matematik Dergi

2021 OCAK
SAYI 01
matemat k
Y E R İ N D E D U R A M A Y A N M A T E M A T İ K Ç İ L E R İ N D E R G İ S İ
MATEMATİĞİN TARİHİ
Matemat kle lg lenen lk uygarlıklar
ÜNLÜ PROFESÖRÜMÜZ
CAHİT ARF
ATATÜRK VE
MATEMATİK
Ulu önder m z n matemat ğe
olan lg s

İÇİNDEKİLER
02
Atatürk ve matemat k
03
Cah t Arf k md r?
04
Küçük matemat kç ler m z
05
Matemat k hakkında lg nç
b lg ler
06
B razda eğlenel m

SAYFA 2
“Ben öğren m devr mde matemat k konusuna çok önem verm ş md r ve bundan hayatımın
çeş tl safhalarında başarı elde etmek ç n faydalanmış olduğumu söyleyeb l r m. Onun ç n
herkes matemat k b lg s n n çok gerekl olduğuna nanmalıdır.” Mustafa Kemal Atatürk
ATATÜRK ve MATEMATİK
Atatürk, Türk Kurtuluş Savaşı’yla b rl kte başlattığı eğ t m ve b l m savaşını son nefes ne
kadar başarıyla devam ett rm şt r. Ulu Önder’ n eğ t m ve b l m alanında gerçekleşt rd ğ
atılımlarla çok büyük başarılara ulaşılmıştır. Bu atılım hareketler nden öncel ğ alan
b l mlerden b r tanes de matemat kt r. Atatürk bu b l m alanında ter mler türetm ş, k tap
yazmış, gençler n bu b l m alanında çalışmalarına b zzat öncülük yapmıştır.
Agop D laçar anlatıyor:
"Geometr k tabını Atatürk, ölümünden b r buçuk yıl kadar önce Üçüncü Türk D l
Kurultayı’ndan hemen sonra 1936-1937 yılı kış aylarında Dolmabahçe Sarayı’nda kend
el yle yazmıştır.
1936 Sonbaharında b r gün Atatürk ben , Özel Kalem Müdürü Süreyya Ander man’ın
yanına katarak Beyoğlu’ndak Haşet K tabev ’ne gönder p uygun gördüğümüz
Fransızca Geometr k taplarından b r tane aldırttı. Bunlar Atatürk’le b rl kte gözden
geç r ld kten sonra, yazılacak Geometr k tabının genel tasarısı ç z ld . B r süre sonra
ben ayrıldım ve kış aylarında Atatürk bu eser üzer nde çalıştı. Geometr k tabı bu
emeğ n ürünüdür.”
Atatürk, bunu, b rtakım Fransızca geometr k taplarını okuduktan sonra hazırlamış ve
yapıt lk kez 1937 yılında "Geometr öğretenlerle, bu konuda k tap yazacaklara kılavuz
olarak Kültür Bakanlığınca yayınlanmıştır"
Bu 44 sayfalık yapıttak üçgen, dörtgen, beşgen, köşegen, eşkenar, k zkenar,
paralelkenar, yanal, yamuk, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesek kes t, yay,
çember, teğet, açı, açıortay, çters açı, dışters açı, taban, eğ k, boyut, kırık, çekül,
yatay, düşey, yöndeş, konum, artı, eks , çarp, bölü, eş t, toplam, oran, orantı, türev,
alan, varsayı, gerekçe g b ter mler Atatürk tarafından türet lm şt r.

