İnovatif Kimya Dergisi Sayı 10

İNOVATİF 

Kimya Dergisi 

YIL : 2 SAYI : 5 MAYIS 2014 

-Süt 

-Taş 

-Bitkiler Dünyamızı Temizliyor 

-Kaya (Şeyl) Gazı 

-Excel ve Kimya 

-Haberler 

-Bulmaca 

-Yararlı Siteler

Sahibi : 

İnovatif Kimya 

Dergisi Kurucuları 

Genel Yayın Yönetmeni : 

Yavuz Selim Kart 

Yayın Danışmanı : 

Sevgili İnovatif Kimya Dergisi Okuyucuları, 

Dergimiz Kimya hakkında bilgiler vermesi, siz okuyucularımızın ufkunu 

açması, bildiklerimizin pekiştirilmesi, bilmediklerinizin öğrenilmesi amacıyla 

hazırlanmıştır. 

Dergimiz sizlerin göndereceği makaleler, yazılar ile oluşacaktır. 

Diğer bir deyişle bu derginin içeriğini sizler hazırlayacaksınız. Dergimizin 

içeriğinde 

* Kimya Sektörü ile ilgili bilgiler 

* Kimya Sektörü ile ilgili yazılar ve makaleler 

olacaktır. 

Ayrıca çeşitli bulmacalar,hos yazılar ve resimler ile de sıkılmayacağınızı ümit 

ediyoruz. 

Güzel bir dergi olacağı düşüncesindeyiz. Fayda sağlaması dileklerimizle... 

İnovatif Kimya Dergisi 

Ayşe Emir 

Dergi Editörleri : 

Ayşe Emir 

Aybike Kurtuldu 

Seda Çoban 

Merve Erkoç 

Dergi Tasarımı : 


Facebook Yönetimi : 


Hatile Moumintsa 

Ayşe Emir 

Twitter Yönetimi : 


Büşra Yılmaz 

Haber Bölümü : 

Ayşe Emir 

Bize Ulaşın 

facebook.com/InovatifKimyaDergisi 

twitter.com/InovatifKimya 

Bu Sayıda Yazanlar : 

Vahit Kenar 


İsmail Bayraktar 

Osman Üren 

Halil Kılıç 

Osman Eren 

inovatifkimyadergisi@gmail.com 

instagram.com/inovatifkimyadergisi

İNOVATİF 


KURALLARI 

1. İnovatif Kimya Dergisi, yazılarını herhangi bir 

makalenizde veya yazınızda kullanmak için yazısını 

aldığınız kişiye mail atarak haber vermek durumundasınız. 

Ayrıca kullanmış olduğunuz bu yazıların 

kaynağını bu dergi olarak belirtmek durumundasınız. 

2. Dergide yazılan yazıların sorumluluğu birinci 

derece yazara aittir. Bu konu hakkında eğer bir sorun 

yaşıyorsanız ilk yazara ulaşacaksınız. 

3. Dergide yer alan bilgileri kullanarak başınıza gelebilecek 

felaketlerden ya da işlerden dergi sorumlu 

değildir. 

4. Dergide yazarların kullanmış olduğu resimler kesinlikle 

kaynak belirtilmektedir. Aksi durum olduğu 

zaman bunu yazarın kendisine ulaşarak hallediniz. 

Çünkü bizim yazarlarımızdan ricamız telif haklarına 

riayet ederek resimlerini dökümanlarına eklemeleri. 

Burdan çıkacak problemlerden direkt yazarlar 

sorumludur. Dergi sorumlu değildir. 

5. Dergide benim de yazım olsun diyen yazarlarımız 

var ise. Yazıları için AYŞE EMİR ile konuşmaları 

gerekmektedir. 

www.facebook.com/groups/147842018740235/ 

Grubu aracalığı ile ulaşabilirler. 

Bu gruba yanlızca yazarlık yapan ve gerçekten yazmayı 

düşünen arkadaşları almaktayız. Burada çeşitli 

görüşler fikirler tartışılmaktadır. Bunun harici sayfamızı 

takip edenler için girişteki ÖNSÖZ kısmında 

gerekli adresler mevcuttur. 

6. Aşırı yazar bolluğu olmadığı takdirde her yazıyı 

yayınlamaya gayret edeceğiz. Amacımız hem yazan 

hem de bilgili güzel bir gençlik sağlamaktır. Ya 

benim yazım niye yayınlanmadı tarzı soruları üstte 

belirtmiş olduğum isimlere sorabilirsiniz. 

7. Sayfamızda yayınlanmasını istediğiniz yazıları 

inovatifkimyadergisi@gmail.com mail adresine 

göndermeniz rica olunur. Bu mail adresine gönderdiğiniz 

yazılarda bir eksiklik var ise editörlerimiz 

tarafından incelenecektir. Eksik kısımları var ise size 

geri dönüş yapılacaktır. Düzeltmeniz için tavsiyelerde 

bulunulacaktır. Lütfen geri dönüş yapılınca 

bunu kendinizi küçümsemek olarak görmeyin. 

Amaç daha güzel bir dergi çünkü. 

8. Dergimizde konu gönderen arkadaşlar, bazı tarz 

yazılar bazı kişilere verilmiştir. Misal , Ünlü bir 

kimyagerin hayatı ve kimya eğlence tarzı bölümler 

bazı arkadaşlarımıza verilmiştir. Bu konuları özellikle 

isteyenler olmuştur. Ama bu sizin bu konularda 

yazı yazmayacağınız anlamına gelmez. Yazı yazıp 

gönderirseniz illaki yayınlanacaktır. Bir yazar arkadaşımızın 

olur ya işi olur yazamassa, o zaman o 

yazıyı sizin adınız altında ekleriz. Hem dergi zaman 

kaybetmemiş olur. Hem de süreklilik sağlanmış olur. 

Ayrıca aynı konu hakkında birden fazla yazı dergide 

olursa bu seferde dergi amacından sapmış olur. 

9. Dergimize göndereceğiniz yazılar en fazla 6 sayfa 

olabilir. 6 Sayfayı geçmemeye çalışın. Geçen yazılar 

2 bölüm halinde yayınlanabilir. Bu konuda son söz 

hakkı dergi yönetimine aittir. 

10. Dergimize yapacağınız eleştirileri de arkadaşlarımıza 

saygısız bir biçimde değilde ölçülü bir 

biçimde sayfalarda yapmaya dikkat ediniz. Bu işi 

herkes gönüllü yapıyor. Saygıda lütfen kusur etmeyiniz. 

11. Son olarak Dergimizde yazabilecceğiniz konular 

aşağıda listelenmiştir. 

*Akademik Makaleler 

*Endüstriyel Yazılar 

*Üniversite Hayatında Kimya 

*İş Hayatında Kimya 

*Laboratuvar Üzerine 

*Kimya Güvenliği 

12. Bu konulardan baska konular olsun istiyorsanız. 

Edtörlere ve vermiş olduğumuz gruba ulaşabilirsiniz.Yazılarımız 

Kimya içeriği dışına çıkmamaya 

çalışılacaktır. İş hayatı ve okul hayatnda kişisel 

gelişime yönelik ek yazılar olabilir. Bunun hakkında 

da çalışmalar yapılacaktır. 

13. Dergi tasarım ve yönetiminden sorumlu arkadaş 

buraya ek maddeler koyup değiştirme yetkisine 

sahiptir. 

14. Dergiyi okuyanlar bu kuralları kabul etmiş 

sayılırlar. 

İnovatif Kimya Dergisi

“EDİTÖRDEN” 

Merhaba İnovatif Kimya Dergisi 

Okuyucuları 

Onuncu sayımızda siz değerli okurlarımızla birlikte olmanın gurur ve mutluluğunu yaşıyoruz. 

Dergimizde her ay farklı yazarları görüyorsunuz. Çünkü biz yazarlarımıza ‘’Her ay yazmayabilirsiniz, 

müsait olduğunuzda yazabilirsiniz diyoruz.’’ İlk sayımızdan bu yana dergimizde 36 

farklı isim yazı yazdı. Dergimizin genel yayın yönetmeni, bir ay bile aksatmadan dergimize 

yazı yazan tek yazarımız. Emeklerinden dolayı genel yayın yönetmenimize teşekkür ediyoruz. 

İkinci olarak da Vahit Kenar yazarımızın 9 yazısını yayınladık, ilk sayımızdan bu yana bize 

yazı göndermeye devam ettiği için kendisine teşekkür ediyoruz. Bizlere yazı göndermek isteyip 

de işlerinin yoğunluğundan dolayı yazı gönderemeyen yazar adaylarımız var. Bizlere ileride 

yazı göndereceğiz diye söz veren 76 tane yazar adayımız var. 

Önceki sayılarımızda da belirtmiştim, biz şirketleşmedik, sosyal medya ile ismimizi duyurmaya 

çalıştık. Facebook sayfamızda diğer uluslardan da sayfamızı takip eden okurlarımız var, 

bunların sayısı 170; Azerbaycan 62, Almanya 21, Yunanistan 17, ABD 7…Bu hafta İnstagramda 

da sayfa açtık. Kısa zamanda web sitesi açmayı düşünüyoruz. 

Gelelim bu ay yayınladığımız yazılara; ‘’Ozon’’ yazısında, kullandığımız ürünlerden ozon 

tabakasına zararlı olan ürünler ve ozon tabakası anlatılmış. ‘’Taş’’ yazısında taşın oluşumu 

ve taşın kimyasından bahsedilmiş. ‘’Bitkiler Dünyamızı Temizliyor’’ yazısında doğal arıtma 

sistemleri kullanılarak daha ucuz ve etkin arıtma sistemleri kullanılmasını, bu arıtma sistemlerinin 

de bitkiler olduğu vurgulanmış. ‘’Kaya( Şeyl) Gazı’’ yazısında, kaya gazından gelişen 

teknoloji ile daha çevreci ve ekonomik enerjiler üretildiğinden bahsedilmiş. Excel ve Kimya’’ 

yazısında, kimyada excel programı kullanılarak grafikler nasıl çizilir ve bunların işlemlerinin 

nasıl yapıldığı anlatılmış. ‘’Süt’’ yazısında, sütün içerisinde bulunan kimyasal maddeler anlatılmış. 

Yazarlarımız, bu ayda yazılarında araştırmaları ile bizleri bilgilendirmeye çalışmışlar. 

Yazarlarımıza emeklerinden dolayı teşekkür ediyorum. Bir sonraki ay görüşmek üzere esen 

kalın. 

