İLÂHÎ NİZAM ve İLÂHÎ NİZAM KÂİNAT (Orijinal)

İLÂHÎ NİZAM VE KÂİNAT
Öz madde bilgisine ve maddenin mahiyetine göre bu tesirleri
kâinat içindeki maddelerin doğurabileceklerini kabul etmek
akıl prensiplerine uymaz. Onları kâinatın dışında mevcut olan
hakikatlerde aramak zarureti vardır. Ve aslında durum böyledir.
Burada bu hakikatlerin insanlar tarafından ancak sezilebilecek
kadarını belirtmekle yetineceğiz.
Kâinat dışına ait sezgilerimiz ne kadar zayıf ve kifayesiz olursa
olsun, kâinatımızı teşkil eden madde cevherinin evsafı ve oluşları
hakkındaki bilgilerimiz bizi, bu cevherin sayısız tezahürlerine
sebep olan cevher üstü hakikatlerin mevcudiyeti zaruretini kabul
etmeye sürüklemekten aslâ geri kalmaz. İşte insanların ruh
dedikleri şey de bu cevher üstü hakikatlerin arasında bulunmaktadır.
Şu hâlde ruh, kâinat cevherinin ana vasfı olan atalet ve hareketsizlik
hâlinin tam zıddını ifade eden bir mahiyet taşır.
* * *
Kâinat cevherlerinde ruha ait hiçbir şey yoktur. Ruhta da kâinat
cevherlerine ait hususiyetlerin hiçbirisi mevcut değildir. Kâinatımızda
ruhun mahiyetinin tasavvuru ve idraki bahis mevzuu
olamaz. Çünkü onu tasvir veya tarif etmeye yetecek kâinat maddeleri
içinde hiçbir kelime, hiçbir suret mevcut değildir. Ruhun
mahiyetini tahlil etmeye çalışmaksızın onun varlığı zaruretini
kabul etmek, hakikate en uygun gelen yoldur.
Şu hâlde, ruh ile herhangi bir kâinat cevherinin birbiriyle hiçbir
cepheden benzerliği, doğrudan doğruya münasebeti, hattâ
yakınlığı dahi düşünülemez. Ve bunların birisinden diğerine
herhangi bir intikalin, yâni aralarında direkt olarak bir alışverişin
vuku bulabileceği mümkün olmaz. Ruhla kâinat cevherleri
arasında sonsuz bir erişilmezlik vardır.
* * *
Bir bedenin içinde veya dünyada veyahut kâinatta ruh diye
bir şey yoktur. Kâinatın içinde ne varsa hepsi maddedir. Ve her
hâdise, her hâl ve şekil ancak, maddenin çeşitli durum ve görünüşlerinden
ibarettir.
16