Milli Mücadele Hesapt›r Hesap

red.whitekit

047-052

Sakl› Tarih

Sinan Meydan

Milli

Mücadele

Hesapt›r

Hesap

Milli Mücadele:

Bilginin ve Akl›n Zaferi”

B

üyük Taarruz öncesinde, Meclis’in milli

hatiplerinden Hamdullah Suphi (Tanr›-

över) kürsüden, “Kuvay› Milliye, bir cinneti

mukaddestir!” demifltir. Bu söze büyük tepki

duyan Atatürk, “Ne diyor bu? Ne demek

cinnet-i mukaddes? Kuvay› milliye hesapt›r,

hesap” karfl›l›¤›n› vermifltir.

“Hayatta en hakki mürflit ilimdir, fendir…”

diyen ve hayat› boyunca bu temel ilkeye uygun

olarak hareket eden Atatürk’ün en

imkâns›z görülen ola¤anüstü

baflar›lar›n›n ard›nda hep

“do¤ru hesaplar”

vard›r. Bu nedenle

Atatürk gerçek bir

“hesap adam›”d›r.


BD fiUBAT 2016

‹flte Atatürk, bu hesap adaml›¤› sayesindedir

ki, I. Dünya Savafl› sonras›nda

herkesin kay›ts›z koflulsuz flekilde

teslimiyeti kabul etti¤i; kimilerinin

‹ngiliz, kimilerinin Amerikan mandas›

peflinde kofltu¤u, en iyimser olanlar›n

bile ‹ngiliz, Frans›z deste¤iyle yerel

kurtulufl çareleri arad›¤› bir ortamda

o, “Ya istiklal ya ölüm” parolas›yla

tam ba¤›ms›zl›k ve ulusal kurtulufl

mücadelesi verilebilece¤ine yürekten

inanm›flt›r.

M

illi Mücadele, bazen yaz›l›p

söylendi¤i gibi, öyle hesaps›z,

kitaps›z bir macera, kaderci bir ç›lg›nl›k

veya bir mucize de¤ildir. Milli

Mücadele, Atatürk’ün tamamen gerçekçi,

ak›lc› ve bilimsel hesaplar›na

dayal›d›r. Atatürk bu mücadeleyi I.

Dünya Savafl›’n›n son y›l›nda 1918’in

Kas›m ay›nda, Adana’da Y›ld›r›m

Ordular› Komutan› oldu¤u dönemde

hesaplamaya bafllam›fl, bu hesaplar›na

13 Kas›m 1918 ile 16 May›s 1919

tarihleri aras›nda iflgal ‹stanbul’unda

devam etmifltir. Atatürk’ün Milli

Mücadele hesaplar›n›n üçüncü aflamas›

Samsun’a ç›kt›¤› 19 May›s 1919

ile Lozan Antlaflmas›’n›n imzaland›¤›

24 Temmuz 1923 tarihleri aras›n›

kapsamaktad›r. (Bkz. Sinan Meydan,

Parola Nuh-Atatürk’ün Gizli Kurtulufl

Planlar›, 4. bas., ‹nk›lap Kitabevi,

‹stanbul, 2015).

Atatürk’ün Milli Mücadele

hesaplar›n›n merkezinde iki temel

gerçek vard›r:

1. Bütün unsurlar›yla halk›n tümünü

“tam ba¤›ms›zl›k” ortak amac›nda

birlefltirmek için bir “kurtulufl

inanc›” yaratmak,

2. ‹ç ve d›fl düflmanlar› çok iyi

tan›y›p ona göre hareket etmek…

Atatürk’ün, savafl yorgunu, yoksul

bir halkla birlikte ‹ngiltere, Fransa,

‹talya ve onlar›n tafleronu durumundaki

Ermeniler ve Yunanl›lar ile yerli

iflbirlikçilere karfl› mücadele bayra¤›

açmas›n›n nas›l bir hesap ifli oldu¤unu

iki örnekle aç›klayaca¤›m:

Atatürk, 4 fiubat 1919 tarihinde

Alemdar gazetesi yazar› Refi Cevat

(Ulunay)’a verdi¤i ancak -sansür

nedeniyle- yay›mlanmayan mülakat›n

bir yerinde aynen flunlar› söylemifltir:

“Düvel-i Muazzama dedi¤imiz

devletlerin bir de iç yüzleri var. Siz

san›yor musunuz ki harbi (I. Dünya

Savafl›’n›) kazanmakla Müttefikler

aralar›ndaki anlaflmazl›klar› halletmifllerdir.

As›l ihtilaf, as›l menfaat

rekabeti bundan sonra bafllayacakt›r.

Her geçen gün Müttefiklerin kuvveti

azalmaktad›r. Terhisler dolay›s›yla

ordular› günden güne küçülüyor.