Ayşe EMİR 

Dergi Editörü

İçindekiler 

İnovatif Kimya Dergisi 

6 

13 

15 

22 

26 

30 

35 

38 

39 

40 

41 

SÜT 

TAŞ 

BİTKİLER DÜNYAMIZI TEMİZLİYOR 

OZON TABAKASI 

KAYA(ŞEYL) GAZI 

EXCEL VE KİMYA 

HABERLER 

KİMYA SÖZLÜĞÜ 

YARARLI SİTELER 

KİMYA BULMACA 

KİMYA BULMACA (GEÇEN AYIN ÇÖZÜMÜ)

Osman EREN 

eren2029@hotmail.com 

BIYOKIMYA 

YÜKSEK 

LISANS 

(ÖGRENCI) 

“SÜT” 

Çukurova 

Üniversitesi 

Süt, doğanın bize sunduğu en mucizevi ürünlerin başında gelir. İster insan olsun ister diğer memeli 

canlılar olsun, doğar doğmaz ilk olarak kendisine verilen gıda süttür. Peki nedir süt, nasıl oluşur, 

içerisinde ihtiva eden organik ve inorganik maddeler nelerdir, bunlar ne işe yarar? 

Süt, memeli hayvanların meme bezlerinden salgılanan kendine özgü tat, koku ve kıvamdaki süt, 

çeşitli maddelerin oluşturduğu karışık yapıda bir gıdadır. 

İNOVATİF 

Kimya Dergisi 6

Süt kabaca ikiye ayrılır. 

1) Su 

2) Kuru Madde 

Sütün %87,4 ‘lük kısmı sudan oluşur. 

Kuru Madde ise suyun içerisinde dağılmış ve çözünmüş bir vaziyettedir. Ayrıca bazı maddelerin 

yapısında; laktoz ve tuzlarda hidrat halde, bazı proteinlere de 

bağlı olarak az miktarda su vardır. 

Peki nedir bu kuru maddeler (KM) 

1-Karbonhidratlar 

2-Proteinler 

3-Yağlar 

4-Vitaminler 

5-Mineral maddeler 

6- Enzimler (enzimlerin ana omurgasını proteinler teşkil 

eder) 

1) KARBONHİDRATLAR 

Sütte, sudan sonra en çok bulunan maddedir. Kuru Maddenin, 

% 37,3’ü süt şekeri de denilen laktozdur. 

Laktoz, doğada yalnız sütte bulunan bir disakkarittir. Sütün 

aromasında önemli bir payı bulunan en önemli karbonhidrattır. 

(Laktoz: Şekil 1) 

(Şekil: 1) 

7 

İNOVATİF 

Kimya Dergisi

Glikoz ve galaktozdan meydana gelmiş bir 

disakkarit olan laktozun oranı sütte değişiklik 

göstermektedir. Ayrıca karaciğeri yağdan koruyan 

bir faktördür. Laktozun tatlılık derecesi 

nisbi olarak düşük bulunmakta, sakkarozun 

tatlılık derecesi % 100 olarak ifade edilirse, 

laktoz % 27’lik bir değer gösterme- ktedir 

ve bu nedenle diyabet hasta- ları 

için şeker ihtiyacının karşıl- 

anmasını 

sağlayabilecek 

niteliktedir. 

Kefir ve kımız 

bakterilerinin enzimleri, 

laktozu kullanarak bir 

alkol fermantasyonu 

meydana getirirler. Bunun 

için ekşi süt mamulü kefir ve 

kımız bir miktar alkol ihtiva 

ederler. 

Laktozun Faydaları: 

1-Yoğurt yapımının esası laktozun fermantasyona uğramasına dayanır. 

2-Laktoz, kuvvetli asitlerle hidroliz olarak glikoz ve galaktoza ayrılır. Asitlerle laktozun hidrolizi 

sakkarozun fermantasyonundan çok daha yavaş seyreder. Bunun sonucu sindirimi de yavaştır. Bu 

şekilde bağırsakta daha uzun zaman kalabilen laktoz, hafif asidik bir ortam sağlar. Bu asitlik kalsiyumun 

daha çok emilmesine yardım eder. 

3-Laktoz, yağ metabolizması üzerine etki etmektedir. Karaciğerde yağ birikmesini önlemekte veya 

önemli ölçüde karaciğer yağını azaltmaktadır. 

4-Laktozun aterosklerozun önlenmesinde muhtemelen hisse sahibi olduğu tahmin edilmektedir. 

5-Laktozun, ayrıca B-kompleksi vitaminlerinin sentezinde teşvik edici etkide bulunduğu araştırmalar 

sonucu anlaşılmıştır. 

İNOVATİF 


Laktoz Hazımsızlığı 

Sütün içerisinde bulunan laktoz yani süt şekeri iki maddeden oluşur. Laktozun emilebilmesi için 

mutlaka lâktaz adını verdiğimiz enzim tarafından parçalanması ve glikoz ile galaktozun bağırsağa 

girmesi gerekir. Laktozun emilip bağırsağa girmediği durumlarda laktoz hazımsızlığı oluşur. Yani 

okullarda dağıtılan sütler ile rahatsızlanan çocuklardaki şikâyetler görülür. Bu şikâyetler; kramp 

şeklinde karın ağrısı, çok hafif ishaldir. 

2) PROTEİNLER 

Süt, birçoğu çok küçük miktarlarda olan yüzlerce çeşit protein içerir. Proteinler, kimyasal veya 

fiziksel özelliklerine ve biyolojik işlevlerine göre çeşitli şekillerde sınıflandırılabilirler. Geleneksel 

olarak süt proteinleri kazeinler, peynir altı suyu proteinleri ve azınlık proteinler olarak sınıflandırılırlar. 

Yağ kürelerinin yüzeyinde bulunan proteinler ve enzimler azınlık proteinler grubuna 

aittir. 

A) Kazein 

Kazein, süt içindeki baskın olan bir grup proteine verilen addır. Kazeinler, insan sütü de dâhil 

olmak üzere hayvansal sütlerin tümünde mevcuttur. İnek sütündeki proteinlerin neredeyse %80’i 

kazeindir. Kazeinler dört alt-gruba ayrılırlar: 

1) α σ-, 

2) αs2-, 

3) ß- kazein 

4) κ -kazein 

Dört grubun hepsi de çok heterojendir ve her biri 2 – 8 farklı kalıtsal varyasyonlardan oluşur. Bu 

varyasyonlar birbirlerinden yalnızca birkaç aminoasit farklıdırlar. α - ve β - kazeinler, genellikle 

fosforik asiti esterleyen aminoasitlere sahiptirler. Moleküller arası ve molekül içi bağları oluşturmak 

için fosforik asit kalsiyumu bağlar. 

Kazein miselleri,(Şekil 2 ) çapı 10 ile 15 nm olan alt-misellerden oluşmuştur. Orta boyutlu bir misel 

400 ile 500 civarında alt-misellerden oluşur ve en az 0,4 mikron genişliğinde olabilir. 

Şekil 2 : Bir kazein miseli 

(A: bir altmisel; 

B: çıkık zincir; 

C: Kalsiyum fosfat; 

D: κ-kazein; 

E: fosfat grupları) 

9 

İNOVATİF 


2) Peynir altı suyu proteinleri 

Genellikle süt serum proteinlerine verilen addır, teknik olarak sadece peynir yapımı esnasında elde 

edilen peynir altı suyunda bulunan proteinleri içerir. Yağsız süt, inorganik asit eklenerek kazeinden 

arındırıldığı zaman, arta kalan protein grubu süt serum proteinleri olarak adlandırılır. Bunlar ortak 

isimden dolayı gerçek peynir altı proteinlerine çok benzerler. 

Peynir altı suyu proteinleri, sütteki proteinlerin yaklaşık olarak %20'sini oluştururlar. Peynir altı 

suyu proteinleri çok iyi çözünürler ve aşağıdaki gruplara ayrılabilirler: 

A)α-laktalbümin 

B) β-laktoglobülin 

C) Immunoglobülinler 

D) Kan serumu albümini 

E) Çeşitli proteinler ve polipeptitler 

A)α-laktalbümin 

Aminoasit bileşimleri, biyolojik optimum olarak addedilen yapıya çok yakındır. 

Bu protein, tipik peynir altı suyu proteini olarak düşünülebilir. Bütün memelilerin sütünde bulunur 

ve laktoz sentezinde önemli bir rol oynar. 

B)β-laktoglobülin 

Bu protein, sadece toynaklı hayvanlarda bulunur ve inek sütündeki peynir altı suyu proteininin 

temel bileşenidir. Eğer süt 60 °C’nin üzerine ısıtılırsa, denatürasyon başlar ve bu noktada β-laktoglobulinin 

sülfür aminoasitinin reaktivitesi önemli bir rol oynar. Yüksek sıcaklıklarda, kükürtlü 

bileşikler yavaş yavaş ayrılırlar. Bu kükürtlü bileşikler, ısıl işlem görmüş sütün pişmişlik hissi 

veren tadından kısmen sorumludur. 

C) Immunoglobülinler 

Immünoglobulinler yeni doğmuş hayvanın veya insanın, bakteri ve hastalıklara karşı korunmasında 

önemli bir rol oynar. 

3) YAĞLAR 

Süt yağı; ekonomik olması, beslenme, tat-aroma ve yağın fiziksel özellikleri yönünden önem 

taşımaktadır. Süt, peynir gibi süt ürünlerinin oluşmasında temel faktördür. Süt yağı, laktozun en 

iyi şekilde kullanımını ve vücudumuz için gerekli olan ve A, D, E ve K vitaminlerinin taşınmasını 

sağlar. Süt yağı diğer yağlardan daha üstün tat ve aromaya sahiptir. Enerji değeri laktoz ve proteinin 

iki katıdır. Biyolojik değeri yüksek yağ asitleri ve vitaminleri içermektedir. Süt yağındaki 

fosfolipitler, beyin ve sinir hücrelerinin hayati önem taşıyan kısımlarını oluşturur. Süt, vücut için 

alınması zorunlu yağ asitleri açısından dengeli bir gıdadır. 

İNOVATİF 

Kimya Dergisi 10

Çeşitli gıda maddelerinde bulunan kolesterol miktarına göre süt, sanıldığı kadar yüksek oranda 

kolesterol içermemektedir. 100 ml sütün içerdiği kolesterol miktarı sadece 12 gramdır. 

