.MYO’ları da düz liselerden pek farklı değil, özellikle günümüzde meslek lisesimezunlarının sınavsız girebildiği MYO’lar meslek lisesinden daha az teknik olanbir eğitimle sadece zamanınızı çalıyor. Tabi meslek lisesinden mezun olduktansonra hala okumak istiyorsanız gidebileceğiniz tek yerin MYO’lar olması daÖzgürlükiçin.com’daki beyin bölümünde iletilen fikirlerin önemli birkısmı YALI ile ilgili, sizce bunun nedeni nedir? Bu fikirler YALI’nıngelişiminde ne kadar etkili oluyor?Bu bölüme fikir ileten arkadaşların çoğu daha önce farklı dağıtımları kullanmışoluyorlar sanırım; bir dağıtımı çok az kullanmış olabilirsiniz fakat kurulumusırasında önemli bir vakit geçirirsiniz. İnsanların aklında en çok kurulum kısımlarıkalıyor ve eksik olan özellikleri YALI’da görmek istiyorlar herhalde :)Aslında yazılan fikirlerin çoğu yapılacaklar listemde duruyor ya da daha öncebir yerde konuşmuş oluyoruz, fakat “paketlerin CD’ye okunacakları sıradayazılmaları” gibi değişik öneriler farklı fikirler üretmeme ve sonuçta verimli işlerçıkartmama olanak sağlıyor.65


öportajPardus 2009 çalışmalarının biraz geç başladığı, KDE 4’ünhenüz çok kararlı olmamasının da bunun nedeni olduğunadair düşünceler var, bu düşünceye katılıyor musunuz?Çalışmaları sadece kod yazmak anlamında değerlendirmek büyük biryanlış bana kalırsa, kod yazmadan önce ne yazmamız gerektiğine kararvermemiz gerekiyor ki emin olun bu iş kod yazmaktan daha zor. Tabi kiKDE 4 hala tam olarak kararlı değil fakat karar sürecimizin uzaması dasüreci geciktirmiş olabilir.Pardus’a ayrılan 14.3 milyon TL’lik kaynak Pardus’uönümüzdeki yıllarda nereye taşıyacak, diğer dağıtımlararasında ve ülkemizdeki konumu olarak 3 yıl sonra Pardus’unerede görüyorsunuz?Maddi kaynak, daha fazla iş gücü anlamına geliyor. Pardus’un budöneme kadar sınırlı sayıdaki geliştiricileriyle inanılmaz işler başaran birproje olduğunu düşünürsek; geliştirici sayısındaki artış yeni teknolojilergeliştirebilmek için daha fazla zamanımız olacağı anlamına geliyor.Daha önce de dediğim gibi Pardus ürettiği yeni teknolojilerle diğerdağıtımlardan farklı bir noktaya geldi. Buna benzer destekler ile Pardus’uönümüzdeki yıllarda farklı şekilde tasarlanmış portatif aygıtlarda ya dadaha fazla sunucuda görebilmek mümkün olur diye düşünüyorum.Xfce kullandınız mı? Xfce’yi nasıl görüyorsunuz?Kullandım tabi ki, gayet iyi durumda gözüküyor. Özellikle düşük donanıma sahipbilgisayarlarda değerlendirilebilinecek önemli bir proje olarak görüyorum.Pardus araçlarının KDE ile uyumlu olarak geliştirilmesinin Xfcegibi diğer masaüstleri için olumsuz bir tarafı var mı? ÖrneğinKDE plasmoidi olarak geliştirilen araçlar için Xfce kullanıcıları neyapacak?Tabi ki KDE 4 ‘ün sağladığı Plasma teknolojisini kullanacak uygulamalar haliyleXfce‘de çalışmayacaklar. Fakat bunların üstesinden gelebilecek teknolojilerdemevcut, bu konuda bir çözüm bulunabilir. Bana kalırsa Xfce ile uğraşanarkadaşların Çomar kullanarak Xfce ‘ye özel araçlar geliştirmesi hem Pardus’unürün yelpazesini geliştirir hem de Pardus’un çalıştığı ortama göre davranmapolitikasına uygun bir gelişim olur.Pardus ile ilgili sunumlar hazırlayan gönüllülerin, bu sunumlardakiartı ve eksileri sizce nelerdir?En büyük artı tabi ki Pardus’u tanıtıyor olmaları, aynı zamanda tanıtan kişinin buişi gönüllü olarak yapıyor olduğunun bilinmesi de çok önemli. Yine de ne kadariyi niyetli olursanız olun, doğru bildiğinize emin olmadığınız bir konu hakkında,hiç bilgisi olmayan birine anlatacağınız her şey tehlikeli olabilir. Bu tip yanlışanlamalara engel olmak adına, gönüllülere Pardus geliştiricilerinin daha öncedenhazırladığı sunumlardan faydalanmalarını tavsiye ederim.66


