26.10.2022 Views

İlk sayfa Biyofizik jenerik

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Biyofizik

Dr. Enes AKYÜZ

Sağlık Bilimleri Üniversitesi

Uluslararası Tıp Fakültesi

Biyofizik Anabilim Dalı

NOBEL TIP KİTABEVLERİ


© 2023 Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti.

Biyofizik

Dr. Enes AKYÜZ

ISBN: 978-605-335-725-4

5846 ve 2936 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri yasası hükümleri gereğince herhangi bir bölümü, resmi veya yazısı, yazarların ve

yayınlayıcısının yazılı izni alınmadan tekrarlanamaz, basılamaz, kopyası çıkarılamaz, fotokopisi alınamaz veya kopya anlamı

taşıyabilecek hiçbir işlem yapılamaz.

NOBEL TIP KİTABEVLERİ TİC. LTD. ŞTİ.

Millet Cad. No: 111 Çapa-İstanbul

Tel : (0212) 632 83 33

E-posta : destek@nobeltip.com

DAĞITIM

Tel : (0212) 771 52 11 - (0212) 771 33 09

E-posta : hasannazli@nobeltip.com

Yayımcı

Yayımcı Sertifika No : 50192

Baskı / Cilt

Matbaa Sertifika No : 47479

Şekil Tasarım

Sayfa Tasarımı - Düzenleme

Kapak Tasarım

Baskı Tarihi

: Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti.

Millet Cad. No:111 34104 Fatih-İstanbul

: Vadi Grafik Tasarım ve Reklamcılık Ltd. Şti.

İvedik Org. San. 1420. Cad. No: 58/1

Yenimahalle/Ankara

: Feyza Şule Aslan

: Hakkı Çakır

: Nobel Tıp Kitabevleri

: Eylül 2022 - İstanbul


Önsöz

Biyofizik, Temel Tıp Bilimlerinin en zor ve karmaşık alanlarından biridir. Hem Fizik

hem de Biyoloji alanlarına ait temel bilgilerin ancak iyi seviyede bilinmesiyle Biyofizik

konuları anlaşılabilir. Üniversitelerde öğrenciler için de oldukça kaotik olan Biyofizik,

dersten önce yapılan iyi literatür taramasıyla konular daha anlaşılır hale gelmektedir. Bu

açıdan kitabın temel amacı, tüm lisans ve lisansüstü öğrencilerine Biyofizik açısından

temel bir kaynak olmaktır.

Biyofiziğe giriş konusuyla başlayan ve sonrasında Biyofizik genel tarihiyle devam

eden kitap bölümleri, temel Fizik nicelikleri olan basınç ve kuvvet üzerinden biyolojik

sistemlerin tanımlandığı bölümlere kadar devam etmiştir. Özellikle, biyolojik canlıların

elektriğine dair detaylı bilgilerin yer aldığı bu kitapta, elektromanyetizmaya geçiş

yapılarak çok küçük parçacıklara ait Fizik açısından tanımlamalar da yapılarak tanı/

tedavideki kullanımları tartışılmıştır. Manyetik rezonans görüntüleme, ultrasonografi

ve bilgisayarlı tomografi gibi seçkin görüntüleme yöntemlerinin temel Fizik ilkeleri cinsinden

anlatıldığı bölümlere ek olarak vücudun; beyin, kalp ve iskelet kası gibi özellikli

dokularından yapılan EEG, EKG ve EMG elektriksel ölçüm yöntemleri de tartışılmıştır.

Her bölümün sonunda bir özet ve kaynakça eklenmiştir. Bölüm sonlarında, uygun olması

halinde, “Klinik Yaklaşım” başlığı altında ilgili konunun klinikteki yeri ele alınmıştır.

Hazırlanan bölümlerin en önemli özelliği yalın bir Türkçe ile ifade edilmesidir. Çok

yoğun çabaya rağmen yine anlaşılmayan yerlerin olma ihtimali vardır. Bu doğrultuda,

eksik kalan veya anlaşılması karmaşık olan yerlerde diğer iyi eserlere başvurmanız gerekebilir.