48


BD fiUBAT 2016

As›rlarca birbiriyle bo¤uflan ‹ngilizlerle

Frans›zlar› ‘müflterek düflman’

telakkisi birlefltirdi. fiimdi o eski

rekabet b›rakt›klar› noktadan yeniden

bafllayacakt›r. Bafllam›flt›r bile…

‹talya’n›n da bafl› dertte… Onlar da

iç kargaflal›k arifesinde… Bu yüzden

ilhak etmek istedi¤i topraklardan bile

çekilecektir. Netice flu ki, Anadolu’da

bafl gösterecek bir milli direnifle

hiçbiri müdahale edecek durumda

de¤ildir. Böyle bir mücadelenin tam

s›ras›d›r.”

Atatürk daha o

günlerde

Müttefiklerin

aralar›ndaki bu

menfaat

çat›flmalar›ndan

yararlanmak için

ak›lc› hesaplar

yapm›flt›r.

G

örüldü¤ü gibi Atatürk, Anadolu’ya

geçip Milli Mücadele’yi

bafllatmadan yaklafl›k üç ay kadar önce

iflgal ‹stanbul’unda her fleyin

fark›ndad›r. Atatürk daha o günlerde

Müttefiklerin aralar›ndaki bu menfaat

çat›flmalar›ndan yararlanmak için

ak›lc› hesaplar yapm›flt›r. Sonunda

t›pk› düflündü¤ü ve hesaplad›¤› gibi

olmufl, ‹ngiltere, Fransa ve ‹talya

aralar›ndaki menfaat çat›flmalar›n›n

üstesinden gelip Anadolu’daki Milli

Mücadele’ye do¤rudan müdahale

etmeyi bir türlü becerememifltir. Yine

t›pk› düflündü¤ü gibi ‹talya daha

yolun bafl›nda “ilhak etmek istedi¤i

topraklardan” çekilip gitmifltir. ‹talya’

y› Fransa takip etmifl, onlar da bir süre

sonra iflgal ettikleri yerleri boflaltm›fl,

böylece yaln›z kalan ‹ngilizler, milli

kuvvetlerle do¤rudan bir savafl› göze

alamayarak, Lozan Antlaflmas›’n›n

imzalanmas›ndan sonra “Geldikleri

gibi gitmifller”dir.

A

tatürk’ün önderli¤indeki Milli

Mücadele’nin nas›l hesapl›,

kitapl›, planl› ve gerçekçi bir mücadele

oldu¤unu kan›tlayan en iyi

örneklerden biri, Atatürk’ün 23 Temmuz

1919 tarihinde yapt›¤› Erzurum

Kongresi’nin aç›l›fl konuflmas›d›r.

Atatürk söz konusu konuflmas›n›n bir

yerinde aynen flunlar› söylemifltir:

“Ve iflte bütün bu i¤renç zulümlerden

ve bu bedbaht acizlerden,

tarihimize karfl› reva görülen haks›zl›klardan

üzüntü duyan milli vicdan

nihayet uyanm›fl, hayk›r›fl›n› yükseltmifl

ve Müdafaa-i Hukuk-u Milliye

ve Müdafaa-i Vatan ve Redd-i ‹lhak

gibi çeflitli adlarla ve fakat ayn›

mukaddesat›n korunmas›n›n sa¤lanmas›

için beliren milli cereyan, bütün

vatan›m›zda art›k bir elektrik flebekesi

haline girmifl bulunuyor. ‹flte bu azimli

flebekenin vücuda getirdi¤i kahramanl›k

ruhudur ki, mübarek vatan ve

milletin mukaddesat›n› kurtarmaya

ve himayeye dayanan ve son sözü

söyleyecek ve hükmünü tatbik

ettirecektir.”

Atatürk’ün ordu müfettiflli¤inden

istifa etmek zorunda kald›¤›, görevin-

49


BD fiUBAT 2016

Atatürk Erzurum Kongresi’ne

kat›lanlarla

den al›nd›¤›, kongre baflkanl›¤›na

getirilip getirilmemesinin tart›fl›ld›¤›

o zor Erzurum günlerinde kurtulufla

olan inanc›n› korumas›n›n temel

nedenlerinden biri bütün vatan› saran

o “milli cereyan” ve o cereyan›n

yaratt›¤› “elektrik flebekesi”dir.

