Kryteria akceptowalności ryzyka poważnych awarii ... - MANHAZ

manhaz.cyf.gov.pl

Kryteria akceptowalności ryzyka poważnych awarii ... - MANHAZ

Kryteria akceptowalności

akceptowalno ci

ryzyka

poważnych powa nych awarii

przemysłowych

przemys owych

Mieczysław Mieczys aw Borysiewicz

MANHAZ


Zagadnienia

1.Ryzyko, 1. Ryzyko, wskaźniki wska niki i kryteria akceptowalności

akceptowalno ci

ryzyka

Pojęcie Poj cie ryzyka

Wskaźniki Wska niki ryzyka (FAR, PLL, inne)

Półilo ilościowe ciowe określenie okre lenie i ocena ryzyka

Ilościowe Ilo ciowe wskaźniki wska niki ryzyka

(indywidualne,grupowe)

Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z wielkości wielko cią szkód szk

Zasada ALARP

2.Wykorzystanie 2. Wykorzystanie ocen ryzyka

3.Podstawy 3. Podstawy do ustalenia ilościowych ilo ciowych kryteriów kryteri w

akceptowalności akceptowalno ci ryzyka

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko, wskaźniki wska niki i kryteria

akceptowalności akceptowalno ci ryzyka

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Pojęcie Poj cie ryzyka

Dla efektywnego podejmowania decyzji

dotyczącej dotycz cej działalno dzia alności ci przemysłowej

przemys owej

wprowadzono koncepcję koncepcj ryzyka i techniki

jego określenia. okre lenia.

Ryzyko - prawdopodobieństwo

prawdopodobie stwo

wystąpienia wyst pienia niepożą niepożądanych

danych skutków. skutk w.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Pojęcie Poj cie ryzyka

Proces podejmowania decyzji w obszarze

ryzyka, a więc wi c efektywny dobór dob r środk rodków w

zabezpieczeń zabezpiecze i ochrony w odniesieniu do

występuj wyst pujących cych zagrożeń, zagro , w celu uzyskania

co najmniej dopuszczalnego poziomu ryzyka

nazywamy zarządzaniem zarz dzaniem ryzykiem.

ryzykiem

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka

Dla akceptowalności akceptowalno ci poziomu ryzyka stosowane

są różne ne wskaźniki wska niki ryzyka.

W przypadku awaryjnych uwolnień uwolnie

niebezpiecznych substancji chemicznych, rodzaje

skutków skutk w mogą mog być by zmienne, od najpoważniejszych

najpowa niejszych

czyli ofiar śmiertelnych miertelnych do pomijalnie małych. ma ych.

Mogą Mog obejmować obejmowa równie wnież skutki materialne i

środowiskowe.

rodowiskowe.

Skutki śmiertelne miertelne przyjęto przyj to traktować traktowa jako

reprezentujące reprezentuj ce wszystkie inne rodzaje skutków skutk w lub

strat.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka

Omówione Om wione zostaną zostan następuj nast pujące ce wskaźniki wska niki

ryzyka:

Wskaźniki Wska niki ryzyka (FAR, PLL, inne)

Półilo ilościowe ciowe określenie okre lenie i ocena ryzyka

Ilościowe Ilo ciowe wskaźniki wska niki ryzyka

(indywidualne,grupowe)

Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z wielkości wielko cią

szkód

szk

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźnik Wska nik wypadków

wypadk w śmiertelnych

miertelnych

(FAR)

Wskaźnik Wska nik FAR wyraża wyra a oczekiwaną oczekiwan liczbę liczb

ofiar śmiertelnych miertelnych przypadającą przypadaj na 100

milionów milion w godzin narażenia nara enia w określonej okre lonej

grupie pracowników.

pracownik .

Wyrażony Wyra ony za pomocą pomoc liczby, (np. FAR = 4

dla pracy w przemyśle przemy le chemicznym).

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ogólny Og lny wskaźnik wska nik FAR

Wskaźnik Wska nik ten może mo e mieć mie równie wnież

zastosowanie do całej ca ej instalacji i wówczas w wczas

jest oczekiwaną oczekiwan liczbą liczb ofiar śmiertelnych miertelnych na

100 milionów milion w godzin narażenia nara enia od jednej

albo kilku wyszczególnionych wyszczeg lnionych instalacji.

Poziom ryzyka jest uśredniany u redniany po

wszystkich stanowiskach / obszarach

instalacji.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady

ogólnego og lnego wskaźnika wska nika FAR

Aspekt Dodatnie i ujemne strony FAR w odniesieniu do

całej ca ej instalacji

Możliwo Mo liwości ci wspierania

decyzji

Dostosowanie do potrzeb

komunikowania

- łatwo atwość ść zrozumienia

przez nieekspertów,

nieekspert w,

- możliwo mo liwość ść porównywania

por wnywania

z innymi działalno dzia alnościami ciami

Wartość Wartość

FAR w odniesieniu do całej ca ej instalacji nie

najlepiej nadaje się si do wspierania procesu decyzyjnego

w kontekście kontek cie odzwierciedlenia efektów efekt w z zastosowania

środk rodków w ograniczania ryzyka. Jest ona zależna zale na od

średniej redniej ze wszystkich narażonych nara onych pracowników, pracownik w, w

której kt rej środki rodki ograniczające ograniczaj ce skutki będą b zwykle zanikać zanika

niemal całkowicie ca kowicie (w tym kontekście kontek cie obszar FAR jest

bardziej odpowiedni).

Wartość Wartość

FAR jest względnie wzgl dnie łatwo atwo przyswajana przez

nieekspertów nieekspert w i jest najłatwiejsza naj atwiejsza ze wszystkich

wskaźnik wska ników w do porównywania por wnywania ryzyka

charakteryzującego charakteryzuj cego różne r ne działalno dzia alności. ci.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady

ogólnego og lnego wskaźnika wska nika FAR c.d.

Niedwuznaczność

Niedwuznaczność,

precyzja,

granice systemu,

uśrednianie rednianie

Istnieje możliwo mo liwość ść niedwuznacznego zdefiniowania

FAR w odniesieniu do całej ca ej instalacji, ale średnia rednia z

całej ca ej instalacji może mo e implikować implikowa trochę troch niedokładny

niedok adny

obraz ryzyka.

