sektörmaden 2026 Mart Sayısı

TÜRKİYE’DEN HABERLER
TÜRKİYE’DEN HABERLER
Türkiye Kömür İşletmeleri
Kurumunun rehabilitasyon ve
sürdürülebilirlik uygulamaları
Serdar Fidancı
TKİ Etüd Proje ve Arama Dairesi Başkanı
1. Madecilik sonrası rehabilitasyon uygulamaları ve sürecin teknik aşamaları
Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ) tarafından
madencilik faaliyetleri tamamlanan alanların doğaya
yeniden kazandırılması, sürdürülebilir madencilik anlayışının
temel göstergelerinden biri olarak değerlendirilmektedir.
Bu kapsamda, ülkemizin enerji üretiminde
önemli bir paya sahip olan TKİ, madencilik faaliyetlerini
çevresel sorumlulukla dengeleyen etkili bir çevre
yönetimi yaklaşımı sergilemekte ve bu anlayış doğrultusunda
sadece kömür üretiminde değil, üretim sonrası
rehabilitasyon ve ağaçlandırma çalışmalarında da özel
bir liderlik rolü üstlenmektedir.
TKİ’ye bağlı İşletme Müdürlükleri bünyesindeki
(ELİ-Soma/Manisa, GLİ-Tavşanlı/Kütahya, ÇLİ-Çan/
Çanakkale) rehabilitasyon çalışmaları Etüt, Proje ve Tesis
Şube Müdürlükleri altında tesis edilen Çevre ve Ar-Ge
Başmühendislikleri kontrolünde gerçekleştirilmektedir.
Ağaçlandırma yerleri
Tablo 1-TKİ ağaçlandırma çalışmaları (1991-2025)
Dikilen ağaç
sayısı (adet)
Çalışma
alanı (ha)
1991-2025 yılları arasında TKİ, toplamda 6.380 hektar
alanda yaklaşık 12.333.984 adet fidan dikimi gerçekleştirmiştir
(Tablo 1). Bu rakam madencilik faaliyetlerinden
sonra doğayı yeniden canlandırmaya yönelik ciddi
bir çabayı göstermektedir.
TKİ tarafından yürütülen rehabilitasyon çalışmaları, bilimsel
esaslara dayalı ve çok aşamalı bir süreçtir. Bu süreç
genel olarak şu adımlardan oluşmaktadır:
• Sahanın jeoteknik açıdan güvenli hale getirilmesi
• Şev stabilizasyonu ve drenaj sistemlerinin oluşturulması
• Toprak stabilitesinin sağlanması
• Uygun bitki türlerinin seçilmesi ve dikimi
• Yerel fauna için yaşam alanlarının oluşturulması
• Peyzaj bütünlüğünün yeniden tesis edilmesi
Ağaç türleri
ELİ 2.916.814 1.479 Kızılçam, Akasya, Fıstık Çamı
ÇLİ 2.017.088 1.375 Mavi Selvi, Zeytin
GLİ 3.111.153 1.366 Kızılçam, Akasya, Fıstıkçamı, Sarısalkım, Lavanta
Şekil 1. Güney Kısrakdere Ağaçlandırma Sahası (2000)
Bu uygulamalar sayesinde maden sahalarının uzun vadede
kendi ekolojik dengesini kurabilmesi hedeflenmektedir.
Ağaçlandırma faaliyetleri yalnızca fidan dikimiyle
sınırlı kalmamakta; bakım, sulama ve koruma
süreçleriyle de desteklenmektedir.
Bu çalışmalar bozulan ekosistemlerin yeniden kurulmasına
ve sürdürülebilir yeşil alanların oluşturulmasına
odaklanmaktadır. Üretimi tamamlanmış maden sahalarının
topografyası yeniden düzenlenmekte ve bölgenin
ekolojik yapısına uygun yerli tür fidanlarıyla ağaçlandırma
çalışmaları gerçekleştirilmektedir.
Ayrıca, TKİ tarafından “Milli Ağaçlandırma Günü” gibi
özel gün ve haftalarda da ağaç dikim faaliyetleri gerçekleştirmekte;
bu etkinliklerde vatandaşlar, öğrenciler ve
kurum çalışanlarının katılımıyla toplumsal farkındalığı
artıran dikim programları düzenlenmektedir (Şekil 3)
Ağaçlandırma çalışmalarının ardından görevli personel
tarafından saha gözlemleri yapılmakta, fidanların
Şekil 2. Güney Kısrakdere Ağaçlandırma Sahası (2022)
gelişimi takip edilmektedir. Yapılan değerlendirmeler
doğrultusunda, dikimi gerçekleştirilen fidanların tutma
oranının yaklaşık %80-90 civarında olduğu görülmektedir.
Fidanların dikim sonrası bakım (çapalama ve ot
toplatma) çalışmaları hizmet alımı yöntemiyle gerçekleştirilmektedir.
Yürütülen rehabilitasyon çalışmaları;
• Planlı rehabilitasyon anlayışı,
• Milyonları aşan fidan dikimi,
• Binlerce hektarlık alanın yeniden doğaya kazandırılması,
• Sosyal sorumluluk ile toplumsal katılım odaklı etkinlikler
kapsamında bütüncül bir yaklaşım ortaya koymaktadır.
Bu çalışmalar sayesinde TKİ, yalnızca bir enerji üreticisi
olmanın ötesine geçerek çevresel sürdürülebilirlik ve
ekolojik iyileştirme alanında da etkin bir aktör olduğunu
ortaya koymaktadır.
SLİ, BLİ, GELİ, ILİ, YLİ, Dodurga,
Göynük, Saray, Keles
4.288.929 2.160 Akasya, Karaçam, Sedir, Mahlep, Ceviz, Aylantus,
Badem, Atkestanesi
TOPLAM 12.333.984 6.380 Yalancı Akasya, İğde, Akçaağaç, Aylantus, Zeytin,
Dişbudak, Akçaağaç, Karaselvi, Fıstıkçamı, Ligustrum
Şekil 3. TKİ GLİ/ELİ Milli Ağaçlandırma Günü etkinlikler
34 | SEKTÖRMADEN 2026 OCAK, ŞUBAT, MART
SEKTÖRMADEN 2026 OCAK, ŞUBAT, MART | 35