sektörmaden 2026 Mart Sayısı

TÜRKİYE’DEN HABERLER
1978’den Beri
Daha İyi Bir Gelecek İçin
Çalışıyoruz!
nin azaltılması ve ihracat fırsatlarının değerlendirilmesi
önerisi çalıştay raporunda öne çıkıyor. Kritik hammaddeler
ve olası ikame ürünler için stok politikalarının
oluşturulması da öne çıkan başlıklar arasında.
Kritik maden kavramı Türkiye’de ilk kez 2013 tarihli
Onuncu Kalkınma Planında yer aldı, sonraki planlarda
da bu yaklaşım sürdürülüyor. Ancak 2025 yılında yayımlanan
rapora rağmen, bu alanda bütüncül bir strateji
belgesinin henüz oluşturulmamış olması önemli bir eksiklik
olarak önümüzde duruyor.
Çalıştayda, Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporunun
kapsamına ilişkin yapılan değerlendirmelerde ise
aday madenlerin küresel ölçekte önem taşıyan kaynaklar
üzerinden belirlendiği, ancak veri çeşitliliği ve kaynak
kullanımı açısından bazı sınırlılıkların bulunduğu ifade
edildi. Özellikle yerli akademik çalışmaların gerektiği
kadar dikkate alınmaması ve bazı sektör görüşlerinin
kapsam dışında kalması, raporun zayıf yönleri arasında
gösteriliyor.
Bununla birlikte, Türkiye’de kritik ve stratejik maden
kavramının mevzuat düzeyinde bir çerçeveye kavuşmuş
olmasına rağmen, bu yapının veri temelli ve güncellenebilir
bir ulusal yol haritası ile desteklenmesi gerektiği
açık. Kritik madenlerin belirlenmesinde tedarik riski, fiyat
oynaklığı, talep artışı ve geri dönüşüm gibi parametrelerin
birlikte ele alınması gerekiyor. Ayrıca madencilik
politikalarının arama aşamasından nihai ürüne kadar
tüm değer zincirini kapsaması da şart.
40 | SEKTÖRMADEN 2026
Birçok stratejik metalin ana metallerin yan ürünü olarak
üretildiği dikkate alınırsa, bakır, nikel ve kurşun gibi
ana metal üretim kapasitesinin artırılması kritik metallerin
arz güvenliği açısından da son derece önemli.
Nadir toprak elementleri için üretim kararları,
ekonomik, teknolojik ve çevresel faktörler birlikte
ele alınmalı. Ayrıca madencilik atıkları, endüstriyel
yan ürünler ve elektronik atıkların önemli ikincil
kaynaklar sunduğu hesaba katılarak, geri dönüşüm
ve geri kazanım hem risk azaltıcı hem de yeni
bir kaynak alanı olarak değerlendirilmeli.
Çalıştayda, enerji kaynağı olarak kömürün de kritik madenler
kapsamında değerlendirilmesine ilişkin tartışmalarda,
kömürün arz kesintisi veya fiyat artışı durumunda
sanayi üretimini doğrudan etkileyebilecek bir girdi olduğu
vurgulandı. Ayrıca dikkat çekilen bir diğer önemli
başlık da veri eksikliği ve kurumsal dağınıklık oldu.
Sağlıklı politika üretimi için üretimden tüketime tüm verileri
kapsayan ulusal ölçekte entegre bir veri sisteminin
oluşturulmasının zorunlu olduğuna dikkat çekildi.
Sonuç olarak, çalıştayda Türkiye için uzun vadeli ve bütüncül
bir madencilik politikası oluşturulması gerektiği
vurgulandı. Bu çerçevenin yerli kaynakların öncelikli
kullanımı, üretim planlaması ve tüm paydaşların sürece
katılımını içermesi gerektiği belirtildi. Veri temelli bir
ulusal strateji belgesi hazırlanması, entegre değer zinciri
yaklaşımının benimsenmesi, yerli teknolojilerin geliştirilmesi
ve iş birliklerinin güçlendirilmesi öne çıkan temel
başlıklar arasında yer aldı.
www.esan.com.tr