Niezależno Niezale ności ci FAR w odniesieniu do całej ca ej instalacji będzie b dzie

faworyzować faworyzowa koncepcję koncepcj z wysokim poziomem

obsługi obs ugi w niskim obszarze ryzyka, co determinuje,

że e poziom ryzyka może mo e być by wysoki w kilku

mniejszych obszarach bez koniecznego

pokazywania skutków skutk w FAR w odniesieniu do całej ca ej

instalacji.

Niepewności

Niepewno ci Do określenia okre lenia wskaźnika wska nika FAR w odniesieniu do

całej ca ej instalacji wymagane jest obliczenie możliwie mo liwie

wszystkich scenariuszy awaryjnych i następnie nast pnie

uśrednienie rednienie wyników wynik w dla całej ca ej zagrożonej zagro onej załogi. za ogi.

Dlatego wyniki obarczone są s względnie wzgl dnie wysokim

poziomem niepewności.

niepewno ci.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Grupowy wskaźnik wska nik FAR

Wskaźnik Wska nik FAR może mo e równie r wnież odnosić odnosi się si do

grupy pracowników pracownik w narażonych nara onych na

jednorodne ryzyko np. do operatorów operator w w

sterowni.

Grupowy FAR jest oczekiwaną oczekiwan liczbą liczb ofiar

śmiertelnych miertelnych na 100 milionów milion w godzin

narażenia nara enia danej grupy.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady grupowego

wskaźnika wska nika FAR

Aspekt Dodatnie i ujemne strony grupowego FAR

Możliwo Mo liwości ci wspierania

decyzji

Dostosowanie do potrzeb

komunikowania

- łatwo atwość ść zrozumienia

przez nieekspertów,

nieekspert w,

- możliwo mo liwość ść

porównywania por wnywania z innymi

działalno dzia alnościami ciami

Bardziej odpowiednim wskaźnikiem wska nikiem niż ni FAR w

odniesieniu do całej ca ej instalacji jest grupowe FAR,

ponieważ poniewa uśrednia rednia po mniejszej liczbie stanowisk.

Grupowe FAR jest podobne do FAR w odniesieniu

do całej ca ej instalacji, co determinuje mimowolne

łączenie łączenie

obu wartości. warto ci.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Niedwuznaczność

Niedwuznaczność,

precyzja,

granice systemu,

uśrednianie rednianie

Zalety i wady grupowego

wskaźnika wska nika FAR c.d.

Tak jak wskaźnik wska nik FAR w odniesieniu do całej ca ej

instalacji, ale z wyższ wy szą precyzją precyzj poziomu

uśrednienia. rednienia.

Niezależno Niezale ności ci W porównaniu por wnaniu z FAR w odniesieniu do całej ca ej

instalacji, z PLL i z krzywymi F-N F N mniejsza

niezależno niezale ność ść wskaźnika wska nika wskutek jego skupienia na

mniejszej grupie personelu.

Niepewności

Niepewno ci Niepewność

Niepewność

wskaźnika wska nika jest względnie wzgl dnie wysoka,

ponieważ poniewa wszystkie obliczenia FAR stosuje się si

daleko od następstwa nast pstwa zdarzenia. Grupowe FAR

jest lepszym wskaźnikiem wska nikiem niż ni FAR w odniesieniu

do całej ca ej instalacji wskutek jego uśredniania

u redniania

mniejszej grupy.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Obszarowy wskaźnik wska nik FAR

Wskaźnik Wska nik FAR można mo na zdefiniować zdefiniowa także tak e w

odniesieniu obszaru.

do fizycznie wyznaczonego

Wskaźnik Wska nik ten nazywany obszarowym FAR

jest oczekiwaną oczekiwan liczbą liczb ofiar śmiertelnych miertelnych na

100 milionów milion w godzin narażenia nara enia w fizycznie

wyznaczonym obszarze.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady wskaźnika wska nika

obszarowego FAR

Aspekt Dodatnie i ujemne strony obszarowego FAR

Możliwo Mo liwości ci wspierania

decyzji

Dostosowanie do potrzeb

komunikowania

- łatwo atwość ść zrozumienia

przez nieekspertów,

nieekspert w,

- możliwo mo liwość ść

porównywania por wnywania z innymi

działalno dzia alnościami ciami

Obszarowe FAR jest odpowiedniejszym

wskaźnikiem wska nikiem do wspierania procesu podejmowania

decyzji niż ni PLL, krzywe F-N, F N, IR, FAR w

odniesieniu do całej ca ej instalacji i grupowe FAR w

wyniku jego skupienia na jednym, szczególnym

szczeg lnym

obszarze instalacji.

Istnieją Istniej trudności trudno ci w porównaniu por wnaniu z innymi

działalno dzia alnościami, ciami, ponieważ poniewa definiowany obszar się si

zmienia. Alternatywne porównania por wnania muszą musz być by

robione obszar po obszarze.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Niedwuznaczność

Niedwuznaczność,

precyzja,

granice systemu,

uśrednianie rednianie

Zalety i wady wskaźnika wska nika

obszarowego FAR c.d.

Niezależno Niezale ności ci Tak jak grupowy FAR.

Tak samo jak FAR w odniesieniu do całej ca ej instalacji

w stosunku do precyzji i granic systemu. Znacznie

lepiej niż ni FAR w odniesieniu do całej ca ej instalacji,

ponieważ poniewa uśrednia rednia ryzyko.

Niepewności

Niepewno ci Tak jak grupowy FAR z tym wyjątkiem, wyj tkiem, że e

uśrednienie rednienie jest inne.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźnik Wska nik ryzyka - PLL

Innym wskaźnikiem wska nikiem ryzyka jest Potencjalna

Utrata Życia ycia (PLL).

Wartość Wartość

PLL jest statystycznie oczekiwaną

oczekiwan

liczbą liczb ofiar śmiertelnych miertelnych w obrębie obr bie

wyszczególnionej wyszczeg lnionej populacji podczas

określonego okre lonego okresu czasu.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady wskaźnika wska nika PLL

Aspekt Dodatnie i ujemne strony wskaźnika wska nika PLL

Możliwo Mo liwości ci wspierania

decyzji

Dostosowanie do potrzeb

komunikowania

- łatwo atwość ść zrozumienia

przez nieekspertów,

nieekspert w,

- możliwo mo liwość ść

porównywania por wnywania z innymi

działalno dzia alnościami ciami

PLL jest odpowiednim wskaźnikiem wska nikiem do

porównywania por wnywania alternatywnych rozwiąza rozwi zań

ukierunkowanych na osiągni osi gnięcie cie tego samego celu.