Yalın Türkçe çabasının yanı sıra, tüm bölümler yoğun şekil kullanımıyla desteklenmiştir.

iii


iv

Önsöz

Şekil yoğunluklu anlatım, kitabın en önemli

özellikleri arasındadır. Şekiller temelde üç kaynaktan

elde edilmiştir. Birincisi biorender.com adresinin

Premium ücretli hesabı kullanılarak Tıp Fakültesi

öğrencisi Sayın Feyza Şule Aslan’ın hazırladığı

şekillerdir. Premium hesaptan hazırlanmış olsa da,

biorender.com uygulamasından çizilen tüm şekillerin

yasal hakları Biorender uygulaması sahiplerine

aittir. İkincisi ise, wikipedia.org adresinde yer alan

ücretsiz olarak kullanıma açık olan şekiller tercih

edilmiştir. Son kaynak ise Biyofizik alanının en

önemli konularından “İyon kanalları” başlığının

akla ilk gelen profesörü olan Prof. Bertil Hille’in

e-posta üzerinden kullanımına izin verdiği şekilleridir.

Feyza Hanımın çizdiği figürlerin oluşturulmasında,

ilgili bölümdeki konunun çevresinde

yer alan bilimsel kitap, orijinal araştırma, derleme

makalesi veya bilimsel internet sayfası gibi kaynaklar

referans alındı. İkinci kaynak olan Wikipedia

web-sayfası ise özellikle tarihi isimlerin fotoğrafı

için bizlere referans olmuştur. Sayın Profesör Bertil

Hille’in destek olduğu iyon kanalları bahsindeki şekiller

ise, çizimi ve dizaynı günlere mal olacakken

bize çok büyük bir kolaylık sağlamıştır.

Birinci bölüm olan “Biyofizik nedir? Biyofiziksel

temel kavramlar” konusunda Biophysics

Journal dergisinde yer alan makalelerin yanı sıra,

literatür taranarak temel kavramların ve Biyofizik

alt konularının bilgisi kaydedildi. İkinci bölümde

“Biyofiziğin tarihçesi ve en iyi biyofizikçiler”

konusu işlendi. Burada yine ansiklopedik bilgilerin

sunulması gerekiyordu. Bu açıdan başta The

Stanford Encyclopedia of Philosophy isimli ansiklopedik

kaynağı olmak üzere, JAMA gibi dergilerde

yayınlanmış eserlerden Biyofizik alanının

oluşumuna katkı sağlamış önemli araştırmacıların

bilgileri edinildi. Üçüncü bölümde ise “Biyosistemlere

biyofiziksel yaklaşım” başlıklı konular

değerlendirildi ve büyük ölçüde sayın Prof. Reinhard

Lipowsky’nin de izniyle onun eserlerindeki

konulardan ve şekillerden ilham alındı. Bölüm 4’e

gelindiğinde, “Atomik yapı: etkileşimler ve biyofiziksel

kuvvetler” konusunda da basit bir anlatım

hedeflendi ve literatürün yanı sıra özellikle Khan

Academy adlı kuruluşun basit anlatımından ve

resimlerinden faydalanıldı. Bölüm 5 olan “Biyofizikte

akışkanlar ve gazlar” konusunda önce temel

Fizik parametreleri basit bir dille anlatıldı, sonrasında

da uluslararası Fizyoloji ve Biyofizik kitaplarından

faydalanıldı. “Elektromanyetizmanın

fiziksel temelleri” konusu Bölüm 6’yı oluşturdu

ve temel radyofizik literatür taraması bu bölümü

anlatmaya yardımcı oldu. Yedinci bölümde “Elektromanyetizmanın

hücreye biyofiziksel etkisi”

konusu ele alındı. Burada, radyasyon ışınlarının

kanserli dokulara uygulandığı klinik makaleler referans

alınarak anlatıldı ve tedavisi temsili resimlerle

ele alındı. Bölüm 8 olan “Temel görüntüleme

yöntemlerinin biyofiziği” konusu ışınların kullanımıyla

elde edilen görüntülerin bilgisayardaki

grafik yorumunu belirledi ve alandaki Computered

Tomography: Physical Principles gibi önemli kitaplardan

faydalanıldı.

Bölüm 9’da “Membran biyofiziği” konusu anlatıldı

ve özellikle Tang ve ark.’nın kaleme aldığı “Soft

materials as biological and artificial membranes”

makalenin şekillerinden ve metninden ilham alındı.

“Aksiyon Potansiyeli” konusu 10. Bölüm olarak

yazıldı ve geniş bir literatür taraması ile hazırlandı.