nas›lTayfun KAVASOĞLUtayfunkavasoglu@gmail.comÖzgürlükİçin.com ForumlarınaResim YüklemekKarmaşık gibi görünse de forumlara resimyüklemek hiç de zor değil...Siteye ilk üye olduğumda fotoğraf yükleyen arkadaşları görüp azkıskanmamıştım hani, forumda bilgi alış verişi için büyük kolaylık.Telefonla sorsak daha iyi ama bu imkan olmadığına göre bu işi öğrenmeklazım. Yaş 50’ye merdiven dayamış, meslek olarak da alakamız yok,bir de Pardus hevesi nereden çıktı şimdi? Neyse, pilavdan döneninkaşığı kırılsın:) Ona sorduk, buna sorduk, önce küçük yüklendi, bunlarnasıl büyütülüyordu yahu? derken nihayet bir şeyler öğrendik. Bari aynısıkıntıları başka arkadaşlar çekmesin derken e-dergi imdada yetişti. Hadiçorbada bizim de tuzumuz olsun!67


nas›lÖncelikle arkadaşlar, site sunucusunda yer işgal etmemek için kendimize webortamında fotoğraf depolayan bir adres buluyoruz. Bendeniz tavsiye üzerineImageshack sitesini kullanıyorum, 1-2 değişiklik geçirse ve İngilizce olsa daupload kelimesinin siteye resim yüklemekte işe yaradığını hatırınızda tutun yeter.Ya da Google’de resimlerim özelliği kullanılabilir, orası Türkçe hem de.Buralara yüklediğiniz resimleri siteye yükleme işine gelince;Önce sitedeki forumda bir konuya hararetli bir giriş yapmak için Yanıtla tuşunukullanıp kutuyu açıyor, 1-2 kelime çiziktirip sonra yukarda HTML yazan tuşutıklıyoruz.Geldik kendi kutumuza, sağ tıklayıp yapıştırın arkadaşlar.Laf kalabalığı gözünüzü korkutmasın, alt tarafta bulunan Güncelle tuşuna basıncaonlar resme dönüşecek. Bu arada 1-2 lakırdı daha eklemek istiyorsanız tam sırası.(Dikkat!Parantezlerin arasına bulaşmak yasak.) Bir şey eklemek istemiyorsanızGüncelle tuşuna basın artık.Hah, işte yazılar resim oldu, bir kısmı görünse de buradan diğer sitedekiresmimize bir tünel açmış gibi bir şey oldu. Şimdi sitedeki Yanıtla tuşuna da bastıkmı işlem tamamdır!İşte oldu, bu arada masaüstü resmini de Gimp kullanarak ben yaptım. Güzelolmuş mu? İlgilenen arkadaşlara faydamız dokunduysa memnun oluruz efendim,sağlıcakla kalınız.İşte karşımızda kaynak editörü! Bütün marifet bu kutuda. Satırın sonuna kendifotoğrafımızın HTML adresini ekleyeceğiz. Yani depo olarak kullandığımız sitedekiresmin adresini. Web’de sitemizdeki resmimizi açıyoruz, mutlaka bir yerlerdeHTML yazan bir adres vardır. İşte solda altta duruyor, hemen kopyalayalım!68


oyun incelemeCeyhun ALYEŞİLceyhunalyesil@gmail.comBattle TanksBumerang bombalar, zombiedüşmanlar, intihar bombacılarhepsi bu sıradışı tank oyunundabir araya geldi!69


