sektörmaden 2026 Mart Sayısı

MAKALE
MAKALE
Park ve ark. (2018) tarafından gerçekleştirilen çalışmada,
molibden cevher hazırlama tesisine ait atık suların
yeniden kullanıma kazandırılması amacıyla siklon, atık
su tankı, statik karıştırıcı/flokülasyon ünitesi ve çöktürme
tankını içeren pilot ölçekli bir geri kazanım sistemi
geliştirilmiş ve özellikle pülp geri devrinin su geri kazanım
verimi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Elde edilen
bulgular, yalnızca flokülant dozunun artırılmasının
sınırlı bir iyileşme sağladığını, buna karşılık pülp geri
devrinin flokülasyon mekanizmasını güçlendirerek daha
berrak su elde edilmesini mümkün kıldığını ve böylece
proses suyunun yeniden kullanım potansiyelini önemli
ölçüde artırdığını göstermiştir. Bu yaklaşım sayesinde,
hem su geri kazanım oranının yükseltildiği hem de taze
su ihtiyacının azaltılarak madencilikte suyun döngüsel
kullanımına katkı sağlandığı ortaya konmuştur. Çalışmanın
akım şeması Şekil 2’de gösterilmiştir.
Şekil 2. Cevher zenginleştirme tesislerinde atık su
arıtma pilot sistemi
Her zenginleştirme aşaması aynı kalitede su gerektirmez.
Kaynaklarda vurgulanan stratejik bir yaklaşım, suyun
“kalite ihtiyacına göre” derecelendirilmesidir: Taze
(temiz) su, kimyasal hazırlama ve son yıkama aşamalarına
ayrılabilir. Devridaimden gelen veya daha düşük
kaliteli sular ise toz bastırma, öğütme ve kaba flotasyon
aşamalarında kullanılabilir (Güney, 2022).
Flotasyon devresinin farklı aşamalarından gelen sular
ise, kalitelerine göre ayrıştırılarak doğrudan değirmenlere
veya kaba flotasyon hücrelerine geri beslenmesi,
taze su ihtiyacını %50’ye varan oranlarda azaltabilmektedir.
Ayrıca geri dönüştürülen suyun içinde kalan artık
köpürtücü gibi reaktifler, işletme maliyetlerini düşüren
gizli bir avantajdır, ancak bu durumun titizlikle izlenmesi
gerekir, aksi takdirde kontrolsüz köpürmelere neden
olabilir (Lin ve diğ., 2020). Madencilikte suyun döngüsel
kullanımı Şekil 3’te şematik olarak gösterilmektedir.
Şekil 3. Madencilik ve cevher zenginleştirme
tesislerinde suyun kullanımı ve geri kazanım süreci
Özellikle altın ve gümüş gibi kıymetli metallerin kazanımında
su, kimyasal çözücüleri (siyanür vb.) cevher kütlesi
içinde taşıyan ana ajandır. Yığın liçi operasyonlarında
buharlaşma (mavi su ayak izi) ve yağış (yeşil su ayak
izi), sistemin su dengesini belirler. Rodriguez ve diğ.
(2023) tarafından sunulan vaka analizlerinde, özellikle
kurak bölgelerdeki yığın liçi sahalarında buharlaşma
kayıplarının su tüketiminin en büyük kalemini oluşturduğu
belirtilmektedir. Bu yaklaşım, pahalı olan arıtma
maliyetlerini düşürürken toplam mavi su ayak izini de
minimize eder.
Madencilikte su yönetimini dönüştürecek bazı yenilikçi
eğilimler öne çıkmaktadır (Lima ve diğ., 2025). Suyun
devridaim süreçlerindeki belirsizlikleri yönetmek için
Monte Carlo simülasyonları gibi ileri matematiksel modeller
kullanılmaktadır. Bu modeller, cevher tipindeki
değişimlerin veya iklimsel dalgalanmaların su devridaim
verimliliğini nasıl etkileyeceğini önceden tahmin etmeyi
sağlar (Vargas ve diğ., 2025). Su şebekesinin dijital
modelleri üzerinden anlık optimizasyon yapılarak, sızıntıların
ve verimsizliklerin önüne geçilmesi sağlanabilir.
Flotasyon verimini artırmak için devridaim suyunun
iyonik içeriğini düzenleyen gelişmiş membran ve elektro-koagülasyon
sistemleri kullanılabilmektedir. Su kul-
lanımını tamamen ortadan kaldırmayı hedefleyen kuru
öğütme ve elektrostatik ayırma teknolojileri üzerindeki
araştırmalar ise halen devam etmektedir.