Bölüm 11 olan “İyon Kanalları” konusu ise başta

Prof. Bertil Hille’in makaleleri olmak üzere uygun

literatüre bağlı olarak yazıldı. Bölüm 12, “Kasların

Biyoelektriği” olarak seçildi ve hazırlanmasında literatür

taramasının yanı sıra özellikle düz kasların

kasılmasını anlatan basicphysiology.com web sayfasından

faydalanıldı. Bölüm 13’teki “Elektrik akım-


Önsöz

v

larına biyofiziksel yaklaşım” konusu ise, hem

Fizik hem de temel Tıp alanı araştırma ve derleme

makalelerinden yararlanarak şekillerinden de esinlenerek

hazırlandı. “Biyomekanik” konusu Bölüm

14’tü ve hazırlanmasında ağırlıklı olarak Prof. Duane

Knudson’un Fundamental of Biomechanics adlı

kitabı ve Prof. Susan J. Hall’un Basic Biomechanics

isimli eserden faydalanıldı.

Bölüm 15’te “Duyu Biyofiziği” konusuna geçiş

yapıldı, genel itibariyle uygun güncel literatüre

bağlı kalınarak anlatıldı. “Görme Biyofiziği”

konusunun anlatıldığı Bölüm 16’da büyük ölçüde

sayın Prof. David R. Miller’ın da izniyle The Physics

of Vision adlı eserinden faydalanılarak kaleme

alındı, oradaki şekillerden ilham alındı. Bölüm

17, “İşitme Biyofiziği” olarak belirlendi ve güncel

literatürde yer alan metin/figürler harmanlanarak

hazırlandı. Bölüm 18 olan “Beynin elektriksel aktivitesi”,

temel olarak Frontiers yayınevinin Young

Minds adlı serisinden faydalanılarak hazırlanırken

diğer konu ilişkili literatürden de faydalanılarak

yazıldı. “Kalbin biyoelektriği” konusu Bölüm

19’dur, Prof. Galen S. Wagner’in Cardiac Electrical

Activity adlı kitabının temelini oluşturmasıyla hazırlanan

bölümde diğer güçlü araştırma ve derleme

makalelerinden de faydalanıldı. Bölüm 20 olan

“Dolaşım Biyofiziği”; Fizik, mühendislik ve Tıp

alanlarındaki kitap ve makalelerden yararlanılarak

yazılması açısından oldukça kıymetliydi. Bu eserlerin

önemlisi, Dr. Susan Whittemore’un yazdığı

The Circulatory System kitabıydı. Bölüm 21’de ise

“Solunum Biyofiziği” konusu anlatıldı ve Springer

yayınevinde yayınlanan Prof. I.P. Herman’a ait Fluid

Pressure, Fluid Flow in the Body, and Motion in

Fluids adlı eser konu anlatımının temelini oluşturdu.

Son konu olan “EEG, EMG ve EKG” gibi elektriksel

aktivite ölçüm cihazlarının temel mekanizmasının

anlatımında Prof. Paul Nunez ve Ramesh

Srinivasan’in yazdığı Electrical Fields of the Brain

adlı eserin yanı sıra, Prof. F. Kusumoto’nun kaleme

aldığı ECG Interpretation: From Pathophysiology to

Clinical Application kitabından faydalanıldı.

Kitabın İçindekiler ve Dizin kısımlarında, kitapta

yer alan denklemlerin kitap formatına uygun

hazırlanmasında Tıp Fakültesi öğrencileri Betül

Rana Çelik ve Habibe Eyvazova yardımcı oldu.

Kitabın şekillerine ait formatı oluşturmada Sayın

Hakkı Çakır öncülük etti. Kitabın sayfa dizaynını,

içerik düzenini ve kapağını belirlemede Sayın Erol

Biroğlu her zaman destek oldu.

Kitabın kapağında yer alan şekil, bir hücrenin

sahip olduğu biyosistemdir. Bu biyosistemi oluşturan

birimleri, Biorender uygulamasından tek tek

yerine ekleyerek çizen Feyza Şule Aslan kitap kapağının

belirlenmesinde başrol oynadı. Tüm kitapta

196 tane şekil bulunmaktadır. Bu şekillerin 173

tanesi yine Biorender uygulaması üzerinden Feyza

Şule Aslan tarafından hazırlandı. Geri kalan 23

şeklin; 13 tanesi Wikipedia’dan, 10 tanesi ise sayın

Prof. Bertil Hille’in yazılı izniyle makalelerinden

alındı ve kitaba eklendi.

