PDF ICIN

COVID-19 “PANDEMİ SÜRECİ”
VELİ FARKINDALIK BÜLTENİ
PD
B R M
R
ÖZLÜCE | ÇAMLICA | YILDIRIM | İNEGÖL

“Geleceğ Eğ t yoruz”
İÇİNDEKİLER
Cov d 19 Ned r ?
1
Zorlayıcı Yaşam Olayları
1
Cov d 19 Salgın Hastalığın Etkl ler
2
Cov d 19 Salgın Hastalığına Bağlı Olarak
Yet şk nlerde Görüleb lecek Ruhsal Tepk ler
3
Cov d 19 Salgın Hastalığına Bağlı Olarak
Çocuklarda görüleb lecek Ruhsal Tepk ler
4
Okul Süres nce Karşılaşılab lecek Olası Sorunlar
5
Çocuğunuza Nasıl Yardımcı Olab l rs n z
6
Kend n ze Nasıl Yardımcı Olab l rs n z ?
8
Ne Zaman Destek Almalısınız
10
Uzmana Başvurun
10

“Geleceğ Eğ t yoruz”
COVİD-19 NEDİR?
• Koronav rüs grubuna g ren v rüsler (CoV), soğuk algınlığı g b toplumda
yaygın görülen, hafif ya da c dd enfeks yon tablolarına neden olab len büyük b r
v rüs a les d r. COVID-19, koronav rüs hastalığına neden olan bu a len n b r
üyes d r.
• COVID-19, nsandan nsana bulaşab len b r solumum yolu v rüsüdür.
• Dünyadak lk COVID-19 vakası Aralık 2019 tar h nde Ç n' n Vuhan şehr nde,
ülkem zde se lk vaka 11 Mart 2020'de saptanmıştır.
•Salgın hastalıklar nsanlık tar h kadar esk d r.
•Tar hte benzer salgın hastalık süreçler yaşanmış ,önlemler ve sonrasında
yapılan tıbb müdahalelerle salgın hastalıklar kontrol altına alınmış ve
sonlanmıştır.
Zorlayıcı Yaşam Olayları
Zorlayıcı yaşam olaylarının yet şk nler ve çocuklar üzer nde ruhsal etk ler
vardır.
Cov d-19 salgın hastalık sürec zorlayıcı yaşam olayı olarak tanımlanmaktadır.
Salgın hastalığa bağlı ruhsal etk ler k ş den k ş ye farklılık göstereb lmekted r.
Bu süreçte nsanların yaşam alışkanlıklarını değ şt rmeler gerekmekted r.
Günlük hayattak rut nler n yer ne get r lememes ve yen duruma uymada
yaşanan zorluklar stres yaratab lmekted r.
Şu an yaşadığımız salgın sürec de tıpkı öncek ler g b önlemler ve tıbb
müdahalelerle kontrol altına alınacaktır.
01

“Geleceğ Eğ t yoruz”
COVİD-19 SALGIN HASTALIĞININ ETKİLERİ
Stres; K ş n n kend s ne veya sevd kler ne yönel k hastalık bulaşıp
bulaşmayacağına da r düşünceler nde artışla beraber yaşadığı sıkıntılı süreç.
Korku; Salgın hastalığa sebep olan v rüsten kaynaklanan korku duygusunda artış,
Kaygı / Bel rs zl k; Sağlık otor teler n n salgının sonlanmasına yönel k net b r
açıklama yapamamaları sebeb yle salgın sürec n n bel rs zl klerle dolu olması ve
bu bel rs z ortamın kaygı düzey n arttırması,
Tehd t algısı; K ş ler n kend ler ne v rüs bulaşma r sk n yoğun b r şek lde
h ssetmeler .
Damgalanma
; Hastalığa yakalanan k ş n n ayrımcılığa maruz kalmasıyla yaşadığı gerg nl k.
Değ şen sosyal l şk ler; Sosyal b r varlık olan nsanın salgın hastalık sebeb yle
evden çıkamaması sonucu oluşan zolasyon durumunun yarattığı stres,
Günlük rut nler n değ şmes ; Salgın hastalık önces olan alışkanlıklarımızı
yapamamanın yarattığı gerg nl k durumunun artması,
Eğ t m sürec ndek değ ş kl kler; Öğrenc ler n okula g dememes ve eğ t m
süreçler ne evden devam etmek zorunda kalmaları.
Aksayan tedav sürec ; Düzenl tedav gören b reyler n tedav süreçler ndek
aksamalardan kaynaklanan sorunların ortaya çıkması,
Kayıp/yas; Salgın hastalığa bağlı yaşanan kayıplar (b r yakının ölümü, ş kaybı,
gel r kaybı, l şk kaybı…) ve buna bağlı ortaya çıkan yas durumları.
• Kayıp ve değ ş kl klerden kaynaklanan yas sürec b rtakım duygusal,
davranışsal, z h nsel tepk ler beraber nde get rmekted r. Zorlu yaşam olayına
ver len tepk lerde olduğu g b kayıp sonrası göster len yas tepk ler de k ş den
k ş ye farklılık göstereb l r.
• Kayıp sonrası r tüeller n (cenaze defin şlemler , taz ye, sosyal destek) farklılık
göstermes yas sürec n etk lemekted r.
02

