İLÂHÎ NİZAM ve İLÂHÎ NİZAM KÂİNAT (Orijinal)

İLÂHÎ NİZAM VE KÂİNAT
arasındaki değerlerin farklandırılması, düalite prensibi ve değer
farklanması realitelerini ifade eder.
Maddenin bünyesi ile ilgili olan düalite prensibi ve değer
farklanması mekanizmasının mütalaası, maddedeki hareketlerin
izahını mümkün kılmaktadır.
Âlemimizin amorf ilk cevherinden itibaren dünyamızın ilk
maddesine ve ondan da daha ötelere kadar uzanan bütün kâinat
cüzülerinde sayısız hareket mudilesi vardır. Bu cüzülerin sonsuz
kalite ve kantitedeki tezahürlerini neticelendiren bu hareketler,
maddede birbirine tamamen zıt karakterde, aynı zamanda muvazene
prensibi esasına göre, birbirini destekleyici mahiyette iki
ayrı değer grubu teşkil ederler. Madde kombinezonlarının bünyelerinde
muvazene hâlinde bulunan bu zıt değerlerden birisinin
diğerine nisbetle fazla yük, daha doğrusu fazla tesir alması;
aralarındaki muvazenenin bozulmasını intaç eder ve bozulan
bu muvazene unsurlarının tekrar muvazene hâline girebilmeleri
için birinden diğerine doğru değer akışları başlar ki bu durum
çeşitli hareketin zuhuruna sebep olur. Demek ki muvazeneyi bozacak
kadar zıtlardan birisine veya diğerine fazla değerin ilâve
edilmesi onların arasında farklı durumları meydana getirir. Bu
hâle değer farklanması veya miktarî değişmeler deriz.
* * *
Böylece her madde kombinezonu iki zıt değerin hâsılası olan
bir üniteden ibarettir. İki zıt değeri ihtiva eden bu madde ünitesinin
veya madde kombinezonunun zıtlarından yalnız bir tekini
ele alırsak onun da gene iki zıt değerden müteşekkil olduğunu
görürüz. Bu hâl tâ aslî maddeye kadar böylece devam eder, gider.
Bu sebepten bu madde kombinezonlarının her birine birer birim
düalite demek lâzım gelir. Bu tâbir iki unsuru ifade eden bir vâhit,
bir birim mânâsını taşır. Çok kaba olmakla beraber, bu birim
düalite hakkında basit bir fikir verebilmek için uzun bir mıknatıs
lâmını misal olarak gösteriyoruz. Bu lâm, tam ortasından itibaren
bir yarısı (+), diğer yarısı (-) işaretli birbirine zıt karakterde
iki türlü mıknatısiyet tezahürü gösteren bir ünitedir, bir birim-
22