Son olarak, bu kitap her ne kadar büyük bir

özveriyle hazırlanmış olsa da eksik kalan, anlam

karmaşıklığına yol açan veya yazım hataları olan

yerler barındırabilir. Bu olası hataların kitabın bir

sonraki baskısında düzeltileceğini şimdiden temin

ederiz. Biyofizik alanında aktif veya emekli olan

çok tecrübeli ve alana damga vurmuş değerli hocalarımın

gelecekte hazırlayacakları kitaplar, muhtemelen

şu anki eserden daha iyi olacaktır. Tekrar

ifade etmek gerekirse, bu eserin temel amacı Tıp,

Diş Hekimliği, Eczacılık, Fizik Tedavi-Rehabilitasyon

ve meslek yüksekokulunda yer alan bölümlerde

okuyan lisans öğrencilerine ve Biyofizik

alanında yüksek lisans/doktora yapan lisansüstü

öğrencilerine bir kaynak oluşturmaktır.



Teşekkür

Beni Biyofizik alanına kazandıran, bu alanda doktora yapmamı sağlayan ve her zaman

desteğini hissettiğim sayın danışmanım Prof. Dr. Pınar Mega Tiber’e minnettarım.

Attığım her adımda beni desteklemesi, bu alanda ilerlememe güç veriyor. Prof. Dr. Oya

Orun hocama da ayrıca teşekkür ederim, doktora sırasında ve sonrasındaki desteğini

unutamam. Akademik camiadaki en yakın dostum ve çalışma arkadaşım sayın Doç.

Dr. Züleyha Doğanyiğit hocama teşekkür ederim. Şu an çalıştığım kurum olan Sağlık

Bilimleri Üniversitesi rektörlüğüne, Uluslararası Tıp Fakültesi dekanlığına ve değerli

öğretim üyesi arkadaşlarıma destekleri için teşekkür ederim.

Kitabın şekillerini hazırlayan, her bölüm bitişinde genel okumasını yapan Sayın

Feyza Şule Aslan’a çok teşekkür ediyorum. O olmasaydı, muhtemelen bu kitabı yazmak

yıllar sürerdi. Betül Rana Çelik ve Habibe Eyvazova da her bölüm sonrası genel okumalar

yaparak çok güçlü katkılarda bulundular. Lisans öğrencisi olmalarına rağmen sahip

oldukları geniş görüşlülük ve öğrenci gözüyle değerlendirme önceki yazdığımız eserlerde

elde edilen başarıyı bu eserde de sağlayacaktır diye düşünüyorum.

Son olarak, tabii ki, değerli kardeşlerime, anneme ve babama; bana olan güvenleri ve

her zamanki destekleri için sonsuz sevgilerle teşekkür ederim.

Temmuz, 2022

vii



İçindekiler

1

Biyofizik Nedir?

Biyofiziksel Temel Kavramlar . . .1

TEMEL BİYOFİZİKSEL KAVRAMLAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6

BİYOFİZİĞİN TIP DÜNYASINDAKİ YERİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .8

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10

2

Biyofiziğin Tarihçesi ve

En İyi Biyofizikçiler . . . . . . . . . . . . . . . 13

BİYOFİZİĞİN TARİHÇESİ ve EN İYİ BİYOFİZİKÇİLER . . . . . . . . 13

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

3

Biyosistemlere Biyofiziksel

Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

BİYOSİSTEMLERE BİYOFİZİKSEL YAKLAŞIM . . . . . . . . . . . . . . . 27

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

4

Atomik Yapı: Etkileşimler ve

Biyofiziksel Kuvvetler . . . . . . . . . . . . 39

ELEKTRON BİLGİSİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

İYONİK BAĞ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

KOVALENT BAĞ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

HİDROJEN BAĞLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

METALİK BAĞ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

MOLEKÜLER KUVVETLER . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

MOLEKÜLLER ARASI KUVVET TÜRLERİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

Dipol-dipol Etkileşimleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

London Dağılma Kuvveti (London Dispersiyon Kuvveti) . 49

Van der Waals Kuvvetleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52

5

Biyofizikte Akışkanlar ve

Gazlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

AKIŞKANLIK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

Newtoniyen Akışkanlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

Non-Newtoniyen Akışkanlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58

AKIŞKANLIKTA BASINÇ KAVRAMI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58

ix


x

İçindekiler

KAN BASINCI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

Fiziksel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

Klinik Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

GÖZDEKİ BASINÇ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

AKCİĞERLERLE İLİŞKİLİ BASINÇ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