“Geleceğ Eğ t yoruz”
COVİD-19 SALGIN HASTALIĞINA BAĞLI OLARAK YETİŞKİN VE ÇOCUKLARDA
GÖRÜLEBİLECEK RUHSAL TEPKİLER
Yet şk nlerde Görüleb lecek Ruhsal Tepk ler;
Sürekl ted rg n ya da pan k olma
Kend n güvende h ssetmeme
Öfke, gerg nl k, s n rl l k, huzursuzluk
Kend ne ya da sevd kler ne yönel k çeş tl end şe, korku ve kaygılar
Sürekl üzgün olma
Aşırı umursamazlık
Umutsuzluk, çares zl k, çökkünlük
Kend n katı ve duygusuz h ssetme
Her şey n kontrolden çıktığını düşünme
Ne olup b tt ğ n anlayamama
Başkaları tarafından anlaşılmadığını düşünme
Dünyayı anlamsız ve boş görme
D kkat toplamada güçlük
Karar verme güçlüğü
Aklın karışması
İştah bozuklukları
Baş ve karın ağrısı g b somat k ş kâyetler
Bağışıklık s stem n n bozulması
Yorgunluk, b tk nl k, tükenm şl k
Sık sık terleme, t treme ve ürperme
Vücut kaslarının sürekl gerg n olması
Uykusuzluk ve uyku sorunları
İçe kapanma, kend n toplumdan uzak tutma
İl şk lerde yaşanan çatışmaların artması
Günlük akt v telerden zevk alamama
Takıntılı olma hal
03

“Geleceğ Eğ t yoruz”
Çocuklarda Görüleb lecek Ruhsal Tepk ler
0-2 yaş arası bebekler ve küçük çocuklar, dünyada kötü b r şey n olmakta
olduğunu henüz anlayamazlar, ancak anne-baba ve bakıcılarının üzüntü, stres ve
kaygılarını fark ederler. Ebeveynler yle b rl kte benzer duygular yaşamaya ve
benzer tepk ler göstermeye başlayab l rler.
3-5 yaş arasındak çocuklar se b r salgının olduğunu ve etk ler n genel olarak
anlayab l rler. Ancak, yaşlarına özgü çocuk benmerkezc l ğ ve yüksek hayal
gücü neden yle, gördükler n , duyduklarını ve yaşadıklarını abartma eğ l m nde
olab l rler ve bu süreçten yoğun b r şek lde etk leneb l rler.
6-11 yaş arası çocuklar b r salgının ne olduğunu ve nsanları nasıl etk lend ğ n
çeş tl yönler yle somut düzeyde anlayab l rler. Bu nedenle dışarıya çıkmaktan
korkab l rler, okula g tmek stemeyeb l r ve arkadaşlarıyla vak t geç rmey
bırakab l rler.
Kend ler n n ya da a le üyeler nden b r n n zarar göreb leceğ ne yönel k yoğun
end şe yaşayab l rler.
Bazı çocuklar herhang b r neden olmaksızın öfkeleneb l r ve saldırganca
davranab l rler.
12-18 yaş arasındak ergenler, ç nde bulundukları gel ş msel dönem neden yle
bazı fiz ksel ve duygusal değ ş mler geç r rler.
Bu dönemde, salgına da r kaygı le başa çıkmak onlar ç n zor olab l r. Yaşça
daha büyük ergenler kend ler ne ve ebeveynler ne karşı h ç stres ve kaygı
h ssetm yormuş g b davranab l rler.
04