PLL jest względnie wzgl dnie łatwy atwy do rozumienia dla

nieekspertów nieekspert w ze względu wzgl du na wyliczenie

absolutnego poziomu ofiar śmiertelnych. miertelnych. Jednak

granica akceptowalności akceptowalno ci nie uwzględnia uwzgl dnia liczby

pojedynczych osób os b w populacji. Dlatego należy nale y na

to zwróci zwr cić szczególn szczeg lną uwagę uwag podczas

dokonywania porówna por wnań z innymi działalno dzia alnościami, ciami,

specjalnie w przypadku, gdy liczba pojedynczych

osób os b jest różna. r na.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady wskaźnika wska nika PLL c.d.

Niedwuznaczność

Niedwuznaczność,

precyzja,

granice systemu,

uśrednianie rednianie

Zwykle istnieje możliwo mo liwość ść zdefiniowania wskaźnika wska nika

PLL niedwuznacznie. PLL jest odpowiednim

wskaźnikiem wska nikiem do uśredniania u redniania różnic r nic między mi dzy

grupami pracowniczymi itd.

Niezależno Niezale ności ci Wartość Wartość

PLL będzie b dzie faworyzować faworyzowa rozwój rozw j

koncepcji, która kt ra charakteryzuje się si mniejszym

poziomem zatrudnienia/obsługi, zatrudnienia/obs ugi, co implikuje, że e

niższa ni sza liczba pojedynczych osób os b jest narażona nara ona na

ryzyko.

Niepewności

Niepewno ci Właściwie ciwie obliczona wartość wartość

PLL jest daleko na

końcu ko cu łańcucha cucha zdarzeń zdarze i dlatego posiada

najwyższy najwy szy poziom niepewności, niepewno ci, wyższy wy szy niż ni

często cz stości ci naruszeń narusze głównych wnych funkcji

bezpieczeństwa bezpiecze stwa i często cz stości ci pogorszenia się si stanu

awaryjnego. Wartość Wartość

PLL jest mniej niepewna niż ni

wartości warto ci FAR wskutek pominięcia pomini cia uśredniania

u redniania

osób. os b.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Inne bardziej znane ogólne og lne

wskaźniki wska niki

Do innych bardziej znanych ogólnych og lnych wskaźnik wska ników w

ryzyka można mo na zaliczyć: zaliczy

Indeks Pożarowo Po arowo wybuchowy DOW; DOW

Indeks Oceny Zagrożeń Zagro Pożarowych,

Po arowych,

Wybuchowych i Toksyczności

Toksyczno ci MOND; MOND;

oraz

Indeks System Identyfikacji, Oceny i Klasyfikacji

Zagrożeń Zagro Procesowych w Przemyśle Przemy le

Chemicznym – TEMCLEV (opracowany przez

Instytut Przemysłu Przemys u Organicznego w Warszawie i

Politechnikę Politechnik Wrocławsk Wroc awską). ).

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Półilo ilościowe ciowe określenie okre lenie i ocena

ryzyka (kategoryzacja)

Dla półilo p ilościowego ciowego oszacowania poziomu

ryzyka służą s żą kategorie ryzyka.

Wynikają Wynikaj z zastosowania określonych

okre lonych

półilo ilościowych ciowych metod analizy i oceny ryzyka,

a mianowicie tzw.:

macierzy ryzyka,

grafu ryzyka i

kalkulatora ryzyka. ryzyka.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Półilo ilościowe ciowe określenie okre lenie i ocena

ryzyka (kategoryzacja)

Macierz ryzyka wyznacza poziom ryzyka na

postawie wcześniej wcze niej oszacowywanych kategorii

wielkości wielko ci skutków skutk w oraz kategorii

prawdopodobieństwa prawdopodobie stwa ich występowania.

wyst powania.

Liczba kategorii jest dobierana w każdej ka dej analizie i

zwykle obejmuje od 5 do 7 kategorii i jest

dopasowana do potencjalnych wielkości wielko ci skutków. skutk w.

Wielkości Wielko ci prawdopodobieństwa prawdopodobie stwa wystąpienia wyst pienia awarii

procesowych są s zwykle zawarte między mi dzy 10 0 a 10 -7

/rok.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Półilo ilościowe ciowe określenie okre lenie i ocena

ryzyka (kategoryzacja)

Zwykle, macierz ryzyka jest

dzielona na 3 do 5

obszarów obszar w ryzyka w

zależno zale ności ci od dokładno dok adności ci

wyników wynik w jakie chcemy

osiągn osi gnąć ąć. .

W przypadku trzech obszarów obszar w

ryzyka wyróżnia wyr nia się: si :

ryzyko nieakceptowalne,

nieakceptowalne

ryzyko akceptowalne,

ryzyko tolerowane lub

dopuszczalne zawarte

między mi dzy ryzykiem

nieakceptowanym i

akceptowalnym.

Macierz ryzyka

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wady i zalety kategoryzacji

poziomu ryzyka

Aspekt Dodatnie i ujemne strony macierzy ryzyka

Możliwo Mo liwości ci wspierania

decyzji

Dostosowanie do potrzeb

komunikowania

- łatwo atwość ść zrozumienia

przez nieekspertów,

nieekspert w,

- możliwo mo liwość ść

porównywania por wnywania z innymi

działalno dzia alnościami ciami

Nieszczególnie Nieszczeg lnie pasuje do procesu podejmowania

decyzji, ponieważ poniewa ryzyko jest szacowane zgrubnie

w postaci kategorii i często cz sto jest wyrażane wyra ane

subiektywnie. Wobec tego mogą mog być by podejmowane

działania dzia ania ograniczające ograniczaj ce ryzyko, które kt re nie

odzwierciedlają odzwierciedlaj skutków skutk w w macierzy ryzyka.

Macierz jest łatwo atwo rozumiana przez nieekspertów.

nieekspert w.

Daje optyczną optyczn prezentację prezentacj ryzyka. Nie koniecznie

jest najodpowiedniejsza do porówna por wnań z innymi

działalno dzia alnościami, ciami, ponieważ poniewa macierz ryzyka jest

tworzona pod kątem k tem przeprowadzanej analizy.