SAYFA 3
ÜNLÜ PROFESÖRÜMÜZ
CAHİT ARF
1910 yılında Selan k'te doğan Arf, 26
Aralık 1997 yılında Bebek'te yaşamını
y t rm şt r. Yüksek Öğren m n
Fransa'nın Ecole Normale
Super eure'de tamamladı. B r
sürel ğ ne Galatasaray L ses 'nde
Matemat k öğretmen olarak çalıştı.
Ardından İstanbul Ün vers te's nde
Doçent adayı unvanıyla bulundu.
Doktora yapmak ç n Almanya'ya g tt
ve 1938 yılında doktorasını Gött ngen
Ün vers tes 'nde tamamladı. Türk ye'ye
dönüp İstanbul Ün vers tes 'nde önce
profesörlüğe, daha sonra Ord naryus
profesörlüğe er şt . Burada 1962 yılında
bulundu, ardından Robert Kolej 'nde
Matemat k dersler verd . Sonrasında
ABD'ye g tt . Kal forn ya
Ün vers tes 'nde konuk öğret m üyes
görev nde bulundu. 1967 yılında
Türk ye'ye döndükten sonra, ABD'den
b rçok tekl f alsa da o Ortadoğu Tekn k
Ün vers tes 'nde göreve başladı. 1980
yılında emekl oldu. Türk ye'n n
yet şt rm ş olduğu öneml b l m
nsanlarından olan Cah t Arf, çok
sayıda b l msel çalışmaya mzasını
atmıştır. 1943 yılında İnönü Ödülü, 1974
yılında TÜBİTAK B l m Ödülünü
kazandı. 1980 yılında emekl ye
ayrıldıktan sonra b le TÜBİTAK'ın
gel şt r lmes nde öneml çalışmalar
yapmıştır. Bundan dolayı Gebze
Araştırma Merkez 'nde emekl l kten
sonra görev yaptı. 1983 le 1989
yıllarında Türk Matemat k Derneğ
başkanlığı görev n yürüttü. 1997
yılında b r süred r çekt ğ kalp
rahatsızlığı dolayısıyla vefat ett .
"MATEMATİK ZATEN
HER ZAMAN VARDI,
İNSANOĞLU SADECE
ONU BULDU"
CAHİT ARF
Cah t Arf Buluşları
Ceb r konusunda yaptığı çalışmalarla
dünyada tanınan öneml b l m nsanları
arasına g rm şt r. Özell kle Sentet k Geometr
problemler n n pergel ve cetvel yardımıyla
çözüleb leceğ konusunda çalışmaları
öneml d r. C s mler n kuadrat k formları
sınıflandırılmasında ortaya gelen
değ şmezler, Arf halkaları, Arf değ şmez
olarak l teratürde yer bulmuştur.
Buluşları:
- Arf değ şmez
- Arf halkaları
- Hasse-Arf Teorem başlıca çalışmaları ve
buluşları çer s nde bulunur.
"MATEMATİK ESAS OLARAK
SABIR OLAYIDIR.
EZBERLEYEREK DEĞİL,
KEŞFEDEREK ANLAMAK
GEREKİR."
CAHİT ARF

SAYFA 4
KÜÇÜK
MATEMATİK
ÇİLERİMİZ
"ULUSLARARASI CARİBOU MATEMATİK YARIŞMASI"NDA KENDİ
KATEGORİSİNDE BİRİNCİLİK ELDE ETTİ.
NİLÜFER ŞİMŞEK
Kayser 'de yaşayan 8 yaşındak
N lüfer Ş mşek, Kanada merkezl
düzenlenen "Uluslararası
Car bou Matemat k
Yarışması"nda kategor s nde
b r nc oldu. ODTÜ Gel şt rme
Vakfı Kayser Okulları öğrenc s
Ş mşek, İng l zce düzenlenen
matemat k yarışmasında 2.
sınıftan 1582 öğrenc arasında
şamp yon olmayı başardı.
Ş mşek, AA muhab r ne yaptığı
açıklamada, "Sınav hem
eğlencel hem de zordu.
Yarışmada b r nc olacağımı
hayal edemed m ama çok
key fl yd . B r nc olduğuma çok
sev nd m." ded .Çözdüğü test
k taplarının kend s ne yardımcı
olduğunu anlatan Ş mşek,
"Çalışmalarım boşa g tmed ğ
ç n de mutluyum. A lem de çok
mutlu oldu ve sted ğ m
alacaklarını söyled ." d ye
konuştu.

İLGİNÇ BİLGİLER
Eski Babilliler matematikte temel olarak 60 sayısını
esas almışlardır. Bu yüzden günümüzde 1 dakika
60 saniye, 1 saat 60 dakika ve 1 daire 360
derecedir.
Matematikçilere göre 177.147 farklı kravat bağlama şekli
vardır.
Sizce “matematik” kelimesi hangi anlama
geliyor? Durun! Hiç uğraştırmadan cevabı biz
verelim; matematik kelimesinin kökeni Eski
Yunancada “ben bilirim” anlamına gelen
“matesis” sözcüğüne dayanıyor. Zaman içinde
dönüşen kelimenin son olarak dayandırıldığı
sözcük ise “mathematikós” ve o da
“öğrenmekten hoşlanan” anlamına gelmekte.