İnek sütü %5 oranında omega-3 serisi yağ asitlerini de içeren çoklu doymamış bağlı uzun zincirli 

yağ asidi, %70 doymuş yağ asidi ve %25 tekli doymamış bağlı yağ asitleri içerir. İnsan sağlığı 

açısından ideal olarak nitelenen süt yağının ise omega-3 serisi yağ asitleri ile çoklu doymamış 

bağlı uzun zincirli yağ asitlerinin %10, doymuş yağ asitlerinin %8 ve tek doymamış bağlı yağ 

asitlerinin ise %82 oranında olması gerektiği ifade edilmektedir. 

4)MİNERALLER 

Sütte bulanan başlıca mineraller kalsiyum, fosfor, potasyum ve magnezyumdur. Yarım litre sütte 

bulunan kalsiyum, 5 kg et, 2,6 kg ekmek, 6,3 kg patates, 8,5 kg elma, 1,6 kg marul, 1,7 kg havuç 

veya 0,2 kg peynirde bulunan kalsiyuma eşdeğer miktardadır. Süt içmenin kemik yapısına olan 

olumlu etkisi en fazla çocukluk 

ve gençlik yıllarında görülmektedir. 

Ayrıca kalsiyum, vücutta demir 

eksikliğinin olumsuz etkilerinin 

azaltılması, protein sindiri- 

mini kolaylaştırması ve 

kanın pıhtılaştırılmasında rol 

oynaması açısından önemlidir. 

Sütte bulunan 

fosfor, kemik oluşumunda 

önemli rol oynar. 

Katyon ve anyonlardan 

oluşan iyon halindeki 

mineral maddeler sütte yaklaşık 

%0,70 oranında 

bulunur. Sütün içerdiği mineral 

maddeler, miktar 

açısından çok miktarda bulunanlar 

makro elementler ile daha az miktarda yer alan iz 

elementler olmak üzere iki gruba 

ayrılır. 

5)VİTAMİNLER 

Sütte bulunan başlıca vitaminler şunlardır: A vitamini (retinol), D3 vitamini (kolkalziferol), E 

vitamini (tokoferol), K vitamini, B1 vitamini (tiyamin), B2 vitamini (riboflavin, laktoflavin), B6 

vitamini, B12 vitamini, B13 vitamini, C vitamini (askorbik asit), H vitamini (biyotin), pantotenik 

asit, folik asit (pteriol glutamik asit), nikotinik asit (niasin) 

Özellikle zeka gelişiminde etkili olan, deri ve göz sağlığında gerekli B2 vitamini için süt en iyi 

kaynaktır. Vücudun ihtiyacı olan B12 ve A vitaminleri süt içerek önemli ölçüde karşılanabilmektedir. 

11 

İNOVATİF 


6) ENZİMLER 

Canlılarda, kimyasal reaksiyonları düzenleyen organik katalizörler vardır. Bu katalizörlere, enzim 

denir. Sütte bulunan başlıca enzimler; katalaz, lipaz, fosfataz, peroksidaz, proteazdır. 

Sütteki proteolitik enzimler 

Sütte, doğal olarak bulunan değişik proteolitik enzimler vardır. Plazmin enzimi ve somatik 

hücre proteazları bu tip enzimlerdendir. Sütteki proteolitik aktivite esas olarak plazmin 

enziminden kaynaklanmaktadır. Doğal proteolitik enzimlerin dışında ayrıca sütte çoğalan mikroorganizmaların 

salgıladığı proteolitik enzimler de vardır. 

Süt lipazları 

Sütte doğal olarak bulunan başlıca lipaz enzimi, lipoprotein lipaz (LPL)’dır. Ayrıca hijyenik 

koşullarda üretilmeyen çiğ sütte gelişen ve somatik hücrelerden kaynaklanan mikroorganizmalar 

tarafından salgılanan lipaz enzimleri de bulunabilir. Süt lipidlerinin parçalanması, sindirim sisteminde 

mide ve pankreastan salgılanan lipazlar yardımıyla gerçekleşmektedir. 

Sonuç olarak, süt eşsiz bir gıdadır. İçerisinde bulunan şekerler, proteinler ve yağlar sütün kendine 

has bileşiminin oluşmasına ve canlılar için muhteşem bir beslenme kaynağı olmasını sağlar. 

Kaynaklar : 

1)http://www.asuder.org.tr/sut_yagi.html 

2)http://www.msxlabs.org/forum/soru-cevap/251744-sutteki-dogal-enzimler-fonksiyonlari-ve analiz-yontemleri-nelerdir.html#ixzz2vU5fv7c0 

3)http://tr.wikipedia.org/wiki/Laktoz 

4)http://www.bilgiustam.com/laktoz-nedir-sut-sekeri-hazimsizligi-nedir 

5)http://www.food-info.net/tr/protein/milk.htm 

6) Dairy Processing Handbook, Tetrapak, Sweden 

7)http://fst.osu.edu/People/HARPER/Functionalfoods/Milk%20Components/Lactoperoxidase.html 

İNOVATİF 


Osman ÜNER 

oosmanuner@hotmail.com 

KIRKLARELI 

ÜNIVERSITESI 

KIMYA BOLUMU 

ARS. GÖR 

Karadeniz Teknik 

Üniversitesi 

“TAŞ” 

Bazı zamanlarda arkadaşlarımızla, “Taş Kalpli” veya “Taş Kafalı” gibi söylemlerle takıldığımız 

olmuştur elbette, fakat taş; hayatın her anında çıkar karşımıza. Bazen tarihi eser olarak bazen ise 

ayağımıza takılıp düşmemize neden olan uğursuz bir nesne olarak ama taşın hayatımızdaki önemi 

küçüm- 

sediğimiz kadar 

önemsiz 

değildir. Taş, 

M.Ö. 8000 

yılından önce 

çeşitli ilkel 

faaliyetlerde 

kullanılmak- 

la beraber literatüre 

resmi 

olarak M.Ö. 

8000 yılın- da Cilalı Taş 

Devri’nin 

başlangıcından 

itibaren 

geçmiştir. İnsanoğlu 

M.Ö. 

8000-5500 yılları 

arasında 

sert ve düzgün 

taş aletler 

yaparak hayatın 

zorluklarıyla 

baş etmek için 

çeşitli alan- 

larda kullanmışlardır. 

Örneğin, 

yapmış 

oldukları taş 

aletleri kulla- 

narak taştan 

tekerlekler ve çeşitli süs eşyaları yapmışlardır. Ayrıca bu dönemde taştan evler yapılarak, doğadan 

gelen tehlikelere karşı kendilerine bir barınak oluşturmuşlar ve taştan yapılan oklarla avcılık 

sanatı gelişmiş fakat yapılan bu silahlar savaşlarda yüksek sayıda can kaybına neden olduğundan 

dolayı, insanoğlunun tarihinde kara bir leke olmasını da sağlamıştır. İlaveten, yaklaşık 4000 yıl 

önce buğdayı una çevirmek için değirmen taşları üretilerek bugün sofralarımızın bir vazgeçilmezi 

olan ekmek üretimine de katkı sağlamıştır. Taşın yaşama olan yararlarını saymakla bitiremeyiz; taş 

insanları yerleşik hayata daha çabuk adapte etmiş ve ticaretin gelişmesinde çok büyük bir etmen 

olmuştur. 

13 

İNOVATİF 


Taş hala günümüzde birçok çeşitli alanlarda kullanılmakta olup insanoğluna hizmet etmektedir. 

Günümüzde kullandığımız yollara baktığımızda bile parke taşları ve çeşitli taşlardan yapıldığını 

görürüz. Bununla birlikte, mermer, andezit, bazalt, granit, traverten ve tüf gibi doğal taş ürünleri, 

yapıların döşeme ve kaplamalarında kullanılır. Diğer yandan matkap ucu olarak taşların en serti ve 

değerlisi olan elmas kullanılır. 

Taş, suda bulunan çeşitli minerallerin ve 

bileşenlerin pıhtı durumuna gelmesi sonucu 

oluşan, inorganik maddelerin katı duruma 

geçmesi ile oluşan bir tür kaplama çeşididir. 

Genellikle bu mineraller Kalsiyum Karbonat 

[CaCO3], Kalsiyum Fosfat [Ca3(PO4)2], 

Magnezyum tuzları ve Silis şeklinde sistemde 

bulunurlar. Sudaki çözünen taş oluşturucu 

maddelerin miktarı doyma noktasına geldiği 

an taş oluşmaya başlar. Ortamın sıcaklığı, 

asiditesi (pH), taşı oluşturan mineral 

çeşitleri ve oranları (sudaki konsantrasyonu) 

taşın oluşumuna etki ettiğinden, taşın türünü 

değiştirmektedir. Örneğin, sıcaklığın artmasıyla 

sudaki çözünen tuz miktarı artmakta 

ve bunun sonucunda yüksek sıcaklıkta oluşan 

ekseriya depozit oluşur. Öte yandan, sistemin 

pH’ı yükseltilir ise kalsiyum karbonat taşının 

çözünürlüğü azalır. Sudaki diğer maddelerde 

taş oluşumunu etkiler. Toprak altında oluşan 

taşlar ısı, basınç ve ortamın etkisiyle daha sert ve değerli taşların oluşumuna neden olabilirler. 

Örneğin, pırlanta doğanın en değerli madenleri arasında sayılır ve elmasın 57 fasetli olarak kesilmiş 

halidir. Elmas saf karbondan milyonlarca yıl yüksek ısı ve basınç altında kalarak oluşur. 

Dükkânlarda bayanların vazgeçemediği bir takı malzemesi olarak dükkânları süslemekte olan taş, 

bugün inşaat sektöründe yapı malzemesi olarak kullanılmakla beraber hayatımızın çeşitli alanlarındaki 

zorluklarla bir çözüm aracı olmaya devam ediyor. Bundan dolayıdır ki; taş bu gidişle 

alternatifi bulunamayacağa benziyor… 

Kaynaklar : 

•Çelik, M. Y. (2003). Dekoratif Doğal Yapı Taşlarının Kullanım Alanları ve Çeşitleri. Madencilik, 

Vol.42, No.1, pp.3-15 

•Kesim, M. (1995). Gıda Teknolojisi p.202 

İNOVATİF 


Vahit KENAR 

vahitkenar@gmail.com 

Sakarya 

Üniversitesi 

KIMYAGER 

(MEZUN) 

“BİTKİLER 

DÜNYAMIZI 

TEMİZLİYOR” 

Merhaba değerli İnovatif Kimya Dergisi okuyucuları, 

Her sayımızda olduğu gibi bu sayımızda da dinamik ve geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmamızın 

mutluluğuyla kaldığımız yerden yazılarımıza devam ediyoruz. Bu ayki konumuz doğal arıtma sistemleri. 