OMURİLİK VE KAFATASI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

MESANE BASINCI. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

İSKELET SİSTEMİNDEKİ BASINÇLAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

ÖNEMLİ GAZ YASALARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

İdeal Gaz Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

Boyle Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

Charles Yasası ve Gay-Lussac. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

Dalton Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

GAZLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

Düşük Yoğunluk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

Belirsiz Şekil veya Hacim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

Sıkıştırılabilirlik ve Genişletilebilirlik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65

Yayılım, Diffüzivite . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65

GAZ DİFÜZYON FİZİĞİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65

Gazların Sıvılardaki Difüzyonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

Oksijen Difüzyonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

CO 2

Difüzyonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67

6 Elektromanyetizmanın

Fiziksel Temelleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

SPEKTRUMDA YER ALAN DALGA TİPLERİ . . . . . . . . . . . . . . . . 72

Gama Işınları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

X-ışınları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73

Mor Ötesi (Ultraviyole) Işınlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73

Görünür Işık . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73

Kızılötesi (İnfrared) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74

Mikrodalgalar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74

Radyo Dalgaları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

EVREN KAYNAKLI ELEKTROMANYETİK ALAN . . . . . . . . . . . . . 75

ALAN ÇEŞİTLERİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

Statik Alanlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

Çok Düşük Frekanslı Alanlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

Yüksek Frekanslı Alanlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

Statik Elektromanyetik Alan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77

Çok Düşük Frekanslı Elektromanyetik Alan . . . . . . . . . . . . . . 77

Yüksek Frekanslı Elektromanyetik Alan . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

RADYASYON . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79

α Parçacıkları. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80

β Parçacıkları. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

Gama Işınları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84

7 Elektromanyetizmanın

Hücreye Biyofiziksel Etkisi . . . . . 85

AKTİFLİK ve YARI ÖMÜR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86

RADYOAKTİF ÇEKİRDEKLERDE RADYASYON BİRİMLERİ . . . 87

Radyoaktivite Şiddet Birimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

Radyasyon Enerji Birimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

Radyasyon Şiddet Birimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

Absorbsiyon (Fiziki) Doz Miktarı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

Biyolojik Doz Birimi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89

ALFA BOZUNUMU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89

BETA BOZUNUMU (β – ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89

BETA BOZUNUMU (β + ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89

X-IŞINLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91

GAMA IŞINLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93

AKUT ve KRONİK RADYASYONUN BİYOLOJİK ETKİLERİ . . . 93

ELEKTROMANYETİK ALANLARIN BİYOLOJİK ETKİSİ . . . . . . . 96

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

8

Temel Görüntüleme

Yöntemlerinin Biyofiziği . . . . . . . . . . 99

MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEME . . . . . . . . . . . . . . . . 100

Görüntü Oluşumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

Paramanyetik Elementler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

Ferromanyetik Elementler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

ULTRASONOGRAFİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

Ultrason Tanımı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107

Piezoelektrik Etkisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107

Doppler Etkisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110

BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111

Projeksiyonlarda Görüntü Elde Edilmesi . . . . . . . . . . . . . . . . 112

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117

9 Membran Biyofiziği . . . . . . . . . . . . . . . 119

MEMBRANLARA GENEL BAKIŞ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

MEMBRAN AKIŞKANLIĞI CİNSİNDEN BİYOFİZİKSEL

YAKLAŞIMLAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

BİYOLOJİK MEMBRANIN GENEL ORGANİZASYONU. . . . . . 121

LİPİD YAPI ve ASİMETRİKLİK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

BİYOLOJİK MEMBRAN YAPISI ve İŞLEVİ . . . . . . . . . . . . . . . . . 124

YAPAY MEMBRAN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Lipozomlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Niozomlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126


İçindekiler

xi

DQAsomlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Polimerik Membran . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Miseller . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

MEMBRANLA İLGİLİ BİYOFİZİKSEL ÖZELLİKLER . . . . . . . . . 128

Biyoelektrik Özellikler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128

Membran Elektrik Alan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128

Membran Kapasitansı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128

Membran Potansiyeli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

Denge Potansiyeli (Ters Potansiyel) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

