Views
1 month ago

reklamc__305_l__305_ktez

c. Olumlu ve Olumsuz

c. Olumlu ve Olumsuz Hedefler Susuzluk dürtüsü olumlu hedefli (aradığımız, yaklaştığımız hedef) bir güdüye örnektir. Güdü, olumsuz hedefli (kaçınmak veya kaçmak istediğimiz bir şey) de olabilir. Olumlu hedeflere örnek olarak uygun büyüme göstermediği için hastaneye getirilen bir çocuğun öyküsü verilebilir. Çocuk, tetkikleri süregiderken, hastaneye yatırılışından 7 gün sonra ölür. Otopsi sonucunda çocuğun böbreküstü bezlerinde tümör bulunur. Pataloglar o zaman, sorunun ne olduğunu tahmin ederler. Böbreküstü bezinin bir bölümü normal olarak tuzun idrarla tamamen atılmasını önler. Tümör bu işlevi engellemiş ve çocuk tuz yetmezliğinden ölmüştür. Doktor ana-babadan çocuğun hiçbir zaman dengeli beslenememiş olduğunu öğrenir. Çocuk tuzlu şeyleri sever, tuzu krakerlerden yalarmış, hatta olanak buldukça tuzluklardan bile tuz yediği olurmuş. Bütün bu yenen tuzlar, böbreküstü bezinin görev yapmayışı ile oluşan tuz kaybını dengelemektedir. Hastanede uygulanan düzenli beslenme diyeti ise çocuğun gereksinimi için yeterli tuzu sağlayamamıştır. 75 Bu ökü güdüsel döngü (şekil 2.5) terimleriyle yinelenecek olursa, (1) Çocuk tuza alışılmamış ölçüde gereksinim duymaktadır, (2) Her fırsatta tuz aramaktadır, (3) Bu gereksinimin doyumu için tuz yemektedir. . 75 Cip Richter ve L. Wilkins, A Great Craving for Salt by a Child with Coetico-Adrenal Insufficiency, Journal of The American Medical Association, Jama, Chicago, 1940, s. 114

Olumsuz hedefe örnek olarak da köpeklerden korkan – bu genellikle öğrenilmiş bir korkudur – bir çocuk düşünülebilir. Köpek yaklaştığı zaman çocuk emin bir yere kaçar, böylece korkusu azalır. Bu durumda güdü çevreden gelmektedir; korkuyu uyandıran, köpeğin görünmesidir. (1.Devre) Korku, çocuğun kaçmasına neden olur. (2.Devre) Emin bir yere ulaşınca korkusu yatışır. (3.Devre) Olumlu ve olumsuz hedefli örnekleri karşılaştırınca farklı rol oynadıklarını görürüz. Bir olumlu hedef, güdünün sonucu’dur; aç olduğumuz için (güdü) yemek (olumlu hedef) yeriz. Olumsuz hedefler söz konusu iken ise hedef güdünün nedeni’dir; köpek, çocuğun korkarak olumsuz hedeften kaçmasına sebep olmuştur. Her iki durumda da olumlu hedefe ulaşmak ya da olumsuz hedeften kaçmak, güdünün zayıflamasıyla (bir durumda açlık, diğerinde korku) güdüsel döngüyü sonlandırır. 76 d. Bilinçdışı Güdülenme Güdülenme hakkındaki bir diğer önemli nokta da insan güdülerinin genellikle bilinçdışı olduğudur. Çoğunlukla insan, gerçek güdüsünün ve bunun hedefinin ne olduğunu bilmez. Kişi, davranışlarına bazı iyi nedenler bulabilir, ancak bir çok kez bunlar gerçek nedenler değildir. Bastırma kavramı da bilinçdışı güdülenmede bir etken olarak sayılabilir. Bastırmada kişi istemediği için, bir güdüyü fark etmez. Örneğin, bir adam ağabeyinin başarısıyla övünen annesini sevmeyebilir, kardeşinin başarısını kıskanabilir ya da onun hanımını cinsel yönden çekici bulabilir. . 76 Gülerce, a.g.e., s. 192