Soluduğumuz hava ve üzerinde yasadığımız toprak, çeşitli nedenlerle sürekli olarak kirlenir. Meydana 

gelen bu kirlilik 

zamanla büyük problemler 

haline gelmektedir. 

Bu kirliliklerden 

kurtulmak için arıtma 

sistemlerine çok büyük 

miktarlarda yatırımlar 

yapılmakta ve paralar 

harcamaktayız… Özellikle 

su kirliliği artık 

çözümü çok zor olan 

problemlerden biri haline gelmiştir. Artık daha ucuz daha etkin temizleme yöntemlerinin keşfedilmesi 

gerekmektedir. 

Doğada meydana gelen, kendini temizleme olayları milattan bin yıl öncesinden beri bilinmektir. 

Bitkilerin temizleme gücüne dayalı arıtma sistemleri milattan bin yıl önce Romalılar tarafından 

kullanılmaya başlanmıştır. Son 100 yıl içerisinde geliştirilen arıtma sistemlerinin çok pahalı 

olması, fazla enerji ve çalışma gücüne gerek duyulması son yıllarda özellikle küçük yerleşim 

alanlarında tekrar doğal sistemlerin kullanılması aktüel hale getirmiştir. Bitkilerin atık suların 

arıtılmasında kullanılmasını amaçlayan araştırmalar; bu sistemlerin kuruluş masraflarının teknik 

sistemlere göre % 15-40, işletme masraflarının da % 20-30 daha ucuz olduğunu göstermiştir. 

15 

İNOVATİF 


Bundan birkaç 

yıl önce İzmir’in 

torbalı 

ilçesine 

bağlı Korucuk 

köyünde kurulan 

doğal arıtma 

sisteminde 

saz, kamış, su 

mercimeği, su 

sümbülü gibi 

saçak köklü 

sucul bitkiler 

kullanılarak 

köyün kanalizasyon 

sistemi 

başarılı bir 

şekilde arıtılmaya 

başlandı. 

500 nüfuslu 

köyün muhtarı Ahmet Koca bir röportajında: “Eskiden herkesin lağım çukuru vardı. Sular 

topraktan sızardı. Kötü koku ve sinek olurdu. Şimdi bu olay köyümüzde bitti. Tesis 

kurulurken bitkilerle köyün kanalizasyonunun arıtılacağına biz de ihtimal vermiyorduk. 

Sonucu 1,5 yıldır görüyoruz, çok memnunuz. ‘’dedi. Ne sinekten ne de kötü kokudan 

eser kalmadığını, gazetelerden okuduğumda hemen bu konu üzerine bir takım araştırmalarda 

bulundum. Daha sonraları İlk olarak 2004 yılında Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü 

tarafından uygulamaya konulan ve bu kurumun kapatılmasının ardından illerde Özel 

İdarelere devredilen ‘doğal arıtma projesi’nin Türkiye genelinde 5 bin köyde uygulanması 

planlandığını öğrendim. Suyu yeniden kazanarak, tarımsal sulamada kullanılabilecek hale 

getiren proje, tüm köylerde hayata geçirilebilirse, 546 milyon metreküp suyun yeniden 

kazanılması hedefleniyor. 

Doğal arıtma sistemleri, bitkilerin arıtma gücü esasına dayanmaktadır. Bitki çeşidi ve atık 

su ile bitkinin bir araya getirilme şekillerine göre çok değişik sistemler ortaya çıkmıştır. 

Bitkiler, kendi besinlerini temin ederken tıpkı bir kimya fabrikası gibi çalışırken veya yine 

kendi yaşamlarını sürdürmek için topraktaki suyu su pompası gibi çekerken, soluduğumuz 

havayı da bünyelerinde bulunan sistemlerle temizlerler. 

Bazı bitki türleri, topraktan bünyelerine aldıkları kadmiyum ve nikel gibi ağır metalleri 

gövde, filiz ve yapraklarında biriktirir. Böylelikle bulundukları ortamdan bu ağır metalleri 

uzaklaştırmış olurlar. 

İNOVATİF 


DOĞAL ARITMA SİSTEMLERİ NELERDİR? 

1-Kök Bölgesi Arıtma Sistemleri 

2-Arazi Uygulama Sistemi 

1-Kök Bölgesi Arıtma Sistemleri 

Bitki arıtma sistemlerinden şimdiye kadar söz ettiğimiz sistemler, genellikle doğal yapıya fazla 

müdahale edilmeden oluşan sistemlerdir. 

Kök bölgesi arıtma sistemi 

denmesinin nedeni, kullanılan 

bitkiler aerenchym 

adı verilen bir doku yardımı 

ile atmosferden aldıkları 

oksijeni 120 cm’ye kadar 

derine inen köklerine iletmekte 

ve toprak içinde 

oksijence zengin bölgeler 

oluşturmaktadırlar. Böylece 

su içerisinde bol oksijenli ve 

oksijensiz bölgeler oluşmaktadır. 

Bu şekilde oluşan farklı bölgeler değişik kimyasal olayların meydana gelmesini sağlayarak, 

kirlilik maddelerinin hızlı bir biçimde parçalanmasını sağlarlar. 

Oksijenli ve oksijensiz koşulların birlikte bulunması aynı zamanda nitrifikasyon ve denitrifikasyon 

olaylarının oluşmasını sağlar. Azot bileşiklerinin önemli bir bölümü elementer azot’a kadar 

parçalanır, geri kalan bölümü bitki tarafından biyokütleye dönüştürülürken bir bölümü de toprakta 

humus oluşturarak tutulur. Bu reaksiyonlar sonucu amin, thiole, amonyak gibi kötü kokulu gazların 

çıkışını ve çevreyi rahatsız etmeleri engellenir. İyi çalışan sistemlerde azot bileşiklerinin % 85’i 

elementer azot’a % 2-3’ü biyomasa dönüşür. Geri kalan kısım ise organik maddelerle birleşerek 

humus oluştururlar. Liebenburg (Federal Almanya) 2500 kişilik bir yerleşim alanının atık sularının 

arıtılması amacıyla 5400 m2lik bir alanda kurulan bir sistemde yapılan araştırmalar, böyle bir 

tesisin teknik sistemlere göre yapım maliyetinin % 40, işletme masraflarının da % 30 daha ucuz 

olduğunu göstermiştir. 

2-Arazi Uygulama Sistemi 

Bu sistemlerin çalışma prensibi çayır, mera ve tarla gibi doğal alanlara kirli suların yağmurlama 

veya salma şeklinde gönderilmesine ve arıtılmış olarak tekrar toplanmasına dayanır. 

Bölgenin doğal koşullarına göre 4 değişik şekilde arazi uygulaması yapılabilmektedir. 

17 

İNOVATİF 


a) Kültür Bitkilerinin atık su ile salma ve yağmurlama 

şeklinde sulanması. 

Evsel atık suların bu amaçla kullanılması halinde kültür bitkilerinin su ihtiyacı karşılandığı gibi 

azot fosfor gibi kirlilik maddeleri bitki besin maddeleri olarak değerlendirilmektedir. Ancak böyle 

durumlarda atık su içerisindeki kimyasal ve diğer yabancı maddelerin dikkatle izlenmesi gerekir. 

b) Geçirgenliği fazla olan bitki kaplı alanlarda atık 

su infiltrasyonu 

Sistemin çalışma prensibi atık suyun bitki kökleri ve geçirgen tabakanın oluşturduğu bir sistem 

içerisinden hızla geçerek taban suyuna ulaşmasına dayanır. Çok tehlikeli maddelerin bulunmadığı 

atık suların arıtılmasında kullanılmaktadır. Özellikle gıda sanayii atıklarının arıtılmasın da bu yola 

başvurulur. 

c) Az geçirgen, eğimli alanlara atık su salınması 

Atık su bitki kökleri ve toprak içerisinden süzülerek geçer, arıtılmış olarak tekrar toplanır. 

d) Sulak alan oluşturulması 

Arıtma sistemleri içerisinde bilinen en eski sistemdir. Özellikle Romalılar tarafından yaygın bir 

biçimde kullanılmıştır. 

Bu sistemde, kanalizasyon ağı aralığı ile toplanan atık su arazinin uygun bir yerinde göl haline getirilir. 

Göl içerisinde kendiliğinden gelişen her çeşit bitki ve mikroorganizmanın arıtma gücünden 

yararlanılır. 

Bu sistemin değişik bitkiler kullanılarak uygulanan farklı şekillerinin yaygın olarak kullanıldığı 

görülmektedir. 

Prosese 

Genel 

Bakış 

İNOVATİF 


Çakıl Yatağı 

19 

İNOVATİF 


Çakıl havuzu 

Depolama 

Doğal arıtma sistemi kurmak çok mu zor? 

Hayır, korkulacak kadar zor değildir aslında gayet basit. Sizde bahçenizde bir doğal arıtma sistemi 

kolaylıkla kurabilirsiniz. 

Doğal arıtma tesisi yapmak, çok fazla kompleks bir olay değildir. Basit bir prototip örneği sizlere 

aktarmakla başlayalım işe. Önce, dikdörtgen şeklinde bir havuz kazılıyoruz. Daha sonra, köklü bitkilerin 

tutunabileceği toprak, kum ve çakıldan oluşan karışımı havuzun altına seriliyoruz. Dağıtım 

ve drenaj boruları döşeyerek arıtacağımız suyun özelliğine göre uygun sucul bitkilerin dikimine 

geçiliyoruz. 

İNOVATİF 


Bitki olarak suyu seven, saçak köklü bitkiler, sazlar ve kamışlar gibi sulak ortamda kendiliğinden 

yetişen bitkiler kullanılması gerekiyor. Bitkilerin dikimiyle birlikte arıtma tesisimizin inşası 

bitmiş oluyor. Evsel atıklar ve kanalizasyon suyu, borular kanalıyla havuza aktarılıyor. Sistemde 

bulunan ve kendini yenileyebilme özelliği olan bu bitkiler suyu kirleten azot, fosfor, potasyum ve 

karbon gibi elementleri tüketerek besleniyor ve havadan aldığı oksijeni de kökleri vasıtasıyla suya 

ileterek, arıtma işlemini gerçekleştiriyor. Tabii bu işlemlere ek olarak bitkilere, ortamdaki mikroorganizmalar 

da katkıda bulunuyor. Bu tesislerimizde atık suları ’sulama suyu’ kalitesine kadar 

arıtabiliriz. Doğal arıtmada kullanılan sucul bitkilerle, tarım ilaçları ya da maden işletmelerinden 

gelen zehirli maddeleri de bertaraf edebiliriz. Şimdiden sisteminiz hayırlı olsun. Aşağıda birkaç 

görsel örneklerde mevcuttur. 