“Geleceğ Eğ t yoruz”
OKUL SÜRECİNDE KARŞILAŞILABİLECEK OLASI SORUNLAR
•Yüz yüze eğ t m sürec nden uzak kalındığı ç n okula uyum sorunu,
•Ev ortamının konforlu yapısına alışıldığı ç n okula başlama ve okula devam
etme le lg l sorunlar,
•Okul ve okula l şk n sorumlulukların tekrar kazanılması sürec nde zorluklar,
•Ders çalışma le lg l mot vasyonlarında düşme,
•'Okulda v rüs kapar mıyım?' end şes le okula g tmek stememe,
•'Okulda v rüs kapar mıyım?' end şes le arkadaşlarıyla h ç let ş m kurmama
• Hastalığın bölgelerle veya etn k kökenlerle l şk lend r lmes . (Cov d-19
hastalığına sebep olan v rüsün farklı sosyoekonom k düzey, ırk, etn k kökene
mensup nsanları etk lemed ğ , tüm nsanlar ç n hastalık bulaşma r sk n n aynı
olduğu unutulmamalıdır.)
• "COVID-19 hastalığına yakalanmış b reyler ç n "v rüsü yayan", "başkalarına
bulaştıran" g b suçlayıcı fadeler kullanılması. (Bu tür fadeler, nsanların
damgalanmasına sebep olduğu ç n sosyal
l şk ler olumsuz etk lemekted r. Okul ortamında, Cov d-19 hastalığı le lg l
gerçek olmayan b lg ler n yayılması. (Hastalıkla lg l b l msel ver lere, güncel ve
resmî sağlık otor teler ne dayanarak doğru b lg ler ver lmel d r.)
•Kend s veya yakınlarından b r n n Cov d-19 tanısı almış, tedav ve kontrol sürec
tamamlanmış, sonrasında okula dönen öğrenc ler n dışlanması.
05

“Geleceğ Eğ t yoruz”
ÇOCUĞUNUZA NASIL YARDIMCI OLABİLİRSİNİZ?
1. B lg ed n n:
•COVID-19 salgın sürec hakkında doğru kaynaklardan alınan b lg ler paylaşın,
önem n vurgulayın.
2. D nley n:
•Yapab leceğ n z en y ve anlamlı şeylerden b r d nlemekt r. D nley n ve
görüşler ne saygı göster n.
3. İz n ver n:
•Soru sormalarına z n ver n. Gerçeğe uygun, somut, çten ve kısa cevaplar ver n.
•Bazı çocuklar pek soru sormazlar. Soru sormaları ç n asla zorlamayın, sadece
merak ett kler b r şey olduğunda sted kler zaman s ze sorab lecekler n
söyley n.
4. Normalleşt r n:
• Bu süreçte özell kle çocukların stres, kaygı ve korku yaşamaları oldukça
normald r. Çünkü çocuklar da hasta olup olmayacakları ya da hasta olurlarsa
başlarına ne geleceğ konusunda bel rs zl k ve
end şe yaşayab l rler.
• Bu noktada çocukların yet şk nlere göre daha az hastalandıklarını ya da
hastalığı daha hızlı atlatab ld kler n söyley n.
• Yaşanan stres, kaygı, korku ya da üzüntü g b duyguların normal olduğunu
anlatın.
• Onlara üzgün ya da stresl h ssetmen n ya da korkmanın yanlış olmadığını
söyley n.
• Bu stresl dönem n ve yaşadıkları duyguların geç c olduğunu, yaşamın b r süre
sonra normale döneceğ n bel rt n
5. Güven ver n:
•Gerekl önlemler aldığınızı ve bundan sonra da almaya devam edeceğ n z
fade ed n.
•Yapab lecekler olumlu k ş sel davranışlara odaklanmaları ç n yardımcı olun.
6. Rahatlatın:
•Her zamank nden b raz daha fazla lg , yakınlık ve şefkat göstererek çocukların
ps koloj k sağlamlıklarının artmasına büyük katkı sağlayab l rs n z.
06