Generalnie stosowana w odniesieniu do

ograniczonych problemów.

problem w.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Niedwuznaczność

Niedwuznaczność,

precyzja,

granice systemu,

uśrednianie rednianie

Wady i zalety kategoryzacji

poziomu ryzyka c.d.

Powinna istnieć istnie możliwo mo liwość ść niedwuznacznego

określania, okre lania, ale często cz sto charakteryzuje się si niskim

poziomem precyzji wskutek względnie wzgl dnie z grubsza

dokonanego w macierzy ryzyka podziału podzia u na

grupy i braku szczegółowych szczeg owych obliczeń. oblicze .

Niezależno Niezale ności ci Definicja kategorii skutków skutk w i rozróżnienie rozr nienie między mi dzy

nieakceptowalnym i akceptowalnym ryzykiem

będą decydować decydowa czy macierz ryzyka faworyzuje

pewną pewn szczególn szczeg lną koncepcję, koncepcj , czy też te nie.

Niepewności

Niepewno ci Macierz ryzyka jest względnie wzgl dnie nieczuła nieczu a na

niepewności, niepewno ci, ponieważ poniewa wydzielenie kategorii

dokonywane jest z grubsza a możliwo mo liwość ść

przypisania cechy do w złej z ej komórki kom rki jest względnie wzgl dnie

niska.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Krzywa Ryzyka - kategoryzacja

Wyniki dla dużej du ej liczby

scenariuszy zdarzeń zdarze

awaryjnych,

(charakteryzujących (charakteryzuj cych się si

ciągłymi ci ymi zmiennymi w

zakresie

prawdopodobieństwa prawdopodobie stwa i

skutków) skutk w) umożliwiaj umo liwiają

pełną pe kwantyfikację

kwantyfikacj

ryzyka za pomocą pomoc tzw.

krzywej ryzyka. ryzyka Przykładowa krzywa ryzyka opracowana

na podstawie ciągłych zmiennych.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ilościowe Ilo ciowe wskaźniki wska niki ryzyka

Ryzyko globalne powinno uwzględnia

uwzgl dniać wszelkie

rodzaje skutków, skutk w, lecz jak na razie jest to niewykonalne.

Dla wyznaczania ryzyka globalnego bierze się si więc wi c

pod uwagę uwag wskaźniki wska niki ryzyka reprezentujące reprezentuj ce różne r ne

skutki.

Do takich wskaźnik wska ników w ryzyka należą należą:

ryzyko indywidualne oraz

ryzyko grupowe.

grupowe

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko indywidualne (IR)

Ryzyko indywidualne - prawdopodobieństwo

prawdopodobie stwo

wystąpienia wyst pienia skutków skutk w śmiertelnych miertelnych w wyniku

określonego okre lonego zdarzenia awaryjnego, dla

indywidualnego człowieka, cz owieka, znajdującego znajduj cego się si w

punkcie (x,y) strefy zagrożenia zagro enia w okresie, po

którym kt rym dokonywane jest uśrednianie u rednianie (zazwyczaj

jest to okres 1 roku).

Typowa wartość wartość

liczbowa IR wynosi, np. 10 -6 6 /rok.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko indywidualne (IR)

Naniesienie wartości warto ci

indywidualnego ryzyka w

różnych nych punktach na mapie

zagrożonego zagro onego obszaru daje

geograficzny rozkład rozk ad ryzyka.

Linia łącz łącząca

ca punkty

lokalizacyjne (x,y) wokół wok

instalacji, posiadająca posiadaj ca tą t

samą sam wartość wartość

ryzyka

indywidualnego, nazywana

jest izo-krzyw izo krzywą ryzyka. ryzyka.

Krzywa ryzyka indywidualnego

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko indywidualne (IR) c.d.

W rzeczywistości, rzeczywisto ci, ze względu wzgl du na dużą dużą

zmienność zmienność

ludzkich

zwyczajów zwyczaj w i podatności podatno ci na czynniki szkodliwe, istnieje całe ca e

widmo możliwych mo liwych wartości warto ci IR.

Trudno rudno jest obliczać oblicza poziom ryzyka w odniesieniu do

konkretnej osoby stąd st d obliczenia są s często cz sto

przeprowadzane w stosunku do „przeci przeciętnej tnej osoby”. osoby .

W takim przypadku wartość warto IR będzie b dzie proporcjonalna proporcjonaln do

wskaźnika wska nika grupowego FAR.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko indywidualne (IR) c.d.

Jeśli Je li w danej instalacji istnieje możliwo mo liwość ść

występowania wyst powania wielu scenariuszy awaryjnych to dla

obliczenia ryzyka indywidualnego należy nale y

skorzystać skorzysta z równania: r wnania:

gdzie:

p i jest prawdopodobieństwem występowania i-tego

scenariusza;

c i jest skutkami występującymi w i-tym scenariuszu.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wady i zalety

ryzyka indywidualnego IR

Aspekt Dodatnie i ujemne strony ryzyka

indywidualnego

Możliwo Mo liwości ci wspierania

decyzji

Dostosowanie do potrzeb

komunikowania

- łatwo atwość ść zrozumienia

przez nieekspertów,

nieekspert w,

- możliwo mo liwość ść

porównywania por wnywania z innymi

działalno dzia alnościami ciami

IR względnie wzgl dnie dobrze pasuje do potrzeb

podejmowania decyzji w sprawie działań, dzia , które kt re

mogą mog dotyczyć dotyczy pojedynczej osoby, ponieważ poniewa są

jasno ukazane skutki.

IR jest względnie wzgl dnie proste do zrozumienia dla

nieekspertów nieekspert w i względnie wzgl dnie łatwo atwo daje się si porówna por wnać z

ryzykiem indywidualnym dla innych działalno dzia alności. ci.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wady i zalety

ryzyka indywidualnego IR c.d.

Niedwuznaczność

Niedwuznaczność,

precyzja,

granice systemu,

uśrednianie rednianie

Mogą Mog pojawiać pojawia się si problemy wynikające wynikaj ce z rodzaju

narażenia nara enia dla konkretnej osoby. IR determinuje

ograniczenia w uśrednianiu u rednianiu odpowiednie do tych z

obszarowego FAR.

Niezależno Niezale ności ci W rzeczywistości rzeczywisto ci mniej zależny zale ny w porównaniu por wnaniu z

FAR w odniesieniu do całej ca ej instalacji, PLL i

krzywych F-N. F N.