Kaynaklar : 

1.Sorn,H.,BİTKİLERİN ATIKSU ARITIMıNDA KULLANILMASI,Hacettepe Üniversitesi eğitim 

bilimleri dergisi,Sayı: 7 Sayfa: 261 - 267, 1992. 

2.Daymond. G.C., The Water-Hyacınth: A cinderella of the Plant World. New Letter on Compost, 

Appendix B 221, Oct. 1945. 

3.Stephenon, M., Tumer, G. The Environınental Requirements of Aquatic Plants. CaL. State, Water 

Res. Contr. Board Sacramento, CA. publ. No. 65 (1980). 

4.Shelef, G., R. Moraine: Photosyntehitc biomass production from sewage. Arch. Hydrobiology. 

Beih. Ergebr. Limnoloji 11-3-14. 1978. 

5.Kardos, L.T. Renovation of Secondary Effluent for Resue as a Water Resoucre. EPA 660/2-74- 

016 1974. ‘ 

6.Schefer, F., P. Schactechabel: Lerbuch der Bodenkunde 9. Aufl. Enke-Verlag Stutgart 1976. 

7.Kurpas, U: Wurzelraumentzorgung- Untersuchung eines nicht konventionelen Kliirverfahrens 

anhand der Eliıninationsleistung an einigen Mikroorganismen. Diss. Med. Fak. Göttingen 1980. 

8.Kickuth, R., G. Kaitzis: Mikrobizid wirksame Aromatin aus Scirpus lacustris. Forum Uınwelt- 

Hygiere 6, 165-167. 1975. 

9.Seidel, K., Reinigung von Gewiissern durch höhere Pflanzen Naturwiss. 53 (12) 289-297, 1966. 

10. http://morminor.blogspot.com.tr/ (Prototip Arıtma sistemi görselleri) 

21 

İNOVATİF 


İsmail BAYRAKTAR 

ismbyrktr@gmail.com 

YÜKSEK 

KIMYAGER 

(MEZUN) 

“OZON 

TABAKASI” 

Adnan Menderes 

Üniversitesi 

Atmosfer, yerküreyi yani Dünya’yı kuşatan bir gaz tabakasıdır. 

Atmosfer, canlıların yaşayabilmesi için ihtiyaç 

duyulan gazlardan oluşmuştur. Bu gazların %78’i Azot (N), 

%21 Oksijen (O), %1’de diğer gazlardır. Bu gaz tabakasının 

dünyamıza birçok yararı vardır. Atmosfer olmasaydı, yeryüzü 

güneş doğar doğmaz tam aydınlık, battığında ise tam karanlık; 

aydınlık yerler çok sıcak, karanlık yer ise çok soğuk olur 

ve hiçbir hava olayı gerçekleşmezdi[1]. 

Ozon molekülleri, atmosferde bulundukları yere göre farklı 

karakteristik özellikler gösterirler. Stratosfer tabakasındaki 

ozon canlılar için yararlı, buna karşılık dünya yüzeyine yakın 

atmosfer tabakasında yani troposfer tabakasında bulunan % 

10 oranındaki ozon yıkıcı etkisi bulunmaktadır. 

Ozon (O3) üç adet Oksijen atomundan oluşan şeffaf bir 

gazdır. Ozon tabakası, ozon gazından oluşan ve atmosferin 

yukarı seviyelerinden 

başka 

bir deyişle yer 

yüzeyinden 10-50 

km yüksekte bulunan bir tabakadır. Bu tabakanın, temel 

görevi ultraviyole (UV) ışınlarını tutarak filtre görevi 

yapmasıdır[3]. 

Tüm ozonun yaklaşık % 90’ı yüksek konsantrasyonla 

yaklaşık 25 km yükseklikte ulaşarak dünya yüzeyinden 

15-45 km yukarıda stratosfer olarak bilinen yukarı 

atmosferin çok soğuk bir tabakasında saçılmış halde ve 

20 km kalınlığında bir tabakadır. Her 100.000 molekülde 

sadece bir tanedir 

İNOVATİF 


Ozon iyi mi kötü mü? 

İyi ozon, tüm ozonun %90’ıdır ve aynı zamanda 

stratosferik ozon olarak da adlandırılır. Bu 

ozon tabakası, doğal bir filtre görevi görerek yeryüzündeki 

tüm canlıları güneşin uv ışınlarına karşı 

korur. Ozon tabakası olmasaydı birçok insan cilt 

kanseri, katarakt gibi hastalıklara yakalanacak; 

hayvanlar ve tarım ürünleriyle bitkilerin yanı sıra 

okyanusların üst seviyelerindeki canlı organizmabundan 

zarar görecekti. 

Ozon doğal olarak atmosferde oluşur ve orada 

bozulur. Atmosferde ozon, güneş ışınları, azot, 

hidrojen ve klor dâhil çeşitli bileşiklerle kimyasal 

reaksiyona girerek bozulur. Atmosferde üretilen ve 

tüketilen ozon dengededir. 

lar 

Diğer %10’luk kısım ise kötü ozonu oluşturur. 

Araç egzozları ve endüstriyel emisyonların 

oluşturduğu uçucu organik karışımların ve de nitrojen 

oksitlerin havaya karışmasıyla ortaya çıkan 

insan aktivitelerinin sebep olduğu ciddi bir hava 

kirliliğiyle yer seviyesinde oluşur. Yazın sıcak 

günlerde uçucu organik karışımlar ve azot oksitler 

güneş ışınlarıyla reaksiyona girdiklerinde duman 

olarak isimlendirilen tehlikeli kentsel endüstriyel 

pus halini alır. Kötü ozon insanlarda ve hayvanlarda 

ciddi göz, burun ve solunum problemlerine 

neden olabilir ve tarım ürünleriyle ormanlara zarar 

verebilir[4]. 

23 

İNOVATİF 


Ozon Tabakasının DELİNMESİ! 

Ozon tabakasındaki delikten bahsedildiğini 

şu veya bu şekilde duymuşsunuzdur. Aslına 

bakarsanız delik terimi ozon moleküllerinin 

tamamen yok olması değil, onların 

büyük ölçüde ve hızla azalmasını ifade eder. 

Sonuçta ozon tabakasında ciddi boyutlarda 

bir incelme söz konusudur. 

1985 yılında İngiliz bilim adamları Antarktik 

Kıtası üzerinde ozon tabakasında 

aşırı incelmeyi veya deliği keşfettiklerini 

açıklayarak herkesi şaşırttılar. Halley Bay 

(Antarktika) üzerindeki ozon konsantrasyonunun 

1980’lerdeki seviyesinden % 40 

daha az olduğunu buldular. Bilim adamlarının 

dikkatli ölçümleri ve yoğun çalışmaları 

sonucunda 70’lerin sonlarında incelmeye 

başladığı sonucuna vardılar. 

Antarktika ozon tabakası deliği 

Klimalarda, buzdolaplarında, köpüklerde, deodorantlarda, yangın söndürücülerde, endüstriyel 

eriyiklerde vb. diğer ürünlerde sıkça kullanılan insan yapımı kimyasal olan kloroflorokarbon emisyonları 

(CFC) toplam stratosferik ozon tükenmesinin % 80’inden daha fazlasının nedenini açıklar. 

Ozon tabakasının incelmesine neden olan maddeler; 

•Kloroflorokarbonlar (CFC) 

•Halonlar 

•Metilkloroform 

•Karbontetraklorid 

•Hidrobromoflorokarbonlar (HBFC) 

•Hidrokloroflorokarbonlar (HCFC) 

•Metilbromid 

Bütün bu kimyasal maddeler, geniş bir klor sınıfının ve endüstriyel halokarbonlar olarak bilinen 

bromür içeren bileşenlerin üyesidir. Tüm bu endüstriyel halokarbonlar iki nedenle ozon tüketicisidirler. 

Birincisi tepkin değildirler ki aşağı atmosferde bozulmayarak stratosfere sürüklenebilen 

kimyasal maddeler, ikincisi ise ozonu tahrip eden doğal reaksiyonlara yardım etmeleridir[5]. 

İNOVATİF 


Bunlar bir kere stratosfere 

eriştiğinde UV 

radyasyonu bunları, 

klor (CFC vb.) ve brom 

(halonlar vb.) dan 

oluşan iki güçlü ozon 

tüketicisini açığa çıkarmak 

suretiyle parçalar. 

Klor ve bromun her ikisi 

de değiştirilmeden ve 

kendi kendilerini tahrip 

etmeksizin ozonu tahrip 

eden reaksiyonları canlandırır 

ve hızlandırırlar. 

Klor atomları ozona 

karşı doymak bilmez bir 

iştaha sahiptirler ve tek 

bir klor atomu 100.000 

ozon molekülünü yok 

etme yeteneğine sahiptir. 

Ozon Tükenmesi Durdurulabilir mi? 

Bilim adamları, eğer bütün ülkeler ozon tabakasına zarar veren kimyasal maddelerin üretimini ve 

kullanımını yakın bir gelecekte durdururlarsa ozon tabakasının yavaş yavaş kendini yenileyebileceğini 

söylemektedir. 

Ozon tabakasının onarımı şüphesiz bir gecede olmayacaktır. Ozon tüketen kimyasalların stratosfere 

ulaşması uzun yıllar alacaktır ve bir kere oraya ulaştıklarında da bunların tükenmesi yüzyıllarla 

ölçülen bir zaman sürecinde gerçekleşeceğinden muhtemelen yıllar boyunca ozon tabakasına 

zarar vermeye devam edecektir. Yapılan anlaşmalarla tüm ozon tüketen kimyasalların üretimi 

ve kullanımı durdurulacak olmasına rağmen stratosferdeki klor seviyesi 21. yy kadar azalmaya 

başlamayacaktır. Ozon tabakasının 2060 yılına kadar normale yani 1980 öncesi klor seviyesine 

tahmin edilmektedir. Bu tarihe gelindiğinde Antarktik ozon deliğinin daimi olarak yok olacağı 

düşünülmektedir[6]. 

Biz kimyagerler olarak bu umarsızca kullanım ve tüketme çılgınlığına son verilmesinde öncü olmalıyız. 

