26.06.2013 Views

Monografia ChŚPWiK

  • No tags were found...

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Siedzibą Miejskich Wodociągów w<br />

Chorzowie przed przeprowadzką do<br />

gmachu na ul. Katowicką 115 był Ratusz.<br />

Wodociągi i kanalizacja<br />

54<br />

niego przyłączone też stacje kolejowe w Królewskiej Hucie, Chorzowie i Wielkich<br />

Hajdukach.<br />

Wodociąg z kopalni Andaluzja do zakładów azotowych w Chorzowie o średnicy 300<br />

mm, będący własnością miasta i powiatu bytomskiego został 15 stycznia 1923 r.<br />

przekazany przez Komisarza na własność tych zakładów. Musiały one zapłacić za<br />

to należność w wysokości 50 000 marek w złocie.<br />

1 sierpnia 1924 r. utworzono nowe przedsiębiorstwo pod nazwą Państwowe Zakłady<br />

Wodociągowe na Górnym Śląsku z zarządem w Katowicach. Przejęło ono<br />

zarząd wszystkich fiskalnych wodociągów na polskim terytorium państwowym,<br />

które dotąd znajdowały się pod wspólną polsko-niemiecką administracją. Już<br />

przedtem, 12 stycznia 1924 r. podpisano formalną umowę polsko-niemiecką<br />

o zrzeczeniu się wspólnej administracji wodociągowej. Od 1 października 1928 r.<br />

przedsiębiorstwo zostało skomercjalizowane co umożliwiło zaciąganie pożyczek,<br />

przeznaczonych głównie na budowę nowego ujęcia wody i rurociągu w Maczkach.<br />

Od 1924 r. na Górnym Śląsku działały już trzy zorganizowane przedsiębiorstwa<br />

wodociągowe: Wasserwerk Deutsch-Oberschlesien G.m.b.H. w Zabrzu, będące kontyunuacją<br />

dawnej dyrekcji górnośląskich wodociągów fiskalnych, Państwowe Zakłady<br />

Wodociągowe na Górnym Śląsku z siedzibą w Katowicach czyli Zarząd utworzony<br />

do prowadzenia wodociągów na polskim Górnym Śląsku oraz Powiatowe<br />

Zakłady Wodociągowe przy Starostwie Katowickim, które zaspokajały potrzeby<br />

powiatu katowickiego. Główną stacją zabrzańskiego przedsiębiorstwa była stacja<br />

Zawada. „Polskie” ujęcie wody znajdowało się w Reptach koło Tarnowskich Gór<br />

w na szybie Staszic, zaś ujęcie Rozalia w Dąbrówce Wielkiej służyło wodociągom<br />

powiatowym.<br />

W okresie międzywojennym polskie władze rozpatrywały kilka projektów uniezależnienia<br />

sieci wodociągowej na swoim terenie od tranzytu przez terytorium<br />

niemieckie. M.in. wchodził w grę plan budowy obwodnicy wodnej wokół Bytomia<br />

przez Piekary i Maciejkowice co umożliwiłoby transport wody z szybu Staszic bez<br />

tranzytu przez Bytom. Innym wariantem było zaopatrywanie Królewskiej Huty<br />

z kopalni Rozalia lub poprzez któryś z wodociągów kopalnianych.<br />

Jak się okazało, szyb Staszic leżał jednak zbyt blisko granicy, co nie zapewniało dostatecznej<br />

ochrony przed zagrożeniem eksploatacją górniczą. Kopalnia Rozalia nie<br />

wchodziła w rachubę z powodu zbyt małej ilości wody.<br />

W rezultacie postanowiono wybudować zupełnie nowe ujęcie wody w Zagłębiu<br />

Dąbrowskim na Białej Przemszy w Maczkach (obecnie na terenie Sosnowca).<br />

Rzeka ta była czysta i niosła dość duże ilości wody. Z ujęcia miały korzystać wspólnie<br />

Zagłębie i Górny Śląsk. Budowę rozpoczęto w 1929 r. i ukończono w styczniu<br />

1931 r.<br />

Wodociąg z Maczek zaprojektował dr inż. Rosłoński, a rury dostarczyły huty Ferrum<br />

i Batory. W Chorzowie usytuowano zakończenie głównego rurociągu o przekroju<br />

750 mm. Stąd rozprowadzano wodę do gmin położonych na zachód od miasta.<br />

Planowano zbudowanie nowego zbiornika o pojemności 5000 m³, co jednak<br />

nie zostało zrealizowane do wybuchu wojny. Całość tych robót finansował Skarb<br />

Państwa.<br />

Z chwilą uruchomienia dopływu wody z nowego ujęcia Państwowe Zakłady Wodociągowe<br />

odcięły połączenia wodociągowe przechodzące przez terytorium Rzeszy<br />

Niemieckiej. Tym samym postanowienia Konwencji dotyczące zaopatrzenia<br />

w wodę przestały obowiązywać. Posunięcie to pogorszyło warunki dostarczania<br />

wody dla niektórych miejscowości na Górnym Śląsku. Władze polskie stawiały jednak<br />

wyżej interes ogólnopaństwowy.<br />

Szyb Staszic odtąd służył tylko do zaopatrywania powiatu tarnogórskiego. Miasto<br />

Chorzów korzystało wyłącznie z wody dostarczanej z Zagłębia Dąbrowskiego. Zdemontowano<br />

rurociągi na starej trasie przez Bytom do Królewskiej Huty.<br />

Wielkie Hajduki również przyłączono do nowego wodociągu. Tak więc tereny obecnych<br />

miast Chorzów i Świętochłowice zaopatrywane były z ujęcia w Maczkach.<br />

8. Wodociągi w Chorzowie, Wielkich Hajdukach i Świętochłowicach przed 1939<br />

Długość sieci wodociągowej w Królewskiej Hucie wynosiła w 1927 r. 44 360 m. W latach<br />

20. XX w. jej eksploatacją zajmował się Miejski Urząd Techniczny. Braki wody,<br />

występujące latem w niektórych rejonach miasta wynikały z niedostatecznie rozbudowanej<br />

sieci wodociągowej i braku zapasowych zbiorników do magazynowania<br />

wody na okres podwyższonego zużycia.<br />

Podobnie jak w latach poprzednich poszczególne gminy otrzymywały określone<br />

ilości wody bezpłatnie od fiskusa górniczego jako odszkodowanie za spowodowany<br />

przez górnictwo zanik wód gruntowych. W latach 30. XX w. Królewska Huta<br />

dostawała 534 000 m³, Chorzów 69 300 m³, Wielkie Hajduki ze Świętochłowicami<br />

43 900 m³, a Nowe Hajduki 36 500 m³ wody. Ówczesne kopalnie skarbowe (Skarboferm)<br />

opłacały za gminy odpowiednie należności.<br />

Na terenie Hajduk i Świętochłowic kontynuował działalność Związek Zaopatrzenia<br />

w Wodę Wielkie Hajduki-Świętochłowice. Gmina Wielkie Hajduki pobierała 2/3<br />

w Chorzowie i Świętochłowicach<br />

55<br />

Budowa wodociągu magistralnego z Maczek<br />

w ciągu ulicy Katowickiej, lata 30. XX wieku.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!