26.06.2013 Views

Monografia ChŚPWiK

  • No tags were found...

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Projekt domu mieszkalnego dla urzędników<br />

z 1903 r. z ubikacjami na I piętrze,<br />

a zatem podłączonymi do wody.<br />

Wodociągi i kanalizacja<br />

14<br />

Miały one budować mieszkania i odsprzedawać je członkom na wyłączną własność<br />

za sumę amortyzowaną terminowymi spłatami rozłożonymi na szereg rat.<br />

Wzmiankujemy o spółdzielni nie bez przyczyny. W swych domach, jakie budowała<br />

na początku XX w. instalowała sieć wodociągowo-kanalizacyjną, co w tamtych czasach<br />

nie było zbyt powszechne.<br />

Do połowy XX w. obydwa miasta rozwijały się głównie poprzez powiększanie swego<br />

terytorium. Jednak już po 1950 r. taki ekstensywny rozwój nie był możliwy. Mimo to<br />

nadal następował wzrost liczby ludności. Świętochłowice w 1960 r. zwiększyły liczbę<br />

swej ludności do 57 tys., a w 1990 r. do 60 tys., osiągając jednocześnie kres możliwości<br />

wzrostu. W roku 2010, pozostając miastem o największej gęstości zaludnienia w Polsce,<br />

przekraczając 4 tys. mieszkańców na 1 km², liczy 54 tys. mieszkańców.<br />

1 kwietnia 1951 r. połączono Lipiny i Chropaczów ze Świętochłowicami. Od 1 stycznia<br />

1952 r. w mieście istnieje Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej,<br />

które w swych zadaniach miało prowadzenie działalności wodno-kanalizacyjnej.<br />

Chorzów najwięcej mieszkańców miał w 1977 r., w którym osiągnął liczbę 156 tys.,<br />

by w 2010 r. skurczyć się do 113 tys. Dla tej zwiększającej się rzeszy ludzi powstawały<br />

nowe osiedla, które wymuszały ciągły rozwój sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.<br />

Ówczesny przemysł również był wyjątkowo spragniony i to on na równi z potrzebami<br />

bytowymi determinował wielkość zużycia wody, jak i rozwój ludnościowy<br />

obydwu miast, na który również miał wpływ.<br />

Po 1990 r. nastąpiły tu radykalne zmiany, pokazuje je wykres.<br />

Współcześnie już nie ilość dostarczonej wody, ale jej jakość i niezawodność w dostawach<br />

są determinantą działania Chorzowsko-Świętochłowickiego Przedsiębiorstwa<br />

Wodociągów i Kanalizacji, które od momentu swego powstania w 1991 r.<br />

z tych dwóch cech uczyniła swą misję.<br />

Hydrografia<br />

w Chorzowie i Świętochłowicach<br />

Stosunki wodne i wpływ człowieka na ich zmiany<br />

Obszar Chorzowa i Świętochłowic położony jest w całości na obszarze zlewiska<br />

Morza Bałtyckiego, tak więc wszystkie wody płynące trafiają do Bałtyku, warto jednak<br />

dodać, że najpierw trafiają albo do Odry, albo do Wisły. Przez ich teren przebiega<br />

bowiem dział wodny oddzielający dorzecza tych dwóch największych Polskich<br />

rzek.<br />

Znaczna część pierwotnych cieków wodnych na tym obszarze obecnie już nie istnieje.<br />

Wpływ na ich zanik miało przede wszystkim górnictwo, jak i rozwinięta sieć<br />

kanalizacyjna na silnie zurbanizowanym terenie.<br />

Istniejące cieki, z których najważniejsza jest Rawa, największy prawobrzeżny dopływ<br />

Brynicy, są z reguły tak zanieczyszczone wskutek odprowadzania do nich ścieków<br />

komunalnych i przemysłowych, że trudno tu mówić o ich naturalnym charakterze.<br />

Do pewnego stopnia naturalny charakter zachował tylko bezimienny ciek wodny<br />

płynący od Chorzowa (Starego) w kierunku północno-wschodnim. Zasila on na<br />

swej drodze niewielkie śródpolne oczko wodne i położony już na terenie Siemianowic<br />

Śląskich staw, zwany Pod Chorzowem.<br />

Istniejące niegdyś w Chorzowie i Świętochłowicach cieki wodne były podstawą gospodarki<br />

stawowej. Tam, gdzie warunki na to pozwalały, wodę spiętrzano, tworząc<br />

na jednym cieku szereg stawów przeznaczonych do hodowli ryb lub służących do<br />

wytwarzania energii dla młyna. Większość stawów (w dawnych dokumentach zachowało<br />

się kilkanaście ich nazw, m.in.: Żakowiec, Milerzyska, Słupna, Ziołowiec,<br />

Za Kotalą, Za Browarem, Wiktor, Nowy Staw, Jeziorko, Kałuża, Stak w Chorzowie<br />

czy Gramot, Nowy Staw w Świętochłowicach) powstała na lewobrzeżnych, bezimiennych<br />

dopływach Rawy. Z wody spiętrzanej w stawach na cieku płynącym od<br />

Chorzowa w kierunku obecnego centrum miasta przez wiele lat korzystała Huta<br />

Królewska. Dziś woda spiętrzana jest jeszcze na cieku płynącym od Węzłowca<br />

przez dolinę w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku, który zasila staw pod<br />

Węzłowcem, kanał w WPKiW oraz staw w Wesołym Miasteczku.<br />

Powstanie kopalni i innych zakładów przemysłowych miało ogromny wpływ na<br />

ekosystem okolic, powodując m.in. zanik wód gruntowych czy obniżanie się lustra<br />

wody w stawach. Dodatkowo rolniczy, pierwotny charakter tych ziem spotęgował<br />

ubytki w lasach, a więc postępowanie niekorzystnych zmian w hydrografii.<br />

W zależności od sposobu eksploatacji terenu różny był stopień oddziaływania na<br />

stosunki wodne. Przede wszystkim dochodziło do znacznego obniżenia poziomu<br />

wód podziemnych, czego konsekwencją był zanik wody w studniach, kopano je<br />

więc coraz głębsze, a i to nie wystarczało. Czerpano więc wodę ze stawów, potoków<br />

czy Rawy. Rychło jednak wody powierzchniowe również zanikały, a te, które<br />

jeszcze występowały, stawały się niezdatne nawet do prac gospodarczych.<br />

15

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!