Kullandığımız her kimyasalın ozona zarar verebileceğini düşünerek daha dikkat etmeli ve 

uyarılarda bulunmalıyız. Unutmayalım ki gelecek nesil bizim hatalarımızı tekrarlamasın. Daha iyi 

bir yaşam için…… 

Kaynaklar : 

1.İnternet kaynak (http://www.ccpo.odu.edu/SEES/ozone/class/ Chap_1/index.htm) 

2.İnternet kaynak (http://www.atm.ch.cam.ac.uk/tour/dobson.html) 

3.Prof. Shakhashiri, Chemical of the Week /Ozone 

4.İlker Subaşı Ozon ve Ozon Tabakası sunumu 

5.Animationfactory.com/ozone 

6.Ozonmar.com/ozonhakkında 

25 

İNOVATİF 


Halil KILIÇ 

hll_kilic@hotmail.com 

KIMYA 

MUHENDISI 

(ÖGRENCI) 

“Kaya 

(Şeyl)Gazı” 

Marmara 

Üniversitesi 

Kaya (şeyl) gazı, kil, 

kuvars ve kalsit minerallerinden 

oluşan tortul 

kayacın gözeneklerinde 

bulunan gazdır. Doğalgaz, 

kömür ve petrole 

göre daha az karbon 

salınımına sebep olduğu 

için daha temiz ve çevreci 

bir yakıt türü olarak 

kabul edilir. Şeyl, dünyanın 

birçok noktasında 

bulunan, organik malzeme 

yönünden zengin 

tortullu bir kayadır 

Kaya gazı, tortul bir kayaç türü olan şeylin gözenekleri içinde hapsolmuş bir doğal gaz türüdür. 

Şeylin içinde gözenekler olmasına rağmen geçirgenliği düşüktür. Şeylin geçirgenliği düşük olduğundan 

dolayı, şeylin içinde oluşan doğal gaz kaya içerisinde hareket edemez ve kaya içinde 

hapsolur. Fakat şeyl yapısındaki her kaya içersinde kaya gazı bulunmayabilir. Bu kayaların belirli 

oranda organik madde içermesi ve yeterli olgunlukta olmaları gereklidir. Kaya gazı bir çeşit doğal 

gaz türüdür. Kaya gazı içeriği de doğal gaz içeriğine benzer yüzdelik oranlarla metan, etan, propan 

ve değişik oranlarda hidrokarbonlar içerir. 

İNOVATİF 


Şeyl Gazı Üretimi 

Kaya gazı üretiminde dikey sondaj ve yatay sondaj ikisi bir arada uygulanır. Yer altı sularına kirlilik 

konusunda herhangi bir zarar vermemek için, yer altı sularının bulunduğu katmanın altına kadar 

sondaj yapılır. Daha sonra sondaj kuyusunu korumak için çelik koruma borusu yerleştirilir. Sondaj 

kuyusu ile çelik boru arasındaki kalan boşlukta beton ile doldurulur. Çevreye zarar vermemek için 

çelik koruma borusu ve beton katmanları azalan oranda kuyu daha da derinleştirilir. 

Sondaj kaya gazının bulunduğu şeyl katmanına gelene kadar devam eder (1000-1500 m). 

Kaya gazının bulunduğu katmana geldikten sonra sondaja yatay şekilde devam edilir. Yatay sondajda 

açılan sondaj kuyusunu korumak için yatay sondaj kuyusuna çelik koruma borusu yerleştirilir 

ve sondaj boşluğu beton ile doldurulur. Bu işlem tamamlandıktan sonra yatay sondajda delik açma 

mermileri kullanarak yatay boruda belirli aralıklarla delikler açılır. Bu işlemle kayada çatlaklar 

oluşturulur. Bu çatlakların tekrar kapanmasını önlemek ve çatlakları genişletmek amacıyla hidrolik 

sıvı sondaj borusuna basınçlı şekilde pompalanır. Hidrolik sıvı %98-95,5 oranında sudan ve kumdan, 

ayrıca çelik borularda zamanla oluşacak korozyonu önlemek amacıyla belirli oranda kimyasallardan 

oluşur. Su ile gönderdiğimiz kum çatlaklar arasına girer ve kayada açtığımız çatlakların 

tekrar kapanmasını engeller. Bir dikey şekildeki çatlatma uzunluğu en fazla 40m olmalıdır. 

27 

İNOVATİF 


Her bir çatlatma operasyonunun maliyeti 200,000-500,000 $ arasında değişir. Sondajdan çıkan 

kaya gazı yüzeyde bulunan prosese alınır, burada kaya gazı önce filtrelerden geçirilir, gaz dışındaki 

kum vb. kirlilikler giderilir. Kirliliği giderilen gazlar sıvılaştırma prosesine alınır ve tankerler 

vasıtasıyla işleme prosesine gönderilir. İşleme prosesinde kaya gazı işlendikten sonra kullanıma 

gönderilir. 

Dünyada Kaya Gazı 

İlk kaya(şeyl ) gazı üretimi 1821 yılında ABD’de New York eyaletinde gerçekleştirildi. Ve 1970 

yılında endüstriyel ölçekte üretim sağlandı. Üretim maliyeti yüksek olduğundan dolayı üretime 

devam edilmedi; ancak 2000’li yıllardan sonra üretim maliyetini düşüren teknolojik gelişmelerle 

birlikte kaya gazı tekrar enerji gündeminde yerini aldı. Kaya gazının, son dönemlerde rağbet 

görmesi kaya gazının değerini gün geçtikçe artırıyor. Dünyadaki kaya gazı rezervinin büyük oranı 

Çin dedir. 

Çin toplam 

enerji 

ihtiyacını 

kömürden 

ve geri 

kalan ihti- 

yacını da 

diğer kay- 

naklardan 

sağlıyor. 

Dünyadaki 

kaya gazı 

rezervinin 

büyük or- 

anının Çin 

de olması, 

Çin’in 

avanta- 

jlı bir 

durumda 

olduğunu 

gösteri- 

yor. ABD 

kaya gazı 

için büyük 

yatırımlar 

yapmasına 

karşın 

Çin’de 

kaya gazı 

için kayda 

değer bir 

yatırım 

yok. Fakat 

birçok 

ABD 

şirketleri 

Çin’de 

yatırım 

yapar- 

ak enerji 

üretimini 

oradan 

karşılamaya çalışıyor. Böylece iki tarafta kazanç sağlıyor. Bunun gibi birçok şirketler ve ülkeler 

kaya gazından enerji karşılamak için ortaklık antlaşmaları imzalıyor. Avrupa da ise İngiltere’nin 

kuzeybatısındaki yerin 3000 m altında büyük bir kaya gazı rezervi keşfedildi. Bu miktar adanın 

gaz ihtiyacının %10 unu karşılayacağı tahmin ediliyor. Avrupa da kaya gazına önem veren ülkelerden 

biri ise Polonya. Polonya, enerji ihtiyacının büyük kısmını kaya gazından karşılamak için 

büyük yatırımlar yapmaktadır 

İNOVATİF 


Türkiye’de Kaya Gazı 

Ülkemizde kaya gazı potansiyeline sahip alanların başında Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Trakya 

Bölgesi, Tuz Gölü ve Sivas Çevresi yer alır. Türkiye’nin çıkarılabilir kaya gazı rezervlerinin kapasitesinin 

680 milyar m3 olduğu tahmin ediliyor. Sadece 2013 yılında ülkemiz 45 milyar m3 doğalgaz 

tüketti. Bu rakamları karşılaştırdığımızda ülkemizdeki kaya gazının önemli miktarda olduğu 

görülüyor. Üretim maliyeti yüksek olsa da kaya gazı, ilerleyen teknolojik gelişmelerle birlikte 

ülkemizin enerji ihtiyacının bir kısmını karşılayacağı görülüyor. 

Kaynaklar : 

•http://tr.wikipedia.org/wiki/Kaya_gaz%C4%B1 

•http://www.petform.org.tr/images/etkinlikler/istisare_toplantisi_pigm_omer_koca_3.pdf 

•http://ekonomi.isbank.com.tr/UserFiles/pdf/ar_06_2013.pdf 

•http://www.iukmk.org/haber/enerjide-yeni-umut-seyl-565.html 

•http://www.mta.gov.tr/v2.0/birimler/redaksiyon/ekonomi-bultenleri/2012_13/MTA_ 

EkonomiBulteni_13_8-ilkersenguler.pdf 

•http://www.21yyte.org/tr/arastirma/enerji-ve-enerji-guvenligi-arastirmalari-merkezi/2014/03/13/7486/seyl-gaz-gercegi 

• Kaya Gazı / Tuba Sarıgül, Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi, 557. Sayı 

•http://www.21yyte.org/tr/arastirma/enerji-ve-enerji-guvenligi-arastirmalari-merkezi/2014/03/13/7486/seyl-gaz-gercegi 

•https://www.haberturk.com/yazarlar/guntay-simsek-1019/833149-turkiyede-gaz-var-mi-petrolgercekten-yok-mu 

•http://www.konyalife.com.tr/haber/turkiye-nin-en-buyuk-rezervi-konya-da-gelecegin-enerji-kaynagi--kaya-gazi.html 

29 

İNOVATİF 


Yavuz Selim KART 

kim_muhselim@hotmail.com 

KIMYA 

MUHENDISI 

(MEZUN) 

“Excel ve 

Kimya” 

Cumhuriyet 

Üniversitesi 

Merhaba Arkadaşlar, 

Bir önceki sayımızda sizlere Matlab programının Kimya ve Kimya Mühendisliği uygulamalarından 

bahis ettim. Birkaç temel özellik anlattım. Örnekler üzerinden giderek işlemi tamamladım. Matlab 

programı iyi güzel bir program; lakin lisansının pahalı olması, okullarda bazı üniversiteler hariç 

öğretilmemesi, kullanımının ve öğreniminin biraz zaman alması, öğreniminin genel mühendislik 

bilimlerinde daha yaygın olması nedeniyle sizlere bu sayımda Excel ve Kimya uygulamalarından 

temel kullanımından bahis edeceğim. 

Excel Programı Microsoft Office Uygulamaları içerisinde bir programdır. Genel itibari ile birçok 

kayıt ve işlemi tutmak, tablolamak, grafik ile görsel şölen katmak gibi özellikleri mevcut. Yani 

sizin yaptığınız işlemin görselliğini güçlendirerek 

sizlere daha güzel sonuçlar verir. Şimdi 

bu özellikler matlab da yok mu diyeceksiniz. 

Matlabda olmayan bir şey yok. Yani Matlab 

programında da grafik çizimi yapabilirsiniz. 

Ama Excelde bir önceki sayıdaki gibi işlemleri 

yapmanız, matris çözdürmeniz mümkün değil. 

Sonuçta ofis türünden bir uygulama. Günlük 

hayatı pratikleştirmeye yönelik şeyler içeriyor. 

