İLÂHÎ NİZAM ve İLÂHÎ NİZAM KÂİNAT (Orijinal)

İLÂHÎ NİZAM VE KÂİNAT
lanmış değildirler. Bu acemi ruhlar bu safhada iken kâinattaki
basit inikâslarının mekanik yollardan geliştirilmesi için, bir madde
durumundan diğer bir madde durumuna, oradan da lüzumuna
göre başka bir madde durumuna sokula çıkarıla (Bu sözler
hakikî değil, semboliktir. Zira ruhlar hiçbir vakit maddelerin
içine sokulamaz.) maddelerin çeşitli durumları ile ve hareketleriyle
karşılaştırılırlar. Bu ilk safhadaki maddelerde, âlemimizde
görülen hareket ve şekillerin hiçbirisi yoktur. Ve onlar âlemimize
nazaran şekilsiz, amorf, darmadağınık bir hâldedir ki bunların
heyet-i umumiyesi amorf bir vasatı meydana getirmiştir.
Bu ilk kâinat maddesinin inkişaf safhasını müteakip, hidrojen
safhası dediğimiz -âlemimizin tâbi bulunduğu- bir üst safha teşekkül
edecektir. Şimdi, bu safhaya ait bilgileri veriyoruz.
* * *
Âlemimizin başlangıcı olan aslî maddesi; ilk kâinat safhasını
teşkil eden iptidaî dağınık vasatın maddelerinden meydana gelmektedir.
Madde teşekkülâtının âlemimizde, düalite prensibi ve
değer farklanması mekanizması ile kaim olduğunu görmüştük.
Bu realitenin bir neticesi olarak, âlemimizde aslî cevherin ilk hâl
ve şekillerinin husule gelişini bu mekanizmalarla birlikte mütalaa
etmek lâzım gelmektedir. Hidrojen âleminin ilk atomunun
hareketlenmesi hakkında dünya lisanı ve kelimeleri ile verilecek
bilgiler daha ziyade sembolik olacak ve sezgilere dayanacaktır.
Zira insanlar, âlemdeki ilk hareketlerin şekil ve mahiyetleri hakkında
esasen hiçbir bilgiye sahip değildirler. Âlemimizin üstüne
ait realitelerde insanların idraki nasıl bir noktadan itibaren duruyorsa,
altındaki muayyen bir noktayı da tecavüz edemez demiştik.
Fakat madde kâinatımızda cari olan kanunların ve prensiplerin
esasları birdir. Burada değişen şey bu esaslar değil, bu
kanun ve prensiplerin âlemlere göre vâki olan formları ve tezahürleridir.
Bu durum, âlemimizin alt ve üst kısımlarına ait bâzı
realiteler hakkında insanların muhtaç oldukları kıyasî sezgileri
alabilmelerine yardım eder ki bu sezgiler de kâinat hakkındaki
bilgilerin insanlara yetecek kadar tamamlanmasına kâfi gelir.
40