Niepewności

Niepewno ci Jak inne wskaźniki wska niki ryzyka odnoszące odnosz ce się si do

personelu, IR będzie b dzie związane zwi zane ze względnie wzgl dnie

wysoką wysok niepewności

niepewno cią, , ponieważ poniewa następstwo nast pstwo całej ca ej

awarii musi być by określone okre lone ilościowo. ilo ciowo.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko grupowe

Ryzyko grupowe jest prawdopodobieństwem

prawdopodobie stwem

powstawania określonych okre lonych skutków, skutk w, na które kt re

narażona nara ona jest grupa osób os b wskutek wystąpienia

wyst pienia

określonego okre lonego scenariusza danego zdarzenia

awaryjnego.

Jest przedstawiane w postaci zależno zale ności ci między mi dzy

kumulatywną kumulatywn często cz stości cią występowania

wyst powania

scenariuszy awaryjnych (F) i liczbą liczb ofiar (N)

spośród spo d danej populacji pojawiających pojawiaj cych się si w

każdym ka dym z tych scenariuszy.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko grupowe

Istnieją Istniej dwa odmienne rodzaje ryzyka

społecznego, spo ecznego, zwanego ryzykiem grupowym: grupowym

przypadek, w którym kt rym poziom fizycznych obrażeń obra

dotyczy całej ca ej społeczno spo eczności ci krajowej lub

międzynarodowej mi dzynarodowej i powoduje mniej lub bardziej

przypadkowy udział udzia ofiar śmiertelnych miertelnych (np. w

wyniku skażenia ska enia radioaktywnego);

przypadek z wystąpieniem wyst pieniem fizycznych obrażeń obra w

ograniczonym zasięgu zasi gu (większo (wi kszość ść poważnych

powa nych

zagrożeń zagro chemicznych), w którym kt rym skutki

społeczne spo eczne mogą mog być by bardzo poważne. powa ne.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko grupowe jest

prezentowane za pomocą pomoc

charakterystycznej krzywej

rozkładu rozk adu ryzyka grupowego

F-N. N.

Położenie Po enie krzywej ryzyka

grupowego względem wzgl dem linii

charakteryzującej charakteryzuj cej wielkości wielko ci

akceptowalnego ryzyka

grupowego pozwala

wyciągn wyci gnąć ąć wnioski dotyczące dotycz ce

potencjalnych zagrożeń zagro dla

grupy ludzi oraz

rozmieszczenia obiektów, obiekt w, w

których kt rych na stałe sta e pracują pracuj lub

przebywają przebywaj ludzie.

Ryzyko grupowe

Krzywa rozkładu ryzyka grupowego F-N.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady zastosowania

wskaźnika wska nika ryzyka grupowego

Aspekt Dodatnie i ujemne strony ryzyka grupowego

Możliwo Mo liwości ci wspierania

decyzji

Dostosowanie do potrzeb

komunikowania

- łatwo atwość ść zrozumienia

przez nieekspertów,

nieekspert w,

- możliwo mo liwość ść

porównywania por wnywania z innymi

działalno dzia alnościami ciami

Zastosowanie krzywych F-N F N może mo e napotykać napotyka

trudności, trudno ci, jeżeli je eli granica jest przekroczona w

jednym obszarze, nawet jeśli je li w innych jest

znacznie niżej. ni ej.

Skumulowane wyrażenie wyra enie krzywych F-N F N nastręcza nastr cza

trudności trudno ci w ich zrozumieniu. W pewnej mierze

krzywe F-N F N są s odpowiednie do dokonywania

porówna por wnań tak długo d ugo jak stosowne krzywe

odzwierciedlają odzwierciedlaj inne działalno dzia alności. ci. Podobnie jak w

przypadku wskaźnika wska nika PLL, krzywe F-N F N nie

odzwierciedlają odzwierciedlaj wskaźnika wska nika ryzyka grupowego z

liczbą liczb zagrożonych, zagro onych, pojedynczych osób. os b.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zalety i wady zastosowania

wskaźnika wska nika ryzyka grupowego c.d.

Niedwuznaczność

Niedwuznaczność,

precyzja,

granice systemu,

uśrednianie rednianie

Istnieje możliwo mo liwość ść niedwuznacznego

zdefiniowania.

Niezależno Niezale ności ci Kryteria akceptowalności akceptowalno ci bazujące bazuj ce na krzywych F- F

N mogą mog być by formułowane formu owane w sposób spos b korzystny w

odniesieniu np. do koncepcji z niskim ryzykiem

wystąpienia wyst pienia poważnych powa nych awarii. Jakkolwiek,

kryteria takie można mo na zdefiniować zdefiniowa niezależnie niezale nie od

rodzaju sytuacji.

Niepewności

Niepewno ci Tak jak w stosunku do wskaźnika wska nika PLL.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z

wielkości wielko cią szkód szk d

Dla ustalenia globalnego poziomu ryzyka należy nale y równie r wnież

określi okre lić poziom skutków skutk w powstających powstaj cych w trakcie

poważnych powa nych awarii.

Istotna jest metodyka określania okre lania tych strat, a do tego celu

służą żą różne ne wskaźniki wska niki, , przy których kt rych wyborze należy nale y

kierować kierowa się si następuj nast pującymi cymi zasadami:

powinny w miarę miar możliwo mo liwości ci w pełni pe ni opisywać opisywa różne ne

formy szkód szk d wynikających wynikaj cych z różnych r nych możliwych mo liwych awarii,

tzn. powinno ich być by wystarczająco wystarczaj co dużo; du o;

powinny być by łatwe atwe do zastosowania w praktyce, tzn. ich

liczba nie powinna być by bardzo duża, du a, a same wskaźniki wska niki

powinny dać da się si wyznaczyć wyznaczy w sposób spos b jednoznaczny.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z

wielkości wielko cią szkód szk d

.

Zestaw dziewięciu dziewi ciu wskaźnik wska ników, w, zaproponowanych w

Szwajcarii.

