TÜRK KAHVESİ MÜZESİ DEFTER

TÜRK KAHVESİ MÜZESİ
'ESİNEVİ'
İ Ç T 4 4 1 / M E K A N T A S A R I M S T Ü D Y O S U
S İ N E M G Ü V E N / Ö Z G E Ö Z O Ğ L U

02

03
İÇİNDEKİLER
02
03 İçindekiler
04 Tasarımcılar
05 Türk Kahvesinin Tanımı / Yapılışı
06 Türk kahvesinin Önemi
07 Türk Kahvesi Çeşitleri
08 Türk Geleneklerinin Ayrılmaz Parçası
09 Evlilik Töreni ve Fal Bakma Geleneği
10 Osmanlı Dönemi'nin Sosyal Merkezi: Kahvehaneler
11 Geçmişten Günümüze Kahve Pişirme Araçları
12 Türk Kahvesinin Değişmezleri: Lokum ve Su
13 Biliyor Musunuz?
14 Örnek İç Mekan Görselleri
15 Örnek İç Mekan Görselleri
16 Tasarlanacak Alan: Atakule Kubbe Bölümü
17 Tasarım Konseptleri
18 Genel Mekan Kurgusu
19 Sergini Bölümleri/İşlevleri
20 Zemin kat Planı ve Asma Kat Planı
21 Zemin Kat ve Asma Kat Kesitleri
22 Detay Çizimleri
23 Aksonometrik Görünüş ve Material Board
24 Mobilyalar/Donatılar
25 Sergi Elemanları
26 Renderlar

Tasarımcılar
Özge
15 Ekim 2000’de Ankara’da doğdu. Alparslan
Anadolu Lisesi’nden mezun oldu. 2019 yılında
Sinem
8 Aralık 1999’da Ankara’da doğdu. Nesibe Aydın
Yıldızlar Lisesi’nden mezun oldu. 2019 yılında
Özoğlu
TOBB ETÜ Tasarım ve Mimarlık Fakültesine
başladı. İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı
Güven
TOBB ETÜ Tasarım ve Mimarlık Fakültesine
başladı. İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı
bölümünde eğitimine devam etmektedir.
bölümünde eğitimine devam etmektedir.
04

Tanımı / Yapılışı
Türk Kahvesi, Türkler tarafından keşfedilen kahve hazırlama ve pişirme metodunun adıdır. Özel bir tadı, köpüğü, kokusu,
pişirilişi, ikramı... kısacası, kendine özgü bir kimliği ve geleneği vardır. Önceleri Arap Yarımadası’nda kahve meyvesinin
kaynatılması ile elde edilen içecek, bu yepyeni hazırlama ve pişirme metoduyla gerçek kahve lezzetine ve eşsiz aromasına
kavuşmuştur. Kahve ile Türkler sayesinde tanışan Avrupa; uzun yıllar kahveyi, Türk kahvesi olarak bu yöntemle hazırlayıp
tüketmiştir. Güney ve Orta Amerika menşeili, arabica türü, yüksek kaliteli kahve çekirdeklerinden harmanlanan ve titizlikle
kavrulan Türk Kahvesi, çok ince öğütülür. Bir cezve yardımıyla su ve isteğe göre şeker ilave edilerek pişirilir. Küçük
fincanlarla servis yapılır. İçilmeden önce telvesinin dibe çökmesi için kısa bir süre beklenir. Diğer metotlara nazaran, Türk
metodunda kahvenin kaynatılması özellikle tercih edilen bir şeydir. Elde edilen kaynama, çok hafif bir kaynamadır ve
çoğunlukla ciddi bir ısı artışından ziyade ısınan su ile çok ince öğütülmüş kahvenin etkileşimidir.
05