Atatürk, Anadolu’daki o elektrik

flebekesinin adeta trafosu, santrali

olacak, o flebekeyi her geçen gün daha

da güçlendirerek Milli Mücadele’yi

kazanmas›n› bilecektir. Atatürk, Erzurum

Kongresi’ni aç›fl konuflmas›na

flöyle devam etmifltir:

“Genel ve özel vaziyet hakk›nda,

cümlenizce bilinen baz› hususlar›

burada tekrar hat›rlatmay› faydal›

görüyorum:

a) Dört aydan beri M›s›r’da milli

ba¤›ms›zl›¤›n temini ve geri al›nmas›

için pek kanl› vakalar ve ihtilaller

devam ediyor.

b) Hindistan’da ba¤›ms›zl›k için

genifl ölçekte ihtilaller oluyor. Milli

maksatlar›na ulaflmak için bankalar,

Avrupa müessesleri, demiryollar›

bombalarla tahrip ediliyor.

c) Afganistan ordusu da ‹ngilizlerin

milliyeti imha siyasetine karfl›

harp ediyor.

d) Suriye’de ve Irak’ta ‹ngilizlerin

ve yabanc›lar›n tahakküm ve

idaresinden tekmil Arabistan galeyan

halindedir. Arabistan’›n her yerinde

yabanc› boyunduru¤u reddediliyor.

e) Son zamanlarda devletler

aras›nda ortaya ç›kan rekabet münasebetiyle

‹ngilizlerin Kafkasya’dan

tamamen çekilmesine karar verilmifl

ve tatbikat bir müddetten beri bafllam›flt›r.

(…)

f) Milli ba¤›ms›zl›klar›n› tehlikede

gören ve her taraftan istilaya

u¤rayan Rus milleti, bu genel tahakküme

karfl› bütün millet fertlerinin

ortak kudretiyle çarp›fl›p (…)

g) Kuzey Kafkas, Azerbaycan ve

Gürcistan birbiriyle birleflerek milli

varl›klar› aleyhine yürümek isteyen

Denikin ordusunu, harben bask›

yaparak Karadeniz sahiline sürmüfltür.

h) Ermenistan’a gelince: Bir

istila fikri besleyen Ermeniler, Nahci-

50


BD fiUBAT 2016

van’dan Oltu’ya kadar bütün ‹slam

ahaliye bask› ve baz› mahallerde

katliam ve ya¤ma yap›yorlar. (…)

i) Karadeniz’in Bat› taraf›ndaki

vakalara gelince: Macar ve Bulgarlar

memleketlerinin önemli bir k›sm›n›

istila etmek isteyenlere karfl› bütün

milli varl›klar›yla çarp›fl›yorlar. (…)

Bat› Trakya’n›n Bulgarlardan al›narak

Yunanlara verilmesi ‹tilaf devletlerince

kararlaflt›r›ld›¤› için tatbik harekât›

bafllam›fl ve Yunan iflgal kuvvetlerine

karfl› Bulgar Kuvayi Milliyesi

taraf›ndan takviye edilen Bulgar

kuvvetleri Bat› Trakya bölgesi

dâhilinde verdikleri muharebeler

neticesinde çeflitli Yunan f›rkalar›n›

def etmifltir.”

A

tatürk d›fl durumu ortaya koyduktan

sonra, iç duruma geçmifltir.

‹çeride ise Anadolu’da “milli

iradenin”, “milli fluran›n” ve “milli

hükümetin” kurulmas› gerekti¤ini

belirtmifltir. Ancak bu ifllerin hiç de

kolay olmad›¤›n›, çünkü “yabanc›

Burada as›l önemli

nokta Atatürk’ün

bütün bu

aç›klamalar›, Milli

Mücadele’nin çok

bafllar›nda, örgütlenme

aflamas›nda,

çok zor zamanda

yapm›fl olmas›d›r.

paras›yla” propaganda yapan “kalp

ve sinirleri zay›f, vatans›z, kendi

menfaatlerini düflünen sefillerin”

oldu¤unu, ancak kurtulufl için mücadele

eden “bütün milletin” her türlü

engeli aflaca¤›na inand›¤›n› söylemifltir.

(Atatürk’ün Bütün Eserleri, C.3,

‹stanbul, 2000, s. 183-186)

Atatürk, iç ve d›fl tüm düflmanlar›n›

çok iyi tan›maktad›r. Bu nedenle

hiçbir fleyi flansa, kadere b›rakmam›fl;

sahip oldu¤u bilgilere dayanarak akl›n›

kullanarak her fleyi hesaplam›flt›r.

Örne¤in, 1919 Temmuz ay› itibariyle

iflgalci ‹ngiltere’nin M›s›r’da, Hindistan’da,

Afganistan’ da, Suriye’de,

Irak’ta ve Kafkasya’ da çok zor

durumda oldu¤unu bilmektedir.

