sektörmaden 2026 Mart Sayısı

MAKALE
Sonuç ve öneriler
Genetik mühendisliği uygulamaları ve rizosfer mikroorganizmalarının kullanımıyla, bitkilerin metal alım kapasitelerini
artırmaya yönelik güncel çalışmalar yürütülmektedir. Ayrıca, temizleme etkinliğini artırmak amacıyla
şelat ve humik asit gibi kimyasal düzenleyicilerin etkileri de araştırılmaktadır. Bu araştırmalar, fitoremediasyonun
ağır metal kirliliğiyle mücadelede sürdürülebilir ve uygulanabilir bir çözüm sunduğunu göstermektedir. Ancak
yöntemin başarısı, toprak özellikleri, metal türü, bitki seçimi ve çevresel koşullar gibi faktörlere bağlı olarak
değişkenlik göstermektedir. Bu nedenle, sahaya özgü koşulların dikkate alındığı, uzun vadeli ve çok disiplinli
çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Fitoremediasyon yöntemi diğer yöntemlere göre daha ucuz, geniş alanlara uygulanabilen, estetik olarak çevreyi
güzelleştiren, çevre dostu bir yöntemdir. Bu yöntemde yetiştirilen bitkiler su ve rüzgâr erozyonunu azaltarak
kirlenmiş toprakların taşınmasını önlerler. Gelecekte hiperakümülatör türlerin belirlenmesi, genetik çalışmalarla
bitkilerin ağır metal toleransının artırılması ve uygun şelatlar (fitoşelatinler, organik asitler, sentetik EDTA, DTPA,
vb.) kullanılarak artırılmalıdır. Başarılı bir fitoremediasyon için bilim dalları arasında iş birliği sağlanmalıdır.
Kaynaklar
• Ali, H., and Khan, E. (2018). What are heavy metals?
Long-standing controversy over the scientific
use of the term ‘heavy metals’–proposal of a comprehensive
definition. Toxicological & Environmental
Chemistry, 100(1), 6-19.
• Daghan, H. (2004). Phytoextraction of heavy metal
from contaminated soils using genetically modified
plants. RWTH Aachen, Fakultät für Mathematik,
Informatik und Naturwissenschaften, Institut für
Umweltforschung (Biology V), Doktorarbeit, Aachen,
Germany.
• Dağhan, H. (2007). Fitoremediasyon: bitki kullanılarak
kirlenmiş alanların temizlenmesi. GAP V. Tarım
Kongresi Bildiri Kitabı, 362-367.
• Dağhan, H. (2011). Doğal kaynaklarda ağır metal kirliliğinin
insan sağlığı üzerine etkileri. Mustafa Kemal
Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 16(2), 15-25.
• Dağhan H. (2016). Nickel Phytoextraction Potential
of Tagetes Patula. 1st International Black Sea
Congress on Environmental Sciences (1st IBCESS),
Giresun, 1 (1), 22-22.
• Dağhan H. (2018). Aspir (Carthamus tinctorius L.)
Bitkisinin Kadmiyum Fitoremediasyon Kapasitesinin
Araştırılması. III. Ulusal Uygulamalı Biyolojik
Bilimler Kongresi, 03-05 Mayıs 2018, Eskişehir.
• Duffus, J. H. 2002. “Heavy Metals” – a Meaningless
Term? (IUPAC Technical Report).” Pure and
Applied Chemistry 74 (5): 793–807. doi:10.1351/
pac200274050793.
• Ergün H. C., Doğaroğlu Z. G., Köleli N., Dağhan H.
(2016). Artan Dozlarda Nanozeolit Uygulamalarının
Multi Metallerle (Zn, Cd ve Pb) Kirlenmiş Topraklarda
Yetiştirilen Aspir Bitkisinin Ağır Metal Alımına Etkileri.
7. Ulusal Bitki Besleme ve Gübre Kongresi, Adana.
• Güneş, F., & Bozkurt, S. (2021). Bazı hiperakümülatör
bitkiler ve özellikleri. Türk Bilimsel Derlemeler
Dergisi, 14(1), 67-90.
• Köleli N., Daghan H., Dogaroglu Z. G., Kurt M.
A., Yıldırım D. (2017). Phytoremediation capacity
of Silene armenia grown on soil contaminated with
Cd, Pb, and Zn. 3rd International Congress on Environmental
Research and Technology (ICERAT),
(Özet Bildiri/Sözlü Sunum) 08-12 November, Belgrad,
Serbia.
• Sağlam B., Dağhan H., Tüfekçioğlu A. (2021). Ağır
Metal İyonlarıyla Kirlenmiş Maden Yatağı ve Yakın
Çevresindeki Toprakların Fitoremediasyon Yöntemiyle
Kirliliklerinin Giderilmesinin Araştırılması.
TÜBİTAK 1505 - Üniversite-Sanayi İşbirliği Destek
Programı.
• Sarangi D. (2025). Heavy metals and living system.
https://www.slideshare.net/slideshow/heavymetals-living-system-ppt/51049284
(Erişim Tarihi: 12 Aralık
2025)
56 | SEKTÖRMADEN 2026 OCAK, ŞUBAT, MART