“Geleceğ Eğ t yoruz”
7. Koruyun:
•Bel rs zl k zamanlarında an değ ş mler mümkün olduğunca kaçınmak
öneml d r. Günlük rut n ve akt v teler koruyun.
8. B rl kte vak t geç r n:
•Ps koloj k sağlamlığın korunması ç n onlarla b rl kte hoşça vak t geç recek
akt v teler yapmak öneml ve gerekl d r. Hep beraber çeş tl oyunlar oynamak,
etk nl kler uygulamak, res m yapmak, şarkı söylemek, örnek olarak yapılab lecek
etk nl kler olarak sıralanab l r.
9. Sorumluluk ver n:
• Çocukların s ze ve çevren zdek lere, alınan önlemlere uyarak, gönüllü olarak
yardım etmeler ne z n ver n. Özell kle çocukların "her şey kontrol altında"
algısının zarar görmemes ç n s z n gözet m n zde yaşlarına ve gel ş mler ne
uygun bazı şlerde s ze yardımcı olmaları çok öneml d r.
•Okul başarılarıyla lg l farklılık olab leceğ n göz önünde bulundurun.
10. Model olun:
• K ş sel öz-bakımınıza d kkat ederek, düzenl beslenmeye ve uyumaya özen
göstererek, günlük rut n şler n z devam ett rerek, yetk l lerden gelen
koronav rüsten korunma le lg l uyarıları d kkate alarak, bu süreçte ne
yapmaları ya da nasıl davranmaları gerekt ğ konusunda örnek olun.
•S z n bu zorlu yaşam olayıyla başarılı b r şek lde baş ett ğ n z görmek
çocuklarınıza umut ver r ve moral aşılar.
11. Uzmana başvurun:
•Öner ler uygulamanıza rağmen, öğrenc ler n zden aşırı pan k olma, ağlama
nöbetler , sürekl uyku sorunları ya da yoğun davranış sorunları g b tepk ler
gözleml yorsanız, okul rehberl k serv s veya Ram le let ş me geçerek uzman
yardımına başvurun.
07

“Geleceğ Eğ t yoruz”
KENDİNİZE NASIL YARDIMCI OLABİLİRSİNİZ?
Salgın hastalık tehd d g b zorlu b r yaşam olayı karşısında nsanlar, kend ler n
güvende h ssetmek ve her şey n kontrol altında olduğunu b lmek ster. Kend n z
ve sevd kler n z üzer ndek olumsuz etk ler n azaltmak ç n ps koloj k
sağlamlığınızı artırmak oldukça öneml d r.
1. Medyayı sağlıklı kullanın; b l msel, somut ve gerçekç b lg ler
ed n n.
• COVID-19 le lg l olarak yetk l k ş , kurum ve kuruluşlardan gelen doğru
b lg lere göre hareket ed n.
• Haberler aralıksız ve aşırı şek lde tak p etmekten, sürekl tekrarlayan
görüntüler ve tartışmaları zlemekten kaçının.
2. Korunma yöntemler n öğren n ve uygulayın.
•Salgın hastalık r sk nden korunma yöntemler n öğrenmek, uygulamak ve a le
üyeler n n de bu sürece katılımını sağlamak kontrol algımızın gel şmes ne ve
kaygımızın azalmasına yardımcı olur .
3. Sağlığınızı önemsey n.
•Düzenl beslenmeye ve sağlıklı y yecekler tüketmeye özen göster n.
•Yeter nce d nlenmeye ve uyumaya çalışın. Mümkünse spor yapın.
•F z ksel sağlık ve ruh sağlığı b rb r yle yakından l şk l d r.
4. Düşünceler n z gözden geç r n.
•Yoğun stres ya da kaygı yaşadığınızı fark ett ğ n zde aklınızdan geçen
düşünceler gözden geç rerek doğru,gerçekç ve olumlu şeyler düşünmeye özen
göster n.
•Örneğ n, uyarılar ve öner ler doğrultusunda gerekl önlemler alıyorum. Kend m
ve sevd kler m ç n olası r skler azaltab l r m, gerekt ğ nde yardım steyeb l r m.
5. Yaşadığınız duyguların normal ve geç c olduğunu b l n.
•Başlangıçta ortaya çıkan stres, end şe, kaygı, pan k, g b duygusal tepk ler s ze
h ç kaybolmayacakmış g b geleb l r, ama çaba gösterd ğ n zde bu duyguların
geçeceğ n
b lmel s n z.
•Unutmayın k , bu ve benzer duygular anormal b r olay karşısında b rçok
nsanın yaşayab leceğ ortak duygulardır ve yaşanması oldukça normald r.
08