Cevher zenginleştirme tesislerinde su operasyonel süreçlerin
en hayati bileşeni olmasının yanı sıra, üretimin
sürdürülebilirliği önündeki en kritik kısıtlayıcı faktör
olarak öne çıkmaktadır. Literatürdeki güncel analizler
ve vaka çalışmaları (Güney, 2022; Rodríguez ve diğ.,
2023), suyun stratejik bir yaklaşımla yönetilmesinin
maden işletmeleri için çok boyutlu bir değer yarattığını
kanıtlamaktadır. Bu stratejik yönetim, ilk olarak su kıtlığı
veya mevsimsel iklim dalgalanmalarına karşı direnç
oluşturarak tesisin kesintisiz üretim kapasitesini güvence
altına almaktadır. İkinci olarak, su kalitesinin kontrol
altında tutulmasıyla metal geri kazanım oranlarının optimize
edilmesini sağlamakta, bu da eş zamanlı olarak
su temin ve arıtma maliyetlerini düşürerek ekonomik
Kaynaklar
• Donoso, G. (Ed.). (2018). Water policy in Chile. Springer
International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-
319-76702-4
• Gunson, A. J., Klein, B., Veiga, M., & Dunbar, S. (2012).
Reducing mine water requirements. Journal of Cleaner
Production, 21(1), 71-82.
• Güney, E. (2022). Water footprint assessment of mining
and processing of gold [Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu
Teknik Üniversitesi].
• Hoekstra, A. Y. (2014). The water footprint of industry.
A. Y. Hoekstra (Ed.), Global issues in water policy içinde
(Cilt 21). Springer.
• Lima, J. P. M., Amaral, M. C. S., & Borges de Lima, S.
C. R. (2025). Sustainable water management in the mining
industry: Paving the way for the future. Journal of
Water Process Engineering, 71, 107239. https://doi.org/10.1016/j.jwpe.2025.107239
• Lin, S., Liu, R., Wu, M., Hu, Y., Sun, W., Shi, Z., Han, H.,
& Li, W. (2020). Minimizing beneficiation wastewater through
internal reuse of process water in flotation circuit.
Journal of Cleaner Production, 245, 118898. https://doi.
org/10.1016/j.jclepro.2019.118898
• Matebese, F., Mosai, A. K., Tutu, H., & Tshentu, Z. R.
(2024). Mining wastewater treatment technologies and
resource recovery techniques: A review. Heliyon, 10(3).
• Mudd, G. M. (2008). Sustainability reporting and water
resources: a preliminary assessment of embodied water
verimliliği artırmaktadır. Son olarak, suyun döngüsel
bir modelle yönetilmesi, doğal kaynakların korunmasına
hizmet ederek yerel topluluklarla olan sosyal uyumu
güçlendirmekte ve katılaşan yasal mevzuatlara tam
uyum sağlanmasına olanak tanımaktadır.
Böylece, madencilik sektörü suyu kullanan bir endüstriden
suyu yöneten ve koruyan bir endüstriye doğru evrilmektedir.
Stratejik su yönetimi işletme maliyetlerini düşürmek,
operasyonel sürekliliği güvence altına almak ve
sosyal işletme ruhsatını korumak için vazgeçilmez bir sütundur.
Geleceğin sürdürülebilir maden tesisleri proses içi
su devridaimini maksimize eden, atık su deşarjını minimuma
indiren ve su kalitesindeki değişimleri üretimin bir
parametresi olarak okuyabilen “su-akıllı” sistemler üzerine
inşa edilecektir. Bu bütünsel yaklaşım, hem çevresel
ekosistemin korunmasını sağlayacak hem de sektörün
küresel su stresi karşısındaki dayanıklılığını artıracaktır.
and sustainable mining. Mine Water and the Environment,
27(3), 136-144.
• Northey, S. A., Mudd, G. M., Saarivuori, E., Wessman-Jääskeläinen,
H., & Haque, N. (2016). Water footprinting
and mining: Where are the limitations and opportunities?
Journal of Cleaner Production, 135, 1098-1116.
https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.07.024
• Northey, S. A., Mudd, G. M., Werner, T. T., Haque, N.,
& Yellishetty, M. (2019). Sustainable water management
and improved corporate reporting in mining. Water Resources
and Industry, 21, 100104.
• Park, J. H., Han, Y. S., & Ji, S. W. (2018). Investigation
of mineral-processing wastewater recycling processes: a
pilot study. Sustainability, 10(9), 3069.
• Rao, F., Lázaro, I., & Ibarra, L. A. (2017). Solution chemistry
of sulphide mineral flotation in recycled water and
sea water: A review. Mineral Processing and Extractive
Metallurgy, 126(1-2). https://doi.org/10.1080/23248378.
2017.1302492
• Rodríguez, J. E., Razo, I., & Lázaro, I. (2023). Water footprint
for mining process: A proposed method to improve
water management in mining operations. Cleaner and
Responsible Consumption, 8, 100094.
• Vargas, M. A., Cisternas, L. A., & Calisaya-Azpilcueta,
D. (2025). Assessment of technologies and water circularity
in mining processes: an innovative methodological
approach. Cleaner Environmental Systems, 100356.
68 | SEKTÖRMADEN 2026 OCAK, ŞUBAT, MART
SEKTÖRMADEN 2026 OCAK, ŞUBAT, MART | 69