10 Aksiyon Potansiyeli . . . . . . . . . . . . . . . 135

TAŞINIM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

UYARILABİLİRLİK DURUMU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

UYARILABİLİRLİĞİN EŞDEĞER DEVRELERİ . . . . . . . . . . . . . . . 137

AKSİYON POTANSİYELİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138

Aksiyon Potansiyeli Sayısal İfadesi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141

MİYELİNLİ İLETİMDE AKSİYON POTANSİYELİ . . . . . . . . . . . . 144

Kablo Teorisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146

ELEKTRİK SİNAPSLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146

KİMYASAL SİNAPSLAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

NÖRON-KAS KAVŞAĞI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

KAS HÜCRELERİNDE GELİŞEN AKSİYON POTANSİYELLERİ147

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148

11 İyon Kanalları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149

TAŞINIM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

TARİHSEL YAKLAŞIM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150

İYON KANALLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150

Genel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150

Yapısal Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151

İşlevsel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153

Voltaj Kapılı İyon Kanallarının İşlevleri . . . . . . . . . . . . . . . . 153

Kanal İşlevini Etkileyen Farmakolojik Yaklaşımlar . . . . . . 155

Voltaj Kapılı İyon Kanallarının Yapısal

Modelleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

Voltaj Kapılı Sodyum Kanalı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

Voltaj Kapılı Kalsiyum Kanalı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

Voltaj Kapılı Potasyum Kanalı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157

İyon Seçicilik Filtresi ve Gözenek İlişkisi . . . . . . . . . . . . . . . . 159

İyon Kanalı İnaktivasyonu Nedir? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160

İyon Kanalı Çeşitleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162

Voltaj Kapılı Sodyum, Kalsiyum ve Potasyum Kanalları 162

Sodyum Kanalları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163

Kalsiyum Kanalları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163

Potasyum Kanalları . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163

Seçici Olmayan Kanallar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164

İYON POMPALARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165

İYON KANALI BOZUKLUKLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

12 Kasların Biyoelektriği . . . . . . . . . . . . 171

KAS HÜCRELERİNDE ELEKTRİKSEL OLAYLAR . . . . . . . . . . . . 172

Nöromüsküler Kavşak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

KASLARIN UYARILABİLİRLİĞİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175

KASLARDA AKSİYON POTANSİYELLERİ . . . . . . . . . . . . . . . . . 176

UYARMA-KASILMA EŞLEŞMESİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179

KAS KASILMASI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180

İskelet Kası Kasılması . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180

Düz Kas Kasılması . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183

13

Elektrik Akımlarına

Biyofiziksel Yaklaşım . . . . . . . . . . . . 185

ELEKTRİK ALAN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186

ELEKTRİK AKIMININ TEDAVİDEKİ YERİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192

İyontoforez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

Transkütanöz Elektriksel Sinir Stimülasyonu

(Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation; TENS) 193

Elektriksel Kas Stimülasyonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194

Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu (FES) . . . . . . . . . . . . . . . 195

Girişimsel Akım Tedavisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

Yüksek Gerilim Darbeli Galvanik Uyarım. . . . . . . . . . . . . . . . 195

Mikroakım Stimülasyonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

BİLEŞİK AKSİYON POTANSİYELİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

Periferik Sinir Lifleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196

Bileşik Aksiyon Potansiyeli Ölçümü . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200

14 Biyomekanik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

Eylemsizlik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203

Kütle . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203

Kuvvet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203


xii

İçindekiler

Ağırlık Merkezi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

Ağırlık . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

Basınç . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

Tork . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

İmpuls . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205

BİYOMEKANİK YAKLAŞIM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205

BİYOMEKANİKTE BİYOLOJİK YAPISAL

TEMELLER . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206

Kas-İskelet Sistemi Mekaniği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206

Eklem Biyomekaniği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206

Mekanik Stres . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208

Tekrarlayan ve Akut Yükler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

İNSAN İSKELET KASININ BİYOMEKANİĞİ . . . . . . . . . . . . . . . . 210

Uzayabilirlik ve esneklik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210

İskelet Kası İşlevi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211

Kas Yorgunluğu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213

Retina ve Fotoreseptörler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231

Dalga Boyu Hassasiyet Aralığı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233

Elektriksel Sinyal Süreci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236