Wskaźnik Wska nik Opis

Ludzie i istoty żywe ywe

N1 = liczba zgonów zgon w i

przypadki cięż ciężkiego

kiego

inwalidztwa

N2 = liczba rannych

Zgony natychmiastowe i odległe odleg e

Cięż Ciężko

ko i lekko ranni, a także tak e liczba

osób os b z długoczasowym

ugoczasowym

negatywnym skutkiem dla zdrowia

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z

N3 = liczba

ewakuowanych

N4 = współczynnik

wsp czynnik

alarmu

N5 = liczba zabitych

zwierząt zwierz t domowych

wielkości wielko cią szkód szk d

Liczba osób os b ewakuowanych na

okres powyżej powy ej 1 roku.

Iloczyn czasu trwania alarmu lub

stan niepokoju i liczby osób, os b,

których kt rych to dotyczy.

Liczba opadłych opad ych dużych du ych zwierząt zwierz t

domowych i dziko żyj yjących. cych. Liczba

małych ma ych zwierząt zwierz t uwzględniona uwzgl dniona jest

ze współczynnikiem wsp czynnikiem 0,01. Ryby są s

uwzględnione uwzgl dnione przez współczynnik

wsp czynnik

N6. .

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z

Podstawy życia ycia

N6 = powierzchnia

zdegradowanego

ekosystemu

N7 = powierzchnia

skażonej ska onej gleby

N8 = powierzchnia

obszarów obszar w skażonej ska onej

wody gruntowej

wielkości wielko cią szkód szk

Powierzchnia ekosystemu, którego kt rego

naturalna równowaga r wnowaga została zosta a

naruszona. Powierzchnia obszarów obszar w

skażonych ska onych ważnych wa nych ekosystemów,

ekosystem w,

chronionych prawem powinna być by

uwzględniona uwzgl dniona z mnożnikiem mno nikiem 10.

Powierzchnia obszaru, który kt ry stał sta się si

nieurodzajny, nie nadający nadaj cy się si do

zamieszkania, nieużyteczny nieu yteczny lub

wymagający wymagaj cy zastosowania

specjalnych środk rodków w rekultywacji.

Suma powierzchni stref ochronnych

wód d gruntowych typów typ w A i S, które kt re

zostały zosta y skażone ska one w taki sposób spos b i w

takim rozmiarze, że e zagraża zagra a to

przeniknięciem przenikni ciem skażeń ska do wód w d

gruntowych.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z

Dobra materialne

N9 = straty dyskontowe wielkości wielko cią szkód szk

Wszystkie szkody bezpośrednie bezpo rednie i

pośrednie po rednie takie jak np. straty w

zmniejszeniu zamieszkania,

uszkodzenia dóbr d br materialnych,

koszty leczenia, ewakuacji,

procesów proces w sądowych, s dowych, itp.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z

wielkości wielko cią szkód szk

Wartości, Warto ci, jakie mogą mog przyjąć przyjąć

wskaźniki wska niki ryzyka należy nale y

przeliczyć przeliczy zgodnie z przyjętą przyj skalą skal osi wielkości wielko ci szkód. szk d.

Wartości Warto ci wskaźnika wska nika poważnej powa nej awarii zwierają zwieraj się si w

przedziale pomiędzy pomi dzy 0 a 1. Wartości Warto ci pomiędzy pomi dzy 0 a 0,3

reprezentują reprezentuj awarię. awari . Wartości Warto ci przekraczające przekraczaj ce 0,5

odnoszą odnosz się si do katastrofy. Pomiędzy Pomi dzy tymi dwoma

znajduje się si obszar cięż ciężkich

kich awarii.

Skala osi wielkości wielko ci szkód szk d nie jest ograniczona z góry. g ry.

Wskaźnik Wska nik poważnych powa nych awarii w przypadku szkód szk d jeszcze

większych wi kszych otrzymuje wartość wartość

1.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wskaźniki Wska niki ryzyka związane zwi zane z

wielkości wielko cią szkód szk

Wykres P-S oraz

krzywa skumulowana

Opis:

a wielkość szkód (wskaźnik poważnej awarii)

p prawdopodobieństwo zajścia w przeliczeniu na jedno przedsiębiorstwo i na jeden rok

P[A>a] skumulowana funkcja rozkładu prawdopodobieństwa tego, że wielkość szkód poważnej awarii

A przekracza wartość wskaźnika poważnej awarii a

F(a) funkcja rozkładu F(a) = P[Aa]

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wykorzystanie zasady ALARP w

powiązaniu powi zaniu ze

wskaźnikami wska nikami ryzyka

Kryteria akceptowalności akceptowalno ci ryzyka odnoszone są s do

wskaźnik wska ników w ryzyka, a więc wi c mogą mog występowa wyst pować w

zakresie :

macierzy ryzyka,

wskaźnika wska nika wypadków wypadk w śmiertelnych,

miertelnych,

ryzyka indywidualnego,

ryzyka społecznego spo ecznego (grupowego).

W każdej ka dej z tych grup w odniesieniu do

podejmowania decyzji w obszarze ryzyka ma

zastosowanie zasada ALARP. ALARP.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zasada ALARP

Właściwe ciwe zastosowanie zasady ALARP można mo na

zinterpretować zinterpretowa jako spełnienie spe nienie wymagania dotyczącego

dotycz cego

„utrzymania utrzymania poziomu ryzyka tak niskiego jak to tylko jest

praktycznie możliwe mo liwe”.

Zasada ALARP zakłada, zak ada, że e cały ca y zakres ryzyka dzieli

się si na trzy obszary za pomocą pomoc określonych okre lonych poziomów poziom w

ryzyka wyznaczonych przez odpowiednie wskaźniki wska niki

minimalnego i maksymalnego ryzyka:

obszar poniżej poni ej dolnej granicy tj. ryzyka akceptowanego,

obszar powyżej powy ej górnej g rnej granicy tj. ryzyka nieakceptowanego,

obszar ALARP znajdujący znajduj cy się si między mi dzy tymi dwoma granicami.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Zasada ALARP a

akceptacja ryzyka

Zasada ALARP

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Wykorzystanie ocen ryzyka

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Filozofia zarządzania

zarz dzania

bezpieczeństwem

bezpiecze stwem

Zarządzanie Zarz dzanie bezpieczeństwem

bezpiecze stwem odnoszące odnosz ce się si

bezpośrednio bezpo rednio do wielkości wielko ci ryzyka

akceptowalnego najczęś najczęściej

ciej określa okre la się si

zarządzaniem zarz dzaniem ryzykiem.