Önemi
Kahve alışkanlığını Türklerden alan Avrupa ülkeleri zaman
içinde farklı tarzlar geliştirmişler ancak Türk kahvesi
neredeyse hiç değişmeden günümüze gelmeyi başarmıştır.
Pek çok bakımdan diğer kahvelerden ayrı bir yere konulması
gereken Türk kahvesinin farkının yalnızca hazırlanış ve
pişirme yönteminden kaynaklandığını söylemek de haksızlık
olur. Yaklaşık 500 yıl öncesinde Osmanlı topraklarına giren
ve hızla yaygınlaşan kahve; tarihi, ismini verdiği yapılar,
içme ve sunulma biçimi, yapımında kullanılan araçlar, “Bir
fincan kahvenin 40 yıl hatırı vardır.” özdeyişinin de açıkça
gösterdiği gibi sosyal ilişkilerdeki rolü ile Türk kültüründe
özgün bir yere sahip. Zengin bir kültürel temele dayanıyor
olması dolayısıyla da 2013 yılında 'UNESCO' tarafından
“İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi”’ne
dâhil edilen bir değer.
06

KAHVE ÇEŞİTLERİ
Sade
Türk Kahvesi
Sütlü
Türk Kahvesi
Dibek
Türk Kahvesi
Menengiç
Türk Kahvesi
Süvari
Türk Kahvesi
Kumda
Türk Kahvesi
07

Türk
Geleneklerinin
Ayrılmaz Parçası
Türkiye’de kahvenin sosyal yaşam ve kültürün başta gelen öğelerinden olduğunu ve hatta tek
başına bir kültür meydana getirdiğini iddia etmek kesinlikle abartı olmaz. Evlilik öncesi
törenlerin bir parçasını oluşturması, gelen misafirlere mutlaka ikram edilmesi, sohbetlerin
vazgeçilmez içeceği olması, fincanın dibinde kalan telvedeki şekillerin gelecekten haber
verdiğine inanılması ve mutlaka yorumlanması kahvenin yaşamın her alanında önemli bir yer
ettiğinin en güzel kanıtlarıdır.
Kahvenin Türk kültüründeki yeri, kökenini bu içecekten alan kahverengi, kahvaltı gibi
kelimelerle de kendini gösteriyor.
Bir fincan kahvenin 40 yıl hatırı vardır..
08

İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasıdır.
09
Kahve, Türk geleneklerinden biri olan evlilik
törenlerinin ayrılmaz parçasıdır. Müstakbel
damada mutlaka kahve ikram edilir. Bu
kahvenin müstakbel gelin tarafından
pişirilmesi önem taşır.
Evlilik Töreni
ve Fal Bakma
Geleneği
Kahvenin dibinde kalan ve içilmeyen telve Türk kahvesine
özgü fal geleneğinin de ortaya çıkmasına neden olmuştur.
Telvedeki şekiller ve bardakta bıraktığı izler yorumlanarak
kahveyi içen kişinin geleceği hakkında tahminlerde
bulunulur. Kahve kültürü etrafından gelişen el sanatları
ürünlerinden kahve fincanları, cezveler ve tepsiler
dostlarınıza Türkiye’den götürebileceğiniz en güzel
hediyelikler arasında.

Osmanlı Dönemi'nin Sosyal Merkezleri: Kahvehaneler
16. yüzyılın başlarında kahvenin İstanbul’a gelmesi ve yeni
bir hazırlanma metodu ile pişirilerek sunulmaya
başlanmasının ardından ismini bu içecekten alan
kahvehaneler tüm imparatorluğa yayılmıştır. Kitap ve
şiirlerin okunduğu, edebiyat sohbetlerinin yapıldığı, satranç
ve tavlaların oynandığı bu mekânlar kısa zamanda Osmanlı
Dönemi sosyal yaşamının önemli mekânları haline gelmiştir.
Her ne kadar Osmanlı Dönemi’ndeki kimliklerinden
uzaklaşmalarına ve ismini aldıkları kahveden çok çay içilen
mekânlar haline gelmelerine rağmen günümüzde de hemen
her mahallede koyu sohbetlerin yapıldığı kahvehaneler bu
mirasın bir devamını oluşturuyor.
10