Dolay›s›yla bu ‹ngiltere’nin Türkiye’

de genifl kapsaml› veya do¤rudan bir

askeri harekâta giriflmesinin çok zay›f

bir ihtimal oldu¤unun fark›ndad›r. En

önemlisi de dünyan›n de¤iflik yerlerindeki

‹ngiliz karfl›t› hareketin merkezinde

“milli ba¤›ms›zl›k” ortak amac›n›n

oldu¤unu da görmüfltür. Bunu konuflmas›nda

M›s›r’da “milli ba¤›ms›zl›¤›n

temini”, Hindistan’da “ba¤›ms›zl›k

için milli maksatl› ihtilal”, Afganistan’da

“milliyeti imha siyasetine”

baflkald›r›, Suriye ve Irak’ta “yabanc›

boyunduru¤unun reddi”, Rusya’da

“milli ba¤›ms›zl›klar›n› tehlikede

görenlerin” isyan›, Kuzey Kafkasya,

Azerbaycan ve Gürcistan’da “milli

varl›klar›na yürümek isteyenlere”

karfl› savafl, Macarlar ve Bulgarlar›n

“istilac›lara karfl› milli varl›klar›yla

çarp›flmas›” ve “Yunan iflgal kuvvetlerine

karfl› Bulgar Kuvay› Milliyesi’nin

savaflarak” zafer kazand›¤› fleklinde

51


BD fiUBAT 2016

ifade etmifltir. Atatürk’ün bu aç›klamalar›n›,

onun sadece dünyada olup

bitenleri çok iyi takip etti¤i, düflman›n›

çok iyi tan›d›¤› biçiminde yorumlamak

eksik bir analiz olacakt›r.

B

urada as›l önemli nokta Atatürk’ün

bütün bu aç›klamalar›,

Milli Mücadele’nin çok bafllar›nda,

örgütlenme aflamas›nda, çok zor

zamanda yapm›fl olmas›d›r. O, 23

Temmuz 1919’da Erzurum Kongresi’

nin aç›l›fl›nda bu aç›klamalar› yaparak,

“‹ngiltere’ye karfl› nas›l mücadele

ederiz? En iyisi ‹ngiliz veya Amerikan

mandas›n› kabul edip kurtulal›m!”

diyenlere, ‹ngiltere’nin düflündükleri

kadar güçlü olmad›¤›n›, M›s›r’dan

Hindistan’a kadar dünyan›n birçok

yerinde ‹ngiliz emperyalizmine karfl›

“milli ba¤›ms›zl›k” mücadelelerinin

bafllad›¤›n›, böyle bir ortamda ‹ngiltere’den

korkman›n anlams›z oldu¤unu

ve Türkiye’de de anti-emperyalist bir

“milli ba¤›ms›zl›k” mücadelesi bafllatman›n

do¤ru olaca¤›n› kavratmak

istemifltir.

Sonuç olarak Atatürk’ün Milli

Mücadele’yi baflar›ya ulaflt›ran do¤ru

hesaplar›n›n temelinde; kendini,

milletini, dostunu, düflman›n› çok iyi

tan›mas›, do¤ru bilgiye sahip olmas›,

sahip oldu¤u do¤ru bilgiyi gerçekçi

bir bak›fl aç›s›yla ak›l süzgecinden

geçirerek bilimsel sonuçlar ç›karmas›

ve toplumsal bir “kurtulufl inanc›”

yaratacak stratejiler gelifltirmesi vard›r.

Atatürk çok hakl›d›r.

Milli Mücadele gerçekten de

“hesapt›r, hesap”•

sinanmeydan@butundunya.com.tr

Atatürk’ün Ba¤›ms›zl›k Hakk›ndaki Sözleri

Ba¤›ms›zl›k ve hürriyetlerini her ne bahas›na ve

her ne karfl›l›¤›nda olursa olsun zedeleme ve kay›tlamaya

asla müsamaha etmemek; ba¤›ms›zl›k ve hürriyetlerini

bütün mânasiyle koruyabilmek ve bunun için gerekirse,

son ferdinin, son damla kan›n› ak›tarak, insanl›k tarihini

flanl› örnek ile süslemek; iflte ba¤›ms›zl›k ve hürriyetin

hakiki mahiyetini, genifl mânas›n›, yüksek k›ymetini,

vicdan›nda kavram›fl milletler için temel ve ölmez prensip...

Ancak bu prensip u¤runda her türlü fedakârl›¤›, her

an yapmaya haz›r milletlerdir ki, devaml› olarak insanl›¤›n

hürmet ve sayg›s›na lây›k bir topluluk olarak

düflünülebilirler.

***

Yabanc› bir devletin himaye ve deste¤ini kabul etmek, insanl›k özelliklerinden

mahrumiyeti, beceriksizlik ve miskinli¤i itiraftan baflka bir fley de¤ildir. Gerçekten bu

afla¤› dereceye düflmemifl olanlar›n isteyerek bafllar›na bir yabanc› efendi getirmelerine

asla ihtimal verilemez.

52

Similar magazines