Çok geniş bir uygulama alanına sahip programda 

bugün yapacağımız işlem grafik çizimi ve 

bunları çizerken yapacağımız işlemlerden bahis 

edeceğim. 

Resim 1 : Veriler 

İNOVATİF 


Resim 1 deki gibi verilerimizin bize laboratuvarda verildiğini düşünelim. Bunlar bizim çıktımız 

olsun. Bunu nasıl grafik işlemine tabi tutacağız onu inceleyelim. 

İlk önce verilerimizi seçiyoruz. Bu 3 kolonu “x” kısmından “2,30” yazılan yere kadar seçiyoruz. 

Seçim işlemi bitince aşağıda gördüğünüz şekildeki gibi olması gerekiyor. 

Buradan sonra Excel programında en 

üstteki sekmelerden “Ekle” kısmına 

tıklıyoruz. 

Resim 2 : Seçilmiş Veriler 

Resim 3: Ekleme kısmı 

Buradan ekleme kısmında çeşitli grafikler mevcut. Tabi bizim için çizgi gibi olan grafikler lazım. 

Yani bizim işimize yarayacak olan grafik çeşidi çizgi grafiktir. Diğerlerini kullanmak tercihinize 

kalmış lakin; okuldaki ödevleriniz ve işlemleriniz için bu grafik daha iyi. Resim 3’den görüldüğü 

üzere seçimimizi yapıyoruz. Bu seçimi yaptıktan sonra çizim beliriyor. 

31 

İNOVATİF 


Resim 4: Çıkan Grafik 

Şekilde grafiğimiz oluştu. Ama bu grafikte hiçbir şey belli değil diyorsunuz değil mi? İşte bu 

kısımlarda da Excel imdadımıza yetişiyor. Excel’in özellikleri kısmından eksen başlıkları bölümlerini 

görüntülemeyi seçip gerekli düzeltmeleri yapıyoruz. Bu işlemleri yapınca aşağıdaki gibi bir 

sonuç bizim 

karşımıza 

geliyor. 

Resim 5: 

Düzeltilmiş 

Grafik 

İNOVATİF 


Bu şekilde deneydeki işlemlerin sonuçlarının grafiğini çiziyoruz. Sağa ve sola gerekli isimlendirmeleri 

yaparak daha okunabilir hale getirdik. Şimdi denklemimizin grafiğini, R2 değerini 

ve eğilim çizgisini bulmaya geldi. Bu değerleri bulurken de daha önce çizmiş olduğumuz grafiğin 

üstünde sağa tıklayarak eğilim çizgisini seçe tıkladığımızda eğilim çizgisi çıkıyor. Buradan açılan 

seçenekler yardımıyla denklemi bul R2 ifadesini bul seçeneklerine tıklayıp, biraz süslediğimiz 

zaman aşağıdaki sonuç ortaya çıkıyor. 

Resim 6: Denklemi ve R2 ifadesi eklenmiş grafik 

33 

İNOVATİF 


Buradan çıkan sonuç ne? Grafik kâğıdına çizer gibi işlemlerimizi çizebilir. Gerekli grafik ayarlarımızı 

Excel’in özelliklerini ayrıntılı, inceleyerek ve verimli kullanarak muhteşem hale getirebiliriz. 

İşlemler bunlardan ibaret, gerisi sizin araştırma kabiliyetiniz ve yaratıcılık gücünüz ile 

alakalı. Yaptığım işlemleri Office 2013 versiyonunu kullanarak yaptım. Bazı ayarlamaları bundan 

dolayı göstermedim. Genel hatları ile programı anlatmaya çalıştım. Laboratuvar işlemlerinizde ve 

iş yerlerinde çok kullanılan bir program. Benim anlattıklarım küçük bir mum ışığı. Sizin çalışmalarınız 

ve pratikleriniz ile daha da ilerleyeceğinize şüphe yok. Yazılarımı kısa ve öz tutmaya gayret 

ediyorum. Umarım faydalı olur. İyi çalışmalar. 

Kaynaklar : 

http://mmsphyschem.com/excelIChem.htm 

http://www.mhilmieren.com/sayfa/haber_detay.asp?haberID=123 

İNOVATİF 


iNOVATiF KiMYA DERGiSiİ’NDEN 

HABERLER 

Liseli Öğrenciler Çimentosuz Beton 

Üretmeye Çalışıyorlar 

Niğde Faik Şahenk Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi’nin çimento bölümünde okuyan 11 öğrenci, 

çimentosuz beton üretimi projesiyle çimentonun çevreye verdiği zararı en aza indirmeye çalışıyorlar. 

Genç mucitler, ‘’Günümüz yapı sektöründe beton vazgeçilmez bir sektördür. Betonun içinde su, 

agrego ve çimento vardır. Çimentonun son zamanlarda çevreye verdiği zararlar tartışma konusu 

olduğu için biz çevre dostu sodyum hidrokisatı, verdiğimiz kimyasal madde ve cürüf kimyasal 

maddesini kullanıyoruz. Bu iki maddenin dayanımını daha yüksek elde etmek için çalışmalarımız 

devam ediyor. Yaptığımız betonlar da burada gözüktüğü için dayanımları hemen hemen çimentoyla 

aynı eşdeğerdedir. Biz bu betonu hazırlamak için iki aşamadan geçiyoruz. Bir gurup arkadaşımız 

kimyasal maddeyi, bir gurup arkadaşımızda karışımla ilgileniyor. Sodyum hidroksit ve su ile tepkimeye 

girdiği zaman kimyasalımız 50 santigrada çıkıyor. Bunu karışıma eklediğimiz zaman küp 

olarak alıp, oda sıcaklığında kurutmaya bırakıyoruz’’ dedi. 

Öğrencilerin öğretmenleri, ‘’Derslerimizde sürekli betonla ilgilendiğimizden, öğrencilerimiz bu 

projeyi bizlere sundular. Bizde laboratuvarımız olmadığı için Niğde Üniversitesi’nin laboratuvarını 

kullandık’’ dedi. 

35 

İNOVATİF 


Ortaokul Öğrencilerinden Ceviz Kabuğundan 

Organik Sucuk Üretimi 

Kayseri de iki ortaokul öğrencisi Ali Barış Üstündağ ve Yaşar Esener, sucuk yapımında zararlı 

kimyasal yerine ceviz kabuğu tozunu kullandılar. 

Üstündağ, ‘’Sucuğun içinde zararlı mikroorganizmalar bulunabiliyor. Zararlı olan bu bakterileri 

önlemek için ceviz kabuğunu kullandık. Ceviz kabuğu bu bakterileri önlüyor ve bakterileri yok 

ediyor. Endüstriyel sucuk üretiminde ise nitrat ve nitrit kullanılıyor’’ dedi. 

Üstündağ, bu projedeki amaçlarının organik ve sağlık açısından daha güvenilir sucuklar üretmek 

olarak belirtti. Üstündağ organik yiyeceklerin tüketiciler tarafından daha çok kullanıldığına dikkat 

çekti ve konuşmasına şöyle devam etti: ‘’ Dünya nüfusunun giderek artması beslenmede dengesizlik 

ve endüstriyel alanların giderek gelişmesi sonucu sağlıkla ilgili sorunlar artmıştır. Günümüzde 

bilim ve teknolojideki büyük ilerlemelere rağmen, doğal kaynakların bilinçsizce tüketimi ve 

karşılaşılan ekonomik güçlükler doğal kaynakların çok amaçlı kullanılmalarını zorunlu kılmıştır’’ 

diye konuştu. 

Üstündağ, ceviz kabuğunun sucuğun erken bozulmasını da engellediğini belirterek, sözlerine 

şöyle devam etti: ‘’ Yapılan analizle yeşil ceviz kabuğunun içerdiği juglon gibi fenolik bileşiklerin 

antimikrobiyal yönden etkili olduğunu tespit ettik. Ayrıca nitel gözlemlerimize göre sucukta küflenmeye 

de engel olduğunu fark ettik. Böylece atık olan yeşil ceviz kabuklarından elde ettiğimiz 

fenolik bileşiklerle, sucuk içerisinde kullanılan nitrat ve nitrite karşı entimikrobiyal katkı maddesi 

olabileceğini ve sucuğun fonksiyonelliğinin artırılacağını tespit ettik.’’ 

Yaşar Esener ise cevizin doğal bir koruyucu katkı maddesi olarak kullanılabileceğini ve kurutulmuş 

ceviz yaprağının Asya ve Avrupa ülkelerinin kırsal kesimlerinde çay şeklinde yaygın olarak 

tüketilmekte olduğunu söyledi. 

İNOVATİF 


Kimya Sektörü İhracat Verileri 

Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) verilerine 

göre, kimyevi maddeler ve mamüller 

sektöründe 2013’ün Ocak-Mart dönemine 

göre % 2,7 lik artışla 4 milyar 311 milyon 

346 bin dolara yükseldi. Kimyevi maddeler 

ve mamulleri sektörü Türkiye de en fazla 

ihracat yapan 3’üncü sektördür. En fazla 

ihracat yaptığımız ülkeler sırası ile Irak, 

Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleridir. 

En fazla ihracat İstanbul Kocaeli ’den; 

Kocaeli geçen yılın Nisan ayına göre ihracatını 

yüzde 17,3 olarak artırdı. Kocaeli 1 

milyar 753 milyon 273 bin dolarlık ihracat 

gerçekleştirdi. İstanbul ve Kocaeli Türkiye’nin 

kimyevi maddeler ve mamuller ihracatını 

yüzde 67,6’sını karşıladı. 

İzmir 354 milyon 810 bin dolar, Ankara 331 

milyon 768 bin dolar, Gaziantep 176 milyon 

472bin dolarlık ihracat yaptı. 

Kaynaklar: 

http://www.haberler.com/genc-mucitlerden-buyuk-bulus-5924042-haberi/ 

http://www.radikal.com.tr/cevre/ceviz_kabugundan_organik_sucuk_uretildi-1187219 

http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/bilimteknik/61687/Kayserili_ogrencilerden_sucukta_ 

devrim.html 

http://www.beyazgazete.com/haber/2014/4/3/kimya-sektoru-ihracati-4-3-milyar-dolar-oldu-2183339.html 

http://www.marathonkimya.com/tr/index.html 

37 

İNOVATİF 


İNOVATİF 


Kimya Sözlüğü 

Colloids - Kolloidler 

Büyüklüğü 10-1000 angstrom arasında değişen, bir başka madde de asılı, çok küçük parçacıklardır. 

Chlorination -Klorlama 

Mikropları giderme amacıyla içme suyu yada atık suya klor eklenmesi. 