Geçmişten Günümüze Kahve Pişirme Araçları
15.yy
16.yy
18.yy
Kazan ve Bakraç
Güğüm ve İbrik
İlk Cezve
20.yy 21.yy 21.yy
11
Bakır Cezve Elektronik Cevze Türk Kahvesi Makinesi

Türk Kahvesinin
Değişmezleri:
Lokum ve Su
Türk kahvesi geleneksel olarak su ve lokum
ile birlikte ikram edilir. Suyun kahveden
önce içilmesi kahvenin boğazdan daha
kolay geçmesine olanak sağladığı
inancıyla bağlantılı.
Tarihi yine Osmanlı Dönemi’ne kadar giden
ve Türk kültürünün bir başka önemli parçası
olan lokum ise kahve ile birlikte ikram
edilen en önemli lezzet.
12

Biliyor Musunuz?
Türk kahvesi dünyanın en eski kahve pişirme
yöntemiyle hazırlanır.
Hazırlanış ve sunuş biçimiyle dünya
üzerindeki tüm kahvelerden farklıdır.
Kahve falı yalnızca Türk kahvesine özgü bir
gelenektir.
Kahve tüm dünyaya Osmanlı İmparatorluğu
sayesinde yayılmıştır.
13
Türk kültüründeki yeri sayesinde UNESCO
“İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Miras
Listesi”ne girmiştir.

Örnek İç Mekan
14

Görselleri
15

Tasarlanacak Mekan: Atakule Kubbe Bölümü
Tasarımı Mimar Ragıp Buluç’a ait olan yapı 1980 li yılların sonunda inşa edildi. Başkent Ankara’nın simgesel
yapılarından biri olan Atakule ve ona bağlı alışveriş birimleri uzun süre kullanıldı. 2009 yılında yapının el
değiştirmesi sonucunda yapının yeni sahibi olan Atakule Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. projede güncel
gereksinimlere yönelik bazı tadilatlar ve düzenlemeleri gerçekleştirme kararı aldı.
2010 yılında başlayan yenileme projesi kapsamında alternatif çalışmalar yapıldı. İlk öneriler de mevcut
yapının tüm strüktür sistemi korunarak çeşitli şemalar geliştirildi. Bu çalışmalarda kule ve kule üzerinde yer
alan döner platform korunarak alt kütlede yeni gereksinimlere göre düzenlemeler yapıldı. Bu düzenlemelerin
çıkış noktasını yeni işlevsel kurgunun yanı sıra Botanik parkı ile kurulmaya çalışılan bir süreklilik ilişkisi
oluşturdu. Bu aşamada dolaşım düzeni, botanik parkı manzarası, mağazaların büyüklüğü, konumu ve
otoparkın verimliliği irdelendi, yeni bir plan şeması önerildi. Geliştirilen alternatif projede ise kulenin ve
yakın çevresinin korunması, onu saran kütlenin ise yıkılarak yapılması seçeneği üzerinde duruldu. Bu
öneride kule özel önlemlerle korunarak alt kütlenin yeni bir taşıyıcı sistem içinde ele alınması ve özellikle
otopark olanağının arttırılması hedeflendi. Önerilen merkezi atrium botanik pakı eksenine alınarak dolaşım
alanları küçültüldü, yapının içinden çıkan kule atriyumun bir parçası olarak değerlendirildi. Teraslarla yukarı
doğru açılan iç boşlukta mevcut parkla bir süreklilik ilişkisi oluşturulması, böylelikle yapıya değer katan
zengin bir mekan deneyimi sağlanması hedeflendi.
Tür: Kule ve Alışveriş Merkezi
Şehir: Ankara
Açılış: 13 Ekim 1989
Tamamlanma: 1989
Tadilat Sonrası Kubbe Açılışı: 19 Mayıs 2022
16