“Geleceğ Eğ t yoruz”
6. Kend n ze zaman ayırın.
•Zor zamanlarda sak n kalab lmek, rahatlayab lmek ya da gevşemek ç n
yapmaktan key f aldığınız akt v teler gün ç ne mutlaka yerleşt r n.
•K tap okumak, müz k d nlemek, sevd kler n zle sohbet etmek, sevd ğ n z b r
yemeğ yapmak, spor yapmak, banyo yapmak, hob ler n zle lg lenmek, nefes
egzers zler yapmak g b .
7. Sevd kler n zle duygu ve düşünceler n z paylaşın, onlarla zaman geç r n.
•Bu süreçte a len zle ve sevd kler n zle lg lenmek, onlarla b rl kte güzel vak t
geç rmek oldukça yararlıdır.
•Önlemler neden yle yüz yüze görüşme mkânı bulamasanız da telefon, e-posta,
sosyal medya ya da
nternet üzer nden arkadaşlarınızla, yakınlarınızla ya da akrabalarınızla let ş m
kurmaya devam ed n.
8. Uzmana başvurun.
•Kend n ze destek olmak ç n yapab lecekler n z yapmanıza rağmen, yaşadığınız
stres ve kaygının etk ler artarak devam ed yorsa ve günlük yaşamınızı büyük
oranda olumsuz etk l yorsa ya da yaşadığınız stres tepk ler le başa
çıkamadığınızı düşünüyorsanız lütfen b r uzmana başvurun.
09

“Geleceğ Eğ t yoruz”
NE ZAMAN BİR UZMANDAN YARDIM ALMAMIZ GEREKİR ?
•Cov d-19 salgın hastalığının tamamen ortadan kalkmaması sebeb yle esk
yaşam alışkanlıklarımıza döneb lm ş değ l z.
•Yen normal kavramı; salgın hastalıktan korunmak ç n, önlemler alarak günlük
yaşantımıza devam etmekt r.
•Salgın hastalığın azalarak sonlanması ç n b reysel olarak alacağımız önlemler
hem kend m z hem de toplumu yakından lg lend rmekted r.
•Yen normal kavramı beraber nde kontrollü sosyal hayat kavramını da
get rmekted r.
•Yen normal – kontrollü sosyal hayat kavramları le lg l tüm b reyler n b rtakım
sorumlulukları bulunmaktadır.
1. Maske kullanmak,
2. Zorunlu olmadıkça kalabalık ortamlardan uzak durmak,
3. Tokalaşma, sarılma g b yakın temas çeren sosyal l şk lerden uzak
4. durmak,
5. El h jyen başta olmak üzere k ş sel tem zl ğe d kkat etmek,
6. Hastalık bel rt ler göster yorsak zaman kaybetmeden doktora başvurmak ve
gerekt ğ nde b reysel karant na uygulamak,
Sağlık, sıhhat ve afiyet dolu günlerde görüşeb lmek üm d yle…
Ps koloj k Danışmanlık ve Rehberl k Serv s
10

ÖZLÜCE | ÇAMLICA | YILDIRIM | İNEGÖL
PD
B R M
R

ÖZLÜCE | ÇAMLICA | YILDIRIM | İNEGÖL