oyun incelemeKüçüklüğümde atari salonlarına pek gittiğim söylenemez. Ailem kötü şeylerealışmamam için beni bu tarz mekânlara yollamazdı. Çoğu arkadaşım harçlıklarınıatari salonlarında bitirirken ben derslerime çalışırdım (aferin bana). Arada tek tükgittiğim zamanlarda ise oynamayı becerebildiğim BTanks gibi oyunları oynardım.Helikopterlere ve tanklara daha o yaşta hayran olmuştum.Bu ayki sayı için bir oyun incelemesi yazmak istedim, bir oyun seçmek içinpaket yöneticisini açtım. Ne kadar çok oyun var! Listeyi yavaş yavaş aşağıyakaydırırken karşıma BTanks çıktı. Eski heyecanım bir anda canlanıverdi. Oyunuhemen indirdim ve oynamaya başladım. Gözüme ilk çarpan çizimleri oldu. MenüÜcretsiz ve Açık Kaynak: Evet, oyun tamamen özgür.GPL lisansı ile dağıtılıyor. İsterseniz kaynak kodlaragöz atabilir ve C++ üzerindeki ustalığınızı konuşturarakoyunu geliştirebilirsiniz.Oyun geliştiricileri arcade türü oyunları benden dahaçok seviyorlarmış. Sizlere arcade oyunlarının en güzelyanlarını sunmayı vaat ediyorlar.Bu genel özelliklerin yanında oyun içinde üç çeşitLisans: GNU GPLÇalıştırma Yolu:Programlar>Oyunlar>OyunMakinesi>BtanksÖğrenme Süresi: 5 dakikaOyunun Sitesi: http://btanks.sourceforge.net/tasarımı bir yerden tanıdık gelse de çizimler profesyonel işiymiş gibi duruyordu.Müzikleri ücretsiz dağıtılan bir oyun için epey iyi durumda, üstüne oynanabilirliğide eklenince oyuna kendinizi kaptırıveriyorsunuz.Şimdi oyunun özelliklerine göz atalım:Multiplayer: Geliştiriciler bizlere çok oyunculu oynama olanağı vermişler. LANbağlantısı, İnternet üzerinden oynama, ekranı ikiye bölme ve ayrıca karışık modile oynamak mümkün. Karışık modu kullanırken sunucuda ekran bölünerek iki kişioynarken diğerleri LAN üzerinden oyuna bağlanabiliyor.Platform bağımsız: Dergimizi takip eden ve Pardus dışı dağıtımları kullananokuyucularımızda bu oyunu oynayabilirler. Ben Pardus üzerinde oynamanızıtavsiye ederim ;).tanka, dört çeşit cephaneye, altı çeşit rokete, 13 çoklu oyuncu haritasına ve dahabirçok özelliğe sahip oluyorsunuz. Oyun gamepad ve klavyeyle oynanabiliyor.Oyun sırasında tankınızı yön tuşlarıyla hareket ettiriyorsunuz. Ateş etmek içinse sol“Ctrl” tuşunu kullanabilirsiniz. Aracınıza uygun özel silahları aldığınız takdirde busilahları da sol “Shift” tuşu ile ateşleyebilirsiniz.İlk başlarda haritayı öğrenmeye çalıştıktan sonra zaman geçtikçe özel silahlarıtoplamaya dikkat edin. Sağ üst köşedeki haritayı kontrol ederek düşmanlarınızınyerini belirleyin. Kalabalık gruplara saldırmamaya dikkat edin. Tehlikeyedüşmeden yakaladığınız yalnız düşmanları haklayın. Kalabalık mekanlardanolabildiğince hızlı uzaklaşın zira kimin kimi vurduğu belli olmuyor. Eğer aracınızyok olursa F1 tuşuyla içerisinden çıkabiliyorsunuz. Bazı yerlerde bu durum içinözel araçlar oluyor, isterseniz onlara binebilirsiniz. Arcade türü oyunları sevenlermutlaka bu oyunu denemeli.70

More magazines by this user
Similar magazines