1.
Tasarım Konsepti: AKIŞKANLIK
1
2
3
4
17
2. Tasarım Konsepti: DALGALANMA

Genel Mekan Kurgusu
Karşılama Alanı: Ziyaretçilerin bilet alabileceği ve bilgi
edinebilecekleri bir alandır. Ayrıca, diğer ziyaretçi tanıdıklarını
beklemeleri için 'bekleme alanı' olarak da çalışmaktadır.
Servis Alanı (WC): Ulaşımı kolay olması adına müzenin girişine
konumlandırılmıştır. Müzede her alanda düşünüldüğü gibi servis
alanlarında da engelli bireyler düşünülmüştür.
Kahve Yapım ve Tadım Alanı: Ziyaretçiler görevli birisi
yardımıyla kontrollü şekilde türk kahvesi yapabilir, içebilir ve
mekanda bulunan dijital kahve falı makinelerinden fiş alarak
kahve falı baktırabilirler.
Seminer/Amfi Alanı: Türk kahvesi ile ilgili düzenlenen
seminerlere katılım sağlanması için oluşturulan bir alandır.
Cafe ve Hediyelik Eşya Alanı: İki alan birlikte çözülmüş ve
böylelikle alandan tasarruf yapılmıştır. Ziyaretçiler hediyelik
eşya olarak cezve, fincan, türk kahvesi çeşitleri ve lokum
alabilirler.
Sergi Alanı: Kendi arasında beş bölümden oluşmaktadır.
18 18

Popüler Kahveler Sergisi: Dünya çapında en popüler olan
kahveler ve ana vatanları hakkında bilgiler verilir. Ziyaretçilerin
iki seperatör arasında dolandırılarak kahveler hakkındaki genel
bilgiyi edinmesi amaçlanır.
Çekirdek ve İklim Sergisi: Kahve çekirdeğinin oluşum süreci ve
iklimi hakkında bilgiler verilir, maketlerle canlandırmalar yapılır
ve interaktif ekranlarla ziyaretçilere deneyim sunulur.
Çini ve Desen Sergisi: Türk kahvesi fincanlarında kullanılan
seramik ve motifler hakkında detaylı bilgiler verilir.
Geçmişten Günümüze Kahve Pişirme Elemanları Sergisi: Kazan
ve bakraçlardan başlayarak makinelere kadar uzanan türk
kahvesi pişirme elemanlarının öyküsü ziyaretçilere aktarılmıştır.
Türk kahvesi Tarihi Sergisi: Hem türk kahvesinin ortaya çıkışı
ve Osmanlı'ya nasıl geldiğinden başlayarak günümüze kadar olan
değişim süreci, hem de türk kahvesinin yapılış ı ve çeşitleri
hakkında bilgiler aktarılır. Bölücülere açılan yırtıklardaki dijital
ekranlar aracılığıyla ziyaretçiler bu bilgileri edinir.
19 19
Sergini Bölümleri/İşlevleri

ZEMİN KAT PLANI VE ASMA KAT PLANI
ZEMİN KAT
ASMA KAT
20

ZEMİN KAT VE ASMA KAT KESİTLERİ
AA' KESİT
BB' KESİT
21

DETAY ÇİZİMLERİ
22

23
AKSONOMETRİK GÖRÜNÜŞ / MATERIAL BOARD

SERGİ ELEMANLARI
ÇİNİ VE DESEN SERGİLEME ELEMANI
ÇEKİRDEK VE İKLİM SERGİLEME
ELEMANI
24

POPÜLER KAHVE TANITIMI
SERGİLEME ELEMANI
TÜRK KHAVESİ TARİHÇESİ
SERGİLEME ELEMANI
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE KAHVE
PİŞİRME ELEMANLARI SERGİSİ
25

RENDERLAR
26

27
Karşılama Alanı

Cafe ve Hediyelik Eşya Alanı
28

Amfi / Seminer Alanı
29

Popüler Kahveler ve
Çekirdek/İklim Sergisi
30

31
Tarihçe Sergisi

Kahve Pişirme Elemanları
Sergisi
32

Türk Kahvesi Yapım
ve Tadım Alanı
33

Dijital Fal Alanı
32

Genel Görünüş
33