Gas chromatograph-Gaz Kromatografi 

Bir gaz veya sıvı karışımın içindeki maddelerin ( gazların veya uçucu sıvıların ) oranlarını belirleyebilen 

analiz cihazı. 

Dieldrin -Dieldrin 

Oktaloks diye de bilinen, klorlu hidrakarbonlar sınıfından beyaz kristalimsi tarım ilacı. Birçok haşarat 

açısından zehirli etkiye sahip ve bazı kuşlar için de öldürücüdür. 

Dioxin - Dioksin 

Bitki öldürücülerde bulunan, son derece zehirli maddeler kümesi. 

Chlorine - Klor 

Ağartıcı, oksitleyici etki maddesi olarak su arıtma yada mikrop giderme amacıyla kullanılan halojen eleman; 

zehirli bir gaz. 

Freon - Freon 

Yaygın biçimde kullanılan klorofluorokarbon. 

Nitrification - Nitratlama 

amonyum iyonunun nitrosomonas ve nitrobakter türünden mikroorganizmalar tarafından nitrit ve nitrat 

iyonlarına yükseltgenme işlemi. 

Radiation hazard - Radyasyon Tehlikesi 

Radyoaktif maddelerin yaydıkları parçacıkların ve ışınların yol açtığı tehlike; büyük dozlar hızlı ölüme neden 

olur, buna karşılık düşük düzeyde radyasyona maruz kalınması, kanser riskinde artışa yol açar. 

Radon - Radon 

Toprağın ya da kayaların havaya saldığı doğal radyoaktif gaz; bu gaz yetersiz havalandırılmış binalarda 

birikebilir ve sağlığı tehlikeye sokar. 

Cathodic protection - Katodik Koruma 

Metal bazlı yer altı veya sualtı borularını paslanmaya ( oksitlenmeye ) karşı koruyan elektrokimyasal yöntem. 

Oxidant - Oksitleyici 

Yeni bir madde oluşturmak üzere havada kimyasal olarak tepkiyen, oksijen içeren madde; fotokimyasal dumanın 

(sisin) birincil kaynağı. 

İNOVATİF 


İNOVATİF 


Yararlı Siteler 

Kimya Mühendisi arkadaşlarım için çok güzel bir hesaplama 

sitesi. Bu sitede kimya mühendisleri için hesaplama 

işlemleri mevcut. Değerleri girerek otomatik olarak hesaplama 

işlemleri yapabilirsiniz. Neler hesaplandığını inceleyeccek 

olursak : Isı Değiştirici Hesapları, Buhar Hesapları, 

Ekipman Hesapları, Pompa Hesapları vs. İçeriğini 

inceleyerek daha fazla bilgi edinebilirsiniz. 

http://checalc.com/ 

Kimya Çizimi yapmak büyük problem olabiliyor. Bazı 

programların da kurulum kullanım karmaşıklığı fazla. İşte 

bu noktada bu web sitesi işinizi görecek gibi. Sitede çizimler 

yapabiliyorsunuz. Ayrıca CAS Sayısı ya da isim kullanarak 

istenilen molekülü ya da yapıyı aratıp eklemek mümkün. 

Kimyager arkadaşlarımızın işine yarayarak öneriyorum. İyi 

kullanmalar dilerim. 

https://www.emolecules.com/ 

Bu siteyi de Öğretmen arkadaşlarımız için paylaşıyoruz. 

Öğretmen arkadaşlarımız buradaki flash görselleri kullanarak 

öğrencilerine daha faydalı olabilirler. Sitede kimya ile 

ilgili bir çok hareketli flash görseller mevcut. Bu görseller 

hem akılda kalıcılığı hem de öğrenmeyi kolaylaştır. Hem de 

öğrencilerin ilgisini çeker diye düşünüyoruz. İyi incelemeler 

dileriz. 

http://www.learnerstv.com/animation/Free-chemistry-animations-page1.htm 

39 

İNOVATİF 


İNOVATİF 


Kimya Bulmacasi 

1 2 

3 

4 

5 6 

7 

8 

9 

10 

Soldan Saga 

1. Bir elementin radyoaktif özellik gösteren izotoplari. 

5. Temel haldeki bir elektronun, disaridan enerji verilerek 

daha kararsiz olan bir dis yörüngeye çikarilmasi hâli. 

7. Kimyasal reaksiyonlara karsi ilgisiz elementler. Periyodik 

tablodaki 8A grubu elementleri.Inert veya asal gaz 

olarakta bilinirler. 

8. Maddenin hali. Kütlesi ve hacmi belli olan fakat belirli bir 

sekli olamayan maddedir. Bu yüzden içine konuldugu 

kabin seklini alir. 

9. Bir çözücünün yari geçirgen bir zardan daha derisik bir 

çözeltiye geçmesi. 

10. Kimyasal reaksiyonlarda elektron alarak (indirgenerek) 

karsisindakini yükseltgeyen madde. 

Yukaridan Asagiya 

2. Moleküller arasi çekim kuvvetinden dolayi sivinin 

yüzeyinde olusan kuvvet. 

3. Gaz fazindaki atomlarin çok yüksek sicakliklarda 

iyonlasarak çekirdek ve elektronlarina ayrismasi sonucu 

olusan akiskan madde. 

4. Enerjinin elektromanyetik dalgalar ya da parçaciklar 

halinde yayilmasi. 

6. Asitlerle, bazlarin reaksiyonu sonucu olusan ürün. 

İNOVATİF 


İNOVATİF 


Geçen Ayın Çözümü 

Kimya Bulmacasi 

2 

H 

9 

F 

1 

K 

O 

N 

S 

I D R A T 3 

E 

6 

K 

N 

T 

4 Ç 

F 

5 

Ç Ö Z Ü C Ü Ü 

R K Z 

A L K O L E J Y 

S L 7 D 

O 

Y 

O T O N E L 

N 

8 B O M B A R D i M A N 

10 

D 

G 

A I L I Z 

Soldan Saga 

2. Kristal yapisinda belirli miktarlarda su molekülü içeren 

bilesiklerdir. [HIDRAT] 

5. Bir çözeltinin en fazla miktardaki bileseni veya çözeltiye 

fiziksel halini veren bilesendir. [ÇÖZÜCÜ] 

6. Filiz yapan 6A grubu elementleri. [KALKOLEJ] 

8. Bir atom çekirdegine herhangi bir nükleer tanecigin 

gönderilmesi. [BOMBARDiMAN] 

9. Isik tanecig. Isik isininin enerjisi bu fotonlar içinde 

yogunlasmistir. [FOTON] 

10. Bir çözelti içerisindeki küçük iyon veya moleküllerin yari 

geçirgen bir zardan geçmesi ve büyük iyon veya 

moleküllerin geçmemesi islemi. [DAILIZ] 

Yukaridan Asagiya 

1. Çözeltide çözünmüs olan göreceli madde miktaridir. 

Düsük konsantrasyonlu çözeltilere seyreltik yüksek 

konsantrasyonlu çözeltilere derisik çözelti denir. 

[KONSANTRASYON] 

3. Gaz moleküllerinin küçük bir delik araciligiyla bir kaptan 

daha düsük basinçli ortama yayilmasi. [EFÜZYON] 

4. Bir çözeltide iki tuzun etkilesimi veya sicaklik degisiminin 

çözünürlüge etkisi sonucu çözünmeyen kati bir bilesigin 

olusmasi.... [ÇÖKELME] 

7. Bir ortamda enerji tasiyan egilim. [DALGA] 

41 

İNOVATİF 


İNOVATİF 


Bende Yazmak İstiyorum 

Dergide bende yazmak istiyorum benim de 

yazılarım olsun diyorsanız. 

***Yazacağınız konuyu belirleyin. (Kimya içeriği olan herhangi bir konu olabilir) Örnek: Polimerden 

ya da organikten bir konu ya da sanayide gördüğünüz bir şey ile ilgili bir konu. Kendi cümleleriniz 

ile olması şart. Alıntı alıyorsanız kesinlikle kaynak belirtmelisiniz. 

***Konuda kullanılan resimlerin kaynakları belirtilmeli. 

***Yazılar kesinlikle facebook üzerinden bizlere gönderilmemeli. Çünkü bu oldukça işimizi zorlaştırıyor. 

Yazılar inovatifkimyadergisi@gmail.com adresine gönderilmeli. 

***Dergi editörlerimiz olan 

Ayşe Emir, Aybike Kurtuldu,Seda Çoban, Merve Erkoç arkadaşlarımıza ulaşması gerekmektedir. 

***Yazıları gönderdikten sonra kendiniz ile ilgili bilgileri de mail ile bize göndermelisiniz. Yoksa 

yazınız yayınlanmayacaktır. 

***Ad Soyad 

Ulaşılabilecek Mail Adresi(Hızlı ulaşılabilecek sık kullanılan bir mail olmalı) 

Bitirdiğiniz ya da okumakta olduğunuz Üniversite İsmi 

Çalışıyor iseniz çalıştığınız kurumdaki pozisyonunuz. 

Dergiye koyabileceğimiz türden bir profil resminiz. 

*** 2014 Haziran ayı sayısı için yazılarınızın son teslim tarihi. 20 Mayıs 2014 dür. 

Her ayın son yazım tarihi 20. de bitecektir. 20. den sonra göndereceğiniz yazılar 

Bir sonraki ay yayınlanacaktır. 

***Ve son olarak kopyala-yapıştır ile yazıyı ben yazdım gönderiyorum derseniz yazınız kesinlikle 

yayınlanmaz. Bu şekilde yazı olmaz. Böyle uyanıklık yapıp kolaya kaçmak fark edilmeyecek bir şey 

değil. Sonuçta yazılarınızı okunuyor araştırılıyor. Bir şeylere emek verip orjinal şeyler çıkarırsanız 

rağbet görürsünüz. Lütfen bu konulara dikkat edelim. 

***Yazılarınızı word dosyası halinde maile atacaksınız. Resimleriniz varsa da konu içinde aralarda 

en az bir tane resim olsun. Fikir düşünce tarzı kimya sektöründe sorun yazıları çözüm yazılarında 

olmayabilir ama diğer konularda en az bir tane olmalı çünkü görsellik yazıya çok şey katıyor. 

***Şimdilik aklımıza gelenler bunlar sorun olursa eklemeler-çıkarmalar yaparız. 

***İnovatif Kimya Dergisi gönderdiğiniz yazıların yayınlanıp yayınlanmaması hakkını elinde tutar.

İnovatif Kimya Dergisi Sayı 10

PDF'lerinizi Online dergiye dönüştürün ve gelirlerinizi artırın!

Delete template?

Save as template ?