Tradycyjne podejście podej cie do zarządzania

zarz dzania

bezpieczeństwem bezpiecze stwem działa dzia a w oparciu o ukrytą ukryt

kontrolę kontrol poziomu ryzyka. Jest to „nakazowa nakazowa”

metoda, która kt ra bazuje na rygorystycznie

stosowanych i utrzymywanych standardach

projektowania i eksploatacji.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Praktyczne podejście podej cie do zarządzania

zarz dzania

bezpieczeństwem bezpiecze stwem i ryzykiem

Zarządzanie Zarz dzanie systemowe

Zarządzanie Zarz dzanie systemowe najczęś najczęściej

ciej łączy łączy

elementy zarządzania

zarz dzania

deterministycznego i bezpośredniego bezpo redniego zarządzania zarz dzania ryzykiem

(probabilistycznego).

Podejście Podej cie systemowe w zarządzaniu zarz dzaniu ryzykiem jest ogólnie og lnie uznawane,

pozostaje jednak wątpliwo w tpliwość ść co do tego, czy niektóre niekt re „systemy systemy” nie są s

zbyt powierzchowne.

Większo Wi kszość ść firm, które kt re przyjęł przyjęły

y tę t metodę, metod , znacząco znacz co zbliżyła zbli a się si do

wymagań wymaga określonych okre lonych w normie (tj. ISO 9000), natomiast strona

amerykańska ameryka ska jest za wprowadzeniem bardziej wysublimowanych

wymagań, wymaga , takich jakie zawarte są s np. w schemacie OSHA PSM.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Praktyczne podejście podej cie do zarządzania

zarz dzania

bezpieczeństwem bezpiecze stwem i ryzykiem

Wykorzystanie standardów standard w technicznych

W podejściu podej ciu tym zakłada zak ada się, si , że e każda ka da lekcja, z której kt rej

wypływa wyp ywa wiedza w zakresie ograniczania ryzyka jest

wdrażana wdra ana w życie ycie jako norma.

W wielu przypadkach taka wykładnia wyk adnia może mo e się si okazać okaza

daleko niewystarczająca. niewystarczaj ca. Należy Nale y wziąć wziąć

to pod uwagę, uwag , np.

w przypadku integrowania kilku sprawdzonych,

bezpiecznych projektów. projekt w.

Zaletą Zalet norm technicznych jest łatwo atwość ść udowodnienia, że e

ich zastosowanie jest jednakowe dla wszystkich.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Praktyczne podejście podej cie do zarządzania

zarz dzania

bezpieczeństwem bezpiecze stwem i ryzykiem

Scenariusze deterministyczne

Pierwszym krokiem QRA jest zidentyfikowanie całego ca ego spektrum

źróde deł zagrożeń, zagro , reprezentatywnych dla wszystkich możliwych mo liwych

zdarzeń, zdarze , które kt re mogłyby mog yby oddziaływa oddzia ywać na bezpieczeństwo

bezpiecze stwo

zewnętrzne. zewn trzne.

Kolejny olejny krok, tzn. oszacowanie prawdopodobieństwa prawdopodobie stwa często cz stości ci

wystąpienia wyst pienia zidentyfikowanych wcześniej wcze niej zdarzeń zdarze przysparza

teoretycznych i praktycznych trudności, trudno ci, które kt re nie są s łatwe atwe do

pokonania z punktu widzenia teorii podejmowania decyzji.

Dlatego też te popularność popularność

uzyskało uzyska o stosowanie rozmaitych

„scenariuszy scenariuszy”. .

W scenariuszach rozważa rozwa a się si rodzaje zagrożeń zagro - antycypowane

dla konkretnych substancji (takich jak: gaz płynny p ynny lub amoniak).

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Praktyczne podejście podej cie do zarządzania

zarz dzania

bezpieczeństwem bezpiecze stwem i ryzykiem

Docelowo służą s żą one do obliczania odległości, odleg ci, a następnie nast pnie do

wyznaczania stref bezpieczeństwa bezpiecze stwa i tak:

we Francji nawiązuje nawi zuje się si do sformułowa sformu owań modelu MCA, w

którym kt rym za zagrożenie zagro enie wyjściowe, wyj ciowe, np. uważa uwa a się si pękni knięcie cie

instalacji rurociągowej ruroci gowej doprowadzającej doprowadzaj cej substancje

niebezpieczne do zbiornika;

w Niemczech za wiążą wiążącą

uważa uwa a się si ocenę ocen ekspertów, ekspert

dotyczącą dotycz adekwatności adekwatno ci norm i przepisów przepis w stosowanych w

konkretnej firmie w procesach konstrukcyjnych i

produkcyjnych. Surowe przepisy sprawiają, sprawiaj , że e wybrany model

MCA jest często cz sto zredukowany do awarii drugorzędnych

drugorz dnych

instalacji rurociągowych, ruroci gowych, natomiast pojawiające pojawiaj ce się si zagrożenia zagro enia

pozostają pozostaj wewnętrznym wewn trznym problemem zakładu; zak adu;

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Podstawy do ustalenia

ilościowych ilo ciowych kryteriów kryteri w

akceptowalności akceptowalno ci ryzyka

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Hierarchizowanie „akceptowalno

akceptowalności ci

ryzykaryzyka

Opracowano szereg kryteriów kryteri w które kt re pozwalają pozwalaj na

hierarchizowanie „akceptowalno

akceptowalności ci ryzykaryzyka .

Można Mo na tu wymienić wymieni takie zagadnienia jak:

dobrowolna, a niedobrowolna ekspozycja,

ryzyko naturalne a ryzyko spowodowane przez człowieka, cz owieka,

poczucie kontroli a bezradność bezradność,

wiedza o ryzyku,

postrzegane korzyści korzy ci albo straty,

natura zagrożenia zagro enia albo jego konsekwencje,

istota zagrożenia, zagro enia,

podatność podatność

grup szczególnie szczeg lnie „wra wrażliwych liwych”,

społeczne spo eczne postrzeganie rozmiaru i rodzaju ryzyka,

świadomo wiadomość ść istniejących istniej cych alternatyw,

odwracalność ść skutków. skutk w.

odwracalno

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Znaczenie oceny ryzyka w procesie

informowania o ryzyku

Podstawowym zadaniem ilościowych ilo ciowych ocen ryzyka jest informowanie o

towarzyszącym towarzysz cym ryzyku. Zidentyfikowano 19 charakterystycznych

cech ryzyka, które kt re muszą musz być by wzięte wzi te pod uwagę uwag przy stosowaniu QRA;

bez nich utrudniona jest ocena ryzyka i podejmowanie właściwych w ciwych

decyzji.