17 İşitme Biyofiziği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239

MEKANİK UYARTI: SES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239

Akustik Empedans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241

Frekans ve Dalga Boyu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241

Sesin Duyusal Özellikleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241

İNSAN İŞİTSEL SİSTEMİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243

İşitsel Sisteme İyonik Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245

Klinik Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246

15 Duyu Biyofiziği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215

DUYU ORGANLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217

DUYU RESEPTÖRLERİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217

Duyusal Modaliteler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217

Kemoreseptörler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218

Fotoreseptörler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218

Mekanoreseptörler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219

Termoreseptörler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219

Nosiseptörler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219

YAPISAL ve İŞLEVSEL DEĞERLENDİRME . . . . . . . . . . . . . . . . 220

Duyusal Korteks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

UYARANLARIN KARAKTERİSTİĞİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

Eşikler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221

Mutlak Eşik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221

Diferansiyel Eşik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221

UYARANLARIN BİYOELEKTRİKSEL YAKLAŞIMI . . . . . . . . . . . 222

DUYUSAL İŞLEME ADIMLARI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222

RESEPTÖRLERİN UYARANLARA ADAPTASYONU . . . . . . . . . 224

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225

16 Görme Biyofiziği . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227

GÖRME İŞLEMİNDE YAPISAL YAKLAŞIM. . . . . . . . . . . . . . . . . 228

GÖRME İŞLEMİNDE İŞLEVSEL YAKLAŞIM . . . . . . . . . . . . . . . . 229

Kırılma: Snell Yasası. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229

Lens ve Konaklama Eylemi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230

18 Beynin Elektriksel Aktivitesi . . 247

BEYİN BİLGİSİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247

BEYNE HÜCRESEL YAKLAŞIM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248

Nöronların Alt Birimleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248

Gliyanin Alt Birimleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249

ELEKTRİKSEL AKTİVİTE TANIMI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250

BEYİNDE ELEKTRİKSEL AKTİVİTE İFADESİ . . . . . . . . . . . . . . . 250

ELEKTRİKSEL ve KİMYASAL İLETİM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258

19 Kalbin Biyoelektriği . . . . . . . . . . . . . . 259

KALBİN ANATOMİK ORYANTASYONU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260

KALBİN TEMEL ELEKTRİKSEL ANATOMİSİ . . . . . . . . . . . . . . . 261

KALBİN ÖZEL UYARTI SİSTEMİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262

KARDİYAK AKSİYON POTANSİYELİ OLUŞUM SÜRECİ . . . . . 264

Kardiyak Aksiyon Potansiyeli ve Evrelerinde Gerçekleşen

İyonik Hareketler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265

Fazlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266

Faz 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267

Faz 0 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267

Faz 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

Faz 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

Faz 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

Refrakter Dönem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269


İçindekiler

xiii

20 Dolaşım Biyofiziği . . . . . . . . . . . . . . . . . 271

KANIN DOLAŞIMI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272

KANIN AKIŞKANLIĞI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273

Akışta Türbülans Durumu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273

Akış Hızı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274

Bernoulli Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274

Pascal ve Laplace İlkeleri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276

BASINÇ ve HACMiN DİĞER FİZİK PARAMETRELERİYLE

İLİŞKİSİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277

Poiseuille Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279

21 Solunum Biyofiziği . . . . . . . . . . . . . . . . 281

SOLUNUM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR . . . . . . . . . . . . . . . 283

SOLUNUM SİSTEMİNDE GERÇEKLEŞEN HAREKETLER . . . . 283

SOLUNUM SİSTEMİNE YAPISAL YAKLAŞIM . . . . . . . . . . . . . . 284

SOLUK ALMA MEKANİĞİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285

SOLUNUMDA GAZ ALIŞVERİŞİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286

SOLUNUM İLİŞKİLİ YASALAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287

Dalton Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288

Henry Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288

Laplace Yasası . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288

KLİNİKTEN ÖRNEKLER . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291

22 EEG, EMG ve EKG . . . . . . . . . . . . . . . . . 293

EEG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294

Frekans Cinsinden Değerlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296

Genlik Açısından Değerlendirme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297

Ölçülen EEG’nin Mekanizması . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297

Klinik Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298

EMG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299

Klinik Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301

EKG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301

EKG’de Elektrot Kullanımı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303

Elektriksel Dipol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303

Einthoven Üçgeni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305

Kalp Hızı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306

Klinik Yaklaşım . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306

ÖZET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306

SORULAR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307

Dizin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309


Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!