Cechy te można mo na sklasyfikować sklasyfikowa w trzy główne g wne grupy:

opisuj opisujące

ce ryzyko – odnoszące odnosz ce się si do sposobów sposob w postrzegania ryzyka w

oczach osób os b zainteresowanych i decydentów decydent w w kontekście kontek cie

konkretnego problemu,

pomiaru ryzyka – odnoszące odnosz ce się si do analitycznych wyników wynik w analiz

QRA,

związane zwi zane z procesem decyzyjnym – odnoszące odnosz ce się si do szerszego

pojmowania możliwo mo liwości ci QRA jako środka rodka doradczego w

podejmowaniu decyzji.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Znaczenie oceny ryzyka w procesie

informowania o ryzyku c.d.

Większo Wi kszość ść analiz QRA ukierunkowanych

jest na wyznaczenie ryzyko indywidualnego

i skumulowanej krzywej F-N F N dla ryzyka

społecznego

spo ecznego. Oczekiwane ryzyko społeczne spo eczne

jest po prostu oczekiwaną oczekiwan wartości warto cią krzywej

F-N. N.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Dopuszczalność

Dopuszczalność

i akceptowalność

akceptowalność

ryzyka – podejścia podej cia prawne

Dopuszczalność

Dopuszczalność

poziomu ryzyka oznacza kontynuację kontynuacj prowadzonej

działalno dzia alności ci z rozważeniem rozwa eniem możliwo mo liwości ci zastosowania zasady ALARP

lub innych kryteriów kryteri w natomiast akceptowalność

akceptowalność

uznaje, że e nie są s

wymagane żadne adne dodatkowe środki rodki bezpieczeństwa bezpiecze stwa i ochrony i można mo na

dalej prowadzić prowadzi działalno dzia alność ść produkcyjną. produkcyjn . Należą Należą

do kryteriów kryteri w

rozważanych rozwa anych przy podejmowaniu decyzji należą należą:

:

kryteria użyteczno u yteczności, ci, dążą dążące

ce do maksymalizacji ogólnych og lnych korzyści, korzy ci,

których kt rych podstawą podstaw jest zastosowanie analizy kosztów koszt w i korzyści korzy ci w

obszarze ryzyka (RCBA - risk cost benefit analysis); analysis);

kryteria równo r wności, ci, gdzie zasada równo r wności ci wobec prawa prowadzi do

koncentracji na ochronie słabszych; s abszych;

kryteria techniczne, gdzie poziom sprawowanej kontroli technicznej technicznej

zwykle jest dominujący dominuj cy i przesądza przes dza o decyzjach podejmowanych w

kwestii zarządzania zarz dzania ryzykiem.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ryzyko absolutne i względne wzgl dne

Kwestią Kwesti sporną sporn przy informowaniu o ryzyku jest, czy przyjęty przyj ty do

analizy model QRA powinien wyrażać wyra ryzyko w kategoriach

relatywnych czy absolutnych.

Ryzyko absolutne jest najistotniejsze w ustalaniu priorytetów

priorytet w

systemów system w zabezpieczających zabezpieczaj cych wynikających wynikaj cych z analiz kosztów koszt w i

korzyści korzy ci bądź b też te przy porównywaniu por wnywaniu ryzyka z ustalonymi

kryteriami dopuszczalnymi.

Ryzyko względne wzgl dne jest najstosowniejsze, gdy jedna z alternatyw

w zakresie systemu zabezpieczeń zabezpiecze jest porównywana por wnywana z inną inn a

podejmujący podejmuj cy decyzję decyzj ma możliwo mo liwość ść wyboru i nie musi

definitywnie wyrokować wyrokowa o ewentualnych kosztach i zyskach albo

o postrzeganiu danego zagrożenia zagro enia przez opinię opini publiczną. publiczn . W

innych przypadkach istotne w procesie podejmowania decyzji

byłoby by oby tyko ryzyko absolutne.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ilościowa Ilo ciowa ocena ryzyka a wspieranie

procesu decyzyjnego

Podejmowanie decyzji w zakresie projektowania i

eksploatacji instalacji procesowych zawierających zawieraj cych duże du e

ilości ilo ci substancji niebezpiecznych może mo e być by istotnie

wspomagane przez ilościow ilo ciową ocenę ocen ryzyka.

Proces decyzyjny oparty na podstawie oceny wielkości wielko ci

ryzyka związanego zwi zanego z użytkowaniem u ytkowaniem danej instalacji

procesowej zakłada zak ada sekwencję sekwencj postępowania post powania przy

podejmowaniu decyzji począwszy pocz wszy od identyfikacji źródła a

zagrożenia zagro enia do podjęcia podj cia decyzji o sposobach działań dzia

zapobiegawczych.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Ilościowa Ilo ciowa ocena ryzyka a wspieranie

procesu decyzyjnego c.d.

Pierwsze dwa człony cz ony tego procesu a mianowicie:

mianowicie

identyfikacja źróde deł zagrożeń zagro i

oszacowanie wielkości wielko ci ryzyka,

są powszechnie postrzegane jako działania dzia ania typowo naukowo-

techniczne, natomiast dwa następne nast pne człony cz ony tj.: tj.

ustalanie poziomu dopuszczalnego ryzyka w kategoriach

akceptowanych przez daną dan społeczno spo eczność ść i

porównanie por wnanie tego poziomu z oszacowanym poprzednio oraz

rozwijanie skutecznej strategii służą s żącej cej kontroli i

ograniczaniu ryzyka,

postrzegane są s jako procesy społeczno spo eczno - polityczne, związane zwi zane

silnie z uwarunkowaniami ekonomicznymi w danym

przedsiębiorstwie przedsi biorstwie lub państwie. pa stwie.

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”


Monografia

Kryteria Kryteria

akceptowalności

akceptowalno ci

ryzyka poważnych

powa nych

awarii

przemysłowych

przemys owych”

opracowana

m.in..przez CD

MANHAZ MANHAZ

przedstawia

szczegółowo

szczeg owo

prezentowaną

prezentowan

tematykę.

tematyk

Szkoła Tematyczna „Zarządzanie Zagrożeniami dla Zdrowia i Środowiska”

More magazines by this user
Similar magazines